(1)原文
90. (iv.) Quod in subjectis regni animalis verum boni seu verum ex bono sit masculinum, et quod ex illo bonum veri seu bonum ex illo vero sit femininum.― Quod a Domino Creatore et Statore universi influat perpetua unio amoris et sapientiae seu conjugium boni et veri, et quod subjecta creata recipiant illum quodlibet secundum suam formam, supra (n. 84-86) ostensum est; quod autem masculus ex hoc conjugio seu ex illa unione recipiat verum sapientiae, et ei conjungatur a Domino bonum amoris secundum receptionem; et quod receptio haec fiat in intellectu, et quod inde masculus nascatur ut fiat intellectualis, ratio ex suo lumine potest ex variis apud illum videre, imprimis ex ejus affectione, ejus applicatione, ejus moribus, et ex ejus forma. [2] Ex masculi affectione, quod sit affectio sciendi, intelligendi, et sapiendi; affectio sciendi in pueritia, affectio intelligendi in adolescentia et prima juventute, et affectio sapiendi ab hac juventute usque in senectutem; ex quibus patet, quod ejus natura seu indoles inclinet ad formandum intellectum, consequenter quod nascatur ut fiat intellectualis; sed quia hoc fieri non potest nisi ex amore, quare Dominus hunc adjungit illi secundum receptionem, hoc est, secundum animum quod velit sapere. [3] Ex ejus applicatione, quae est ad talia quae intellectus sunt, seu in quibus intellectus praedominatur, quorum pleraque forensia sunt, et spectant usus in publico. Ex ejus moribus, qui omnes trahunt ex praedominio intellectus; unde est, quod actus vitae ejus, qui intelliguntur per mores, sint rationales, et si non sunt, velit ut appareant: rationalitas masculina perspicitur etiam in omni virtute ejus. Ex ejus forma, quod sit diversa et prorsus distincta a forma feminae; de qua videatur etiam aliquid supra (n. 33). His accedit, quod prolificum sit in illo; hoc non aliunde est quam ex intellectu, est enim a vero ex bono ibi; quod inde sit prolificum, in sequentibus videbitur.
(2)直訳
90. (iv.) Quod in subjectis regni animalis verum boni seu verum ex bono sit masculinum, et quod ex illo bonum veri seu bonum ex illo vero sit femininum.― (4) 霊魂の領域の主体の中で、善の真理、すなわち、善からの真理は男性であり、それからの真理の善、すなわち、その真理からの善は女性である。
Quod a Domino Creatore et Statore universi influat perpetua unio amoris et sapientiae seu conjugium boni et veri, et quod subjecta creata recipiant illum quodlibet secundum suam formam, supra (n. 84-86) ostensum est; 全世界の創造者と維持者〔である〕主から絶え間のない(永続する)愛と知恵の結合、すなわち、善と真理の結婚が流入すること、また創造された主体がそれらをどんなものでもその形にしたがって受けていることは、上に(84-86番)示された。
quod autem masculus ex hoc conjugio seu ex illa unione recipiat verum sapientiae, et ei conjungatur a Domino bonum amoris secundum receptionem; けれども、男性は、この結婚から、すなわち、その結合から知恵の真理を受けること、また、彼に主により愛の善が受け入れにしたがって結合される。
et quod receptio haec fiat in intellectu, et quod inde masculus nascatur ut fiat intellectualis, ratio ex suo lumine potest ex variis apud illum videre, imprimis ex ejus affectione, ejus applicatione, ejus moribus, et ex ejus forma. また、この結合は理解力の中で生じること、またここから男性は知的なもの(知性)となるように生まれていること、理性はその光(ルーメン)から、彼のもとのいろいろなものから、見ることができる、特に、彼の情愛、彼の適用、彼の振る舞いから、また彼の形から。
[2] Ex masculi affectione, quod sit affectio sciendi, intelligendi, et sapiendi; [2] 男性の情愛から、それは知ろう、理解しよう、また賢明になろう〔とする〕情愛である。
affectio sciendi in pueritia, affectio intelligendi in adolescentia et prima juventute, et affectio sapiendi ab hac juventute usque in senectutem; 知ろうとする情愛が子供時代(少年期)の中に、理解しようとする情愛が青年期と壮年期の最初に、また、賢明になろうとする情愛がこの壮年期から老年期の中にまで。
ex quibus patet, quod ejus natura seu indoles inclinet ad formandum intellectum, consequenter quod nascatur ut fiat intellectualis; それらから明らかである、彼の性質または性格が理解力を形成することへ傾いていること、したがって、知的なもの(知性)になるように生まれていること。
sed quia hoc fieri non potest nisi ex amore, quare Dominus hunc adjungit illi secundum receptionem, hoc est, secundum animum quod velit sapere. しかし、このことは愛からでないなら生じることができない、それゆえ、主はこれを彼に受け入れにしたがって結び付けた、すなわち、賢明になることを欲するアニムス(気質、性向)にしたがって。
[3] Ex ejus applicatione, quae est ad talia quae intellectus sunt, seu in quibus intellectus praedominatur, quorum pleraque forensia sunt, et spectant usus in publico. [3] 彼の適用から、それらはこのようなものに向けてである、それらは理解力のものである、すなわち、それらの中で理解力が主権を握っている(優位を占めている)、それらの大部分のものは公共のものである、また公共(社会)の中の役立ちに目を向けている。
Ex ejus moribus, qui omnes trahunt ex praedominio intellectus; 彼の振る舞い(態度)から、それはすべてのものを理解力の優位(支配)から得ている。
unde est, quod actus vitae ejus, qui intelliguntur per mores, sint rationales, et si non sunt, velit ut appareant: そこからである、彼の生活の活動は、それは振る舞いによって意味される、理性(判断力)である、またもし〔理性〕でないなら、〔理性であることが〕見えるように欲する。
rationalitas masculina perspicitur etiam in omni virtute ejus. 男性の推理力が認知される、彼のすべての美徳(長所)の中にもまた。
Ex ejus forma, quod sit diversa et prorsus distincta a forma feminae; 彼の形から、女性の形から、異なっている、また完全に区別されること。
de qua videatur etiam aliquid supra (n. 33). それらについて、さらにまた何らかのものが上に(33番)見られる。
His accedit, quod prolificum sit in illo; これらに加わる、生殖力が彼の中にあること。
hoc non aliunde est quam ex intellectu, est enim a vero ex bono ibi; これは他のところからではない、理解力以外の、というのは、そこに善からの真理によるからである。
quod inde sit prolificum, in sequentibus videbitur. 生殖力がここからであることは、続くものの中で見られる。
(3)訳文
90.(4) 霊魂の領域の主体の中で、善の真理、すなわち、善からの真理は男性であり、それからの真理の善、すなわち、その真理からの善は女性である。
全世界の創造主と維持主〔であられる〕主から絶え間のない愛と知恵の結合、すなわち、善と真理の結婚が流入すること、また創造された主体がそれらをどんなものでもその形にしたがって受けていることは、前に(84-86番)示された。けれども、男性は、この結婚から、すなわち、その結合から知恵の真理を受ける、また、彼に主により愛の善が受け入れにしたがって結合される。また、この結合は理解力の中で生じ、ここから男性は知的なもの(知性)となるように生まれていることを、理性はその光(ルーメン)から、彼のもとのいろいろなものから、特に、彼の情愛、彼の適用、彼の振る舞いから、また彼の形から見ることができる。
[2] 男性の情愛からは――それは知り、理解し、賢明になろうとする情愛である。知ろうとする情愛が少年期の中に、理解しようとする情愛が青年期と壮年期の最初に、また、賢明になろうとする情愛がこの壮年期から老年期の中にまである。それらから、彼の性質または性格が理解力を形成することへ傾いていること、したがって、知的なもの(知性)になるように生まれていることが明らかである。しかし、このことは愛からでないなら生じることができない、それゆえ、主はこれを彼に受け入れにしたがって結び付けられた、すなわち、賢明になることを欲するアニムス(気質、性向)にしたがって。
[3] 彼の適用から――それらは理解力のものであるこのようなものに向けてである、すなわち、それらの中で理解力が優位を占めている、それらの大部分のものは公共のもの、また公共(社会)の中の役立ちに目を向けているものである。
彼の振る舞い(態度)から――それはすべてのものを理解力の優位から得ている。そこから、振る舞いによって意味される彼の生活の活動は、理性的なもの(判断力)であり、またもし〔理性的なもの〕でないなら、〔理性的であると〕見えるように欲する。彼のすべての美徳(長所)の中にもまた男性の推理力が認められる。
彼の形から――女性の形からは異なり、完全に区別される。それらについて、さらにまた何らかのものが前に(33番)見られる。
これらに、彼の中に生殖力があることが加わる。これは理解力以外の他のところからではない、というのは、そこに善からの真理によるからである。生殖力がここからであることは、続くものの中で見られる。