(1) 原文
267. Quod angeli tantam sapientiam recipere possint, est quia aperta sunt interiora eorum, et sapientia sicut omnis perfectio crescit versus interiora, ita secundum aperitionem eorum.{1} Sunt tres gradus vitae, qui correspondent tribus caelis, apud unumquemvis angelum (videatur n. 29-40); illi, apud quos primus gradus apertus est, in caelo primo seu ultimo sunt; illi, apud quos secundus gradus apertus est, in caelo secundo seu medio sunt; illi autem apud quos tertius gradus apertus est, in caelo tertio seu intimo sunt: secundum hos gradus est sapientia angelorum in caelis; inde sapientia angelorum intimi caeli immensum transcendit sapientiam angelorum medii caeli, et horum sapientia sapientiam angelorum ultimi caeli (videatur supra, n. 209, 210; et quales gradus sint, n. 38). Quod talia discrimina sint, est quia illa quae in superiori gradu sunt, singularia sunt, et quae in inferiori communia, et communia sunt continentia singularium; se habent singularia ad communia sicut millia aut myriades ad unum, ita sapientia angelorum superioris caeli ad sapientiam angelorum inferioris caeli respective. Sed horum sapientia usque similiter transcendit sapientiam hominis, nam homo in corporeo et ejus sensualibus est, et sensualia corporea hominis sunt in infimo gradu. inde patet, qualis sapientia est illis qui ex sensualibus cogitant, hoc est, illis qui sensuales homines vocantur, quod nempe non sint in aliqua sapientia, sed solum in scientia.{2} Aliter vero illi homines, quorum cogitationes elevatae sunt supra sensualia, et magis quorum interiora aperta sunt usque in lucem caeli.
(2) 直訳
Quod angeli tantam sapientiam recipere possint, est quia aperta sunt interiora eorum, et sapientia sicut omnis perfectio crescit versus interiora, ita secundum aperitionem eorum.{1} 天使たちがそれだけの知恵を受けることができることは、彼らの内的なものが開かれているからである、そして知恵はすべてのものの完成のように内的なものに向かって増大する、このように彼らの開けることにしたがって{1}。
Sunt tres gradus vitae, qui correspondent tribus caelis, apud unumquemvis angelum (videatur n. 29-40); 三つの段階の生活(いのち)がある、それらは三つの天界に対応する、それぞれの天使たちのもとに(29-40番に見られる)。
illi, apud quos primus gradus apertus est, in caelo primo seu ultimo sunt; 彼らは、彼らのもとに最初の段階が開かれている、最初のまたは最外部の天界の中にいる。
illi, apud quos secundus gradus apertus est, in caelo secundo seu medio sunt; 彼らは、彼らのもとに第二の段階が開かれている、第二のまたは中間の天界の中にいる。
illi autem apud quos tertius gradus apertus est, in caelo tertio seu intimo sunt: しかしながら彼らは、彼らのもとに第三の段階が開かれている、第三のまたは最内部の天界の中にいる。
secundum hos gradus est sapientia angelorum in caelis; これらの段階にしたがって、天界の(中の)天使たちの知恵がある。
inde sapientia angelorum intimi caeli immensum transcendit sapientiam angelorum medii caeli, et horum sapientia sapientiam angelorum ultimi caeli (videatur supra, n. 209, 210; et quales gradus sint, n. 38). ここから、最内部の天界の天使たちの知恵は中間の天界の天使たちの知恵に計り知れないほど卓越する、またこれらの知恵は最外部の天界の天使たちの知恵に〔計り知れないほど卓越する〕(上の209,210番に見られる。また段階がどんなものかは38番〔に見られる〕)。
Quod talia discrimina sint, est quia illa quae in superiori gradu sunt, singularia sunt, et quae in inferiori communia, et communia sunt continentia singularium; このような相違があることは、上位の段階の中にあるものそれらは、個々のものであるからである、そして下位の〔段階の〕中に〔あるものは〕全般的な〔ものである〕、そして全般的なものは個々のものの容器である。
se habent singularia ad communia sicut millia aut myriades ad unum, ita sapientia angelorum superioris caeli ad sapientiam angelorum inferioris caeli respective. 個々のものは全般的なものに〔対して〕一つに〔対する〕千または万のようである(=振る舞う)、下位の天界の天使たちの知恵に〔対して〕相対的に上位の天界の天使たちの知恵はこのよう〔である〕。
Sed horum sapientia usque similiter transcendit sapientiam hominis, nam homo in corporeo et ejus sensualibus est, et sensualia corporea hominis sunt in infimo gradu. しかし、これらの〔下位の天界の天使たちの〕知恵はやはり人間の知恵に同様に卓越する、なぜなら、人間は身体の中にまたその感覚的なものの中にいるから、そして人間の身体の感覚的なものは最低の段階の中にある〔から〕。
Inde patet, qualis sapientia est illis qui ex sensualibus cogitant, hoc est, illis qui sensuales homines vocantur, quod nempe non sint in aliqua sapientia, sed solum in scientia.{2} ここから明らかである、どのような知恵が彼らにあるか、感覚的なものから考える者、すなわち、感覚的な人間と呼ばれる者〔である〕彼らに☆、すなわち、〔彼らは〕何らかの知恵の中にいない、しかし単に知識の中に〔いる〕{2}。
☆ この部分は柳瀬訳で「訳し漏れ」となっています。
Aliter vero illi homines, quorum cogitationes elevatae sunt supra sensualia, et magis quorum interiora aperta sunt usque in lucem caeli. しかし、それらの人間は異なる、彼らの思考は感覚的なものの上に高揚されている、そしてさらに〔異なる〕、彼らの内的なものが天界の光の中にまで開かれている〔者は〕。
(3) 訳文
天使たちがそれだけの知恵を受けることができることは、彼らの内的なものが開かれていて、知恵がすべてのものの完成のように内的なものに向かって増大するが、そのように彼らが開かれることにしたがっているからである{1}。それぞれの天使たちのもとに三つの段階のいのちがあり、それらは三つの天界に対応している(29-40番に見られる)。最初の段階が開かれている者たちは、最初のまたは最外部の天界の中にいる。第二の段階が開かれている者たちは、第二のまたは中間の天界の中にいる。
しかし、第三の段階が開かれている者たちは、第三のまたは最内部の天界の中にいて、天界の天使たちの知恵はこれらの段階にしたがっている。
ここから、最内部の天界の天使たちの知恵は中間の天界の天使たちの知恵に計り知れないほど卓越し、また中間の天界の天使たちの知恵は最外部の天界の天使たちの知恵に計り知れないほど卓越する(前の209,210番に、段階がどんなものかは38番に見られる)。このような相違があるのは、上位の段階の中にあるものは個々のものであり、下位の段階の中にあるものは全般的なものであり、全般的なものは個々のものの容器であるからである。個々のものは全般的なものに対して、一つに対する千または万のようであり、下位の天界の天使たちの知恵に対して上位の天界の天使たちの知恵は相対的にこのようである。しかし、下位の天界の天使たちの知恵でもやはり同様に人間の知恵に卓越する、なぜなら、人間は身体の中にまたその感覚的なものの中にいて、人間の身体の感覚的なものは最低の段階の中にあるからである。ここから、感覚的なものから考える者、すなわち、感覚的な人間と呼ばれる者にどのような知恵があるか明らかである、すなわち、彼らは何ら知恵の中にいないで、単なる知識の中にいる{2}。
しかし、思考が感覚的なものの上に高揚されている人間は異なり、そして、内的なものが天界の光の中にまで開かれている者はさらに異なっている。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod quantum homo ab externis elevatur versus interiora, tantum in lucem, ita tantum in intelligentiam veniat (n. 6183, 6313).
Quod actualis sit elevatio (n. 7816, 10330).
Quod elevatio ab externis ad interiora sit sicut a nimbo in lucem (n.4598).
Quod exteriora remotiora sint a Divino apud hominem, quare obscura respective sunt (n. 6451).
Et quoque inordinata respective (n. 996, 3855).
Quod interiora sint perfectiora quia propiora Divino (n. 5146, 5147).
Quod in interno millia et millia sint, quae in externo apparent ut commune unum (n. 5707).
Quod inde cogitatio et perceptio quo interior eo clarior (n. 5920).
@2 Quod sensuale sit ultimum vitae hominis adhaerens et inhaerens corporeo ejus (n. 5077, 5767, 9212, 9216, 9331 9730).
Quod is sensualis homo dicatur, qui omnia judicat et concludit ex sensibus corporis, et qui nihil credit nisi quod oculis videt et manibus tangit (n. 5094, 7693).
Quod talis homo cogitet in externis et non interius in se (n. 5089, 5094, 6564, 7693).
Quod interiora ejus clausa sint, ut ibi nihil veri spiritualis videat (n. 6564, 6844, 6845).
Verbo, qui in crasso lumine naturali est, et sic nihil percipit quod e luce caeli (n. 6201, 6310, 6564, 6598, 6612, 6614, 6622, 6624, 6844, 6845).
Quod interius sit contra illa quae caeli et ecclesiae sunt (n. 6201, 6316, 6844, 6845, 6948, 6949).
Quod tales fiant eruditi qui se confirmaverunt contra vera ecclesiae (n. 6316).
Quod sensuales homines astuti sint et malitiosi prae reliquis (n. 7693. 10236).
Quod ratiocinentur acriter et solerter, sed ex memoria corporea, in qua ponunt omnem intelligentiam (n. 195, 196, 5700, 10236).
Sed quod ex fallaciis sensuum (n. 5084, 6948, 6949, 7693).
(2) 直訳
@1 Quod quantum homo ab externis elevatur versus interiora, tantum in lucem, ita tantum in intelligentiam veniat. どれほど人間は外なるものから内的な視覚へ高揚されるか、それだけ光の中に、このようにそれだけ知性の中にやって来る。
Quod actualis sit elevatio. 実際の高揚がある。
Quod elevatio ab externis ad interiora sit sicut a nimbo in lucem. 外なるものから内的なものへの高揚はもやから光の中へのようである。
Quod exteriora remotiora sint a Divino apud hominem, quare obscura respective sunt. 外的なものは人間のもとで神性からさらに遠くはなれている、それゆえ、相対的に暗い(不明瞭な)ものである。
Et quoque inordinata respective. そしてまた相対的に混乱したもの〔である〕。
Quod interiora sint perfectiora quia propiora Divino. 内的なものはさらに完全である、神性にさらに近いので。
Quod in interno millia et millia sint, quae in externo apparent ut commune unum. 内なるものの中に何千また何千のものがある、それは外なるものの中で一つの全般的なもののように見える。
Quod inde cogitatio et perceptio quo interior eo clarior. ここから思考と知覚は内的であればあるほどますます明らかなもの〔である〕。
@2 Quod sensuale sit ultimum vitae hominis adhaerens et inhaerens corporeo ejus. 感覚的なものは人間のいのちの最外部である、彼の身体に付着し、こびりついている。
Quod is sensualis homo dicatur, qui omnia judicat et concludit ex sensibus corporis, et qui nihil credit nisi quod oculis videt et manibus tangit. 彼は感覚的な人間と言われる、すべてのものを身体の感覚から判断を下し、結論する者、そして目で見、手で触れるもの以外に何も信じない者。
Quod talis homo cogitet in externis et non interius in se. このような人間は外的なものの中で考える、自分自身の中で内的に〔考え〕ない。
Quod interiora ejus clausa sint, ut ibi nihil veri spiritualis videat. 彼の内的なものは閉ざされている、そこに霊的な真理を何も見ないように(=ほどに)。
Verbo, qui in crasso lumine naturali est, et sic nihil percipit quod e luce caeli. 一言で言えば、その者は粗雑な自然的な光の中にいる、こうして天界の光からのものを何も知覚しない。
Quod interius sit contra illa quae caeli et ecclesiae sunt. 〔彼は〕内的にそれらに対立する、天界と教会のものであるもの〔に〕。
Quod tales fiant eruditi qui se confirmaverunt contra vera ecclesiae. 学者たちはこのようになる、教会の真理に反して自分自身で確信した者。
Quod sensuales homines astuti sint et malitiosi prae reliquis. 感覚的な人間は他の者にまさって狡猾で悪意がある。
Quod ratiocinentur acriter et solerter, sed ex memoria corporea, in qua ponunt omnem intelligentiam. 〔彼らは〕鋭く、巧みに推論する、しかし、身体の記憶から、その中にすべての知性を置く。
Sed quod ex fallaciis sensuum. しかし、感覚の欺きから〔推論する〕こと。