(1) 原文
244. Loquela est una omnibus in caelo, ut supra dictum est; sed illa variatur in eo, quod loquela sapientium interior sit, ac plenior affectionum variationibus et cogitationum ideis; loquela minus sapientium exterior, et non cum impletione tali; ac loquela simplicium adhuc exterior, et inde consistens ex vocibus, ex quibus sensus hauriendus modo quo fit cum homines inter se loquuntur. Est quoque loquela per faciem desinens in sonorum modificatum per ideas: est quoque loquela, in qua repraesentativa caeli mixta sunt ideis, et quoque ex ideis ad visum: est etiam loquela per gestus correspondentes affectionibus, et repraesentantes similia, quae illorum voces: est loquela per communia affectionum et per communia cogitationum: est loquela tonans: praeter alias.
(2) 直訳
Loquela est una omnibus in caelo, ut supra dictum est; 話し方は天界の中のすべての者にひとつである、上に言われたように。
sed illa variatur in eo, quod loquela sapientium interior sit, ac plenior affectionum variationibus et cogitationum ideis; しかし、それはその☆中で変化する、賢明な者の話し方は内的であること、そして情愛の変化と思考の観念にさらに満ちている〔こと〕。
☆ eoはもちろんquod以下です(eo – quodの相関文。
loquela minus sapientium exterior, et non cum impletione tali; 賢明さの少ない者の話し方は外的〔であり〕、充満についてこのようではない。
ac loquela simplicium adhuc exterior, et inde consistens ex vocibus, ex quibus sensus hauriendus modo quo fit cum homines inter se loquuntur. そして単純な者の話し方はさらに外的であり、ここから言葉から構成され、その意味から汲む、人間が互いに話し合うときに生じる〔ような〕方法で。
Est quoque loquela per faciem desinens in sonorum modificatum per ideas: 顔による話し方もある、観念によって変更(加減)された音☆(の中)に終わる。
☆ sonorusは「音をつくる、聞こえる、音となる、音の」という意味の形容詞です。柳瀬訳は「高調子の音のようなものとなって(終り)」と、意味不明です。
est quoque loquela, in qua repraesentativa caeli mixta sunt ideis, et quoque ex ideis ad visum: 話し方もある、その中に天界の表象物が観念に混合されている、また観念から視覚へ〔向かう話し方〕も〔ある〕。
est etiam loquela per gestus correspondentes affectionibus, et repraesentantes similia, quae illorum voces: さらにまた、情愛に対応する身振りによる話し方がある、同様のものを表象する、それらは彼らの言葉で。
est loquela per communia affectionum et per communia cogitationum: 情愛の全般的なものによる話し方がある、また思考の全般的なものによる〔ものもある〕。
est loquela tonans: praeter alias. 雷のような話し方がある。別に他に〔にもある〕。
(3) 訳文
前に言われたように、天界の中の話し方は、すべての者にとってひとつである。しかし、その話し方は変化していて、賢明な者の話し方は内的であり、情愛の変化と思考の観念にさらに満ちている、賢明さの少ない者の話し方は外的であり、このよう満ちてはいない、そして単純な者の話し方は、さらに外的であり、ここから言葉から構成され、その言葉から、人間が互いに話し合うときのような方法で意味を汲む。顔による話し方もあり、それは観念によって変更された音となって終わる。話し方の中に天界の表象物が観念に混合されているもの、また観念から視覚へ向かうものもある。さらにまた、彼らの言葉と同様のものを表象する情愛に対応する身振りによる話し方がある。情愛の全般的なもの、また思考の全般的なものによるによる話し方がある。雷のような話し方がある。その他にもある。
(1) 原文
245. Loquela spirituum malorum et infernalium, est [{a}illis] similiter naturalis quia ex affectionibus, sed ex affectionibus malis, et inde ideis spurcis, quas prorsus aversantur angeli: sunt loquelae inferni sic oppositae loquelis caeli; quapropter mali non sustinent loquelam angelicam, et angeli non loquelam infernalem; loquela infernalis est angelis sicut odor malus qui ferit nares. Loquela hypocritarum, qui sunt qui mentiri possunt lucis angelos, quoad voces similis est loquelae angelorum, sed quoad affectiones et inde ideas cogitationis prorsus opposita; quapropter loquela eorum, cum percipitur qualis intus est, quod fit ab angelis sapientibus, auditur sicut stridor dentium, et incutit horrorem.
@a [illis]:―vide A.C., n. 1641.
(2) 直訳
Loquela spirituum malorum et infernalium, est [{a}illis] similiter naturalis quia ex affectionibus, sed ex affectionibus malis, et inde ideis spurcis, quas prorsus aversantur angeli: 悪い者と地獄の者の話し方は、情愛からなので同様に生来のものである☆、しかし、悪の情愛から、またここから不潔な観念〔からのものである〕、それを天使たちは完全に退ける。
☆ このnaturalisを柳瀬訳は「霊的」と勘違いし、長島訳は「自然的」(この語は訳語もある)としていますが、文脈からは「生まれながらのもの」が正しいです(「秘義」1641番も同趣旨である)。
sunt loquelae inferni sic oppositae loquelis caeli; 地獄の話し方はこのように天界の話し方と正反対である。
quapropter mali non sustinent loquelam angelicam, et angeli non loquelam infernalem; それゆえ、悪い者らは天使の話し方に耐えない、また天使たちは地獄の話し方に〔耐え〕ない。
loquela infernalis est angelis sicut odor malus qui ferit nares. 地獄の話し方は天使たちに悪臭のようである、それは鼻を突く。
Loquela hypocritarum, qui sunt qui mentiri possunt lucis angelos, quoad voces similis est loquelae angelorum, sed quoad affectiones et inde ideas cogitationis prorsus opposita; 偽善者たちの話し方は、その者は光の天使を装うことができる者である、言葉に関して天使たちの話し方と同様である、しかし、情愛に関して、またここから思考の観念に〔関して〕まったく正反対〔である〕。
quapropter loquela eorum, cum percipitur qualis intus est, quod fit ab angelis sapientibus, auditur sicut stridor dentium, et incutit horrorem. それゆえ、彼らの話し方は、内部でどのようなものであるか知覚されるとき、それは知恵のある天使により生じる(なされる)、歯のきしる音のように聞こえる、そして恐怖感をひき起す。
@a [illis]:―vide A.C., n. 1641. 注a illis――『秘義』1641番☆を見よ。
☆ この個所はloquela illa est illis naturalis et tunc insitaとなっておりillisが付いています。
(3) 訳文
悪い者と地獄の者の話し方は、情愛からなので同様に生来のものであるが、しかし、悪の情愛またここから不潔な観念からのものであり、それを天使たちは完全に退ける。地獄の話し方は、このように天界の話し方と正反対である。それゆえ、悪い者らは天使の話し方に、また天使たちは地獄の話し方に耐えない。天使たちにとって、地獄の話し方は鼻を突く悪臭のようである。光の天使を装うことができる偽善者たちの話し方は、言葉に関して天使たちの話し方と同様であるが、しかし、情愛に関して、またここから思考の観念に関して、まったく正反対である。それゆえ、彼らの話し方は、知恵のある天使により、それが内部でどのようなものであるか知覚されるとき、歯のきしる音のように聞こえ、恐怖感をひき起す。