原典講読『天界と地獄』no.269.

(1) 原文
269. Qualis sapientia angelorum est, non describi vocibus potest, sed modo illustrari per aliqua communia. Angeli possunt una voce exprimere, quae homo non potest mille vocibus: et praeterea uni voci angelicae insunt innumera, quae vocibus linguae humanae exprimi nequeunt; in singulis enim quae angeli loquuntur sunt arcana sapientiae in continuo nexu, ad quae scientiae humanae nusquam pertingunt. Angeli etiam quae non vocibus loquelae suae exhauriunt, supplent sono, cui inest affectio rerum in suo ordine, nam, ut supra (n. 236, 241) dictum est, per sonos exprimunt affectiones, et per voces ideas cogitationis ex affectionibus; inde est, quod quae audiuntur in caelo, dicantur ineffabilia. Angeli similiter possunt singula quae in volumine alicujus libri scripta sunt, paucis vocibus edicere, et cuivis voci indere talia quae elevant ad sapientiam interiorem; loquela enim eorum talis est, ut consonet cum affectionibus, et unaquaevis vox cum ideis; voces etiam variantur infinitis modis secundum series rerum quae in complexu sunt in cogitatione. [2] Angeli interiores etiam possunt ex sono et simul aliquibus vocibus loquentis scire integram ejus vitam; percipiunt enim ex sonoro variegato per ideas in vocibus amorem ejus regnantem, cui insunt quasi inscripta singularia vitae ejus.{1} Ex his patet, qualis est sapientia angelorum. Sapientia illorum se habet ad sapientiam humanam sicut myrias ad unum: comparative sicut vires motrices totius corporis, quae innumerabiles sunt, ad actionem ex illis, quae coram sensu humano apparent ut unum; aut sicut millia objecti visa perfecto microscopio ad unum obscurum coram nudo oculo. [3] Velim etiam rem illustrare exemplo: angelus ex sapientia sua descripsit regenerationem, et protulit arcana de illa in suo ordine usque ad centena, et unumquodvis arcanum implevit ideis in quibus arcana interiora erant, et hoc a principio ad finem; exposuit enim quomodo spiritualis homo e novo concipitur, in utero quasi gestatur, nascitur, adolescit, et successive perficitur; dixit quod potuisset numerum arcanorum usque ad aliquot millia augere; et quod illa quae dicta sunt solum essent de regeneratione externi hominis, et quod innumerabilia plura forent de regeneratione interni. Ex his et similibus aliis quae ab angelis audita sunt, patuit mihi quanta illis sapientia, et respective quanta ignorantia homini {a}qui vix scit quid regeneratio, et non scit aliquod momentum progressionis cum regeneratur.
@a qui pro “quae”
(2) 直訳
Qualis sapientia angelorum est, non describi vocibus potest, sed modo illustrari per aliqua communia. 天使たちの知恵がどんなものであるかは、言葉で述べられることはできない、しかし、単に何らかの全般的なものによって説明されることが〔できる〕。
Angeli possunt una voce exprimere, quae homo non potest mille vocibus: 天使たちは一つの言葉で表現することができる、それを人間は千の言葉で〔表現〕できない。
et praeterea uni voci angelicae insunt innumera, quae vocibus linguae humanae exprimi nequeunt; そしてさらに、天使の一つの言葉は無数のものが内在する、それは人間の言語で表現することができない。
in singulis enim quae angeli loquuntur sunt arcana sapientiae in continuo nexu, ad quae scientiae humanae nusquam pertingunt. なぜなら、個々のものの中に、それは天使たちが話す、知恵の奥義が連続して結びついて存在する、それに人間の知識は決して達することができない。
Angeli etiam quae non vocibus loquelae suae exhauriunt, supplent sono, cui inest affectio rerum in suo ordine, nam, ut supra (n. 236, 241) dictum est, per sonos exprimunt affectiones, et per voces ideas cogitationis ex affectionibus; さらにまた天使たちは、自分の話し方の言葉で余すところなく述べ〔られ〕ないことを、音〔声〕で補充する、それに事柄の情愛が適切な順序で内在する、なぜなら、上に(236,241番)言われたように、音〔声〕によって情愛が表現されるから、また言葉によって情愛からの思考の観念が〔表現されるから〕。
inde est, quod quae audiuntur in caelo, dicantur ineffabilia. ここからである、天界で聞かれるものは、言語に絶するものと言われること。
Angeli similiter possunt singula quae in volumine alicujus libri scripta sunt, paucis vocibus edicere, et cuivis voci indere talia quae elevant ad sapientiam interiorem; 天使たちは同様に一つ一つのものを、それは本の中の、何らかの書物に書かれたもの、少ない言葉で言い尽くすことができる、そしてそれぞれの言葉にこのようなものを持ち込むこと〔ができる〕それは内的な知恵へ高揚する。
loquela enim eorum talis est, ut consonet cum affectionibus, et unaquaevis vox cum ideis; なぜなら、彼らの話し方はこのようなものであるから、情愛と一致するような、そしてそれぞれの語は観念と〔一致するようなものである〕。
voces etiam variantur infinitis modis secundum series rerum quae in complexu sunt in cogitatione. さらにまた、語は連続する事柄にしたがって無限の方法(仕方)で変化する、それは全体として思考の中にある。
[2] Angeli interiores etiam possunt ex sono et simul aliquibus vocibus loquentis scire integram ejus vitam; [2] さらにまた、内的な天使たちは、音〔声〕といっしょに話しているいくつかの語から、彼の全いのち(生活)を知ることができる。
percipiunt enim ex sonoro variegato per ideas in vocibus amorem ejus regnantem, cui insunt quasi inscripta singularia vitae ejus.{1} なぜなら、〔彼らは〕語の中で観念によって変化している音〔声〕から知覚するから、支配している彼の愛を、それにいわば彼の生活の個々のものに刻み込まれた〔ものが〕内在する。
Ex his patet, qualis est sapientia angelorum. これらから明らかである、天使たちの知恵がどんなものであるか。
Sapientia illorum se habet ad sapientiam humanam sicut myrias ad unum: 彼らの知恵は、人間の知恵に〔対して〕一つに〔対する〕万のようである。
comparative sicut vires motrices totius corporis, quae innumerabiles sunt, ad actionem ex illis, quae coram sensu humano apparent ut unum; 比較によって(比べれば)、全身〔の中〕で運動する力のよう〔である〕、それは無数のものである、それらからの行動に〔対して〕、それら〔力〕は人間の感覚の前に一つのように見える☆。
☆ 説明するまでもありませんが、「歩行などの運動は外面的にひとつに見えても、身体の内部では無数の筋肉が協働している」ことです。
aut sicut millia objecti visa perfecto microscopio ad unum obscurum coram nudo oculo. または、完全な顕微鏡で見られる千の対象物のよう〔である〕肉眼の前の一つの不明瞭なものに〔比べて〕。
[3] Velim etiam rem illustrare exemplo: [3] さらにまた、私は事柄を例で説明することを意志する。
angelus ex sapientia sua descripsit regenerationem, et protulit arcana de illa in suo ordine usque ad centena, et unumquodvis arcanum implevit ideis in quibus arcana interiora erant, et hoc a principio ad finem; 天使が自分の知恵から再生を述べた、そしてそれについて奥義を適切な順序で数百までも持ち出した、そしてそれぞれの奥義を観念で満たした、その中に〔さらに〕内的な奥義があった、そしてこのことが最初から最後まで〔なされた〕。
exposuit enim quomodo spiritualis homo e novo concipitur, in utero quasi gestatur, nascitur, adolescit, et successive perficitur; なぜなら、〔彼は〕説明したから、どのように霊的な人間が新たにみごもるか、子宮の中にいわば運ばれる、生まれる、成長する、そして連続的に完成させられる。
dixit quod potuisset numerum arcanorum usque ad aliquot millia augere; 〔彼は〕言った、〔その〕奥義の数を数千にまでもふやすことができること。
et quod illa quae dicta sunt solum essent de regeneratione externi hominis, et quod innumerabilia plura forent de regeneratione interni. また、言われたことそれらは単に人間の外なる再生についてであったこと、また内なる再生については多くの数え切れないものがあること。
Ex his et similibus aliis quae ab angelis audita sunt, patuit mihi quanta illis sapientia, et respective quanta ignorantia homini {a}qui vix scit quid regeneratio, et non scit aliquod momentum progressionis cum regeneratur. 天使たちから聞かれたこれらや他の同様なものから、私に彼らの知恵がどれほど大きいか明らかになった、そして相対的に人間に無知がどれほど大きいか、その者は再生とは何かほとんど知らない、また再生されるとき、進歩(発達・経過)の程度(段階)を何も知らない。
@a qui pro “quae” 注@ 「quae」の代わりにqui。
(3) 訳文
 天使たちの知恵がどんなものであるかは言葉で述べられることはできないが、しかし、ただ何らかの全般的なものによって説明されることはできる。天使たちは一つの言葉で、人間は千の言葉で表現できないことを表現することができる。さらに、天使の一つの言葉には人間の言語で表現することができない無数のものが内在する。なぜなら、天使たちが話す個々のものの中に知恵の奥義が連続して結びついて存在し、それに人間の知識は決して達することができないから。さらにまた、天使たちは自分の話し方で、言葉で述べ尽くせないことを音声で補充する。その音声には事柄の情愛が適切な順序で内在する、なぜなら、前に(236,241番)言われたように、音声によって情愛が表現され、言葉によって情愛からの思考の観念が表現されるから。ここから、天界で聞かれるものは言語に絶するものと言われる。天使たちは同様に、何らかの書物に書かれた一つ一つのものを少ない言葉で言い尽くすことができ、それぞれの言葉に内的な知恵へと高揚するようなものを注ぎ込むことができる。なぜなら、彼らの話し方は、情愛と一致し、それぞれの語は観念と一致するようなものであるから。語もまた全体として思考の中にある連続する事柄にしたがって無限の仕方で変化する。
 [2] さらにまた、内的な天使たちは、音声とともに話しているいくつかの語から、彼の全生活を知ることができる。なぜなら、彼らは語の中で観念によって変化している音声から、彼を支配している愛を知覚するから、その愛に、いわば彼の生活の個々のものが刻み込まれて内在するのである{1}。これらから、天使たちの知恵がどんなものであるか明らかである。彼らの知恵は、人間の知恵に対して、一つに対する一万のようである。比較すれば、全身の中で運動する無数の力のようである、その力からの行動に対して、その力は人間の感覚の前に一つのように見える。または、肉眼の前の一つの不明瞭なものに対して、完全な顕微鏡で見られる千の対象物のようである。
 [3]  さらにまた、この事柄を例で説明しよう。
 ある天使がその知恵から再生ついて述べ、その奥義を適切な順序で数百までも示し、そしてそれぞれの奥義を観念で満たし、その観念の中にさらに内的な奥義があった、そしてこのことが最初から最後までなされた。なぜなら、どのように霊的な人間が新たにみごもり、子宮の中にいわば運ばれ、生まれ、成長し、そして連続的に完成されるか説明したから。その天使は、この奥義の数を数千にまでもふやすことができる、また、述べたことは単に人間の外なる再生についてであったこと、内なる再生については数え切れない多くのものがある、と言った。天使たちから聞いたこれらや他の同様なものから、私に彼らの知恵がどれほど大きいか、そして相対的に、再生とは何かほとんど知らず、また再生されるときの発達の段階を何も知らない人間の無知がどれほど大きいか、明らかになった。
   (EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod [id quod] universaliter regnans seu dominans est apud hominem sit in singulis ejus vitae, ita in omnibus et singulis ejus cogitationis et affectionis (n. 4459, 5949, 6159, 6571, 7648, 8067, 8853-8858).
Quod homo talis sit, qualis ejus amor dominans (n. 918[? 917], 1040, 8858); illustratum per exempla (n. 8854, 8857).
Quod id quod universaliter regnat, faciat vitam spiritus hominis (n. 7648).
Quod id sit ipsa voluntas ejus, ipse amor ejus, et finis vitae ejus, quoniam quod homo vult hoc amat, et quod amat hoc pro fine habet (n. 1317, 1568, 1571, 1909, 3796, 5949, 6936).
Quod ideo homo talis sit qualis ejus voluntas, aut qualis ejus amor regnans, aut qualis ejus finis vitae (n. 1568, 1571, 3570, 4054, 6571, 6934[? 6935], 6938, 8856, 10076, 10109, 10110, 10284).
(2) 直訳
@1 Quod [id quod] universaliter regnans seu dominans est apud hominem sit in singulis ejus vitae, ita in omnibus et singulis ejus cogitationis et affectionis. 人間のもとであまねく支配しているまたは統治しているものは、彼のいのちの個々のものの中にある、このようにその思考と情愛の個々のものとすべてものの中に〔ある〕。
Quod homo talis sit, qualis ejus amor dominans; illustratum per exempla. 人間はこのようなものである、どのような彼の愛が支配しているか☆。例による説明。
Quod id quod universaliter regnat, faciat vitam spiritus hominis. 〔人間を〕あまねく支配するものは、人間の霊のいのちをつくる。
Quod id sit ipsa voluntas ejus, ipse amor ejus, et finis vitae ejus, quoniam quod homo vult hoc amat, et quod amat hoc pro fine habet. それは彼の意志そのもの、彼の愛そのもの、彼の生活の目的である、人間が意志するものこれを愛するから、また愛するものこれを目的として持つ〔から〕。
Quod ideo homo talis sit qualis ejus voluntas, aut qualis ejus amor regnans, aut qualis ejus finis vitae. それゆえ、人間はこのようなものである、どのような彼の意志か、またはどのような彼の愛が支配しているか、またはどのような彼の生活の目的か☆。
☆ かの有名な相関文「qualis…talis」です。qaulisからtalisへとさまざまに訳せます。

コメントを残す