[9.] 9. Amor dominii manet etiam unumquemvis post vitam in mundo; [9] 9. 支配する愛はそれぞれの者のもとにもまた、死後、残る、世の中で〔生活の後〕。
sed qui dominati sunt ex amore erga proximum, illis concreditur etiam dominatio in caelis, et tunc illi non dominantur, sed usus et bona, quae amant; しかし、隣人に対する愛から支配した者は、彼に天界の中でもまた支配が委任される、またその時、彼らは支配しない、しかし役立ちと善が〔支配する〕、それらを愛する。
et cum usus et bona, dominatur Dominus: また、役立ちと善が〔支配する〕とき、主が支配される。
qui autem in mundo dominati sunt ex amore sui, illi post vitam in☆ mundo, abdicantur, et rediguntur in servitutem. けれども、世の中で自己愛から支配した者は、彼は世の中で〔生活の後〕、〔地位を〕奪われる、また奴隷状態の中に追いやられる。
☆ 原文では「iii」でした、inと直してください。
Ex his nunc cognoscitur quinam in amore sui sunt. これらから、今や、だれが自己愛の中にいるか知られる。
Non refert, quales apparent in externa forma, si vel elati, vel submissi, nam talia sunt in interno homine, ac internus homo a plerisque occultatur, et externus instruitur mentiri illa quae amoris publici et proximi sunt, ita contraria; 関係ない、外なる形の中でどのように見えるか、もし(たとえ~でも)、あるいは高慢に、あるいは従順に、なぜなら、このようなものは内なる人の中ある、そして内なる人は大部分の者により隠されている、また外なる〔人〕はそれらを偽ることを教えられている、それらはそれらは公けのものと隣人の愛に属する、そのように正反対のもの。
et hoc quoque propter se; また、このこともまた自分自身のため〔である〕。
sciunt enim quod amare publicum et proximum interius afficiat omnes, et quod tantum aestimentur; というのは、知っているからである、公けのものと隣人を愛することは内的にすべての者を感動させることを、またそれだけ評価されること。
quod afficiat, est quia caelum in illum amorem influit. 感動させる(働きかける)ことは、天界がその愛の中へ流入するからである。
[10.] 10. Mala quae apud illos sunt qui in amore sui, sunt in genere contemptus aliorum, invidia, inimicitia contra illos qui sibi non favent, hostilitas inde, odia varii generis, vindictae, astus, doli, immisericordia, crudelitas: [10] 10. 悪は、それらは彼らのもとにある、その者は自己愛の中に〔いる〕、全般的に、他の者〔へ〕の軽蔑、ねたみ、他の者に対する敵意、その者は自分自身に好意を持たない、ここから敵対感(敵意)、いろいろな種類の憎しみ、復讐、狡猾さ、欺くこと、無慈悲(冷酷)、残酷。
et ubi talia mala sunt, est etiam contemptus Dei et divinorum quae sunt vera et bona ecclesiae; また、そのような悪があるところに、神(へ)の軽蔑もまたある、また神性さへの〔軽蔑〕、それらは教会の真理と善である。
quae si honorant, est solum ore et non corde. それらをもし〔彼らが〕尊ぶなら、口でだけである、また心でではない。
Et quia talia mala inde sunt, etiam sunt similia falsa, nam ex malis sunt falsa. また、そのような悪がここからであるので、似た虚偽もまたある、なぜなら、悪から虚偽があるから。
[11.] 11. Amor Mundi autem, est velle aliorum opes ad se derivare quacunque arte, ac in divitiis cor ponere, ac pati ut mundus retrahat et abducat illum ab amore spirituali, qui est amor erga proximum, ita a caelo. [11] 11. けれども、世俗愛は、他の者の富を欲することである、自分自身に、どんな技巧で引き出されたもので〔あっても〕、そして富の中に心を置くこと、そして被ること(patior)である、世が彼を霊的な愛から遠ざける、また連れ去ること、それ〔霊的な愛〕は隣人に対する愛である、そのように天界から。
Illi in amore mundi sunt qui cupiunt aliorum bona in se derivare per varias artes, imprimis qui per astus et dolos, nihili facientes bonum proximi. 彼らは世俗愛の中にいる、その者は、他の者の財産をいろいろな技巧によって自分自身に運ぶことを欲する、特に、その者は、狡猾さと欺くことによって、隣人(へ)の善を何も行なわないで。
Illi qui in eo amore sunt, concupiscunt aliorum bona, et quantum non timent leges, et jacturam famae propter lucrum, deprivant, immo depraedantur. 彼らは、その者はその愛の中にいる、他の者の財産をほしがる、また利益のために、法律を恐れないかぎり、また名声の奪われることを、奪う、それどころか、略奪する。
[12.] 12. Sed amor mundi non in tali gradu est oppositus amori caelesti, in quo est amor sui, quoniam non tanta mala in illo recondita sunt. [12] 12. しかし、世俗愛はそのような程度の中にない、天界的な愛に対立して、その〔程度の〕中に自己愛がある、それほど大きい悪がその中に隠れていないので。
[13.] 13. Amor ille multiplex est: [13] 13. その愛は多種多様である――
est amor opum ut evehantur ad honores; 名誉へ高められるための富の愛がある。
est amor honorum et dignitatum ut lucrentur opes; 富を得るための名誉と高位(地位)の愛がある。
est amor opum propter varios usus, quibus delectantur in mundo: いろいろな役立ちのための富の愛がある、それらで世の中で楽しむ。
est amor opum propter solas opes (talis amor est avaris); 単なる富のための富の愛がある(そのような愛が貪欲である)。
et sic porro. 等々。
Finis propter quem opes, vocatur usus; 目的が、そのために富が、役立ちと呼ばれる。
ac finis seu usus est, a quo amor suum quale trahit; そして、目的または役立ちである、それから、愛がそれ自体の性質を引き出す(得る)。
nam talis est amor, qualis est finis propter quem; なぜなら、そのような愛があるから、そのために、目的がどのようなものであるか〔によって〕。
reliqua ei serviunt ut media. 残りのものは彼に手段として仕える。
[14.] 14. Verbo, amor sui et amor mundi sunt prorsus oppositi amori in Dominum et amori erga proximum; [14] 14. 一言でいえば、自己愛と世俗愛は完全に対立している、主への愛と隣人に対する愛に。
quare amor sui et amor mundi, quales supra descripti sunt, sunt amores infernales, regnant etiam in inferno, et quoque faciunt infernum apud hominem. それゆえ、自己愛と世俗愛は、上に述べられているようなもの、さらにまた地獄の中で支配する、そしてまた人間のもとに地獄をつくる。
Amor autem in Dominum, et amor erga proximum, sunt Amores caelestes, regnant etiam in caelo, et quoque [1]faciunt caelum apud hominem. けれども、主への愛は、また隣人に対する愛は、天界的な愛である、さらにまた天界の中で支配する、そしてまた、人間のもとに天界をつくる。
カテゴリー: 原典講読『真のキリスト教』第7章
原典講読『真のキリスト教』400(訳文)
(3) 訳文
400. (4) 特に、自己愛と世俗愛について――
1. 自己愛は自分自身だけに善く欲し、自分自身のためでないなら他の者に善を欲しないことである。教会の、祖国の、何らかの人間の社会に、または仲間に決して欲しない――そのようにまた、自分の名声、名誉、また称賛のためにだけ、それらに善を行なう。彼らに行なう善の中にそれらを見ないなら、心で、「何が関係するのか? なぜこれを〔行なわなければならないのか〕、また何がここから私に〔得られるのか〕」と言い、このようにやめる。
ここから、自己愛の中にいる者は、教会を、祖国もない、社会もない、仲間もない何らかの真の善も愛さない、しかし自分自身と自分自身のものを愛することが明らかである。
[2] 2. 自己愛の中にいる人間は、それらを考え、行なう時、それらの中で隣人を、そのように公共のことを、まして主を顧慮しない、しかし、自分自身を、また自分自身のものだけを顧慮する。したがって、〔その〕時、自分自身と自分自身のもののためにすべてのことを行なう。また、もし公共のために行なうなら、見られるためにだけである。また、もし隣人のためなら、自分自身に好感を持つためである。
[3] 3. 自分自身と自分自身のもののために、と言われる。なぜなら、自分自身を愛する者は、自分自身のものもまた愛するからである、それらは特に彼の子と孫である、また全般的に、彼と一つになっているすべての者であり、それらを自分自身のものと呼ぶ。これらとそれらを愛することもまた自分自身を愛することである、なぜなら、彼らを、あたかも自分自身の中に、また自分自身を彼らの中に眺めるからである――自分自身の者と呼ぶ者の間に、彼を誉める、称賛する、また崇拝するすべての者もまたいる。
残りの者を確かに身体の目で人間のように見る、しかし、自分の霊の目では、幽霊のようにとしか見ていない。
[4] 4. 自己愛の中にいるその人間は、自分自身を比べて隣人を軽蔑する。もし自分自身に好感を持たないなら、また自分自身を尊ばない、また崇拝しないなら、その者に敵意を持つ――さらになお、自己愛の中にいる者は、そのために隣人に憎しみを持ち、迫害する。またさらになお、その者はそのために彼に対して復讐心に燃え、彼の破滅を欲する――このような者は、最後に残酷を愛する。
[5] 5. 自己愛がどんなものかは、天界的な愛との比較から知られることができる。
天界的な愛は役立ちのために役立ちを愛することである、すなわち、善のために善を、それらを人間は教会の、祖国の、人間の社会に、また仲間に果たす。しかし、自分自身のためにそれらを愛する者は、彼はそれらを、自分自身に仕えるので、召使いとしか愛さない――ここから、自己愛の中にいる者は、教会、祖国、人間の社会、また仲間が自分自身に仕えるように欲し、また彼がそれらに仕えることを欲せず、自分自身をそれらの上に、またそれらを自分自身の下に置くことがいえる。
[6] 6. さらに、だれかが天界的な愛の中にいるて、役立ちと善を愛する、また心の快さで働きかけられ、それらを果たせば果たすほど、それだけ主により導かれる、その愛が、その〔愛の〕中にその方が、またそれ〔愛〕はその方からであるからである――しかし、ある者が自己愛の中にいればいるほど、それだけ自分自身によって導かれ、またそれだけ自分自身のプロプリウムによって導かれる。また、人間のプロプリウムは悪以外でないならない、というのは、彼の悪は遺伝のものであるから、それは自分自身を神よりも、また世を天界よりも愛することである。
[7] 7. さらにまた、自己愛はこのようなものである。彼に抑制がゆるめられる、すなわち、法律とその刑罰のための恐れ、そして名声、名誉、利益、職務を、また、いのちの奪われることの恐れため、外なる束縛が遠ざけられば遠ざけられるほど、それだけ突進し、地球全体の上に支配することを欲するだけでなく、しかし、天界の上にもまた、それどころか、神そのものの上にまでも支配することを欲するようなものである。彼に何らかの限界または終わりは何もない。
これは自己愛の中にいるそれぞれの者の中に隠れている、それでも世の前に明らかではない、そこに彼を〔前に〕言われた抑制や束縛が押しとどめている。またこのようなそれぞれの者は、そこに不可能なことに向かい合っている時、そこに可能になるまでとどまる。
これらやそれらから、人間は、その者はこのような愛の中にいる、限界のないそのような気の狂った欲望が彼の中に隠れていることを知らない。
それでもそのようなものであることは、だれも勢力のある者と王のもとに見ることができ、そのような抑制、束縛や不可能なことがない者は領域や国に突進し、また征服し、それらに成功するかぎり、また限界を超えて権力と栄誉を得ようとする――またさらに彼らのもとで、その者は支配を天界の中に広げ、主の神的なすべての力を自分自身に移す。これらの者は絶えず〔どこまでも〕越えて熱望する。
[8] 8. 二種類の支配がある。一つは隣人に対する愛のもの、またもう一つは自己愛のもの。
これら二つの支配は互いに対立している。
隣人に対する愛から支配する者は、すべての者に善を欲し、また役立ちを果たすこと、そのように他の者に仕えること以外に何も愛さない。(他の者に仕えることは他の者に善く欲することから善く行なうこと、また役立ちを果たすことである――)これが彼の愛であり、これが彼の心の快さである。彼もまた、高位に上げられれば上げられるほど、それだけ(さらにまた)喜ぶ、高位のためにでなく、しかし、それをその時、さらに豊かに、またさらに重要な段階で果たすことができる役立ちのためである――このような支配が天界の中にある。
しかし、自己愛から支配する者は、だれの善も欲しない、しかし、自分自身だけにまた自分自身ものに〔善を欲する〕。果たす役立ちは、自分自身の栄誉と称賛のためであり、それらが彼にただ一つの役立ちである。他の者に仕えることは、仕えられ、尊敬され、また支配するための目的のためである。地位を求めるのは、果たす善のためにでなく、しかし、卓越と称賛の中にいるため〔である〕、またここから自分の心の中に快さが〔ある〕。
[9] 9. 支配する愛はそれぞれの者のもとに、世の中で〔生活の後〕、死後もまた残る。しかし、隣人に対する愛から支配した者は、彼に天界の中でもまた支配が委任され、またその時、彼らは支配しない、しかし愛している役立ちと善が〔支配する〕。また、役立ちと善が〔支配する〕とき、主が支配される。けれども、世の中で自己愛から支配した者は、彼は世の中で〔生活の後〕、〔地位を〕奪われ、奴隷状態の中に追いやられる。
これらから、今や、だれが自己愛の中にいるか知られる。
たとえ、あるいは高慢に、あるいは従順に、外なる形の中でどのように見えても関係ない、なぜなら、このようなものは内なる人の中あり、そして内なる人は大部分の者により隠されている、また外なる〔人〕はそれらを偽ることを教えられているからである、それらはそれらは公けのものと隣人の愛に属する、そのように正反対のものであり、このこともまた自分自身のためである。というのは、公けのものと隣人を愛することは内的にすべての者を感動させることを、またそれだけ評価されることを知っているからである。働きかけるのは、天界がその愛の中へ流入するからである。
[10] 10. 自己愛の中にいる者のもとにある悪は、全般的に、他の者への軽蔑、ねたみ、自分自身に好意を持たない他の者に対する敵意、ここから敵対感、いろいろな種類の憎しみ、復讐、狡猾さ、欺くこと、無慈悲、残酷である――また、そのような悪があるところに、神への軽蔑、また教会の真理と善である神性さへの軽蔑もまたある。それらをもし〔彼らが〕尊ぶなら、口先だけであり、心からではない。
また、ここからそのような悪があるので、似た虚偽もまたある、なぜなら、悪から虚偽があるから。
[11] 11. けれども、世俗愛は、他の者の富を、どんな技巧で引き出されたものであっても自分自身に欲することであり、そして富の中に心を置くこと、そして、世が彼を霊的な愛から遠ざける、またそのように天界から連れ去ることを被ることである、その霊的な愛は隣人に対する愛である。
世俗愛の中にいる者は、他の者の財産をいろいろな技巧によって自分自身に運ぶことを欲する、特に、隣人への善を何も行なわないで、狡猾さと欺くことによって〔そうする者、そうである〕。
その愛の中にいる者は、他の者の財産をほしがる、また利益のために、法律を恐れないかぎり、また名声の奪われることを、奪う、それどころか、略奪する。
[12] 12. しかし、世俗愛は、自己愛ほどに、天界的な愛に対立していない、それほど大きい悪がその中に隠れていないので。
[13] 13. その愛は多種多様である――名誉へ高められるための富への愛がある。富を得るための名誉と地位への愛がある。いろいろな役立ちのための富への愛があり、それらで世の中で楽しむ。単なる富のための富への愛がある(そのような愛が貪欲である)。等々。
目的が、そのための富が、役立ちと呼ばれる。そして、目的または役立ちがあり、そこから、愛がそれ自体の性質を引き出す。なぜなら、目的がどのようなものであるか〔によって〕そのために、そのような愛があるから。残りのものは彼に手段として仕える。
[14] 14. 一言でいえば、自己愛と世俗愛は、主への愛と隣人に対する愛に完全に対立している。それゆえ、前に述べられているような自己愛と世俗愛は、さらにまた地獄の中で支配し、そしてまた人間のもとに地獄をつくる。
けれども、主への愛は、また隣人に対する愛は、天界的な愛であり、さらにまた天界の中で支配し、そしてまた人間のもとに天界をつくる。
原典講読『真のキリスト教』401
(1) 原文
401. (v.) De Interno et Externo Homine.―1. Homo ita creatus est ut simul sit in mundo spirituali et in mundo naturali. Mundus spiritualis est ubi sunt angeli, et mundus naturalis ubi sunt homines. Et quia homo ita creatus est, ideo datum est ei internum et externum; internum per quod sit in mundo spirituali, externum per quod sit in mundo naturali. Internum ejus est quod vocatur internus homo, et externum quod vocatur externus homo. [2.] 2. Unicuique homini est internum et externum, sed aliter apud bonos et aliter apud malos. Internum apud bonos est in caelo et ejus luce, et externum in mundo et ejus luce; et haec lux apud illos illuminatur a luce caeli, et sic apud illos internum et externum unum agunt, sicut causa et effectus, aut sicut prius et posterius. At apud malos, internum est in inferno et in ejus luce, quae lux respective ad lucem caeli est caligo, et externum illorum potest esse in luce simili in qua sunt boni; quare est inversum: inde est quod mali possint loqui et docere de fide, de charitate, et de Deo, non autem ex fide, charitate et Deo, quemadmodum boni. [3.] 3. Internus homo est qui vocatur spiritualis homo, quia est in luce caeli, quae lux est spiritualis; et externus homo est qui vocatur naturalis homo, quia est in luce mundi, quae lux est naturalis. Homo cujus internum est in luce caeli, et externum in luce mundi, is spiritualis homo est quoad utrumque; quoniam lux spiritualis ab interiori illuminat lucem naturalem, et facit hanc ut suam: inversum autem est apud malos. [4.] 4. Internus spiritualis homo, in se spectatus, est angelus caeli; et quoque dum vivit in corpore, est in societate cum angelis, tametsi id nescit, et post solutionem e corpore inter Angelos venit. Homo autem internus apud malos est satanas; et quoque dum vivit in corpore, in societate cum illis est, et quoque post solutionem a corpore, inter illos venit. [5.] 5. Interiora mentis apud illos qui spirituales homines sunt, actualiter elevata sunt versus caelum, spectant enim illud primario; interiora autem mentis apud illos qui mere naturales sunt, aversa sunt a caelo et versa ad mundum, quia spectant hunc primario. [6.] 6. Qui modo communem ideam de interno et externo homine fovent, credunt quod internus homo sit qui cogitat et qui vult, et externus qui loquitur et qui agit, quoniam cogitare et velle est internum, ac loqui et agere est externum. Sed sciendum est quod cum homo bene de Domino, et de illis quae Domini sunt, et cum bene de proximo et de illis quae proximi sunt, cogitat et vult, tunc cogitet et velit ab interno spirituali, quia ex fide veri et ex amore boni; at quod cum homo male de illis cogitat, et male illis vult, tunc cogitet et velit ab interno infernali, quia ex fide falsi et ex amore mali. Verbo, quantum homo in amore in Dominum est, et in amore erga proximum, tantum in interno spirituali est, et ex eo cogitat et vult, et quoque ex eo loquitur et agit; at quantum homo in amore sui est et in amore mundi, tantum ex inferno cogitat et vult, tametsi aliter loquitur et agit. [7.] 7. Ita provisum et ordinatum est a Domino, ut quantum homo ex caelo cogitat et vult, tantum aperiatur et formetur spiritualis homo; apertio est in caelum usque ad Dominum, et formatio est ad illa quae caeli sunt. Vice versa autem, quantum homo non ex caelo sed ex mundo cogitat et vult, tantum clauditur internus spiritualis homo, et externus aperitur et formatur; apertio est in mundum, et formatio est ad illa quae inferni sunt. [8.] 8. Illi apud quos internus spiritualis homo apertus est in caelum ad Dominum, in luce caeli sunt, et in illuminatione a Domino, et inde [in] intelligentia et sapientia; hi vident verum ex luce veri, et percipiunt bonum ex amore boni. Illi autem apud quos internus spiritualis homo clausus est, non sciunt quid internus homo, nec credunt Verbum, nec vitam post mortem, nec illa quae caeli et ecclesiae sunt; et quia solum in lumine naturali sunt, credunt naturam ex se esse et non a Deo, vident falsum ut verum, et percipiunt malum ut bonum. [9.] 9. Internum et externum de quibus actum est, est internum et externum spiritus hominis; corpus ejus est modo externum superadditum, intra quod illa existunt: corpus enim nihil ex se agit, sed ex spiritu, qui in illo. Sciendum est, quod spiritus hominis post solutionem a corpore aeque cogitet et velit, ac loquatur et agat; cogitare et velle est ejus internum, ac loqui et facere est tunc ejus externum.
(2) 直訳〔新しいエルサレム36-46〕
401. (v.) De Interno et Externo Homine.― (5) 外なる人と内なる人について――
1. Homo ita creatus est ut simul sit in mundo spirituali et in mundo naturali. 1. 人間はそのように創造されている、同時に霊界の中にまた自然界の中にいるように。
Mundus spiritualis est ubi sunt angeli, et mundus naturalis ubi sunt homines. 霊界は、そこに天使がいる、また自然界はそこに人間がいる。
Et quia homo ita creatus est, ideo datum est ei internum et externum; また、人間はそのように創造されているので、それゆえ、彼に内なるものと外なるものが与えられている。
internum per quod sit in mundo spirituali, externum per quod sit in mundo naturali. 内なるものは、それによって霊界の中にいる、外なるものは、それによって自然界の中にいる。
Internum ejus est quod vocatur internus homo, et externum quod vocatur externus homo. 彼の内なるものは、内なる人と呼ばれるものである、また外なるものは、外なる人と呼ばれるものである。
[2.] 2. Unicuique homini est internum et externum, sed aliter apud bonos et aliter apud malos. [2] 2. それぞれの人間に内なるものと外なるものがある、しかし、異なって、善い者のもとで、また異なって、悪い者のもとで。
Internum apud bonos est in caelo et ejus luce, et externum in mundo et ejus luce; 善い者のもとの内なるものは、天界とその光の中にある、また、外なるものは世とその光の中に〔ある〕。
et haec lux apud illos illuminatur a luce caeli, et sic apud illos internum et externum unum agunt, sicut causa et effectus, aut sicut prius et posterius. またこの〔後者の〕光は彼らのもとで天界の光から照らされる、またこのように彼らのもとで内なるものと外なるものは一つのものとして活動する、原因と結果のように、または前のものと後のもののように。
At apud malos, internum est in inferno et in ejus luce, quae lux respective ad lucem caeli est caligo, et externum illorum potest esse in luce simili in qua sunt boni; しかし、悪い者のもとで、内なるものは地獄とその光の中にある、その光は天界の光に比べて暗黒である、また、彼らの外なるものは同様の光の中にあることができない、その中に善い者たちがいる。
quare est inversum: それゆえ、逆(逆さま・正反対)である――
inde est quod mali possint loqui et docere de fide, de charitate, et de Deo, non autem ex fide, charitate et Deo, quemadmodum boni. ここからである、悪い者は信仰について話すことと教えることができること、仁愛について、また神について、けれども、信仰、仁愛また神から〔でき〕ない、善い者のように。
[3.] 3. Internus homo est qui vocatur spiritualis homo, quia est in luce caeli, quae lux est spiritualis; [3] 3. 内なる人である、その者は霊的な人と呼ばれる、天界の光の中にいるので、その光は霊的である。
et externus homo est qui vocatur naturalis homo, quia est in luce mundi, quae lux est naturalis. また、外なる人である、その者は自然的な人と呼ばれる、世の光の中にいるので、その光は自然的である。
Homo cujus internum est in luce caeli, et externum in luce mundi, is spiritualis homo est quoad utrumque; 人間は、その内なるものが天界の光の中にある、また外なるものが世の光の中に、彼は両方のものに関して霊的な人である。
quoniam lux spiritualis ab interiori illuminat lucem naturalem, et facit hanc ut suam: 内的なものからの霊的な光が自然的な光を照らし、またこれを自分のもののようにするからである――
inversum autem est apud malos. けれども、悪い者のもとで逆(逆さま・正反対)である。
[4.] 4. Internus spiritualis homo, in se spectatus, est angelus caeli; [4] 4. 内なる霊的な人は、本質的に見られた、天界の天使である。
et quoque dum vivit in corpore, est in societate cum angelis, tametsi id nescit, et post solutionem e corpore inter Angelos venit. そしてまた、身体の中で生きている時、天使と一緒の社会の中にいる、たとえそのことを知らなくでも、また身体からの分解の後、天使たちの間にやって来る。
Homo autem internus apud malos est satanas; けれども、悪い者のもとの内なる人は、サタンである。
et quoque dum vivit in corpore, in societate cum illis est, et quoque post solutionem a corpore, inter illos venit. そしてまた、化だらの中で生きている時、彼らと一緒の社会の中にいる、そしてまた身体からの分解の後、彼らの間にやって来る。
[5.] 5. Interiora mentis apud illos qui spirituales homines sunt, actualiter elevata sunt versus caelum, spectant enim illud primario; [5] 5. 彼らのもとの心の内的なものは、その者は霊的な人間である、実際に天界に向かって高揚される、というのは、それを第一に眺めるから。
interiora autem mentis apud illos qui mere naturales sunt, aversa sunt a caelo et versa ad mundum, quia spectant hunc primario. けれども、彼らのもとの心の内的なものは、その者は単に自然的な人間である、天界から背を向ける、また世へ向ける、というのは、それを第一に眺めるから。
[6.] 6. Qui modo communem ideam de interno et externo homine fovent, credunt quod internus homo sit qui cogitat et qui vult, et externus qui loquitur et qui agit, quoniam cogitare et velle est internum, ac loqui et agere est externum. [6] 6. 内なる人と外なる人について全般的な観念だけを抱く者は、内なる人であることを信じる、その者が考える、またその者が意志する、また外なるもの〔人〕は、その者は話す、またその者が活動する、考えることと意志することは内なるものであるので、そして、話すことと行動することは外なるものである。
Sed sciendum est quod cum homo bene de Domino, et de illis quae Domini sunt, et cum bene de proximo et de illis quae proximi sunt, cogitat et vult, tunc cogitet et velit ab interno spirituali, quia ex fide veri et ex amore boni; しかし、知らなければならない、人間が善く、主について、また主のものであるそれらについて(~のとき)、また善く、隣人についてまた隣人のものであるそれらについて、考え、意志するとき、その時、内なる霊的なものから考え、意志する、真理の信仰から、また善の愛からであるので。
at quod cum homo male de illis cogitat, et male illis vult, tunc cogitet et velit ab interno infernali, quia ex fide falsi et ex amore mali. しかし、人間が悪く、それらについて考えるとき、また悪くそれらを意志する、その時、内なる地獄的なものから考え、意志する、悪の虚偽から、また悪の愛からであるので。
Verbo, quantum homo in amore in Dominum est, et in amore erga proximum, tantum in interno spirituali est, et ex eo cogitat et vult, et quoque ex eo loquitur et agit; 一言でいえば、どれだけ人間が主への愛の中にいるか、また隣人に対する愛の中に〔いるかによって〕、それだけ内なる霊的なものの中にいる、またそこから考え、意志する、そしてまたそこから話し、行動する。
at quantum homo in amore sui est et in amore mundi, tantum ex inferno cogitat et vult, tametsi aliter loquitur et agit. しかし、どれだけ人間が自己愛の中にいるか、また世俗愛の中に〔いるかによって〕、それだけ地獄から考え、意志する、たとえ、異なって話し、行動しても。
[7.] 7. Ita provisum et ordinatum est a Domino, ut quantum homo ex caelo cogitat et vult, tantum aperiatur et formetur spiritualis homo; [7] 7. そのように主により配慮され(備えられ)、また秩序づけられている、どれだけ人間が天界から考え、また意志するか〔によって〕、それだけ霊的な人が開かれ、形作られるように。
apertio est in caelum usque ad Dominum, et formatio est ad illa quae caeli sunt. 天界の中へ開かれる、主にまでも、また形作られる、それらへ、それらは天界のものである。
Vice versa autem, quantum homo non ex caelo sed ex mundo cogitat et vult, tantum clauditur internus spiritualis homo, et externus aperitur et formatur; けれども逆に、どれだけ人間が天界からでなく世から考え、また意志するか〔によって〕、それだけ内なる霊的な人が閉ざされる、また外なるもの(人)が開かれ、形作られる。
apertio est in mundum, et formatio est ad illa quae inferni sunt. 世の中へ開かれる、またそれらへ形作られる、それらは地獄のものである。
[8.] 8. Illi apud quos internus spiritualis homo apertus est in caelum ad Dominum, in luce caeli sunt, et in illuminatione a Domino, et inde [in] intelligentia et sapientia; [8] 8. 彼らはその者のもとに内なる霊的な人が開かれている、天界の中へ主へ、天界の光の中にいる、また、主からの照らしの中に、またここから知性と知恵〔の中にいる〕。
hi vident verum ex luce veri, et percipiunt bonum ex amore boni. これらの者は、真理の光から真理を見る、また善の愛から善を知覚する。
Illi autem apud quos internus spiritualis homo clausus est, non sciunt quid internus homo, nec credunt Verbum, nec vitam post mortem, nec illa quae caeli et ecclesiae sunt; けれども、彼は、その者もとで内なる霊的な人が閉ざされている、内なる人が何か知らない、みことばも信じない、死後のいのちも〔信じ〕ない、それらも〔信じ〕ない、それらは天界と教会のものである。
et quia solum in lumine naturali sunt, credunt naturam ex se esse et non a Deo, vident falsum ut verum, et percipiunt malum ut bonum. また、自然的な光の中だけにいるので、自然をそれ自体から存在することを信じる、また神からでない、虚偽を真理として見る、また悪を善として知覚する。
[9.] 9. Internum et externum de quibus actum est, est internum et externum spiritus hominis; [9] 9. 内なるものと外なるものは、それらについて扱われた、人間の霊の内なるものと外なるものである。
corpus ejus est modo externum superadditum, intra quod illa existunt: 彼の身体は単に積み重ねられた外なるものである、その内部にそれらは存在するようになる。
corpus enim nihil ex se agit, sed ex spiritu, qui in illo. というのは、身体は決してそれ自体から活動しないから、しかし、霊から、それはその中に〔ある〕。
Sciendum est, quod spiritus hominis post solutionem a corpore aeque cogitet et velit, ac loquatur et agat; 知らなくてはならない、人間の霊は、身体からの分解後、〔以前と〕等しく考え、また意志すること、そして話し、行動する。
cogitare et velle est ejus internum, ac loqui et facere est tunc ejus externum. 考えることと意志することは彼の内なるものである、そして、話すことと行なうことは、その時、彼の外なるものである。
(3) 訳文
401. (5) 外なる人と内なる人について――
1. 人間は、同時に霊界の中にまた自然界の中にいるように創造されている。霊界は、そこに天使がいる、自然界はそこに人間がいる。また、人間はそのように創造されているので、それゆえ、彼に内なるものと外なるものが与えられている。内なるものによって霊界の中にいる、外なるものによって自然界の中にいる。
彼の内なるものは、内なる人と呼ばれるものである、また外なるものは、外なる人と呼ばれるものである。
[2] 2. それぞれの人間に内なるものと外なるものがある、しかし、善い者のもとで異なって、また、悪い者のもとで異なっている。
善い者のもとの内なるものは、天界とその光の中にある、また、外なるものは世とその光の中に〔ある〕。またこの〔後者の〕光は彼らのもとで天界の光から照らされ、またこのように彼らのもとで内なるものと外なるものは、原因と結果のように、または前のものと後のもののように、一つのものとして活動する。
しかし、悪い者のもとで、内なるものは地獄とその光の中にある、その光は天界の光に比べて暗黒である、また、彼らの外なるものは善い者たちがいるのと同様の光の中にあることができない。それゆえ、正反対である――ここから、悪い者は信仰について、仁愛について、また神について話すことと教えることができる、けれども、善い者のように、信仰、仁愛、神からはできない。
[3] 3. 内なる人は、天界の光の中にいて、その光は霊的であるので、霊的な人と呼ばれる。また、外なる人は、世の光の中にいて、その光は自然的であるので、自然的な人と呼ばれる。
内なるものが天界の光の中にあり、また外なるものが世の光の中にある人間は、両方のものに関して霊的な人である。内的なものからの霊的な光が自然的な光を照らし、またこれを自分のもののようにするからである――けれども、悪い者のもとで正反対である。
[4] 4. 本質的に見られた内なる霊的な人は、天界の天使である。そしてまた、身体の中で生きている時、天使と一緒の社会の中にいる、たとえそのことを知らなくでも、また身体からの分解の後、天使たちの間にやって来る。
けれども、悪い者のもとの内なる人は、サタンである。そしてまた、化だらの中で生きている時、彼らと一緒の社会の中にいる、そしてまた身体からの分解の後、彼らの間にやって来る。
[5] 5. 霊的な人間である者のもとの心の内的なものは、実際に天界に向かって高揚される、というのは、それを第一に眺めるから。けれども、単に自然的な人間である者のもとの心の内的なものは、天界から背を向け、また世へ向ける、というのは、それを第一に眺めるから。
[6] 6. 内なる人と外なる人について全般的な観念だけを抱く者は、考え、意志する者が内なる人である、と信じる、また話し、また活動する者が外なる人〔であると信じる〕、考えることと意志することは内なるものであり、そして、話すことと行動することは外なるものであるからである。
しかし、知らなければならない。人間が、主について、また主のものであるそれらについて(善く)、また、隣人についてまた隣人のものであるそれらについて、善く考え、意志するとき、その時、真理の信仰から、また善の愛からであるので、内なる霊的なものから考え、意志する。しかし、人間が、それらについて悪く考え、またそれらを悪く意志するとき、その時、悪の虚偽から、また悪の愛からであるので、内なる地獄的なものから考え、意志する。
一言でいえば、人間が主への愛の中に、また隣人に対する愛の中にいればいるほど、それだけ内なる霊的なものの中にいる、またそこから考え、意志する、そしてまたそこから話し、行動する。しかし、人間が自己愛の中に、また世俗愛の中にいればいるほど、それだけ地獄から考え、意志する、たとえ、異なって話し、行動しても。
[7] 7. そのように主により配慮され、また秩序づけられている、人間が天界から考え、また意志すればするほど、それだけ霊的な人が開かれ、形作られるように。天界の中へ、主にまでも開かれ、また天界のものへ形作られる。
けれども逆に、人間が天界からでなく世から考え、また意志すればするほど、それだけ内なる霊的な人が閉ざされ、また外なる人が開かれ、形作られる。世の中へ開かれ、またそれらへ形作られる、それらは地獄のものである。
[8] 8. その者のもとに内なる霊的な人が開かれている者は、天界の中へ主へ、天界の光の中に、また、主からの照らしの中に、またここから知性と知恵の中にいる。
これらの者は、真理の光から真理を見、善の愛から善を知覚する。けれども、彼のもとで内なる霊的な人が閉ざされている者は、内なる人が何か知らない、みことばも、死後のいのちも信じない、天界と教会のものも信じない。また、自然的な光の中だけにいるので、自然をそれ自体から存在し、また神からでないことを信じ、虚偽を真理として見、悪を善として知覚する。
[9] 9. 扱われた内なるものと外なるものは、人間の霊の内なるものと外なるものである。彼の身体は単に積み重ねられた外なるものであり、その内部にそれらは存在するようになる――というのは、身体は決してそれ自体から活動しないから、しかし、その中にある霊から〔活動する〕。
人間の霊は、身体からの分解後、〔以前と〕等しく考え、また意志する、そして話し、行動すること、考えることと意志することは彼の内なるものであり、そして、話すことと行なうことは、その時、彼の外なるものであることを知らなくてはならない。
原典講読『真のキリスト教』402
(1) 原文
402. (vi.) De mere Naturali et Sensuali Homine.―Quoniam pauci sciunt, quinam intelliguntur per sensuales homines, et quales illi sunt, et tamen interest scire, quare describentur. 1. Is sensualis homo dicitur, qui omnia judicat ex sensibus corporis, et qui nihil credit nisi quod oculis videre et manibus tangere potest, haec dicens esse aliquid, reliqua rejiciens: quare sensualis homo est infime naturalis homo. [2.] 2. Quod interiora mentis ejus, quae vident ex luce caeli, clausa sint, ut ibi nihil veri, quod caeli et ecclesiae est, videat, quoniam cogitat in extremis, et non interius ex aliqua luce spirituali. [3.] 3. Et quoniam in crasso lumine naturali est, interius est contra illa quae caeli et ecclesiae sunt, et tamen exterius potest loqui pro illis, ardenter secundum dominationem per illa. [4.] 4. Quod sensuales homines ratiocinentur acriter et solerter, quia cogitatio illorum est tam prope loquelam, ut paene in illa, et sicut in labiis; et quia in loquela ex sola memoria ponunt omnem intelligentiam. [5.] 5. Quod quidam ex illis confirmare possint quicquid volunt, et dextre falsa; et quod post confirmationem credant vera esse: sed quod ex fallaciis sensuum ratiocinentur et confirment, a quibus captatur et persuadetur vulgus. [6.] 6. Quod sensuales homines astuti sint, et malitiosi prae reliquis. [7.] 7. Quod interiora mentis eorum sint foeda et spurca, quoniam per illa communicant cum infernis. [8.] 8. Quod illi, qui in infernis sunt, sensuales sint, et eo plus, quo profundius: quodque sphaera spirituum infernalium se conjungat cum sensualibus hominis a tergo. [9.] 9. Quoniam sensuales homines non vident aliquod genuinum verum in luce, sed ratiocinantur et altercantur de omni re, num ita sit, et hae altercationes audiuntur extra illos sicut stridores dentium, qui in se spectati sunt collisiones falsorum inter se, et quoque falsi et veri, patet quid significatur per "stridorem dentium" in Verbo: causa est, quia ratiocinatio ex fallaciis sensuum correspondet dentibus. [10.] 10. Quod docti et eruditi, qui se in falsis profunde confirmaverunt, et plus qui contra vera Verbi, prae aliis sensuales sint, tametsi coram mundo non tales apparent. Quod haeretica imprimis profluxerint a talibus qui sensuales fuerunt. [11.] 11. Quod hypocritae, dolosi, voluptuosi, adulteri, avari, quoad plurimam partem sensuales sint. [12.] 12. Quod illi qui ratiocinati sunt ex solis sensualibus, et contra genuina vera Verbi et inde ecclesiae, ab antiquis dicti fuerint serpentes arboris scientiae boni et mali.
[13.] Quoniam per sensualia intelliguntur res sensibus corporis objectae, et per sensus illos haustae, sequitur,―13. Quod homo per sensualia communicet cum mundo, et per rationalia supra illa cum caelo. [14.] 14. Quod sensualia subministrent talia e mundo naturali, quae inserviunt interioribus mentis in mundo spirituali. [15.] 15. Quod sint sensualia subministrantia intellectui, et quod haec sint varia naturalia quae vocantur physica, et quod sint sensualia subministrantia voluntati, et quod haec sint jucunda sensuum et corporis. [16.] 16. Quod nisi cogitatio a sensualibus elevatur, homo parum sapiat: quod homo sapiens supra sensualia cogitet; et quod cum cogitatio supra sensualia elevatur, in lumen clarius veniat, et tandem in lucem caeli; inde homini perceptio veri, quae proprie est intelligentia. [17.] 17. Quod elevatio mentis supra sensualia, et abductio ab illis, antiquis nota fuerit. [18.] 18. Quod si sensualia ultimo loco sunt, per illa aperiatur via pro intellectu, ac elimentur vera per modum extractionis; at quod si sensualia primo loco sunt, per illa claudatur illa via, et homo non videat vera nisi sicut in nimbo, aut sicut in nocte. [19.] 19. Quod sensualia apud hominem sapientem ultimo loco sint, et subjecta interioribus; at quod apud hominem insipientem primo loco sint, et dominantia: hi sunt qui proprie dicuntur Sensuales. [20.] 20. Quod apud hominem sint sensualia communia cum bestiis, et quod sint sensualia non communia cum illis. Quod quantum quis cogitat supra sensualia, tantum sit homo; sed quod nemo possit cogitare supra sensualia, et videre vera ecclesiae, nisi agnoscat Deum, et vivat secundum praecepta Ipsius; nam Deus elevat et illustrat.
(2) 直訳〔新しいエルサレム45と50がほんの少し似ている〕
402. (vi.) De mere Naturali et Sensuali Homine.― (6) 単に自然的で、感覚的な人について――
Quoniam pauci sciunt, quinam intelliguntur per sensuales homines, et quales illi sunt, et tamen interest scire, quare describentur. わずかに知られている(ほとんど知られていない)ので、だれが感覚的な人によって意味されるか、また彼らがどのようであるか、またそれでも知ることは重要である、それゆえ、述べられる。
1. Is sensualis homo dicitur, qui omnia judicat ex sensibus corporis, et qui nihil credit nisi quod oculis videre et manibus tangere potest, haec dicens esse aliquid, reliqua rejiciens: 1. 彼は感覚的な人と言われる、その者はすべてのものを身体の感覚から判断を下す、またその者は決して信じない目で見ること、また手で触ることができるものでないなら、これらは何らかのものであることを言って、残りのものは、退けて。
quare sensualis homo est infime naturalis homo. それゆえ、感覚的な人は最低に自然的な人である。
[2.] 2. Quod interiora mentis ejus, quae vident ex luce caeli, clausa sint, ut ibi nihil veri, quod caeli et ecclesiae est, videat, quoniam cogitat in extremis, et non interius ex aliqua luce spirituali. [2] 2. 彼の心の内的なものは、それは天界の光(ルークス)から見る、閉ざされている、そこに何も真理の〔ものを見ない〕ように、それは天界と教会のものである、見る(見ない)、最低のものの中で考えるので、また内的に〔考え〕ない、何らかの霊的な光から。
[3.] 3. Et quoniam in crasso lumine naturali est, interius est contra illa quae caeli et ecclesiae sunt, et tamen exterius potest loqui pro illis, ardenter secundum dominationem per illa. [3] 3. また、自然的な粗野な(鈍い)光(ルーメン)の中にいるので、内的にそれらと対立している、それらは天界と教会のものである、また外的にそれらのために話すことができる、それらによって支配にしたがって(と一致して)☆熱心に。
☆ 「支配と一致して」は、このままでは言葉足らずのようです。自分が支配することに一致する(=役立つ)なら、熱心に話す、ということです。
[4.] 4. Quod sensuales homines ratiocinentur acriter et solerter, quia cogitatio illorum est tam prope loquelam, ut paene in illa, et sicut in labiis; [4] 4. 感覚的な人は鋭く、また巧みに推論する、彼らの思考はこれほどに話すことに近い、まったくその〔話すことの〕中にあるように☆、また唇の中にのように。
☆ すなわち、「次から次へよどみなく話し、何も考えないで、まるで、(頭からでなく)口から話している」
et quia in loquela ex sola memoria ponunt omnem intelligentiam. また話すことの中に、記憶だけからすべての知性を置くからである。
[5.] 5. Quod quidam ex illis confirmare possint quicquid volunt, et dextre falsa; [5] 5. 彼らからのある者は、何でも欲するものを、証明(論証)できる、また巧妙に虚偽を。
et quod post confirmationem credant vera esse: また、証明(論証)の後、真理であることを信じる。
sed quod ex fallaciis sensuum ratiocinentur et confirment, a quibus captatur et persuadetur vulgus. しかし、感覚の欺きから推論する、また証明(論証)する、それらにより大衆は捕えられる、また納得させられる。
[6.] 6. Quod sensuales homines astuti sint, et malitiosi prae reliquis. [6] 6. 感覚的な人は、詐欺的である、また悪意を持っている、他の者よりも。
[7.] 7. Quod interiora mentis eorum sint foeda et spurca, quoniam per illa communicant cum infernis. [7] 7. 彼らの心の内的なものは不潔である、また汚れている、それ(心)を通して地獄と伝達(交通)しているので。
[8.] 8. Quod illi, qui in infernis sunt, sensuales sint, et eo plus, quo profundius: [8] 8. 彼らは、その者は地獄の中にいる、感覚的である、また〔その地獄が〕深ければ深いほどますます〔感覚的である〕。
quodque sphaera spirituum infernalium se conjungat cum sensualibus hominis a tergo. そして、地獄の霊のスフィアが人間の感覚的なものに背後から(それ自体を)結合させている。
[9.] 9. Quoniam sensuales homines non vident aliquod genuinum verum in luce, sed ratiocinantur et altercantur de omni re, num ita sit, et hae altercationes audiuntur extra illos sicut stridores dentium, qui in se spectati sunt collisiones falsorum inter se, et quoque falsi et veri, patet quid significatur per "stridorem dentium" in Verbo: [9] 9. 感覚的な人は、何らかの本物の真理を光の中で見ない、しかしすべての事柄について推論し、また論争するので、そのようであるかどうか、またこの論争は彼らの外から歯ぎしりのように聞かれる、それは本質的に自分たちの間の虚偽の衝突である、そしてまた虚偽と真理の、みことばの中の「歯ぎしり」によって何が意味されるか明らかである。
causa est, quia ratiocinatio ex fallaciis sensuum correspondet dentibus. 理由がある、感覚の欺きからの誤まった推論は歯に対応するからである。
[10.] 10. Quod docti et eruditi, qui se in falsis profunde confirmaverunt, et plus qui contra vera Verbi, prae aliis sensuales sint, tametsi coram mundo non tales apparent. [10] 10. 学識のある者と博識な者(教育のある者)は、その者は虚偽(の中に)深く確信した、またさらにその者はみことばの真理に対抗した、他の者よりも感覚的である、それでも世の前でそのような者でなく見られる。
Quod haeretica imprimis profluxerint a talibus qui sensuales fuerunt. 異端は、特にこのような者から発した、その者は感覚的であった。
[11.] 11. Quod hypocritae, dolosi, voluptuosi, adulteri, avari, quoad plurimam partem sensuales sint. [11] 11. 偽善者、狡猾な者、快楽にふける者、姦淫者、貪欲な者は、大部分に関して感覚的である。
[12.] 12. Quod illi qui ratiocinati sunt ex solis sensualibus, et contra genuina vera Verbi et inde ecclesiae, ab antiquis dicti fuerint serpentes arboris scientiae boni et mali. [12] 12. 彼らは、その者は感覚的なものだけから、推論する、またみことばとここから教会の本物の真理に反して、古代人により善悪の知識の木のヘビと言われてきた。
[13.] Quoniam per sensualia intelliguntur res sensibus corporis objectae, et per sensus illos haustae, sequitur,― [13] 感覚的なものによって、身体の感覚の対象の事柄が意味されるので、またそれらの感覚によって取り入れた(吸収された)ものが、続けられる――
13. Quod homo per sensualia communicet cum mundo, et per rationalia supra illa cum caelo. 13. 人間は感覚的なものを通して世と伝達(交通)する、またその上方の理性的なものを通して天界と。
[14.] 14. Quod sensualia subministrent talia e mundo naturali, quae inserviunt interioribus mentis in mundo spirituali. [14] 14. 感覚的なものは、このようなものを自然界から供給する(与える)、それらは霊界の中で心の内的なものに仕える(役立つ)。
[15.] 15. Quod sint sensualia subministrantia intellectui, et quod haec sint varia naturalia quae vocantur physica, et quod sint sensualia subministrantia voluntati, et quod haec sint jucunda sensuum et corporis. [15] 15. 感覚的なものが理解力に供給する(与える)ものがあること、またこれらはいろいろな自然的なものである、それらは物質的なもの、また感覚的なものが意志に供給する(与える)ものがあること、またこれらは感覚と身体の快さである。
[16.] 16. Quod nisi cogitatio a sensualibus elevatur, homo parum sapiat: [16] 16. 思考が感覚的なものから高揚されていないなら、人間はほとんど賢明でない。
quod homo sapiens supra sensualia cogitet; 賢明な人☆は、感覚的なものを超えて考える。
☆ 雑感です。かの有名な「ホモサピエンス」の言葉がどこかででてくるだろう、と思っていたら、ここに出てきました。通常の意味は「知恵のある人」であり、動物分類上、現生人類の属する種の学名です。
et quod cum cogitatio supra sensualia elevatur, in lumen clarius veniat, et tandem in lucem caeli; また、思考が感覚的なものを超えて高揚されているとき、明るい光の中にやって来る、また最後に天界の光の中に。
inde homini perceptio veri, quae proprie est intelligentia. ここから、人間に真理の知覚が〔ある〕、それは正しく(正確に)知性である。
[17.] 17. Quod elevatio mentis supra sensualia, et abductio ab illis, antiquis nota fuerit. [17] 17. 感覚的なものを超えて心の高揚は、またそれらからの離脱は、古代人によく知られていた。
[18.] 18. Quod si sensualia ultimo loco sunt, per illa aperiatur via pro intellectu, ac elimentur vera per modum extractionis; [18] 18. もし、感覚的なものが最後の場所にあるなら、それによって理解のための道が開かれる、そして抽出(引き出すこと)の方法によって真理が引き出される(抽出される)こと。
at quod si sensualia primo loco sunt, per illa claudatur illa via, et homo non videat vera nisi sicut in nimbo, aut sicut in nocte. しかし、もし感覚的なものが最初の場所にあるなら、それによってその道は閉ざされる、また人間は真理を見ないこと、もやの中にのようにでないなら、または夜の中にのように。
[19.] 19. Quod sensualia apud hominem sapientem ultimo loco sint, et subjecta interioribus; [19] 19. 感覚的なものは、賢明な人間のもとで最後の場所にある、また内的なものに従属させられる。
しかし、愚かな人間のもとで最初の場所にあり、また支配する――
hi sunt qui proprie dicuntur Sensuales. これらの者である、その者は正しく(正確に)「感覚的な者」と呼ばれる。
[20.] 20. Quod apud hominem sint sensualia communia cum bestiis, et quod sint sensualia non communia cum illis. [20] 20. 人間のもとに獣と共通の感覚的なものがあること、またそれと共通でない感覚的なものがあること。
Quod quantum quis cogitat supra sensualia, tantum sit homo; どれだけ、だれかが感覚的なものを超えて考えるか〔によって〕、それだけ人間であること。
sed quod nemo possit cogitare supra sensualia, et videre vera ecclesiae, nisi agnoscat Deum, et vivat secundum praecepta Ipsius; しかし、だれも感覚的なものを超えて考えることができないこと、また教会の真理を見ること、神を認めないなら、またその方の戒めにしたがって生きないなら。
nam Deus elevat et illustrat. なぜなら、神が高揚させ、また照らすからである。
(3) 訳文
402. (6) 単に自然的で、感覚的な人について――
だれが感覚的な人によって意味されるか、また彼らがどのようであるか、ほとんど知られていないので、またそれでも知ることは重要であり、それゆえ、述べられる。
1. すべてのものを身体の感覚から判断を下し、目で見、手で触ることができるものでないなら、これらは何らかのものであると言って、残りのものは退けて、決して信じない者は感覚的な人と言われる――それゆえ、感覚的な人は最低に自然的な人である。
[2] 2. 天界の光(ルークス)から見る彼の心の内的なものは、閉ざされていて、そこに天界と教会のものである真理を何も見ない、最低のものの中で考えるかたであり、また何らかの霊的な光から内的に考えない。
[3] 3. また、自然的な粗野な光(ルーメン)の中にいるので、内的に天界と教会のものと対立している、またそれらによって支配と一致するなら、外的にそれらのために熱心に話すことができる。
[4] 4. 感覚的な人は鋭く、また巧みに推論する、彼らの思考は、まったくその〔話すことの〕中にあるように☆、また唇の中にのように、これほどに話すことに近い。また話すことの中に、記憶だけからすべての知性を置くからである。
[5] 5. 彼らからのある者は、何でも欲するものを、また巧妙に虚偽を論証できる。また、論証の後、真理であることを信じる――しかし、感覚の欺きから推論し、論証し、それらにより大衆は捕えられ、納得させられる。
[6] 6. 感覚的な人は、他の者よりも詐欺的であり、また悪意を持っている。
[7] 7. 彼らの心の内的なものは不潔であり、汚れている、その心を通して地獄と伝達しているからである。
[8] 8. 地獄の中にいる者は感覚的であり、〔その地獄が〕深ければ深いほどますます〔感覚的である〕。そして、地獄の霊のスフィアが人間の感覚的なものに背後から結合している。
[9] 9. 感覚的な人は、何らかの本物の真理を光の中で見ない、しかしすべての事柄について推論し、またそのようであるかどうか論争するので、この論争は彼らの外から歯ぎしりのように聞かれ、それは本質的に自分たちの間の虚偽の、そしてまた虚偽と真理の衝突であり、〔ここから〕みことばの中の「歯ぎしり」によって何が意味されるか明らかである――その理由は、感覚の欺きからの誤まった推論が歯に対応するからである。
[10] 10. 虚偽を深く確信した学識のある者と教育のある者は、さらにまた、みことばの真理に反抗した者は、他の者よりも感覚的である、それでも世の前でそのような者でなく見られる。
異端は、特に、感覚的であったような者から生じた。
[11] 11. 偽善者、狡猾な者、快楽にふける者、姦淫者、貪欲な者は、大部分に関して感覚的である。
[12] 12. 彼らは、その者は感覚的なものだけから、またみことばとここから教会の本物の真理に反して推論する者は、古代人により善悪の知識の木のヘビと言われてきた。
[13] 感覚的なものによって、身体の感覚の対象の事柄が、またそれらの感覚によって取り入れたものが意味されるので、続けられる――
13. 人間は感覚的なものを通して世と、またその上方の理性的なものを通して天界と伝達(交通)する。
[14] 14. 感覚的なものは、霊界の中で心の内的なものに仕えるようなものを自然界から与える。
[15] 15. 感覚的なものが理解力に与えるものがあり、これらは物質的なものである自然的ないろいろなものである、また感覚的なものが意志に与えるものがあり、これらは感覚と身体の快さである。
[16] 16. 思考が感覚的なものから高揚されていないなら、人間はほとんど賢明でない――賢明な人は、感覚的なものを超えて考える。また、思考が感覚的なものを超えて高揚されているとき、明るい光の中に、また最後に天界の光の中にやって来る。ここから、人間に真理の知覚がある、それはまさしく知性である。
[17] 17. 感覚的なものを超える心の高揚は、またそれらからの離脱は、古代人によく知られていた。
[18] 18. もし、感覚的なものが最後の場所にあるなら、それによって理解のための道が開かれ、そして抽出法によって真理が引き出される。しかし、もし感覚的なものが最初の場所にあるなら、それによってその道は閉ざされ、また人間は、もやの中にのように、または夜の中にのようにでないなら真理を見ない。
[19] 19. 感覚的なものは、賢明な人間のもとで最後の場所にあり、内的なものに従属させられる。しかし、愚かな人間のもとで最初の場所にあり、支配する――これらの者がまさしく「感覚的な者」と呼ばれる。
[20] 20. 人間のもとに獣と共通の感覚的なものがあり、それと共通でない感覚的なものがある。
だれかが感覚的なものを超えて考えれば考えるほど、それだけ人間である。しかし、神を認め、その方の戒めにしたがって生きないなら、だれも感覚的なものを超えて考えること、教会の真理を見ることができない。なぜなら、神が高揚させ、また照らすからである。
原典講読『真のキリスト教』403
[II.]
QUOD TRES ILLI AMORES, DUM RITE SUBORDINATI SUNT, PERFICIANT HOMINEM;
それらの三つの愛が正しく従属している(下に置かれている)時、人間を完成させる(完全にする)こと。
AT DUM NON RITE SUBORDINATI SUNT, PERVERTANT ET INVERTANT ILLUM.
しかし、正しく従属していない時、彼を歪める(悪くする)、また逆さにする
(1) 原文
403. Prius aliquid de subordinatione trium universalium illorum amorum, qui sunt amor caeli, amor mundi, et amor sui, dicetur: et postea de influxu et insertione unius in alterum, et demum de statu hominis secundum subordinationem. Tres illi amores inter se, sunt sicut tres regiones corporis, quarum suprema est caput, media est pectus cum ventre, et tertiam faciunt genua, pedes, et plantae. Quando amor caeli facit caput, amor mundi pectus cum ventre, et amor sui pedes cum plantis, tunc homo est in perfecto statu secundum creationem; quoniam tunc duo inferiores amores inserviunt supremo, sicut corpus et ejus omnia capiti. Cum itaque amor caeli facit caput, tunc influit hic in amorem mundi, qui principaliter est amor opum, et per has facit usus; et mediate per hunc in amorem sui, qui principaliter est amor dignitatum, et per has facit usus. Ita tres illi amores spirant usus ex influxu unius in alterum. [2.] Quis non comprehendit, quod dum homo ex spirituali amore (qui est a Domino, et est qui intelligitur per amorem caeli), vult facere usus, naturalis homo faciat illos per opes et per alia bona ejus, et sensualis homo in sua functione, et quod ejus honor sit producere illos? Quis etiam non comprehendit quod omnia opera, quae homo facit corpore, fiant secundum statum mentis ejus in capite, et quod si mens in amore usuum est, corpus per sua membra hos efficiat et hoc fit, quia voluntas et intellectus in suis principiis est in capite, et in suis principiatis in corpore, sicut voluntas in factis, et cogitatio in loquelis; et comparative, sicut est prolificum seminis in omnibus et singulis arboris, per quae producit fructus, qui sunt usus ejus. Et est sicut ignis et lux intus in vase crystallino, quod ex illis calefit et pellucet. Et quoque visus spiritualis in mente, et simul visus naturalis in corpore, apud illum, in quo tres illi amores juste et rite subordinati sunt, ex luce quae influit per caelum a Domino, assimilari potest pomo Africano, quod usque ad medium, ubi est theca seminum, pellucet. Simile quid intelligitur per haec Domini verba,
"Lucerna corporis est oculus; si oculus simplex (hoc est, bonus) est, totum corpus est lucidum" (Matth. vi. 22; Luc. xi. 34).
[3.] Nullus homo sanae rationis potest damnare opes, sunt enim in communi corpore sicut sanguis in homine; nec potest damnare honores functionibus addictos, sunt enim regis manus et societatis columnae, modo amores naturales et sensuales illorum subordinati sunt amori spirituali. Sunt etiam administrationes in caelo, et illis dignitates adjectae; at qui funguntur illis, nihil plus amant quam usus facere, quia spirituales sunt.
(2) 直訳
403. Prius aliquid de subordinatione trium universalium illorum amorum, qui sunt amor caeli, amor mundi, et amor sui, dicetur: 最初に、それらの三つの普遍的な愛の従属について何らかものを、それらは天界への愛、世への愛(世俗愛)、また自己愛、言われる――
et postea de influxu et insertione unius in alterum, et demum de statu hominis secundum subordinationem. また、その後、一つのものの他のものの中への流入と挿入(導入)について、また最後に、従属にしたがった人間の状態について。
Tres illi amores inter se, sunt sicut tres regiones corporis, quarum suprema est caput, media est pectus cum ventre, et tertiam faciunt genua, pedes, et plantae. それらの三つの愛は、それら自体の間で、身体の三つの領域のようである、その最高のものが頭である、中間のものが腹とともに胸である、また第三のものはひざ、足、足の裏をつくっている(構成する)。
Quando amor caeli facit caput, amor mundi pectus cum ventre, et amor sui pedes cum plantis, tunc homo est in perfecto statu secundum creationem; 天界への愛が頭を、世への愛が腹とともに胸を、また自己愛が足の裏とともに足をつくっている(構成している)時、その時、人間は創造にしたがって完全な状態の中にいる。
quoniam tunc duo inferiores amores inserviunt supremo, sicut corpus et ejus omnia capiti. その時、二つの低い愛が最高のものに仕えるからである、身体とそのすべてのものが頭に〔仕える〕ように。
Cum itaque amor caeli facit caput, tunc influit hic in amorem mundi, qui principaliter est amor opum, et per has facit usus; そこで、天界への愛が頭をつくるとき、その時、これは世への愛の中に流入する、それは特に富への愛である、またこれによって役立ちを行なう。
et mediate per hunc in amorem sui, qui principaliter est amor dignitatum, et per has facit usus. また間接的に、これによって自己愛の中へ〔流入する〕、それは特に地位への愛である、またこれによって役立ちを行なう。
Ita tres illi amores spirant usus ex influxu unius in alterum. そのようにそれらの三つの愛は流入から役立ちを吸い込む、一つのものがもう一つのものの中へ。
[2.] Quis non comprehendit, quod dum homo ex spirituali amore (qui est a Domino, et est qui intelligitur per amorem caeli), vult facere usus, naturalis homo faciat illos per opes et per alia bona ejus, et sensualis homo in sua functione, et quod ejus honor sit producere illos? [2] だれが把握しないか? 人間が霊的な愛から(それは主からである、また天界への愛によって意味されるものである)、役立ちを行なうことを欲する時、自然的な人はそれを富によって行なう、また彼の財産によって、また霊的な人は自分の職務の中で、またその名誉はそれらを生み出すこと。
Quis etiam non comprehendit quod omnia opera, quae homo facit corpore, fiant secundum statum mentis ejus in capite, et quod si mens in amore usuum est, corpus per sua membra hos efficiat et hoc fit, quia voluntas et intellectus in suis principiis est in capite, et in suis principiatis in corpore, sicut voluntas in factis, et cogitatio in loquelis; そしてまただれが把握しないか、すべての働きは、それを人間は身体で行なうこと、頭の中の彼の心の状態にしたがって生ずる、またもし、心が役立ちの愛の中にあるなら、身体はその肢体によってこのことを引き起こす、またこのことを生ずる(行なわれる)、意志と理解力がその始まりの中で頭の中にあるので、またその始まりの中で身体の中に、意志が行為の中に、また思考が話すことの中に〔ある〕ように。
et comparative, sicut est prolificum seminis in omnibus et singulis arboris, per quae producit fructus, qui sunt usus ejus. また、比較によって、すべてと個々の木の中に種の生殖力があるように、それによって実を生み出す、それはその役立ちである。
Et est sicut ignis et lux intus in vase crystallino, quod ex illis calefit et pellucet. また、水晶の器の中の火と光のようである、それはそれらから暖かい、また輝く。
Et quoque visus spiritualis in mente, et simul visus naturalis in corpore, apud illum, in quo tres illi amores juste et rite subordinati sunt, ex luce quae influit per caelum a Domino, assimilari potest pomo Africano, quod usque ad medium, ubi est theca seminum, pellucet. そしてまた、心の中の霊的な視覚は、また同時に、身体の中の自然的な視覚は、彼のもとに、その中にそれらの三つの愛が正当に、また正しく従属している、光から、それは主から天界を通って流入する、アフリカの果実☆にたとえられることができる、それは真ん中までも、そこに種の宝石箱がある、輝く。
☆ 「アフリカの果実」としましたが、直訳は「アフリカのリンゴ」であり、『レキシコン』では「ザクロ」としています。果肉が透明で種まで見えるような「ザクロ」がどんなものなのかわかりません。
Simile quid intelligitur per haec Domini verba, 同様に、何が意味されるか、これらの主のことばによって、
"Lucerna corporis est oculus; 「身体の油ランプは目です。
si oculus simplex (hoc est, bonus) est, totum corpus est lucidum" (Matth. vi. 22; Luc. xi. 34). もし目が単純☆(すなわち、善い)なら、全身が輝きます」(マタイ6:22、ルカ11:34)。
☆ ギリシア原典も単純・単一を意味するハプルースです。あれこれ見ないでものごとは単純に見なさい、ということでしょうか。いろめがねで見ないで、とも言えるでしょう。
[3.] Nullus homo sanae rationis potest damnare opes, sunt enim in communi corpore sicut sanguis in homine; [3] 健全な理性の人間はだれも富を批難することができない、というのは、共通の(公衆の)身体の中で人間の中の血のようであるから。
nec potest damnare honores functionibus addictos, sunt enim regis manus et societatis columnae, modo amores naturales et sensuales illorum subordinati sunt amori spirituali. 割り当てられた者の職務の名誉を批難することもできない、というのは、王国の手と社会の柱であるから、彼らの自然的なまた感覚的な愛が霊的な愛に従属するかぎり。
Sunt etiam administrationes in caelo, et illis dignitates adjectae; というのは、天界の中にもまた統治がある、また彼らに地位(尊厳)が加えられているから。
at qui funguntur illis, nihil plus amant quam usus facere, quia spirituales sunt. しかし、その者はそれらを果たす、何もさらに愛さない、役立ちを行なうことよりも、霊的なものであるので。
(3) 訳文
403. 最初に、天界への愛、世への愛(世俗愛)、また自己愛であるそれらの三つの普遍的な愛の従属について何らかものが――また、その後、一つのものの他のものの中への流入と導入について、また最後に、従属にしたがった人間の状態について言われる。
それらの三つの愛は、それら自体の間で、身体の三つの領域のようである、その最高のものが頭であり、中間のものが腹とともに胸であり、第三のものはひざ、足、足の裏を構成している。
天界への愛が頭を、世への愛が腹とともに胸を、また自己愛が足の裏とともに足を構成している時、人間は創造にしたがって完全な状態の中にいる。その時、身体とそのすべてのものが頭に仕えるように、二つの低い愛が最高の愛に仕えるからである。
そこで、天界への愛が頭をつくる時、これは世への愛の中に流入する、それは特に富への愛であり、またこれによって役立ちを行なう。また間接的に、これによって自己愛の中へ流入し、それは特に地位への愛であり、またこれによって役立ちを行なう。
そのようにそれらの三つの愛は流入から一つのものがもう一つのものの中へ役立ちを吸い込む。
[2] 人間が霊的な愛から(それは主からである、また天界への愛によって意味されるものである)、役立ちを行なうことを欲する時、自然的な人はそれを富によって、また彼の財産によって行なう、また霊的な人は自分の職務の中で行なう、またその名誉はそれらを生み出すことを、だれが把握しないか?
そしてまただれが把握しないか。人間が身体で行なうすべての働きは、頭の中の彼の心の状態にしたがって生ずること、またもし、心が役立ちの愛の中にあるなら、身体はその肢体によってこのことを引き起こし、またこのことは、意志と理解力がその始まりの中で頭の中にあり、またその始まりの中で身体の中にあるので、意志が行為の中に、また思考が話すことの中にあるように生ずること。また、比較によって〔把握しないか〕、すべてと個々の木の中に種の生殖力があるように、それによって実を生み出す、それはその役立ちである。
また、水晶の器の中の火と光のようである、それはそれらから暖かい、また輝く。そしてまた、心の中の霊的な視覚は、また同時に、身体の中の自然的な視覚は、彼のもとで、その中にそれらの三つの愛が正当にまた正しく従属している〔とき〕主から天界を通って流入する光から、それは、アフリカの果実☆1にたとえられることができる、それはそこに種の宝石箱がある真ん中にまでも輝く。
同様に、何が意味されるか〔把握しないか〕、次の主のことばによって、
「身体のランプは目です。もし目が単純☆2(すなわち、善い)なら、全身が輝きます」(マタイ6:22、ルカ11:34)。
[3] 健全な理性の人間のだれも富を批難することができない、というのは、共通の〔組織としての〕身体の中で人間の中の血のようであるから。割り当てられた者の職務の名誉を批難することもできない、というのは、彼らの自然的なまた感覚的な愛が霊的な愛に従属するかぎり、王国の手と社会の柱〔のようなもの〕であるから。というのは、天界の中にもまた統治があり、彼らに地位が加えられているから。しかし、それらを果たす者は、役立ちを行なうこと以外にさらに何も愛さない、〔その者は〕霊的であるので。
☆1 この「アフリカの果実」の直訳は「アフリカのリンゴ」であり、「ザクロ」を意味します。果肉が透明で種まで見えるような「ザクロ」がどんなものなのかは知りません。
☆2 ギリシア原典も単純・単一を意味するハプルースです。あれこれ見ないでものごとは単純に見なさい、ということでしょうか。いろめがねで見ないで、とも言えるでしょう。