原典講読『最大の人とその対応』 255

 

(1) 原文「5719番」


255 Qui Verbum in littera, et magis {1}quae ibi in altiore sensu, contemnunt et subsannant, consequenter etiam doctrinalia quae sunt ex Verbo, et simul in nullo amore erga proximum sunt sed in amore sui, illi referunt vitiosa sanguinis quae pervadunt in omnes venas et arterias, et totam massam contaminant. Ne aliquid tale per praesentiam suam inferant homini, tenentur ab aliis separati in suo inferno, et solum communicant cum illis qui tales sunt, nam hi in halitum et sphaeram illius inferni se conjiciunt.


@1 qui


 


(2) 直訳


255 Qui Verbum in littera, et magis {1}quae ibi in altiore sensu, contemnunt et subsannant, consequenter etiam doctrinalia quae sunt ex Verbo, et simul in nullo amore erga proximum sunt sed in amore sui, illi referunt vitiosa sanguinis quae pervadunt in omnes venas et arterias, et totam massam contaminant. 文字のみことばを、またさらにそれらを、そこにさらに深い意味の中に〔あるもの〕、軽蔑する、またあざける者は、したがって教えの事柄を、それらはみことばからである、また同時に隣人に対する愛の中に決していない、しかし自己愛の中に、彼らは血の腐敗したものに関係する、それらはすべての静脈と動脈の中に行き渡る、また大部分全部を汚す。


Ne aliquid tale per praesentiam suam inferant homini, tenentur ab aliis separati in suo inferno, et solum communicant cum illis qui tales sunt, nam hi in halitum et sphaeram illius inferni se conjiciunt. このようならかのものを自分居合わせることによって人間にもたらさないように、他の者から分離されて、自分の地獄の中に保たれる、またらとだけ共有する(伝達する)このようである者、なぜならこれらのはその地獄(発散気)とスフェアの自分自身結合するから


@1 qui 注1 quiquae ibiに換えた


 


(3) 訳文


255 文字のみことばを、またさらにそこの深い意味の中にあるものを、したがって、みことばからの教えの事柄を軽蔑し、あざけり、また同時に隣人に対する愛の中に決していない、しかし自己愛の中にいる者は、すべての静脈と動脈の中に行き渡り、またその大部分全部を汚す血の腐敗したものに関係する。


〔彼らは〕自分居合わせることによって、このようならかのものを人間にもたらさないように、他の者から分離されて、自分の地獄の中に保たれ、またこのようであるとだけ伝達するなぜならこれらのはその地獄発散気とスフェアの自分自身結合するから

原典講読『最大の人とその対応』 257(直訳まで)

 

(1) 原文「5721番」


257 Omnium contumacissimi sunt qui in vita in mundo apparuerunt justi prae aliis, et {1}simul constituti in dignitate, inde ex utroque illis auctoritas et quoque gravitas, et tamen nihil crediderunt et vixerunt solam vitam amoris sui, odio intestino et vindicta accensi contra omnes qui illis non faverunt et qui illos non coluerunt, et magis qui illis aliquo modo se opposuerunt; si apud hos aliquem naevum detexerunt, ex eo enorme malum fecerunt ac diffamarunt, etiamsi inter cives optimos fuisset. [2]Tales in altera vita loquuntur sicut in mundo, nempe ex auctoritate et graviter, {2}et sicut ex justo, unde plures putant quod prae aliis credendi; sed sunt malitiosissimi; cum applicantur homini {3}, inducunt magnum dolorem per taedium quod insufflant et augent continue usque ad summam impatientiam, quod inducit talem infirmitatem animo et inde corpori, ut homo vix se levare e lecto possit: hoc mihi ostensum per id quod cum adessent, talis infirmitas me occuparet, quae tamen cessabat secundum gradum quo removebantur. [3] Utuntur plure arte taedium et inde infirmum infundendi, imprimis per vituperationes et diffamationes {4}inter se et suos, quarum communem sphaeram injiciunt. Illi cum ratiocinantur intra conclavia de cultu Divino, de fide, et vita aeterna, illa prorsus rejiciunt, et hoc faciunt sicut ex sapientia prae aliis. {5}In altera vita volunt audiri diaboli, modo liceat eis imperare infernis, et sic ex imperio, ut credunt, agere contra Divinum. Intus sunt spurci, quia prae aliis in amore sui et inde in odio et vindicta, inque crudelitate contra omnes qui illos non colunt. [4] Puniuntur graviter, quod etiam audivi, usque dum desistunt seducere alios per speciem justi; cum species illa iis adimitur, tunc alio tono loquuntur; postea rejiciuntur e mundo spirituum, et tunc versus sinistrum, et dejiciuntur ibi in infernum profunde; id infernum est versus sinistrum ad mediam distantiam.


@1 inde in autoritate @2 sicut qui in justo et in auctoritate, inde @3 i qui in vero et bono @4 quas non sed illarum @5 volunt etiam


 


(2) 直訳


257 Omnium contumacissimi sunt qui in vita in mundo apparuerunt justi prae aliis, et {1}simul constituti in dignitate, inde ex utroque illis auctoritas et quoque gravitas, et tamen nihil crediderunt et vixerunt solam vitam amoris sui, odio intestino et vindicta accensi contra omnes qui illis non faverunt et qui illos non coluerunt, et magis qui illis aliquo modo se opposuerunt; すべての者〔の内で〕最も反抗的な(頑固な)者である、その者は世の中の生活の中で他の者りも公平に見られた、また同時に高位(要職)任命された、ここからそれらの両方から権威そしてまた重さ〔があった〕、またそれでもなお何も信じなかった、また自己愛の生活だけを送った、内部の憎しみと復讐をすべての者に対してかき立てられた(燃やされた)、その者は彼らに好意を持たなかった、またその者は彼らを礼拝(尊重)なかった、またさらに(もっと)その者は彼らに何らかの方法で対立した。


si apud hos aliquem naevum detexerunt, ex eo enorme malum fecerunt ac diffamarunt, etiamsi inter cives optimos fuisset. もしこれらののもとにらかの汚点(欠点)あばいたならそのことから(むべき)をつくるそして中傷するたとえその〕最良(いいやつ)にあっても


[2]Tales in altera vita loquuntur sicut in mundo, nempe ex auctoritate et graviter, {2}et sicut ex justo, unde plures putant quod prae aliis credendi; [2] このような来世のようにすなわち、権威からと重々しくまた公正(正義)からのようにそこから(それゆえに)くのった、他よりもじられなくてはならないこと


sed sunt malitiosissimi; しかし、最も悪意ある者である。


cum applicantur homini {3}, inducunt magnum dolorem per taedium quod insufflant et augent continue usque ad summam impatientiam, quod inducit talem infirmitatem animo et inde corpori, ut homo vix se levare e lecto possit: 人間に接触させられるとき、大きな苦痛を疲労によってひき起こす、それは絶えず吹き込みまた増やす、最高度の耐えられないものにまで、それはこのような衰弱をひき起こす、心とここから身体に、人間がほとんど寝床から(自分自身を)起こす☆ことができないような。


ここのlevoも「起こす」の意味です。(前日の『レキシコン』について参照)


hoc mihi ostensum per id quod cum adessent, talis infirmitas me occuparet, quae tamen cessabat secundum gradum quo removebantur. このことは私にそのことによって示された、〔そばに〕いたとき、このような虚弱が私を占めた(とらえた)、それはそれでもやんだ、遠ざかるほどますます〔その〕程度にしたがって。


[3] Utuntur plure arte taedium et inde infirmum infundendi, imprimis per vituperationes et diffamationes {4}inter se et suos, quarum communem sphaeram injiciunt. [3] 〔彼らは〕多くの技巧で用いる、疲労とここからの衰弱を注ぎ込もうと、特に毒舌(叱責)中傷によって、自分と自分たちの間で、それらの共有のスフェアを投げかける(持ち込む)


Illi cum ratiocinantur intra conclavia de cultu Divino, de fide, et vita aeterna, illa prorsus rejiciunt, et hoc faciunt sicut ex sapientia prae aliis. 彼らは部屋の中で推論するとき、神性の礼拝について、信仰、また永遠のいのちについて、それらを完全に退け(追う払う)、またこのことを他の者よりも知恵からのように行なう。


{5}In altera vita volunt audiri diaboli, modo liceat eis imperare infernis, et sic ex imperio, ut credunt, agere contra Divinum. 来世で悪魔と呼ばれることを欲する、彼らに地獄を支配することが許されさえすれば、またこのように支配から、彼らが信じるように、神性に反抗して働くこと。


Intus sunt spurci, quia prae aliis in amore sui et inde in odio et vindicta, inque crudelitate contra omnes qui illos non colunt. 彼らは内部に汚れている、他の者よりも自己愛の中に〔いる〕ので、またここから憎しみと復讐の中に、そしてまたすべての者に対する残酷に、彼らを礼拝(尊重)しない者。


[4] Puniuntur graviter, quod etiam audivi, usque dum desistunt seducere alios per speciem justi; [4] 〔彼らは〕重く(きびしく)罰せられる、さらにまた私は聞いた、公正の外見によって他の者を惑わすことをやめる時まで。


cum species illa iis adimitur, tunc alio tono loquuntur; それらの外見が彼らに取り去られるとき、その時、異なった口調で話す。


postea rejiciuntur e mundo spirituum, et tunc versus sinistrum, et dejiciuntur ibi in infernum profunde; その後、霊たちの世界から追い払われる、またその時、左に向かって、またそこに深い地獄の中に追い払われる。


id infernum est versus sinistrum ad mediam distantiam. その地獄は左に(向かって)る、中間の距離に。


@1 inde in autoritate 注1 inde in autoritate indesimul constituti in dignitate, inde ex utroque illis auctoritas et quoque gravitasに換えた


@2 sicut qui in justo et in auctoritate, inde 注2 sicut qui in justo et in auctoritate, indeet sicut ex justo, undeに換えた


@3 i qui in vero et bono 注3 qui in vero et bonoを補うとよい


@4 quas non sed illarum 注4 quas non sed illaruminter se et suos, quarumに換えた


@5 volunt etiam 注5 volunt etiamIn altera vita voluntに換えた 

原典講読『最大の人とその対応』 257(訳文)

 

(3) 訳文


257 世の中の生活の中で他の者りも公平に見られ、また同時に要職に任命され、ここからそれらの両方から権威そしてまた重みがあり、またそれでもなお何も信じず、また自己愛の生活だけを送り、彼らに好意を持たず、また彼らを尊重せず、またさらに彼らに何らかの方法で対立したすべての者に対して、内部で憎しみと復讐をかき立てられた者は、すべてのうちで最も頑固な者である。もしそれらののもとにらかの汚点をあばいたならそのことからをつくりそしてたとえその〕最良にあっても中傷する


[2] このような来世中でのようにすなわち、権威から重々しくまた公正からのようにそれゆえくの、他よりもじられなくてはならないとったしかし、最悪意あるである。彼らが人間れるとき、疲労によってきな苦痛をひきこしそれは最高度えられないものにまでえずみまたやしそれはとここから身体、人間がほとんど寝床から起きることができないような衰弱をひきこすこのことはそばにいたときこのような虚弱とらえそれでもそれは、遠ざかるほどますますその〕程度にしたがってやんだことによって、私された


 [3] 〔彼らは〕疲労とここからの衰弱を注ぎ込もうと、多くの技巧で用いる、特に自分と自分たちの間の毒舌中傷によって、自分たちの共有のスフェアを持ち込む。彼らは部屋の中で、神性の礼拝について、信仰、また永遠のいのちについて推論するとき、それらのことを完全に退け、またこのことを他の者以上に知恵からのように行なう。


彼らに地獄を支配すること、またこのように支配から、彼らが信じるように、神性に反抗して働くことが許されさえすれば、来世で悪魔と呼ばれることを欲する。


他の者以上に自己愛の中にまたここから憎しみと復讐の中に、そしてまた彼らを尊重しないすべての者に対する残酷の中にいるので、彼らは内部に汚れている。


[4]さらにまた私は、〔彼らは〕公正の外見によって他の者を惑わすことをやめる時まで重く(きびしく)罰せられる、と聞いた。それらの外見が彼らから取り去られる時、異なった口調で話す。その後、霊たちの世界から追い払われ、またその時、左に向かって、またそこに深い地獄の中に追い払われる。その地獄は、左に、中間の距離にる。

原典講読『最大の人とその対応』 258

 

(1) 原文「5722番」


258 Sunt alii qui in vita corporis spurcissimi fuerunt; spurcities eorum talis est ut reticenda; illi per praesentiam suam et influxum in partes solidas corporis, inducunt taedium vitae, {1}et talem torporem membris et artubus ut se levare homo e lecto non possit. Contumacissimi sunt, {2]non {3}desistunt per poenas ut alii diaboli; apparent juxta caput et ibi sicut jacentes; cum abiguntur, non fit subito sed lente, et tunc per gradus versus inferiora devolvuntur; et cum in profundum {4}veniunt, ibi in tantum cruciantur ut non possint non desistere ab infestandis aliis. Tale est eorum jucundum malum faciendi ut nihil jucundius.


@1 ut I @2 nec @3 after diaboli @4 venerunt


 


(2) 直訳


258 Sunt alii qui in vita corporis spurcissimi fuerunt; 他(たち)いるその身体のいのちのていた。


spurcities eorum talis est ut reticenda; 彼らの不浄はこのようなものである、黙さなければならないような〔ものである〕☆。


reticeo「沈黙を通す、黙秘する」ですが、だれがそうするのかと言えばスヴェーデンボリです。すなわち「公言をはばかる」という意味です。


illi per praesentiam suam et influxum in partes solidas corporis, inducunt taedium vitae, {1}et talem torporem membris et artubus ut se levare homo e lecto non possit. 彼らは自分居合わせることまた流入によって、身体個体部分いのちの疲労をひきこすこのような無活動(不活発)四肢関節、人間寝床から(自分自身)こすことができないような。


Contumacissimi sunt, {2]non {3}desistunt per poenas ut alii diaboli; 彼らは最も頑固である、他の悪魔のように罰によってやめない(断念しない)


apparent juxta caput et ibi sicut jacentes; 頭の近くに見られる、またそこに横たわっているように。


cum abiguntur, non fit subito sed lente, et tunc per gradus versus inferiora devolvuntur; 彼らが追い払われるとき、急に生じない、しかし、ゆっくりと、またその時、徐々に地獄に向けて転がし落とされる。


et cum in profundum {4}veniunt, ibi in tantum cruciantur ut non possint non desistere ab infestandis aliis. また深いところ(深淵)の中にやって来るとき、そこにそれだけの中に☆拷問にかけられる(苦しめられる)、他の者に攻撃する(悩ます)とからやめないことができないような。


このinは必要なのでしょうか? (まだラテン語をよくわかっていないのだろうか?)


Tale est eorum jucundum malum faciendi ut nihil jucundius. 悪を行なう彼らの快さはこのようなものである、さらに快いものが何もないような。


@1 ut I 注1 初版のutetに換えた


@2 nec 注2 necnonに換えた


@3 after diabolic 注3 diabolicの後ろにあったdesistuntをここに移した


@4 venerunt 注4 veneruntveniuntに換えた


 


(3) 訳文


258 いのちが身体中にあったとき最ていた他いる。彼らの不浄黙秘しておかなければならないようなものである。彼らは自分居合わせることまた流入によって、身体個体部分いのちの疲労、人間寝床から起き上がることができないような不活発四肢関節にひきこす


 彼らは頑固であり、他悪魔のようにによってやめない。頭くにそこにたわっているようにられる。彼らがわれるとき、急にでなくしかしゆっくりとであるまたその時、徐々地獄けてがしとされるまたいところにやってるときそこでは攻撃をやめることができるようなそれだけの拷問にかけられる。悪なうらのさはさらにいものがもないようなものである

原典講読『最大の人とその対応』 260(雑談)

 

(4) 句読法の違いについて


 日頃思っていて、機会がなくて言えなかったことを、ここで述べておこう。


 日本語の句読点のつけ方には明確な基準はない、と思っている。句読点、すなわち句点()読点(。)は古来なかった。日本語の昔の文章は、だらだらつなげて書いたのであった。区切りは自然とわかったのであろう。基準がなかったので、そのうち、「読みやすさ」をもとに、(また句点がないと誤読されることもあって)、文章を適当に区切り、適当な長さにした。


 英語(他は知らない)は、区切りはカンマ()、セミコロン()、ピリオッド()の順に強い(コロン()もあるが別の機会に述べたい)


文意を小区切りしたいときカンマ(これをつけるか、付けないかで意味に大きな違いが発生するのが「or」と「,or」また「which」と「,which」など、ご存じでい方はいないと思いますが、そうでない人は一勉強してください)


いったん区切って、別のことを述べるのがセミコロン。すなわち、「Aではある、それでもBということもあって、~である」などという論理構成なら、それでもの前でいったん文を区切るのが読みやすい。


最後に、まとまった文として終了するのが「終止符」、フルストップとも言われる。


 


さて話しは変わってラテン語は、その性格もあって、(だらだらと)文章をつなげることが得意である。フルストップまで延々と論述が続くことがある。それまでセミコロンが次から次へと続く。


 で、それはともかく、そのようなことを「翻訳する」上ではどうするのか? が翻訳者に課せられる。日本語はなるべく文章を区切る。だらだらつなげないことが読みやすい文章だとされている(あえてこれに反する文章家もいる)。すなわち読点を多用することである。


 そこで、スヴェーデンボリの文章に限っては(実は他のラテン語の文章は知らない、私が知っているのはスヴェーデンボリのラテン語だけ)、「セミコロンは読点とする」のが論理的にも、日本語の文章としても、ラテン語の性格からも「妥当である」というのが私の結論である。


 しかし、本日の例のように、(もちろん)例外もある。