(1) 原文
595. In omni creato in mundo tam vivo quam mortuo est internum et externum, non datur unum ubi non alterum, sicut non effectus absque causa, et omne creatum aestimatur secundum bonitatem internam, et vilipenditur ex malignitate interna; similiter bonitas externa in qua est malignitas interna. Omnis sapiens in mundo, et omnis angelus in caelo ita judicat. Sed qualis homo non regeneratus est, et qualis regeneratus, illustrari potest per comparationes. Homo non regeneratus, qui simulat civem moralem et hominem Christianum, comparari potest cadaveri, quod aromaticis involvitur, quod usque spargit putorem, quo aromatica inficit, et in nares se insinuat, et laedit cerebrum: et quoque comparari potest cum mumia inaurata, aut in cippo argenteo locata, qui cum introspicitur, in aspectum venit corpus deformiter nigrum. [2.] Comparari potest cum ossibus seu sceletis in sepulcro ex lapide lazuli et pretiositatibus aliis exornato: comparari etiam potest diviti, qui induebatur purpura et bysso, cujus tamen internum fuit infernale (Luc. xvi. [19]). Comparari ulterius potest veneno saccharini saporis; cicutae florescenti; fructibus in crustis nitentibus, quorum nuclei a vermibus erosi sunt; et quoque ulceri obducto emplastro et postea levi cute, in quo non nisi quam sanies est. Internum potest ab externo aestimari in mundo, sed modo ab illis quibus non internum bonum est, et qui ideo judicant ex apparentia; aliter vero in caelo; nam cum corpus versatile circum spiritum, et flexibile a malo ad bonum, per mortem separatur, tunc manet internum, hoc enim facit spiritum ejus, et tunc apparet et e longinquo sicut serpens depositis exuviis, aut sicut lignum putre nudatum libro seu cortice, in quo splenduit. [3.] Aliter vero regeneratus; hujus internum est bonum, et externum simile externo alterius; hujus externum a prioris differt, sicut caelum ab inferno, quoniam anima boni inest, et nihil refert, sive sit magnas, et habitet in palatio, ac incedat cinctus satellitiis, sive habitet in casa, et serviatur a puero: immo sive sit Primas incinctus pallio ex purpura, et cidari duorum graduum, sive sit pastor aliquot ovium in silva, et integatur toga laxa rustica, et quoad caput tectus [1]capapello. [4.] Aurum usque est aurum, sive admotum igni fulgeat, sive super fumo quoad superficiem denigratum sit; tum sive fusum sit in formam pulchram sicut infantis, sive in formam impulchram sicut muris; mures ex auro facti, et juxta arcam positi, etiam acceptabantur et placabant (1 Sam. vi. 35 seq.). Aurum enim significat internum bonum. Adamas et rubinus, in quacunque matrice, calcaria et lutea, exempti, ex bonitate sua interna similiter aestimantur, sicut illa in collario reginae, et sic porro. Ex his patet, quod externum aestimetur ab interno, et non vicissim.
@1 “capapello:”―sic editiones priores; sed a Doctore Tafel legeretur “capapelle.” Vide Du Congem s, v. Capapellis.
(2) 直訳
595. In omni creato in mundo tam vivo quam mortuo est internum et externum, non datur unum ubi non alterum, sicut non effectus absque causa, et omne creatum aestimatur secundum bonitatem internam, et vilipenditur ex malignitate interna; 世の中のすべての被造物の中に、生きているものも死んでいるものも、内なるものと外なるものがある、あるもの(一方)は存在しない、そこにもう一つのもの(もう一方)がない、原因なしに結果がないように、またすべての被造物は内なる善良にしたがって判断される(評価される)、また内なる悪意(有害)からさげすまれる。
similiter bonitas externa in qua est malignitas interna. 同様に〔さげすまれる〕、外なる善良は、その中に内なる内なる悪意(有害)がある。
Omnis sapiens in mundo, et omnis angelus in caelo ita judicat. 世の中のすべての賢明な者は、また天界の中のすべての天使は、そのように判断する。
Sed qualis homo non regeneratus est, et qualis regeneratus, illustrari potest per comparationes. しかし、再生されていない人間がどのようなものか、また再生された〔人間がどのようなものか〕、たとえによって説明されることができる。
Homo non regeneratus, qui simulat civem moralem et hominem Christianum, comparari potest cadaveri, quod aromaticis involvitur, quod usque spargit putorem, quo aromatica inficit, et in nares se insinuat, et laedit cerebrum: 再生されていない人間は、その者は道徳的な市民とキリスト教徒の人間を偽り装う、死体にたとえられることができる、それは芳香(香料)で包まれている、それはそれでも腐臭をまき散らす、そこへ芳香が汚す(そこなう)、また鼻の中にしみ込む、また脳を害する。
et quoque comparari potest cum mumia inaurata, aut in cippo argenteo locata, qui cum introspicitur, in aspectum venit corpus deformiter nigrum. そしてまた、金箔を被せたミイラにたとえられることができる、または銀の棺の中に置かれた、それは内側を見られる(注意深く調べられる)とき、視覚の中にやって来る、醜く黒い身体が。
[2.] Comparari potest cum ossibus seu sceletis in sepulcro ex lapide lazuli et pretiositatibus aliis exornato: [2] 墓の中の骨または骸骨にたとえられることができる、ラピスラズリや他の高価なもの(石)の装飾からの。
comparari etiam potest diviti, qui induebatur purpura et bysso, cujus tamen internum fuit infernale (Luc. xvi. [19]). 金持ちにもまたたとえられることができる、その者は紫色〔の服〕と亜麻布〔の服〕着ている、それでもその内なるものは地獄のものであった(ルカ16:19)。
Comparari ulterius potest veneno saccharini saporis; さらに進んでたとえられることができる、砂糖の風味の毒物に。
cicutae florescenti; 花咲く毒ニンジンに。
fructibus in crustis nitentibus, quorum nuclei a vermibus erosi sunt; 光り輝く(美しい)殻の中の実に、それらの種は虫にかじられている。
et quoque ulceri obducto emplastro et postea levi cute, in quo non nisi quam sanies est. そしてまた潰瘍に、膏剤(ばんそうこう)で包まれたまたその後、軽い皮膚で、その中に膿以外でないならない。
Internum potest ab externo aestimari in mundo, sed modo ab illis quibus non internum bonum est, et qui ideo judicant ex apparentia; 世の中で内なるものが外なるものから判断される(評価される)ことができる、しかし、単にそれらから、それらに内なる善がない、またそれゆえ、その者は外観から判断する。
aliter vero in caelo; けれでも、天界の中で異なって〔いる〕。
nam cum corpus versatile circum spiritum, et flexibile a malo ad bonum, per mortem separatur, tunc manet internum, hoc enim facit spiritum ejus, et tunc apparet et e longinquo sicut serpens depositis exuviis, aut sicut lignum putre nudatum libro seu cortice, in quo splenduit. なぜなら、霊のまわりの気まぐれな身体が、また悪から善へたわめられる(曲げられる)、死によって分離されるとき、その時、内なるものが残るからである、というのは、これは彼の霊をつくるから、またその時、見られる、また遠くからぬけがらを捨てたヘビのように、または(内側の)樹皮または(最も外側の)樹皮で裸にされた腐った材木のよう〔である〕、その中で輝いた。
[3.] Aliter vero regeneratus; [3] けれども、再生された〔人間は〕異なって〔いる〕。
hujus internum est bonum, et externum simile externo alterius; この内なるものは善である、また外なるものは他の者の外なるものと似ている。
hujus externum a prioris differt, sicut caelum ab inferno, quoniam anima boni inest, et nihil refert, sive sit magnas, et habitet in palatio, ac incedat cinctus satellitiis, sive habitet in casa, et serviatur a puero: この内なるものは前のものから異なる、天界と地獄のように、善の霊魂が内在するので、また何も重要ではない、あるいは重要人物である、また宮殿の中に住んでいる、そして護衛で取り囲まれて行く、あるいは小屋(あばら屋)の中に住む、また少年により仕えられる。
immo sive sit Primas incinctus pallio ex purpura, et cidari duorum graduum, sive sit pastor aliquot ovium in silva, et integatur toga laxa rustica, et quoad caput tectus [1]capapello. それどころか、あるいは紫色からのガウンで囲まれた高位聖職者、また二つの段階の司教冠、または森の中のいくつかの羊の羊飼いである、また田舎じみた(野暮な)だぶだぶのローブ(ガウン)を覆い隠す、また頭に関して頭巾でおおって。
[4.] Aurum usque est aurum, sive admotum igni fulgeat, sive super fumo quoad superficiem denigratum sit; [4] 金はそれでも金である、あるいは火を近づけて輝く、あるいは炉の上で表面に関して黒くされる。
tum sive fusum sit in formam pulchram sicut infantis, sive in formam impulchram sicut muris; なおまた、あるいは幼児のような美しい形の中に鋳造される(fundo)、あるいはネズミのような美しくない形の中に。
mures ex auro facti, et juxta arcam positi, etiam acceptabantur et placabant (1 Sam. vi. 35 seq.). 金からつくられたネズミが、また箱の近くに置かれた、さらにまた受け入れられた、また喜ばれた(サムエル記Ⅰ6:35以降)。
Aurum enim significat internum bonum. というのは、金は内なる善を意味するから。
Adamas et rubinus, in quacunque matrice, calcaria et lutea, exempti, ex bonitate sua interna similiter aestimantur, sicut illa in collario reginae, et sic porro. ダイヤモンドとルビーは、どんな母岩、石灰、また泥から連れ出されても(eximo)、その内なる善良(優良)から同じように判断される(評価される)、女王の首飾りの中のそれらのように、その他。
Ex his patet, quod externum aestimetur ab interno, et non vicissim. これらから明らかである、外なるものが内なるものから判断される(評価される)、また逆でないこと。
@1 “capapello:”―sic editiones priores; sed a Doctore Tafel legeretur “capapelle.” Vide Du Congem s, v. Capapellis. 注1 「capapello」――このように前の版に。しかしターフェル博士により「capapelle」と読まれる。『Du Cogem』(これは何でしょうか? 本(辞書)だと思います)を見よ、Capapellisという語をみよ(sub verbo=under the word)。
(3) 訳文
595. 世の中のすべての被造物の中に、生きているものも死んでいるものも、内なるものと外なるものがある、原因なしに結果がないように、そこにもう一方のものがない〔ような〕あるものは存在しない、またすべての被造物は内なる善良さにしたがって評価され、内なる有害さからさげすまれる。同様に、その中に内なる内なる有害さがある外なる善良は〔さげすまれる〕。
世の中のすべての賢明な者は、また天界の中のすべての天使は、そのように判断する。
しかし、再生されていない人間が、また再生された人間がどのようなものか、たとえによって説明されることができる。
道徳的な市民とキリスト教徒の人間を偽り装う再生されていない人間は、死体にたとえられることができる、それは芳香で包まれている、それはそれでも腐臭をまき散らす、そこへ芳香が汚す(そこなう)、また鼻の中にしみ込み、脳を害する。そしてまた、金箔を被せたまたは銀の棺の中に置かれたミイラにたとえられることができる、それは内側を見られるとき、視覚の中に、醜く黒い身体がやって来る。
[2] ラピスラズリや他の高価な石の装飾からの墓の中の骨または骸骨にたとえられることができる。金持ちにもまたたとえられることができる、その者は紫色〔の服〕と亜麻布〔の服〕着ている、それでもその内なるものは地獄のものであった(ルカ16:19)。
さらに、砂糖の風味の毒物に、花咲く毒ニンジンに、光り輝く(美しい)殻の中の実に、たとえられることができる、それらの種は虫にかじられている。そしてまた、膏剤(ばんそうこう)でまたその後、軽い皮膚で包まれた潰瘍に〔たとえられる〕、その中に膿しかない。
世の中で内なるものが外なるものから評価されることができる、しかし、単にそれらに内なる善がないそれらから、またそれゆえ、その者は外観から判断する。けれども、天界の中で異なって〔いる〕。なぜなら、霊のまわりの気まぐれな、悪から善へたわめられる(曲げられる)身体が、死によって分離されるとき、その時、内なるものが残るから、というのは、これは彼の霊をつくるから、またその時、、また遠くからぬけがらを捨てたヘビのように、または(内側の)樹皮または(最も外側の)樹皮が、その中で輝いたが、裸にされた腐った材木のように見られる。
[3] けれでも、再生された〔人間は〕異なって〔いる〕。この内なるものは善であり、外なるものは他の者の外なるものと似ている。この内なるものは前のものから、天界と地獄のように異なる、善の霊魂が内在するからである、また、重要人物であるか、宮殿の中に住み、そして護衛で取り囲まれて行くか、あるいは小屋の中に住み、少年により仕えられるかは、それどころか、紫色からのガウンで囲まれ、二つの段の司教冠をかぶった高位聖職者であるか、または森の中のいくつかの羊の羊飼いで、また田舎じみただぶだぶのローブで、また頭に関して頭巾でおおって隠しているかは、何も重要ではない。
[4] 金は、火を近づけて輝いても、あるいは炉の上で表面に関して黒くされても、なおまた、あるいは幼児のような美しい形の中に、あるいはネズミのような美しくない形の中に鋳造されても、それでも金である。金からつくられたネズミが、〔あがないの〕箱の近くに置かれ、さらにまた受け入れられ、また喜ばれた(サムエル記Ⅰ6:35以降)。というのは、金は内なる善を意味するから。
ダイヤモンドとルビーは、どんな母岩、石灰、また泥から連れ出されても、その内なる優良さから、女王の首飾りの中のそれらのように、同じように評価される、その他。
これらから、外なるものが内なるものから評価され、また逆でないことが明らかである。
月: 2015年6月
原典講読『真のキリスト教』596
[VII.]
QUOD CUM HOC FIT,
PUGNA INTER INTERNUM ET EXTERNUM HOMINEM ORIATUR,
ET TUNC QUI VINCIT, DOMINATUR SUPER ALTERUM.
このことが生ずる時、闘争が内なる人と外なる人の間で起こる、
またその時、勝利する者は、他の者の上に支配する。
(1) 原文
596. Causa, quod pugna tunc oriatur, est quia internus homo reformatus est per vera, et ex his videt quid malum et falsum est, et haec sunt adhuc in externo seu naturali homine. Quare primum oritur dissensio inter voluntatem novam, quae est supra, et inter voluntatem veterem, quae est infra; et quia est inter voluntates, est inter jucunda utriusque, nam notum est, quod caro sit contra spiritum, et spiritus contra carnem, et quod caro cum ejus concupiscentiis domanda sit, antequam spiritus potest agere, et homo novus fieri. Post hanc dissensionem voluntatum, exoritur pugna, quae est quae vocatur tentatio spiritualis; sed haec tentatio seu pugna non fit inter bona et mala, sed inter vera boni et falsa mali; bonum enim non potest ex se pugnare, sed pugnat per vera; nec malum ex se, sed per sua falsa, sicut nec voluntas potest pugnare ex se, sed per intellectum, ubi ejus vera sunt. [2.] Homo non sentit pugnam illam aliter quam in se, et sicut morsus conscientiae; attamen est Dominus et diabolus (hoc est, infernum), qui in homine pugnant, et pugnant de dominio super hominem, seu quis possidebit illum. Diabolus seu infernum aggreditur hominem et evocat ejus mala, et Dominus tutatur illum, et evocat ejus bona. Sed tametsi illa pugna fit in spirituali mundo, usque tamen fit in homine inter vera boni et falsa mali, quae in illo sunt: quare homo pugnaturus est prorsus ut a se, est enim in libero arbitrio agendi pro Domino, et quoque agendi pro diabolo; pro Domino est, si in veris ex bono manet, et pro diabolo si in falsis ex malo. Ex his sequitur, quod qui vincit, sive internus homo sive externus, dominetur super alterum; prorsus sicut duo hostes, qui pugnant, quis futurus est dominus alterius regni, qui vincit accipit regnum, et omnes ibi mittit sub suam obedientiam. Hic itaque, si internus homo vincit, imperat et omnia mala externi hominis subjugat, et tunc continuatur regeneratio; at si externus homo vincit, imperat ille, et omnia bona [1]interni hominis dissipat, et tunc perit regeneratio.
@1 interni:―editio princeps habet “externi;” sic quoque Tafel.
(2) 直訳
596. Causa, quod pugna tunc oriatur, est quia internus homo reformatus est per vera, et ex his videt quid malum et falsum est, et haec sunt adhuc in externo seu naturali homine. 理由は、その時、戦いが起こる、内なる人が真理によって改心されなければならないからである、またこれらから何が悪と虚偽であるか見る、またこれらが依然と外なるまたは自然的な人の中にある。
Quare primum oritur dissensio inter voluntatem novam, quae est supra, et inter voluntatem veterem, quae est infra; それゆえ、最初に、新しい意志の間に衝突が起こる、それは上方にある、また古い意志の間に、それは下方にある。
et quia est inter voluntates, est inter jucunda utriusque, nam notum est, quod caro sit contra spiritum, et spiritus contra carnem, et quod caro cum ejus concupiscentiis domanda sit, antequam spiritus potest agere, et homo novus fieri. また意志の間にあるので、両方の快さの間にある、なぜなら、よく知られているからである、肉が霊に対立すること、また霊が肉に、また肉はその欲望とともに支配していること、霊が活動することができる前に、また人間が新しくされる(なる)。
Post hanc dissensionem voluntatum, exoritur pugna, quae est quae vocatur tentatio spiritualis; この意志の衝突の後、戦いが始まる、それは霊的な試練と呼ばれる。
sed haec tentatio seu pugna non fit inter bona et mala, sed inter vera boni et falsa mali; しかし、この試練または戦いは善と悪の間に生じない、しかし善の真理と悪の虚偽の間。
bonum enim non potest ex se pugnare, sed pugnat per vera; というのは、善はそれ自体から戦うことはできないから、しかし、真理によって戦う。
nec malum ex se, sed per sua falsa, sicut nec voluntas potest pugnare ex se, sed per intellectum, ubi ejus vera sunt. 悪もそれ自体から〔でき〕ない、善がそれ自体から戦うことができないように、しかし、理解力によって、そこにその真理がある。
[2.] Homo non sentit pugnam illam aliter quam in se, et sicut morsus conscientiae; [2] 人間はその戦いを自分自身の中に以外に異なって感じない、また良心の呵責のように。
attamen est Dominus et diabolus (hoc est, infernum), qui in homine pugnant, et pugnant de dominio super hominem, seu quis possidebit illum. しかしながら、主と悪魔(すなわち、地獄)である、それらが人間の中で戦う、また人間の上の支配権について戦う、すなわち、だれがそれを所有するか。
Diabolus seu infernum aggreditur hominem et evocat ejus mala, et Dominus tutatur illum, et evocat ejus bona. 悪魔または地獄は人間を襲う、また彼の悪を呼び起こす、また主は彼を守る、また彼の善を呼び起こす。
Sed tametsi illa pugna fit in spirituali mundo, usque tamen fit in homine inter vera boni et falsa mali, quae in illo sunt: しかし、たとえその戦いが霊界の中で生じても、やはりそれでも人間の中で善の真理と悪の虚偽の間で生じる、それらは彼の中にある――
quare homo pugnaturus est prorsus ut a se, est enim in libero arbitrio agendi pro Domino, et quoque agendi pro diabolo; それゆえ、人間はまったく自分自身からのように戦わなくてはならない、というのは、主のために行なう選択の自由の中にいるから、そしてまた悪のために行なう。
pro Domino est, si in veris ex bono manet, et pro diabolo si in falsis ex malo. 主のためにである、もし善からの真理の中にとどまるなら、また悪のために、もし悪からの虚偽の中に〔とどまるなら〕。
Ex his sequitur, quod qui vincit, sive internus homo sive externus, dominetur super alterum; これらからいえる、勝つ者は、あるいは内なる人あるいは外なる〔人〕、他の者を支配する。
prorsus sicut duo hostes, qui pugnant, quis futurus est dominus alterius regni, qui vincit accipit regnum, et omnes ibi mittit sub suam obedientiam. まったく二人の敵のようである、その者が戦う、だれが他の王国の主人となるか、勝つ者が〔その〕王国を得る、またそこにすべての者を自分の服従の下に送る。
Hic itaque, si internus homo vincit, imperat et omnia mala externi hominis subjugat, et tunc continuatur regeneratio; そこで、ここに、もし、内なる人が勝つなら、支配する、また外なる人のすべての悪を征服する、またその時、再生が続けられる。
at si externus homo vincit, imperat ille, et omnia bona [1]interni hominis dissipat, et tunc perit regeneratio. しかし、もし、外なる人が勝つなら、彼が支配する、また内なる☆人のすべての善を追い散らす、またその時、再生は滅びる。
☆ ここだけ読むと、「外なる人」でもよいように思えますが、その一つ前の文の内容との対比で「内なる人」のほうが正しくなります。
@1 interni:―editio princeps habet “externi;” sic quoque Tafel. 注1 interuni――初版に「externi」とある、そのようにまたターフェル。
(3) 訳文
596. その時、戦いが起こる理由は、内なる人が真理によって改心されなければならないからである、またその真理からから何が悪と虚偽であるか、またこれらが依然と外なるまたは自然的な人の中にあるのを見る。
それゆえ、最初に、上方にある新しい意志と、下方にある古い意志の間に衝突が起こる。また意志の間にあるので両方の快さの間にある、なぜなら、肉が霊に、霊が肉に対立すること、また霊が活動することができる、また人間が新しくされる前に、肉はその欲望とともに支配していることが、よく知られているからである。
この意志の衝突の後、戦いが始まる、それは霊的な試練と呼ばれる。しかし、この試練または戦いは善と悪の間に生じない、しかし善の真理と悪の虚偽の間に生じる。というのは、善はそれ自体から戦うことはできず、しかし、真理によって戦うから。善がそれ自体から戦うことができないように、悪もそれ自体からできない、しかし、理解力によって〔戦う〕、そこにその真理がある。
[2] 人間はその戦いを自分自身の中にしか、また良心の呵責のようにしか感じない。しかしながら、人間の中で戦うのは主と悪魔(すなわち、地獄)である、また人間の支配権について、すなわち、だれがそれを所有するか戦う。
悪魔または地獄は人間を襲い、彼の悪を呼び起こす、また主は彼を守り、彼の善を呼び起こす。
しかし、たとえその戦いが霊界の中で生じても、やはりそれでも人間の中で、彼の中にある善の真理と悪の虚偽の間で生じる――それゆえ、人間はまったく自分自身からのように戦わなくてはならない、というのは、主のために行なう、そしてまた悪のために行なう選択の自由の中にいるから。主のためにである、もし善からの真理の中にとどまるなら、また悪のためにである、もし悪からの虚偽の中にとどまるなら。
これらから、内なる人あるいは外なる人でも勝つ者は、他の者を支配する、といえる。まったく、だれが他の王国の主人となるか戦う二人の敵のようである、勝つ者が〔その〕王国を得る、またそこにすべての者を自分の服従の下にする。
そこでここに、もし、内なる人が勝ち、支配するなら、外なる人のすべての悪を征服し、またその時、再生が続けられる。しかし、もし、外なる人が勝り、支配するなら、内なる人のすべての善を追い散らし、その時、再生は終わる。
原典講読『真のキリスト教』597
(1) 原文
597. Hodie quidem scitur, quod dentur tentationes; sed vix aliquis scit, unde et quales sunt, et quid boni producunt. Unde et quales sunt, mox supra ostensum est, tum etiam quid boni producunt; scilicet, quod dum internus homo vincit, subjugetur externus; quo subjugato discutiuntur concupiscentiae, et loco illarum implantantur affectiones boni et veri, et ordinantur ita, ut bona et vera, quae homo vult et cogitat, etiam faciat illa, et ex corde loquatur illa: praeter haec, homo per victoriam super externum hominem, fit spiritualis, et a Domino tunc consociatur angelis caeli, qui omnes sunt spirituales. Quod tentationes hactenus non notae fuerint, et quod vix aliquis sciverit, unde et quales sunt, et quid boni producunt, est causa, quia ecclesia hactenus non in veris fuit; in veris nemo est, nisi qui immediate adit Dominum, et fidem priorem rejicit, et novam amplectitur; inde est, quod non aliquis in quandam spiritualem tentationem a saeculis numeratis a saeculo, quando Synodus Nicaena introduxit fidem trium Deorum, admissus sit; nam si admissus fuisset, illico succubuisset, et sic in infernum se profundius praecipitavisset. Contritio quae perhibetur praecedere hodiernam fidem, non est tentatio: quaesivi permultos de illa, et dixerunt, quod sit vox et praeterea nihil, nisi forte sit aliqua timida cogitatio de igne inferni apud simplices.
(2) 直訳
597. Hodie quidem scitur, quod dentur tentationes; 今日、確かに(なるほど)知られている、試練が存在すること。
sed vix aliquis scit, unde et quales sunt, et quid boni producunt. しかし、ほとんどだれかに知られていない、どこからまたどんなものであるか、また生み出す善が何か。
Unde et quales sunt, mox supra ostensum est, tum etiam quid boni producunt; どこからまたどんなものであるか、すぐ上に示されている、なおまた生み出す善が何かもまた。
scilicet, quod dum internus homo vincit, subjugetur externus; すなわち、内なる人が勝つ時、外なる〔人〕が征服されること。
quo subjugato discutiuntur concupiscentiae, et loco illarum implantantur affectiones boni et veri, et ordinantur ita, ut bona et vera, quae homo vult et cogitat, etiam faciat illa, et ex corde loquatur illa: その征服で欲望が追い払われる、またそれらの代わりに善と真理の情愛が植え付けられる、またそのように秩序づけられる、善と真理が、それらを人間が欲し、考えるように、さらにまたそれらを行なう、また心からそれらを話す――
praeter haec, homo per victoriam super externum hominem, fit spiritualis, et a Domino tunc consociatur angelis caeli, qui omnes sunt spirituales. このことに加えて、人間は外なる人の上の勝利によって、霊的になる、また主により天界の天使に加わる(仲間となる)、その者はすべての者は霊的である。
Quod tentationes hactenus non notae fuerint, et quod vix aliquis sciverit, unde et quales sunt, et quid boni producunt, est causa, quia ecclesia hactenus non in veris fuit; 試練が今までよく知られていなかったことは、またほとんどだれかに知られなかったことは、どこからまたどんなものであるか、また生み出す善が何か、理由がある、今まで教会が真理の中になかったからである。
in veris nemo est, nisi qui immediate adit Dominum, et fidem priorem rejicit, et novam amplectitur; だれも真理の中にいない、主に直接に近づかないなら、また以前の信仰を捨てる、また新しいものを抱く。
inde est, quod non aliquis in quandam spiritualem tentationem a saeculis numeratis a saeculo, quando Synodus Nicaena introduxit fidem trium Deorum, admissus sit; ここからである、だれもある種の霊的な試練の中へ、世紀から数えられた世紀から、ニカイア公会議が三つの神の信仰を導入した時〔から〕、入れられていないこと。
nam si admissus fuisset, illico succubuisset, et sic in infernum se profundius praecipitavisset. なぜなら、もし入れられたなら、直ちに屈服したであろう、またこのように地獄の中へ自分自身をさらに深く投げ落としたであろうから。
Contritio quae perhibetur praecedere hodiernam fidem, non est tentatio: 悔恨は、それは今日の信仰に先行することが言われている、試練ではない。
quaesivi permultos de illa, et dixerunt, quod sit vox et praeterea nihil, nisi forte sit aliqua timida cogitatio de igne inferni apud simplices. 私はそれについて非常に多くの者に質問した、また彼らは答えた、声また他に無であること、おそらく地獄の火について単純な者のもとの何らかの臆病な考えでないなら。
(3) 訳文
597. 今日、確かに、試練が存在することが知られている。しかし、どこからまたどんなものであるか、また生み出す善が何か、ほとんどだれにも知られていない。
どこからまたどんなものであるか、なおまた生み出す善が何かも、すぐ前に示されている。すなわち、内なる人が勝つ時、外なる〔人〕が征服されること。その征服で欲望が追い払われ、それらの代わりに善と真理の情愛が植え付けられる、また善と真理が、それらを人間が欲し、考えるように、さらにまたそれらを行なう、また心からそれらを話すそのように秩序づけられる――このことに加えて、人間は外なる人の上の勝利によって、霊的になり、また主によりすべての者は霊的である天界の天使の仲間となる。
試練が今までよく知られていなかったことは、またほとんどだれにも知られなかったことは、どこからまたどんなものであるか、また生み出す善が何か、その理由は、今まで教会が真理の中になかったからである。主に直接に近づかないなら、また以前の信仰を捨て、新しいものを抱まないなら、だれも真理の中にいない。ここから、数世紀もの間、ニカイア公会議が三つの神の信仰を導入した時〔以来〕だれもある種の霊的な試練の中へ入れられていない。なぜなら、もし入れられたなら、直ちに屈服し、このように地獄の中へ自分自身をさらに深く投げ落としたであろうからである。
今日の信仰で〔再生に〕先行することが言われている悔恨は、試練ではない。私はそれについて非常に多くの者に質問した、また彼らは、おそらく地獄の火について単純な者のもとの何らかの臆病な考えでないなら、〔単なる〕声であり、他に何もない、と答えた。
原典講読『真のキリスト教』598
(1) 原文
598. Homo post transactam tentationem est quoad internum hominem in caelo, et per externum in mundo; quare per tentationes apud hominem fit conjunctio caeli et mundi, et tunc Dominus apud illum secundum ordinem regit ejus mundum e caelo. Contrarium fit, si homo manet naturalis; tunc discupit ille regere caelum e mundo: talis fit omnis qui in amore dominandi ex amore sui est; hic si intrinsecus exploratur, non credit in aliquem Deum sed in se; et post mortem credit illum Deum esse, qui potentia super alios valet. Talis insania est in inferno, quae eo usque se profundavit, ut aliqui se dicant Deum Patrem esse, aliqui Deum Filium, et aliqui Deum Spiritum Sanctum; et inter Judaeos aliqui se esse Messiam. Inde patet, qualis homo fit post mortem, si naturalis homo non regeneratur; proinde qualis fieret in phantasia, si non nova ecclesia a Domino instauraretur, in qua genuina vera docentur. Tale intelligitur per haec Domini verba:
In consummatione saeculi (hoc est, in fine ecclesiae hodiernae), "Talis afflictio.. erit, qualis ab initio mundi non fuit,…. nec fiet: quare nisi abbreviarentur dies illi, non conservaretur ulla caro" (Matth. xxiv. 21, 22).
(2) 直訳
598. Homo post transactam tentationem est quoad internum hominem in caelo, et per externum in mundo; 試練を通った(transigo)後の人間は内なる人に関して天界の中にいる、また外なる〔人〕によって世の中に。
quare per tentationes apud hominem fit conjunctio caeli et mundi, et tunc Dominus apud illum secundum ordinem regit ejus mundum e caelo. それゆえ、人間のもとの試練によって天界と世の結合が生ずる、またその時、主は彼のもとで秩序にしたがって天界から彼の世を支配する。
Contrarium fit, si homo manet naturalis; 反対のものが生ずる、もし人間が自然的なものにとどまるなら。
tunc discupit ille regere caelum e mundo: その時、彼は世から天界を支配することを激しく欲する。
talis fit omnis qui in amore dominandi ex amore sui est; すべての者はこのような者になる、その者は自己愛からの支配する愛の中にいる。
hic si intrinsecus exploratur, non credit in aliquem Deum sed in se; もし、この者が内的に調べられるなら、何らかの神を信じていない、しかし、自分自身を。
et post mortem credit illum Deum esse, qui potentia super alios valet. また、死後、彼を信じる、神であること、その者は他の者の上に力を力がある(まさる)。
Talis insania est in inferno, quae eo usque se profundavit, ut aliqui se dicant Deum Patrem esse, aliqui Deum Filium, et aliqui Deum Spiritum Sanctum; このような狂気が地獄の中にある、それはそれだけ自分自身を深く沈めたまでも、例えば、ある者は自分自身を父なる神であることを言う、ある者は子なる神、またある者は聖霊なる神。
et inter Judaeos aliqui se esse Messiam. またユダヤ人の間である者はメシアであること。
Inde patet, qualis homo fit post mortem, si naturalis homo non regeneratur; ここから明らかである、どのような人間になるか、死後、もし、自然的な人が再生されないなら。
proinde qualis fieret in phantasia, si non nova ecclesia a Domino instauraretur, in qua genuina vera docentur. それゆえ、どのような幻想の中にいた(いることになった)か、もし、新しい教会が主により設立されなかったなら、その中で本物の真理が教えられる。
Tale intelligitur per haec Domini verba: このような者が、主のこれらのことばによって意味される、
In consummatione saeculi (hoc est, in fine ecclesiae hodiernae), "Talis afflictio.. erit, qualis ab initio mundi non fuit,…. nec fiet: 世代の完了の中で(すなわち、今日の教会の終わりの中で)、「このような苦難が……ある、世の始まりからなかったような……〔これからも〕生じない――
quare nisi abbreviarentur dies illi, non conservaretur ulla caro" (Matth. xxiv. 21, 22). それゆえ、その日が短くされないなら、どんな肉も生存を保たれなかった」(マタイ24:21, 22)。
(3) 訳文
598. 試練を通った後の人間は内なる人に関して天界の中に、また外なる〔人〕によって世の中にいる。 それゆえ、人間のもとの試練によって天界と世の結合が生じ、またその時、主は彼のもとで秩序にしたがって天界から彼の世を支配する。
もし人間が自然的なものにとどまるなら、反対のものが生ずる。その時、彼は世から天界を支配することを激しく欲する。自己愛からの支配する愛の中にいるすべての者はこのような者になる。もし、この者が内的に調べられるなら、何らかの神を信じていない、しかし、自分自身を〔信じている〕。また、死後、他の者の上に力をあった者を神であると信じる。
このような狂気が地獄の中にある、それは例えば、ある者は自分自身を父なる神である、ある者は子なる神、またある者は聖霊なる神、またユダヤ人の間ではある者はメシアである、と言うまでもそれだけ自分自身を深く沈めた〔狂気である〕。
ここから、、もし、自然的な人が再生されないなら、死後、どのような人間になるか、それゆえ、もし、新しい教会が主により設立され、その中で本物の真理が教えられなかったなら、どのような幻想の中にいることになったか、明らかである。
このような者が、主のこれらのことばによって意味される――
世代の完了の中で(すなわち、今日の教会の終わりの中で)、「このような苦難が……ある、世の始まりからなかったような……〔これからも〕生じない――それゆえ、その日が短くされないなら、どんな肉も生存を保たれなかった」(マタイ24:21, 22)。
原典講読『真のキリスト教』599,600
(1) 原文
599. Dominus in pugnis seu tentationibus hominum agit redemptionem particularem, sicut totalem cum fuit in mundo. Dominus in mundo per pugnas et tentationes glorificavit Humanum suum, hoc est, Divinum illud fecit; similiter nunc in particulari apud hominem, dum in tentationibus est, in his pro illo pugnat, et vincit spiritus infernales, qui illum infestant, et illum post tentationem glorificat, hoc est, spiritualem reddit. Dominus post universalem suam redemptionem, omnia in caelo et in inferno, in ordinem redegit; similiter cum homine post tentationem facit, videlicet redigit in ordinem omnia quae caeli et mundi sunt apud illum. Dominus post redemptionem novam ecclesiam instauravit; similiter etiam instaurat illa quae ecclesiae sunt apud hominem, et facit ut sit ecclesia in particulari. Dominus post redemptionem illos qui crediderunt in Ipsum donavit pace; nam dixit,
"[1]Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis; non sicut mundus dat do vobis" (Joh. xiv. 27):
similiter dat homini post tentationem sentire pacem, hoc est, laetitias animi, et solatia. Ex his patet, quod Dominus Redemptor sit in aeternum.
@1 Pacem (cum exemplo Auctoris,) pro “Pacem meam”
(2) 直訳
599. Dominus in pugnis seu tentationibus hominum agit redemptionem particularem, sicut totalem cum fuit in mundo. 主は人間の戦いと試練の中で個別的なあがないを行なう、世の中で行なったとき全面的に〔行なった〕ように。
Dominus in mundo per pugnas et tentationes glorificavit Humanum suum, hoc est, Divinum illud fecit; 主は世の中で戦いと試練を通して自分の人間性を栄化した、すなわち、それを神的なものにした。
similiter nunc in particulari apud hominem, dum in tentationibus est, in his pro illo pugnat, et vincit spiritus infernales, qui illum infestant, et illum post tentationem glorificat, hoc est, spiritualem reddit. 同様に、その時、個別的に人間のもとで、試練の中にいる時、これらの中で彼のために戦った、また地獄の霊に勝った、その者は彼を攻撃した、また彼を試練の後、栄化した、すなわち、霊的なものにした。
Dominus post universalem suam redemptionem, omnia in caelo et in inferno, in ordinem redegit; 主は、自分の普遍的なあがないの後、天界の中と地獄の中のすべてのものを、秩序の中にした(整えた)。
similiter cum homine post tentationem facit, videlicet redigit in ordinem omnia quae caeli et mundi sunt apud illum. 同様に、人間に、試練の後、行なった、すなわち、すべてのものを秩序の中にした(整えた)、それらは彼のもとの天界と世のもの。
Dominus post redemptionem novam ecclesiam instauravit; 主はあがないの後、新しい教会を設立した。
similiter etiam instaurat illa quae ecclesiae sunt apud hominem, et facit ut sit ecclesia in particulari. 同様に、さらにまたそれを設立した、それは人間のもとの教会のものである、また個別的に教会であるように。
Dominus post redemptionem illos qui crediderunt in Ipsum donavit pace; 主はあがないの後、彼らに、その者はその方を信じた、平和を与えた。
nam dixit, なぜなら、言ったから、
"[1]Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis; 「平和をわたしはあなたがたに残す、わたしの平和をあなたがたに与える。
non sicut mundus dat do vobis" (Joh. xiv. 27): 世が与えるよう〔もの〕ではない、わたしがあなたがたに与える」(ヨハネ14:27)。
similiter dat homini post tentationem sentire pacem, hoc est, laetitias animi, et solatia. 同様に、人間に与える、試練の後、平和を感じることを、すなわち、魂の喜びを、また慰め。
Ex his patet, quod Dominus Redemptor sit in aeternum. これらから明らかである、あがない主(なる)主は永遠であること(別訳とします)。
@1 Pacem (cum exemplo Auctoris,) pro “Pacem meam” 注1 「Pacem meam」の代わりにPacem(著者の写し(本)に)
(3) 訳文
599. 主は、人間の戦いと試練の中で、世の中で全面的に行なったときのような個別的なあがないを行なう。
主は、世の中で戦いと試練を通して自分の人間性を栄化した、すなわち、それを神的なものにした。同様に、その時、個別的に人間のもとで、試練の中にいる時、これらの中で彼のために戦い、彼を攻撃した地獄の霊に勝った、また彼を試練の後、栄化した、すなわち、霊的なものにした。
主は、自分の普遍的なあがないの後、天界の中と地獄の中のすべてのものを、秩序に整えた。同様に、人間に、試練の後、行なった、すなわち、すべてのものを秩序に整えた、それらは彼のもとの天界と世のもの。
主はあがないの後、新しい教会を設立した。同様に、さらにまた人間のもとの教会のものを、また個別的に教会であるように設立した。
主はあがないの後、その方を信じた者に、平和を与えた。なぜなら、言ったからである、
「平和をわたしはあなたがたに残す、わたしの平和をあなたがたに与える。世が与えるよう〔もの〕ではない、わたしがあなたがたに与える」(ヨハネ14:27)。
同様に、人間に、試練の後、平和を、すなわち、魂の喜びと慰めを感じることを与える。
これらから、主は永遠にあがない主であることが明らかである。
(1) 原文
600. Internus homo regeneratus et non simul externus, comparari potest avi volanti in aere absque sede in terra sicca, sed solum in palude, ubi a serpentibus et ranis infestatur; quare avolat et moritur. Comparari etiam potest olori in medio mari natanti, qui non potest attingere litus, et nidum ponere; quare ova quae parit, immergit aquis, ubi a piscibus devorantur. Comparari etiam potest militi super muro, qui hoc sub pedibus ejus subruto cadit deorsum, et in ruina exspirat. Comparari etiam potest cum arbore pulchra translata in terram putidam, ubi vermes in caterva exedunt radicem, ex quo illa emarcescit et perit. Comparari etiam potest domui absque fundamento, et quoque columnae absque stylobata. Talis est internus homo solum reformatus, et non simul externus; nam nulla est ei determinatio ad faciendum bonum.
(2) 直訳
600. Internus homo regeneratus et non simul externus, comparari potest avi volanti in aere absque sede in terra sicca, sed solum in palude, ubi a serpentibus et ranis infestatur; 内なる人が再生して、また同時に外なる〔人が再生してい〕ない〔者は〕、乾いた地の中に席なしに空中を飛ぶ鳥にたとえられることができる、しかし、沼沢地(沼)の中だけに、そこにヘビやカエルから攻撃される。
quare avolat et moritur. それゆえ、飛ぶ、また、死ぬ。
Comparari etiam potest olori in medio mari natanti, qui non potest attingere litus, et nidum ponere; 海の真ん中を泳ぐハクチョウにもまたたとえられること〔ができる〕、それは岸へ達することができない、巣を置くこと。
quare ova quae parit, immergit aquis, ubi a piscibus devorantur. それゆえ、卵をそれを準備する、水が沈める、そこに魚から食い尽される。
Comparari etiam potest militi super muro, qui hoc sub pedibus ejus subruto cadit deorsum, et in ruina exspirat. 城壁の上の兵士にもまたたとえられること〔ができる〕、その者はこれ〔城壁〕が彼の足の下で土台を削り取られて下方へ倒れる、また破滅の中で息絶える。
Comparari etiam potest cum arbore pulchra translata in terram putidam, ubi vermes in caterva exedunt radicem, ex quo illa emarcescit et perit. 腐敗した地の中に移された(transfero)美しい木にもまたたとえられることができる、そこに群れの中の虫が根を食い尽す、そのことからそれは枯れる、また滅びる。
Comparari etiam potest domui absque fundamento, et quoque columnae absque stylobata. 基礎(土台)なしも家にもまたたとえられること〔ができる〕、そしてまた柱礎(台座)なしの柱。
Talis est internus homo solum reformatus, et non simul externus; このような者である、内なる人だけが再生している、また同時に外なる〔人が再生してい〕ない。
nam nulla est ei determinatio ad faciendum bonum. なぜなら、彼に善を行なうための境界(確定)☆が何もないからである。
☆ deternminatioをとりあえず「境界・確定」としました、ここは人間について述べているので、そのような言葉とすべきです。「ある対象へ向かう行動や事実または存在」の意味があります。それで「行動」がよいようです。決心・決断(長島訳は決断)の意味もありますが、これだとやや意味がずれてしまう気がします。
(3) 訳文
600. 内なる人が再生して、また同時に外なる人が再生していない者は、乾いた地の中に席なしに、しかし、沼沢地(沼)の中だけに〔席がある〕空中を飛ぶ鳥にたとえられることができる、そこの沼沢地のヘビやカエルから攻撃される。それゆえ、飛ぶ、また、死ぬ。
海の真ん中を泳ぐハクチョウにもまたたとえられることができる、それは岸へ達すること、巣を置くことができない。それゆえ、卵を準備するが、水が沈め、そこの魚から食い尽される。
城壁の上の兵士にもまたたとえられることができる、その者はこれ〔城壁〕が彼の足の下で土台を削り取られて下方へ倒れる、また破滅の中で息絶える。
腐敗した地の中に移された美しい木にもまたたとえられることができる、そこに虫の群れが根を食い尽し、そのことからそれは枯れ、滅びる。
土台なしも家に、そしてまた台座なしの柱もたとえられる。
このような者は、内なる人だけが再生し、同時に外なる人が再生していない。なぜなら、彼に善を行なうために確定するものが何もないからである。