(1) 原文
588. Propter hunc finem data est homini facultas elevandi intellectum paene in lucem in qua sunt angeli caeli, ut videat quid illum oportet velle et inde facere, ut prosper sit in mundo ad tempus, et beatus post mortem in aeternum. Prosper et beatus fit, si comparat sibi sapientiam, ac voluntatem sub ejus obedientia tenet at improsper et infelix, si intellectum suum mittit sub obedientiam voluntatis: causa est, quia voluntas a nativitate inclinat ad mala, etiam enormia; quare nisi illa refrenetur per intellectum, homo libero voluntatis suae relictus rueret in nefaria, et ex insita ferina natura depopularetur et trucidaret, sui causa, quoscunque qui sibi non favent et cupiditatibus ejus indulgent. Praeterea nisi intellectus separatim potuisset perfici, et voluntas per illum, homo non foret homo, sed bestia; non enim absque separatione illa, et absque ascensu intellectus supra voluntatem, potuisset cogitare, et ex cogitatione loqui, sed solum sonare suam affectionem; nec potuisset ex ratione agere, sed ex instinctu; minus potuisset cognoscere illa quae Dei sunt, et per illa Deum, et sic conjungi Ipsi, et vivere in aeternum. Cogitat enim et vult homo sicut a se; et hoc sicut a se, est reciprocum conjunctionis; nam conjunctio absque reciproco non dabilis est, sicut non conjunctio activi cum passivo absque adaptatione seu applicatione. Solus Deus agit, et homo se patitur agi, et cooperatur in omni apparentia sicut a se, tametsi interius a Deo. Sed ex his rite perceptis videri potest, qualis est amor voluntatis hominis, si elevatur per intellectum; tum qualis est si non elevatur; ita qualis est homo.
(2) 直訳(ここは『霊魂と身体の交流』14番からの引用)
588. Propter hunc finem data est homini facultas elevandi intellectum paene in lucem in qua sunt angeli caeli, ut videat quid illum oportet velle et inde facere, ut prosper sit in mundo ad tempus, et beatus post mortem in aeternum. この目的のために人間に理解力を高揚させる能力が与えられている、ほとんど光の中へ、その中に天界の天使がいる、見るために、それが何か、意志し、ここから行なうべきである、世の中でしばらく栄えるために、また死後、永遠に幸福〔である〕。
Prosper et beatus fit, si comparat sibi sapientiam, ac voluntatem sub ejus obedientia tenet at improsper et infelix, si intellectum suum mittit sub obedientiam voluntatis: 繁栄するまた幸福になる、もし知恵を自分自身に得るなら、そして、意志をその服従の下に保つ、しかし、繁栄しないまた不幸〔になる〕、もし自分の理解力を意志の服従の下に送るなら。
causa est, quia voluntas a nativitate inclinat ad mala, etiam enormia; 理由がある、意志は生来から悪へ傾いているからである、さらにまた極悪なもの(憎むべきもの)。
quare nisi illa refrenetur per intellectum, homo libero voluntatis suae relictus rueret in nefaria, et ex insita ferina natura depopularetur et trucidaret, sui causa, quoscunque qui sibi non favent et cupiditatibus ejus indulgent. それゆえ、それが理解力によって制御されないなら、人間は「自分の意志の自由を(かなぐり)捨てて」☆邪悪な行為の中に突進する、また生来の野獣の性質から略奪し、皆殺しにする、自分自身の理由で(=ために)、だれでも、その者は自分自身に好意を持たない、また「彼の欲望に」ほしいままにする。
☆「・・・」の箇所が『霊魂と身体の交流』の部分に新たに加えられました。
Praeterea nisi intellectus separatim potuisset perfici, et voluntas per illum, homo non foret homo, sed bestia; さらに、理解力が別々に(完成され)、また意志がそれによって完成されることができなかったなら、、人間は人間でなくなり、しかし、獣。
non enim absque separatione illa, et absque ascensu intellectus supra voluntatem, potuisset cogitare, et ex cogitatione loqui, sed solum sonare suam affectionem; というのは、その分離なしに、また意志の上方への理解力の上昇なしに、考えることができなかったから、また思考から話すこと、しかし、単にその情愛を鳴り響かせること(音声で表現すること)。
nec potuisset ex ratione agere, sed ex instinctu; 理性から行動することもできなかった、しかし、本能から。
minus potuisset cognoscere illa quae Dei sunt, et per illa Deum, et sic conjungi Ipsi, et vivere in aeternum. ましてそれを知ることができなかった、それらは神のものである、またそれらによって神を、またこのようにその方に結合されること、また永遠に生きること。
Cogitat enim et vult homo sicut a se; というのは、人間は自分自身からのように考え、欲するから。
et hoc sicut a se, est reciprocum conjunctionis; また、この自分自身からのようには、結合の相互のもの(往復運動)である。
nam conjunctio absque reciproco non dabilis est, sicut non conjunctio activi cum passivo absque adaptatione seu applicatione. なぜなら、相互のもの(往復運動)なしに、結合はありえないからである、適合(合わせること)と適用させること(適用)なしに受動的なものとの能動的なものの結合がないように。
Solus Deus agit, et homo se patitur agi, et cooperatur in omni apparentia sicut a se, tametsi interius a Deo. 主だけが働く、また人間は働かれることをさせておく(自分自身に受ける)、「また」☆自分自身からのようにすべての外観の中で協力する(一緒に働く)、たとえ内的に主からであっても。
☆ このetは『霊魂と・・・』ではacです。
Sed ex his rite perceptis videri potest, qualis est amor voluntatis hominis, si elevatur per intellectum; 「しかし、」☆これらから、正しく、知覚して見られることができる、人間の意志の愛がどのようなものであるか、もし理解力によって高揚さるなら。
☆ このSedが付け加わっています。
tum qualis est si non elevatur; なおまた、高揚されないならどのようなものであるか。
ita qualis est homo. 「そのように」人間がどんなものであるか。
☆ consequenterがitaにかわっています。
(3) 訳文(スヴェーデンボリ出版『霊魂と身体の交流』14番の訳文を以下に載せます、直訳に合わせて変えてみてください)
588. この目的のために、人間に、ほとんど天界の天使がいる光の中へさえも、理解力を高揚させる能力が与えられています。世でしばらく繁栄し、死後、永遠に幸福となるため、自分が欲し、そこから行なわなくてはならないことは何かを認めるためです。自分自身に知恵を得て、意志をその下に服従させて保つなら、繁栄し、幸福になります。しかし、自分の理解力を意志の下に服従させるなら、繁栄せず、不幸になります。その理由は、意志は生まれながらに悪へ、極悪なものへすら傾いているからです。それゆえ、それが理解力によって抑制されないなら、人間は邪悪な行為へ突進します、それどころか、野獣の生来の本性から、自分自身のためにだれであろうと、自分に好意を持たず、同意しない者を、略奪し、殺害します。
さらに、理解力が別々に完成され、意志がそれによって完成されることができなかったなら、人間は人間でなくなり、獣となります。というのは、その分離なしに、また理解力が意志の上へのぼることなしに、考えること、また考えることから話すことはできず、ただ自分の情愛を音にするだけであったであろうからです。理性から行動することもできず、本能から行動するだけで、まして神の存在することなど、またその神によって結び付き、永遠に生きることなどできません。というのは、人間は自分自身からのように考え、意志します、この「自分自身からのように」が、結合における相互のものであるからです。なぜなら、反作用なしに能動と受動の結合がないように、相互のものなしに結合はありえないからです。 神おひとりが働き、人間は働きかけられます、そしてすべての外観で自分自身からのように反応します、それでも、内部では神からです。
これらから、人間の意志の愛が、理解力によって高揚されるなら、どのようなものであるか、なおまた、高揚されないなら、どのようなものか、したがって人間がどのようなものであるか、正しく知覚して見ることができます。
◎本書の「原典対訳」を現在、作成中です(最終段階)。SPSC版(スヴェーデンボリ出版のいわゆる「読者の会」です)。バインダー形式で来たる6月19日発行です。A5版、98ページ、価格1000円、よろしかったら取り寄せて、眺めてみてください。申込先はSPSC事務局mchhys@gmail.com)
◎ついでに勉強会の案内:『原典を読もう』を7月5日に江戸川区船堀でまったくの初心者対象に行ないます。それでも、事前に予習箇所を指定してあります(原典対訳No.1『スヴェーデンボリの印象的なことば』から数か所)SPSCとして「交流会」に続いての「取り組み」です。スヴェーデンボリの著作を「原典で読んでみよう」という勉強会は日本で初めてでしょう。会員以外もご自由に参加ください。その内容の問い合わせはやはり前記メールで。
月: 2015年6月
原典講読『真のキリスト教』 589
(1) 原文
589. Sciendum est, quod facultas elevandi intellectum usque ad intelligentiam in qua sunt angeli caeli, a creatione cuivis homini insit, tam malo quam bono, immo etiam omni diabolo in inferno, nam omnes qui in inferno sunt fuerunt homines; hoc mihi per vivam experientiam saepius ostensum est. Ast quod non sint in intelligentia, sed in insania in spiritualibus, est quia non volunt bonum sed malum; inde aversantur scire et intelligere vera, nam vera sunt pro bono, et contra malum. Ex his etiam patet, quod primum novae generationis sit receptio veritatum intellectu, et quod secundum ejus sit, quod velit facere secundum veritates, et tandem facere illas. Verum enim vero non potest aliquis dici reformatus per solas cognitiones veritatum, nam homo ex facultate elevandi intellectum supra amorem voluntatis potest apprehendere illas, et quoque loqui, docere et praedicare illas; sed ille reformatus est, qui in affectione veritatis est propter veritatem, nam haec affectio conjungit se cum voluntate, et si pergit, conjungit voluntatem intellectui; et tunc incipit regeneratio. Quomodo autem regeneratio postea progreditur et perficitur, in sequentibus dicetur.
(2) 直訳
589. Sciendum est, quod facultas elevandi intellectum usque ad intelligentiam in qua sunt angeli caeli, a creatione cuivis homini insit, tam malo quam bono, immo etiam omni diabolo in inferno, nam omnes qui in inferno sunt fuerunt homines; 知らなくてはならない、理解力を高揚させる能力は、知性まで、その中に天界の天使がいる、創造からそれぞれの人間に内在すること、悪い者も善い者も、それどころか、地獄の中のすべての悪魔に、なぜなら、すべての者は、その者は地獄の中にいる、人間であったからである。
hoc mihi per vivam experientiam saepius ostensum est. このことは私に生き生きとした経験によってしばしば示された。
Ast quod non sint in intelligentia, sed in insania in spiritualibus, est quia non volunt bonum sed malum; しかし、知性の中にいない、しかし霊的なものの中で狂気の中に、善を欲しない、しかし、悪を〔欲する〕からである。
inde aversantur scire et intelligere vera, nam vera sunt pro bono, et contra malum. ここから、真理を知ること、また理解することを退ける、なぜなら、真理は善のための(味方する)、また悪に反対するものであるからである。
Ex his etiam patet, quod primum novae generationis sit receptio veritatum intellectu, et quod secundum ejus sit, quod velit facere secundum veritates, et tandem facere illas. これらからもまた明らかである、新しい生産の最初の(第一の)ものは理解力に〝真理〟を受けることであること、またその第二のものである、〝真理〟にしたがって行なうことを欲すること、また最後にそれを行なうこと。
Verum enim vero non potest aliquis dici reformatus per solas cognitiones veritatum, nam homo ex facultate elevandi intellectum supra amorem voluntatis potest apprehendere illas, et quoque loqui, docere et praedicare illas; しかしながら☆、ある者が〝真理〟の知識だけによって改心されると言われることができない、なぜなら、人間は意志の愛の上に理解力を高揚させる能力からそれらをつかむことができるからである、そしてまた、話すこと、それらを教えることと、説教すること。
☆ verum enim vero で「しかしながら」の意味です。直訳は「けれども、というのは、けれども」です。
sed ille reformatus est, qui in affectione veritatis est propter veritatem, nam haec affectio conjungit se cum voluntate, et si pergit, conjungit voluntatem intellectui; しかし、彼は改心される、その者は〝真理〟のために〝真理〟の情愛の中にいる、なぜなら、この情愛はそれ自体を意志に結合させるからである、またもし続けるなら、意志を理解力に結合させる。
et tunc incipit regeneratio. またその時、再生が始まる。
Quomodo autem regeneratio postea progreditur et perficitur, in sequentibus dicetur. けれども、どのように再生が、その後、進むか、また完成されるか、続くものの中で言われる。
(3) 訳文
589. 天界の天使にある知性まで理解力を高揚させる能力は、創造からそれぞれの人間に、悪い者も善い者も、それどころか、地獄の中のすべての悪魔にも、内在すること知らなくてはならない、なぜなら、地獄の中にいるすべての者は人間であったからである。このことは、私に生き生きとした経験によってしばしば示された。
しかし、霊的なものの中で知性の中にいないで、狂気の中にいる、善を欲しないで、悪を欲するからである。ここから、真理を知り、理解することを退ける、なぜなら、真理は、善に味方し、悪に反対するものであるからである。
これらから新しい生産の第一の)のは、理解力に〝真理〟を受けることであり、またその第二のものは、〝真理〟にしたがって行なうことを欲し、最後にそれを行なうことであることもまた明らかである。
しかしながら、ある者が〝真理〟の知識だけによって改心されると言われるとができない、なぜなら、人間は意志の愛の上に理解力を高揚させる能力からそれらをつかみ、そしてまた、話し、それらを教え、説教することができるからである。しかし、〝真理〟のために〝真理〟の情愛の中にいる者は改心される、なぜなら、この情愛はそれ自体を意志に結合させ、またもし続けるなら、意志を理解力に結合させ、またその時、再生が始まるからである。
けれども、再生が、その後、どのように進み、完成されるか、続くものの中で言われる。
原典講読『真のキリスト教』 590
(1) 原文
590. Sed hoc, qualis homo est, cujus intellectus elevatus est, et non per hunc amor voluntatis, illustrabitur per comparationes. Est sicut aquila volans in alto, sed ut primum videt escas infra, ut gallinas, pullos [1]olorum, immo catulos ovium, momento se dejicit, et devorat. Est etiam sicut adulter, qui inferius in cella recondit scortum, et per vices surgit in supremam regionem domus, et cum commorantibus ibi in praesentia uxoris suae loquitur sapienter de castitate, ac alternis ex consortiis se proripit, et lasciviam suam infra satiat cum scorto. Est quoque similis muscis paludis, quae in columna volant super capite equi currentis; quae quiescente equo decidunt, et immergunt se paludi suae. Talis est homo, qui in elevatione est quoad intellectum, at amor voluntatis infra ad pedem subsistit immersus immundis naturae, et libidinosis sensuum. At quia lucent sicut ex sapientia quoad intellectum, et voluntas est contra illam, possunt assimilari etiam serpentibus qui lucent squamis, et cantharidibus, quae fulgent sicut ex auro, tum etiam ignibus fatuis in paludibus, lignis putribus lucentibus, et phosphoris. Inter illos sunt, qui possunt mentiri angelos lucis, tam inter homines in mundo, quam post mortem apud angelos caeli; sed hi post brevem explorationem deprivantur vestibus, et nudi dejiciuntur. Simile tamen non fieri potest in mundo, quia ibi non apertus est spiritus illorum, sed superinductus vultu, qualis est comoedis super theatro. Quod facie et ore mentiri possint angelos lucis, est causa et quoque indicium quod intellectum possint elevare paene ad sapientiam angelicam, supra amorem voluntatis, ut dictum est. Nunc quia internum et externum hominis possunt ita in contrarium abire, et quia corpus projicitur et spiritus manet, constat quod furvus spiritus possit habitare sub candida facie, et igneus sub blando ore. Quare, mi amice, cognoscite hominem non ex ejus ore sed ex ejus corde, hoc est, non ex sermone, sed ex factis; nam dicit Dominus,
"Cavete vobis a pseudoprophetis, qui veniunt ad vos in indumentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces; e fructibus eorum cognoscite eos" (Matth. vii. 15, 16).
@1 olorum pro “olerum”
(2) 直訳
590. Sed hoc, qualis homo est, cujus intellectus elevatus est, et non per hunc amor voluntatis, illustrabitur per comparationes. しかし、このことは、人間がどんなものであるか、その理解力が高揚される、またこのことによって意志の愛が〔高揚され〕ない、たとえによって説明される。
Est sicut aquila volans in alto, sed ut primum videt escas infra, ut gallinas, pullos [1]olorum, immo catulos ovium, momento se dejicit, et devorat. 高い(ところの)中を飛ぶワシのようである、しかし見ると直ぐに、下方の食物を、例えば、メンドリ、ハクチョウのヒナ、それどころか羊の子、瞬間に飛び込む、また食い尽す。
Est etiam sicut adulter, qui inferius in cella recondit scortum, et per vices surgit in supremam regionem domus, et cum commorantibus ibi in praesentia uxoris suae loquitur sapienter de castitate, ac alternis ex consortiis se proripit, et lasciviam suam infra satiat cum scorto. さらにまた姦通者のようである、その者は下方の小部屋の中に娼婦を隠す、また時々、家の最も高い領域の中に上がる、またそこに滞在するとき、自分の妻の居合わせる中で貞潔について賢く話す、そして交替で交わりから自分自身を突進する、また自分の好色を満足させる、娼婦と。
Est quoque similis muscis paludis, quae in columna volant super capite equi currentis; 湿地のハエも同様である、それらは走っている馬の頭の上を柱の中で飛ぶ。
quae quiescente equo decidunt, et immergunt se paludi suae. それらは馬の休みで遠ざかる、また自分たちの湿地で自分自身を浸す。
Talis est homo, qui in elevatione est quoad intellectum, at amor voluntatis infra ad pedem subsistit immersus immundis naturae, et libidinosis sensuum. このような人間である、その者は理解力に関して高揚の中にいる、しかし意志の愛は下方の足にとどまる、自然の汚れに浸されて、また感覚の好色に。
At quia lucent sicut ex sapientia quoad intellectum, et voluntas est contra illam, possunt assimilari etiam serpentibus qui lucent squamis, et cantharidibus, quae fulgent sicut ex auro, tum etiam ignibus fatuis in paludibus, lignis putribus lucentibus, et phosphoris. しかし、理解力に関して知恵からのように輝く、また意志はそれらに反するので、さらにまたヘビにたとえられることができる、それはうろこで輝く、またハンミョウに、金からできているように輝く、さらにまた湿地の中の鬼火、腐った木材の輝くものに、また燐光に。
Inter illos sunt, qui possunt mentiri angelos lucis, tam inter homines in mundo, quam post mortem apud angelos caeli; 彼らの間にいる、その者は光の天使を偽る(装う)ことができる、世の中の人間の間にも、死後、天界の天使のもとにも。
sed hi post brevem explorationem deprivantur vestibus, et nudi dejiciuntur. しかし、これらの者は短い取り調べの後、衣服を奪われる、また裸で追い払われる。
Simile tamen non fieri potest in mundo, quia ibi non apertus est spiritus illorum, sed superinductus vultu, qualis est comoedis super theatro. それでも、世の中で同様に行なわれることができない、そこに彼らの霊はあからさまでないからである、しかし、外見を重ねて着ている、劇場(舞台)の上の喜劇役者のようである。
Quod facie et ore mentiri possint angelos lucis, est causa et quoque indicium quod intellectum possint elevare paene ad sapientiam angelicam, supra amorem voluntatis, ut dictum est. 顔と口で光の天使を偽る(装う)ことができることは、理由がある、そしてまた証拠(しるし)、理解力がほとんど天使の知恵へ高揚することができること、意志の愛の上方、言われたように。
Nunc quia internum et externum hominis possunt ita in contrarium abire, et quia corpus projicitur et spiritus manet, constat quod furvus spiritus possit habitare sub candida facie, et igneus sub blando ore. さて、人間の内なるものと外なるものは、そのように正反対のものに変わることができるので、また身体は捨てる(投げ出す)また霊は留まるので、明らかである、黒ずんだ霊が白く輝く顔の下に住む(宿る)ことができること、また火のような〔霊が〕優しい口の下に。
Quare, mi amice, cognoscite hominem non ex ejus ore sed ex ejus corde, hoc est, non ex sermone, sed ex factis; それゆえ、私の友よ、(あなたがたは)人間を知れ、彼の口からでなく、彼の心から、すなわち、話しからでなく、しかし、行為から。
nam dicit Dominus, なぜなら、主は言っているからである、
"Cavete vobis a pseudoprophetis, qui veniunt ad vos in indumentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces; 「あなたがたに用心せよ、偽預言者たちから、その者はあなたがたに羊の衣服でやって来る、けれども、内部で獰猛な(強欲な)オオカミである。
e fructibus eorum cognoscite eos" (Matth. vii. 15, 16). 彼らの実から(あなたがたは)彼らを知れ」(マタイ7:15, 16)。
@1 olorum pro “olerum” 注1 「olerum」の代わりにolorum
(3) 訳文(ここは『霊魂と身体の交流』14番から引用された部分がある)
590. しかし、このことは、人間の理解力が高揚され、またこのことによって意志の愛が高揚されない〔なら〕、人間がどんなものであるか、たとえによって説明される。
高いところの中を飛ぶワシのようである、しかし下方の食物を、例えば、メンドリ、ハクチョウのヒナ、それどころか羊の子を見ると直ぐに、瞬間に飛びかかり、むさぼり食う。
さらにまた姦通者のようである、その者は下方の小部屋の中に娼婦を隠す、また時々、家の最も高い領域に上がる、またそこに滞在するとき、自分の妻の居合わせる中で貞潔について賢く話す、そして交替に交わりから急いで去り、娼婦と自分の好色を満足させる。
湿地のハエも同様である、それらは走っている馬の頭の上を柱のように飛ぶ。それらは馬が休むとき遠ざかり、自分たちの湿地で浸る。
このような人間が、理解力に関して高揚の中にいる、しかし意志の愛は、自然の汚れに、また感覚の好色に浸されて、下方の足にとどまる。
しかし、理解力に関して知恵からのように輝き、また意志はそれらに反するので、さらにまたうろこの輝くヘビに、また金からできているかのように輝くハンミョウに、さらにまた湿地の中の鬼火、腐った木材の輝くもの、また燐光にたとえられることができる。
彼らの間に、その光の天使を装うことができる者が、世の中の人間の間にも、死後、天界の天使のもとにもいる。しかし、これらの者は短い取り調べの後、衣服を奪われ、裸で追い払われる。
それでも、世の中で同様に行なわれることができない、そこに彼らの霊はあからさまでなく、しかし、外見を重ねて着ているからであり、舞台の上の喜劇役者のようである。
顔と口で光の天使を装うことができる理由は、そしてまたしるしは、言われたように、理解力が意志の愛の上方へ、ほとんど天使の知恵へ高揚することができることである。
さて、人間の内なるものと外なるものは、そのように正反対のものに変わることができるので、また身体は捨てられ、霊は留まるので、黒ずんだ霊が白く輝く顔の下に、また火のような霊が優しい口の下に宿ることができることが明らかである。
それゆえ、私の友よ、(あなたがたは)人間を、彼の口からでなく、彼の心から、すなわち、話しからでなく、しかし、行為から知れ。なぜなら、主は言っているからである、
「あなたがたは、偽預言者たちに用心せよ、その者はあなたがたに羊の衣服でやって来る、けれども、内部で強欲なオオカミである。彼らの実から彼らを知れ」(マタイ7:15, 16)。
原典講読『真のキリスト教』 591,592
ET PER HUNC EXTERNUS, ET QUOD HOMO SIC REGENERETUR.
内なる人が最初に再生されなければならないこと、
またこれによって外なる〔人が〕、また人間はこのように再生されること。
(1) 原文
591. Quod internus homo primum regenerandus sit et per illum externus, in ecclesia hodie communiter dicitur; sed per internum hominem non aliud cogitatur, quam fides, quae est, ut Deus Pater imputet meritum et justitiam Filii sui, et mittat Spiritum Sanctum. Hanc fidem credunt facere internum hominem, et ex illo profluere externum, qui est moralis naturalis homo, et quod hic sit appendix ejus, comparative sicut cauda equi aut bovis, aut sicut cauda pavonis vel avis paradisiacae, quae continuatur volis ejus, praeter quod cohaereat; nam dicitur, quod charitas sequatur fidem illam, sed si charitas ex voluntate hominis intrat, fides illa pereat. Verum quia non alius internus homo in ecclesia hodie agnoscitur, non est aliquis internus homo; nam nemo scit num fides illa ei donata sit; quod etiam non dabilis sit, et inde imaginaria, supra ostensum est. Inde sequitur, quod hodie apud illos, qui se in fide illa confirmaverunt, non sit alius internus homo quam naturalis ille, qui a nativitate scatet malis in omni copia. Accedit, quod regeneratio et sanctificatio sequatur fidem illam ex se, et quod cooperatio hominis, per quam unice fit regeneratio excludenda sit. Inde est, quod regeneratio non sit scibilis in ecclesia hodierna, cum tamen Dominus dicit quod qui non regeneratur, non videre possit regnum Dei.
(2) 直訳
591. Quod internus homo primum regenerandus sit et per illum externus, in ecclesia hodie communiter dicitur; 内なる人が最初に再生されなければならないことは、またそれによって外なる〔人〕が、今日の教会の中で一般的に(普通に)言われている。
sed per internum hominem non aliud cogitatur, quam fides, quae est, ut Deus Pater imputet meritum et justitiam Filii sui, et mittat Spiritum Sanctum. しかし、内なる人によって他のものが意味されない、信仰以外の、それである、たとえば、父なる神が自分の子に功績と義を転嫁する、また聖霊を送る。
Hanc fidem credunt facere internum hominem, et ex illo profluere externum, qui est moralis naturalis homo, et quod hic sit appendix ejus, comparative sicut cauda equi aut bovis, aut sicut cauda pavonis vel avis paradisiacae, quae continuatur volis ejus, praeter quod cohaereat; この信仰を信じる〔ことが〕、内なる人をつくること、それから外なる〔人が〕流れ出ること、その者は道徳的な自然的な人である、またこれにその付属物があること、比較的に馬または牛の尾のような、またはクジャクまたはゴクラクチョウの尾のような、それらはその掌(てのひら)に続けられる、加えて密着している。
nam dicitur, quod charitas sequatur fidem illam, sed si charitas ex voluntate hominis intrat, fides illa pereat. なぜなら、言われるからである、仁愛はその信仰に続くこと、しかし、もし仁愛が人間の意志から入るなら、その信仰は滅びる。
Verum quia non alius internus homo in ecclesia hodie agnoscitur, non est aliquis internus homo; けれども、今日の教会の中に他の内なる人は認められないので、何らかの内なる人はいない。
nam nemo scit num fides illa ei donata sit; なぜなら、だれも知らないからである、その信仰が彼に与えられているかどうか。
quod etiam non dabilis sit, et inde imaginaria, supra ostensum est. さらにまた、ありえないこと、またここから想像〔上のものである〕、上に示された。
Inde sequitur, quod hodie apud illos, qui se in fide illa confirmaverunt, non sit alius internus homo quam naturalis ille, qui a nativitate scatet malis in omni copia. ここからいえる、今日、彼らのもとに、その者は自分自身にその信仰を確信した、その自然的な〔人〕以外に他の霊的な人はいない、その者は出生からすべての量の中で悪で富んでいる。
Accedit, quod regeneratio et sanctificatio sequatur fidem illam ex se, et quod cooperatio hominis, per quam unice fit regeneratio excludenda sit. ~という事実がある(追加の事実は)、再生と聖別(清め)はそれ自体からその信仰に続くこと、また人間の協力、それによってもっぱら再生が生じること、〔それが〕締め出されている。
Inde est, quod regeneratio non sit scibilis in ecclesia hodierna, cum tamen Dominus dicit quod qui non regeneratur, non videre possit regnum Dei. ここからである、再生が今日の教会の中で知られることができないこと、そのときそれでも主は言っている、再生されない者は、神の王国を見ることができないこと。
(3) 訳文
591. 内なる人が最初に、またそれによって外なる〔人〕が再生されなければならないことは、今日の教会の中で一般的に言われている。しかし、内なる人によって信仰以外の他のものが意味されない、それは、たとえば、父なる神が自分の子に功績と義を転嫁し、聖霊を送ることである。
この信仰を信じる〔ことが〕、内なる人をつくり、それから外なる〔人が〕流れ出ることである、その外なる人は道徳的な自然的な人である、またこれにその付属物がある、比較すれば馬または牛の尾のような、またはクジャクまたはゴクラクチョウの尾のようなものであり、それらはその掌(てのひら)に続けられ、加えて密着している。なぜなら、仁愛はその信仰に続くことが言われるからである、しかし、もし仁愛が人間の意志から入るなら、その信仰は滅びる。
けれども、今日の教会の中に他の内なる人は認められないので、何らかの内なる人はいない。なぜなら、その信仰が彼に与えられているかどうか、だれも知らないからである。さらにまた、ありえないし、またここから想像上のものであることが、前に示された。
ここから、今日、自分自身にその信仰を確信した者のもとに、その自然的な〔人〕以外に他の霊的な人はいないといえる、その者は出生からすべての量の悪で富んでいる。
追加の事実は、再生と聖別(清め)が、それ自体からその信仰に続き、また人間の協力によってもっぱら再生が生じる、〔が、それが〕締め出されている〔ことである〕。
ここから、再生が今日の教会の中で知られることができない、そのときそれでも主は言っている、再生されない者は、神の王国を見ることができないこと。
(1) 原文
592. Sed internus et externus homo Novae Ecclesiae sunt prorsus alii. Internus homo est ejus voluntatis, ex qua cogitat, dum sibi relictus est, quod fit domi; at externus homo est ejus actio et loquela, quae ab illo fiunt in coetu, ita foris; proinde internus homo est charitas, quia haec est voluntatis, et simul fides quae est cogitationis. Uterque ille ante regenerationem facit naturalem hominem, qui sic est divisus in internum et externum; hoc patet ex eo, quod non liceat homini agere et loqui in coetu aut foris, sicut dum sibi relictus est, seu domi. Causa divisionis hujus est, quia leges civiles praescribunt punitiones pro illis qui male agunt, et remunerationes pro illis qui bene, et sic se cogunt ad separandum externum hominem ab interno; nam nullus vult puniri, et unusquisque vult remunerari, quod fit per opes et honores; utrumque hoc non assequitur homo, si non secundum illas leges vivit. Inde est, quod detur moralitas et benevolentia in externis, etiam apud illos quibus nulla moralitas et benevolentia est in internis. Ex hac origine est omnis hypocrisis, assentatio et simulatio.
(2) 直訳
592. Sed internus et externus homo Novae Ecclesiae sunt prorsus alii. しかし、新しい教会の内なる人と外なる〔人〕は、まったく別のものである。
Internus homo est ejus voluntatis, ex qua cogitat, dum sibi relictus est, quod fit domi; 内なる人は彼の意志のものである、それから考える、自分自身に残される時、それは家で生じる。
at externus homo est ejus actio et loquela, quae ab illo fiunt in coetu, ita foris; しかし、外なる人は彼の活動と話すことである、それはそれらから集団の中で生じる、そのように外部に。
proinde internus homo est charitas, quia haec est voluntatis, et simul fides quae est cogitationis. それゆえに、内なる人は仁愛である、これは意志のものであるから、また同時に信仰〔である〕、それは思考のものである。
Uterque ille ante regenerationem facit naturalem hominem, qui sic est divisus in internum et externum; それらの両方は再生前、自然的な人をつくる、その者はこのように内なるものまた外なるものの中に分割されている。
hoc patet ex eo, quod non liceat homini agere et loqui in coetu aut foris, sicut dum sibi relictus est, seu domi. このことはそのことから明らかである、人間に許されないこと、集団または外部で行動することと話すことが、自分自身に残されている時のように、または家に。
Causa divisionis hujus est, quia leges civiles praescribunt punitiones pro illis qui male agunt, et remunerationes pro illis qui bene, et sic se cogunt ad separandum externum hominem ab interno; この分割されている理由は、市民の法律がそれらのため懲罰を定めているからである、その者は悪く行動する、またそのために報酬を、その者は善く〔行動する〕、またこのように自分自身を強いる、内なる人から外なる人を分離するように。
nam nullus vult puniri, et unusquisque vult remunerari, quod fit per opes et honores; なぜなら、だれも罰せられることを欲しないからである、またそれぞれの者が報いられることを欲する、それは富と名誉によって行なわれる。
utrumque hoc non assequitur homo, si non secundum illas leges vivit. この両方のものを人間は獲得しない、もしそれらの法律にしたがって生きないなら。
Inde est, quod detur moralitas et benevolentia in externis, etiam apud illos quibus nulla moralitas et benevolentia est in internis. ここからである、道徳(礼儀正しさ)と好意が外なる〔人〕の中に存在する、さらにまた彼らのもとにその者に何も道徳(礼儀正しさ)と好意が内なる〔人〕の中にない。
Ex hac origine est omnis hypocrisis, assentatio et simulatio. ここの起源から、すべての偽善、へつらい(追従)、また見せかけがある。
(3) 訳文
592. しかし、新しい教会の内なる人と外なる〔人〕は、まったく別のものである。
内なる人は彼の意志のものであり、自分自身に残される時、それから考え、それは家で生じる。しかし、外なる人は彼の活動と話すことであり、それはそれらから集団の中で、そのように外部に生じる。それゆえに、内なる人は、これは意志のものであるから、仁愛であり、また同時に信仰〔であり〕、それは思考のものである。
それらの両方は再生前、自然的な人をつくる、その自然的な人はこのように内なるものまた外なるものの中に分割されている。このことは、自分自身にまたは家に残されている時のように、人間に、集団または外部でか行動することと話すことが許されないことから明らかである。
この分割されている理由は、市民の法律が、は悪く行動する者にそれらのため懲罰を、また善く行動する者のために報酬を定めており、またこのように自分自身を、内なる人から外なる人を分離するように強いるからである。なぜなら、だれも罰せられることを欲しない、またそれぞれの者が富と名誉によって報いられることを欲するからである。この両方のものを人間は、もしそれらの法律にしたがって生きないなら、得しない。
ここから、礼儀正しさと好意が外なる人の中に存在し、さらにまた彼らのもとにの内なる人の中に何も礼儀正しさと好意がない。
ここに、すべての偽善、へつらい(追従)、見せかけの起源がある。
原典講読『真のキリスト教』 593,594
(1) 原文
593. Quod divisionem naturalis hominis in binas formas attinet, est actualis divisio tam voluntatis quam cogitationis ibi; nam omnis actio hominis proficiscitur a voluntate ejus, et omnis loquela a cogitatione; quare alia voluntas ab homine formata est infra priorem, similiter alia cogitatio, sed usque utraque haec constituit naturalem hominem. Haec voluntas quae ab homine formatur, vocari potest voluntas corporea, quia agit corpus ad gesticulandum se moraliter; et illa cogitatio vocari potest cogitatio pulmonaris, quia agit linguam et labra ad loquendum talia quae intellectus sunt. Haec cogitatio et illa voluntas simul comparari possunt philyrae quae intus adhaeret cortici arboris, ac membranae quae testae ovi; inter quas est internus naturalis homo; qui si malus, comparari potest ligno arboris putris, circum quod dictus ille cortex cum sua philyra apparet integer, et quoque ovo putido intra testam albam. Qualis autem internus naturalis homo est a nativitate, dicetur. Voluntas ejus inclinat ad mala omnis generis, et cogitatio inde ad falsa etiam omnis generis: hic itaque internus homo est, qui regenerandus est; nam nisi hic regeneratur, non est nisi odium contra omnia quae charitatis sunt, et inde excandescentia contra omnia quae fidei sunt. Inde sequitur quod primum regenerandus sit naturalis internus homo, et per hunc externus, hoc enim secundum ordinem est; at regenerare internum per externum contra ordinem est: internum enim est sicut anima in externo, non modo in communi, sed etiam in omni particulari, proinde in singulis quae loquitur, inest illis, praeter quod homo id sciat. Inde est, quod angeli ex una actione hominis percipiant qualis ejus voluntas est, et ex una loquela ejus qualis ejus cogitatio, sive infernalis sive caelestis sit: inde noscunt totum hominem; ex sono percipiunt affectionem ejus cogitationis, et ex gestu seu forma actionis amorem ejus voluntatis; illa percipiunt, utcunque simulat Christianum et civem moralem.
(2) 直訳
593. Quod divisionem naturalis hominis in binas formas attinet, est actualis divisio tam voluntatis quam cogitationis ibi; 二つの形の中への自然的な人の分割については、実際の分割である、そこに意志にも思考にも
nam omnis actio hominis proficiscitur a voluntate ejus, et omnis loquela a cogitatione; なぜなら、人間のすべての活動(行為)は彼の意志から出発するからである、またすべての話すことは思考から。
quare alia voluntas ab homine formata est infra priorem, similiter alia cogitatio, sed usque utraque haec constituit naturalem hominem. それゆえ、もう一つの意志が人間により前のものの下に形作られる、同様に、もう一つの思考が、しかしそれでも両方のこれらが自然的な人を構成する。
Haec voluntas quae ab homine formatur, vocari potest voluntas corporea, quia agit corpus ad gesticulandum se moraliter; この意志が、それは人間により形作られる、形体的(身体的)な意志と呼ばれることができる、身体を動かすからである、道徳的にそれ自体を身振りをすることへ向けて。
et illa cogitatio vocari potest cogitatio pulmonaris, quia agit linguam et labra ad loquendum talia quae intellectus sunt. また、その思考は肺の思考と呼ばれることができる、舌と唇をこのようなものを話すことへ向けて動かすからである、それらは理解力である。
Haec cogitatio et illa voluntas simul comparari possunt philyrae quae intus adhaeret cortici arboris, ac membranae quae testae ovi; この(後者の)思考とその(前者の)意志は一緒に(内側の)樹皮にたとえられることができる、それは内部で木の(最も外側の)樹皮にくっついている、そして膜にそれは卵の殻に。
inter quas est internus naturalis homo; その間に(中に)内なる自然的な人がいる。
qui si malus, comparari potest ligno arboris putris, circum quod dictus ille cortex cum sua philyra apparet integer, et quoque ovo putido intra testam albam. その者がもし悪い者なら、腐った木の材木にたとえられることができる、そのまわりは、それは(最も外側の)樹皮と言われる、その(内側の)樹皮とともに完全に(そこなわていない)見えても、そしてまた白いからの内部の腐った卵に〔たとえられることができる〕。
Qualis autem internus naturalis homo est a nativitate, dicetur. けれども、内なる自然的な人が出生からどのようなものであるか、言われる。
Voluntas ejus inclinat ad mala omnis generis, et cogitatio inde ad falsa etiam omnis generis: 彼の意志はすべての種類の悪へ傾いている、またここからの思考は虚偽へ、さらにまたすべての種類の。
hic itaque internus homo est, qui regenerandus est; そこで、この内なる人である、その者が再生されなければならない。
nam nisi hic regeneratur, non est nisi odium contra omnia quae charitatis sunt, et inde excandescentia contra omnia quae fidei sunt. なぜなら、これが再生されないなら、すべてのものに反する憎しみでないならないから、それらは仁愛のものである、またここから、すべてのものに反する憤り、それらは信仰のものである。
Inde sequitur quod primum regenerandus sit naturalis internus homo, et per hunc externus, hoc enim secundum ordinem est; ここからいえる、最初に、内なる自然的な人が再生しなくてはならないこと、またこれによって外なる〔自然的な人〕が、というのは、これが秩序にしたがっているから。
at regenerare internum per externum contra ordinem est: しかし、内なるもの〔人〕を外なるもの〔人〕によって再生することは秩序に反している――
internum enim est sicut anima in externo, non modo in communi, sed etiam in omni particulari, proinde in singulis quae loquitur, inest illis, praeter quod homo id sciat. というのは、内なるもの〔人〕は外なるもの〔人〕の中の霊魂のようであるから、全般的にだけでなく、しかしすべての個別のものの中で、それゆえに(したがって)個々のものの中で、それらは話す、それらに内在する、人間がそれを知ることを除いて。
Inde est, quod angeli ex una actione hominis percipiant qualis ejus voluntas est, et ex una loquela ejus qualis ejus cogitatio, sive infernalis sive caelestis sit: ここからである、天使たちは人間の一つの行動から知覚すること、彼の意志がどんなものであるか、また彼の一つの話し方から、彼の思考がどんなものか、あるいは地獄的なものはあるいは天界的なものであるか。
inde noscunt totum hominem; ここから人間の全部が知られる。
ex sono percipiunt affectionem ejus cogitationis, et ex gestu seu forma actionis amorem ejus voluntatis; 音声から彼の思考の情愛を知覚する、また身振り(振る舞い)または行動の形から彼の意志の愛を。
illa percipiunt, utcunque simulat Christianum et civem moralem. それらを知覚する、どれほどキリスト教徒をまた道徳的な市民を偽り装っても。
(3) 訳文
593. 二つの形の中への自然的な人の分割については、意志も思考も実際の分割である。なぜなら、人間のすべての活動(行為)は彼の意志から、またすべての話すことは思考から出発するからである。それゆえ、人間により、前のものの下にもう一つの意志が同様にもう一つの思考が形作られる、しかしそれでも、両方のこれらが自然的な人を構成する。
人間により形作られるこの意志が、身体的な意志と呼ばれることができる、道徳的にそれ自体を身振りをすることへ向けて身体を動かすからである。また、その思考は肺の思考と呼ばれることができる、舌と唇をこのようなものを理解力である話すことへ向けて動かすからである。
後者の思考と前者の意志は一緒に(内側の)樹皮にたとえられることができる、それは内部で木の(最も外側の)樹皮に、そして卵の殻の膜にくっついている。その中に内なる自然的な人がいる。その者が悪い者なら、腐った木の材木にたとえられることができる、(最も外側の)樹皮と言われるそのまわりは、その(内側の)樹皮とともにそこなわていないように見えても、そしてまた白いからの内部の腐った卵に〔たとえられることができる〕。
けれども、内なる自然的な人が出生からどのようなものであるか、言われる。
彼の意志はすべての種類の悪へ、さらにまたここからの思考はすべての種類の虚偽へ傾いている――そこで、再生されなければならないのは、この内なる人である。なぜなら、これが再生されないなら、仁愛のものであるすべてのものに反する憎しみ、またここから、信仰のものであるすべてのものに反する憤りしかないからである。
ここから、最初に、内なる自然的な人が、またこれによって外なる〔自然的な人〕が、再生しなくてはならないことがいえる、というのは、これが秩序にしたがっているから。しかし、内なる人を外なる人によって再生することは秩序に反している――というのは、内なる人は外なる人の中の霊魂のようであるから、全般的にだけでなく、しかしすべての個別のものの中で、それゆえ、話す個々のものの中で、人間がそれを知ることを除いて、それらに内在する。
ここから、天使たちは人間の一つの行動から知覚する、彼の意志がどんなものであるか、また彼の一つの話し方から、彼の思考がどんなものか、あるいは地獄的なものはあるいは天界的なものであるか――ここから人間の全部が知られる。音声から彼の思考の情愛を、また振る舞いまたは行動の形から彼の意志の愛を知覚する。それらを、どれほどキリスト教徒をまた道徳的な市民を偽り装っても知覚する。
(1) 原文
594. Regeneratio hominis describitur apud Ezechielem per "ossa arida," super quae inducebantur nervi, postea caro, et cutes, et demum inspiratus est spiritus, per quae revixerunt (xxxvii. 1-14): quod per illa repraesentata sit regeneratio, patet clare ab his ibi:
"Ossa haec sunt tota domus Israelis" (vers. 11).
Comparatur etiam ibi cum sepulcris, nam legitur,
Quod aperturus sit sepulcra, et ascendere facturus ossa inde, et daturus spiritum in illis, et collocaturus illos super terra Israelis (vers. 12-14):
per "terram Israelis" intelligitur ibi et alibi ecclesia. Quod repraesentatio regenerationis facta sit per ossa et sepulcra, est quia homo non regeneratus vocatur mortuus, et regeneratus vivus; in hoc enim est vita spiritualis, in illo autem mors spiritualis.
(2) 直訳
594. Regeneratio hominis describitur apud Ezechielem per "ossa arida," super quae inducebantur nervi, postea caro, et cutes, et demum inspiratus est spiritus, per quae revixerunt (xxxvii. 1-14): 人間の再生が「エゼキエル(書)」のもとに「乾いた骨」によって描かれている、その上に神経(腱)が着せられる、その後、肉、また皮膚、また最後に息が吹き込まれた、それによって生き返った(37:1-14)。
quod per illa repraesentata sit regeneratio, patet clare ab his ibi: それらによって、再生が表象されていることは、そこにこれらからはっきりと明らかである――
"Ossa haec sunt tota domus Israelis" (vers. 11). 「これらの骨はイスラエルの全家である」(第11節)。
Comparatur etiam ibi cum sepulcris, nam legitur, さらにまたそこに墓と比較されている(たとえられている)、なぜなら、読まれるからである、
Quod aperturus sit sepulcra, et ascendere facturus ossa inde, et daturus spiritum in illis, et collocaturus illos super terra Israelis (vers. 12-14): 墓が開かれたこと、またここから骨が上ること、またそれらの中に霊が与えられる、またそれらを置く、イスラエル地の上に(12-14節)。
per "terram Israelis" intelligitur ibi et alibi ecclesia. 「イスラエルの地」によって、ここにまた他のところに教会が意味される。
Quod repraesentatio regenerationis facta sit per ossa et sepulcra, est quia homo non regeneratus vocatur mortuus, et regeneratus vivus; 再生の表象が骨と墓によって行なわれることは、再生しない人間は死んでいると呼ばれるからである、また再生する〔人間は〕生きている。
in hoc enim est vita spiritualis, in illo autem mors spiritualis. というのは、この中に霊的ないのちがあるから、けれども、その中に霊的な死。
(3) 訳文
594. 人間の再生が「エゼキエル書」のもとに「乾いた骨」の上に腱、その後、肉、また皮膚が着せられ、最後に息が吹き込まれ、それによって生き返ったその「乾いた骨」によって描かれている(37:1-14)。それらによって、再生が表象されていることは、そこのこれらからはっきりと明らかである――
「これらの骨はイスラエルの全家である」(第11節)。
さらにまた、そこの墓にたとえられている、なぜなら、読まれるからである、
墓が開かれ、ここから骨がのぼること、またそれらの中に霊が与えられ、またそれらを、イスラエル地の上に置くこと(12-14節)。
「イスラエルの地」によって、ここにまた他のところに教会が意味される。
再生の表象が骨と墓によって行なわれることは、再生しない人間は死んでいる、また再生する人間は生きていると呼ばれるからである。というのは、この中に霊的ないのちが、けれども、その中に霊的な死があるから。