II.
QUOD FIDES IN SUMMA SIT, QUOD QUI BENE VIVIT,
ET RITE CREDIT, A DOMINO SALVETUR.
要するに、信仰は、よく生き正しく信ずる者は、
主により救われることである。
(1) 原文
340. Quod homo ad vitam aeternam creatus sit, et quod omnis homo possit hereditare illam, modo secundum media salutis, quae praescripta sunt in Verbo, vivat, omnis Christianus et quoque Ethnicus, cui religio et sana ratio est, adstipulatur. Verum media salutis sunt plura; sed omnia et singula se referunt ad bene vivere, et rite credere; ita ad charitatem et fidem; charitas enim est bene vivere, et fides est rite credere. Haec duo communia mediorum salutis, homini non modo praescripta sunt in Verbo, sed etiam mandata; et quia mandata sunt, sequitur quod homo per illa possit sibi providere vitam aeternam ex potentia illi indita et data a Deo, et quod quantum homo illa potentia utitur, et simul spectat ad Deum, tantum Deus corroboret [1]illam, ut faciat omne id quod charitatis naturalis est ut sit charitatis Spiritualis, ac omne id quod fidei naturalis est ut sit fidei spiritualis; sic Deus mortuam charitatem et fidem facit vivas, et simul hominem. [2.] Sunt duo quae simul erunt, ut dici queat, quod homo bene vivat et rite credat: haec duo vocantur in ecclesia internus homo et externus homo. Quando internus homo bene vult, et externus bene agit, tunc uterque unum faciunt, externus ex interno, ac internus per externum; ita homo ex Deo, et Deus per hominem: vicissim autem si internus homo male vult, et usque externus bene agit, tunc nihilominus uterque agit ex inferno; velle enim ejus inde est, et facere ejus est hypocriticum; et in omni hypocritico latet intus velle ejus, quod est infernale, sicut serpens in herba, et sicut vermis in flore. [3.] Homo qui non modo scit quod sint internus et externus homo, sed etiam quid sunt, et quod possint unum agere actualiter, et quoque unum agere apparenter, et insuper quod internus homo vivat post mortem, et externus sepeliatur, ille in potentia possidet arcana caeli et quoque mundi in copia: et qui conjungit duos illos homines apud se in bonum, fit felix in aeternum; at qui dividit illos, et plus qui conjungit illos in malum, [2]fit infelix in aeternum.
@1 “illam:”―sic editio princeps. A Doctore Im. Tafel legabatur illum @2 fit pro “sit”
(2) 直訳
340. Quod homo ad vitam aeternam creatus sit, et quod omnis homo possit hereditare illam, modo secundum media salutis, quae praescripta sunt in Verbo, vivat, omnis Christianus et quoque Ethnicus, cui religio et sana ratio est, adstipulatur. 人間は永遠のいのちへと創造されていること、またすべての人間はそれを受け継ぐことができること、単に救いの手段にしたがって、それはみことばの中に定められている、生きる〔こと〕、すべてのキリスト教そしてまた異教徒が、その者に宗教と健全な理性がある、同意される(支持される)。
Verum media salutis sunt plura; けれども、救いの手段は数多い。
sed omnia et singula se referunt ad bene vivere, et rite credere; しかし、すべてと個々のものは善く生きることに関係する、また正しく信じること。
ita ad charitatem et fidem; このように仁愛と信仰に〔関係する〕。
charitas enim est bene vivere, et fides est rite credere. というのは、仁愛は善く生きることであるから、また、信仰は正しく信じることである。
Haec duo communia mediorum salutis, homini non modo praescripta sunt in Verbo, sed etiam mandata; この二つの救いの手段の普遍的なものは、人間に、みことばの中で定められているだけでなく、しかしまた命じられている。
et quia mandata sunt, sequitur quod homo per illa possit sibi providere vitam aeternam ex potentia illi indita et data a Deo, et quod quantum homo illa potentia utitur, et simul spectat ad Deum, tantum Deus corroboret [1]illam, ut faciat omne id quod charitatis naturalis est ut sit charitatis Spiritualis, ac omne id quod fidei naturalis est ut sit fidei spiritualis; また、命じられているので、人間はそれによって自分自身に永遠のいのちを備えることがいえる、彼に神から植え付けられ、また与えられた力から、またどれだけ人間がその力を用いるか〔によって〕、また同時に神に目を向ける、それだけ、神はそれ☆を強くする、そのすべてのものをつくる、自然的な仁愛が霊的な仁愛であるように、そしてそのすべてのものを、自然的な信仰が霊的な信仰であるように。
☆ 「それ」は(女性なので)「力」ですが、注のように、ターフェルの読みなら、(男性なので)「人間」です。
sic Deus mortuam charitatem et fidem facit vivas, et simul hominem. このように、神は死んだ仁愛と信仰を生きたものにする、また同時に人間を。
[2.] Sunt duo quae simul erunt, ut dici queat, quod homo bene vivat et rite credat: [2] 二つのものがあり、それらは一緒である(未来)、言われることができるために、人間が善く生き、正しく信じること。
haec duo vocantur in ecclesia internus homo et externus homo. これら二つのものは教会の中で、内なる人と外なる人と呼ばれる。
Quando internus homo bene vult, et externus bene agit, tunc uterque unum faciunt, externus ex interno, ac internus per externum; 内なる人が善く欲し、また外なる人は行なう時、その時、両方は一つのものをつくる、外なるもの(人)は内なるもの(人)から、そして内なるもの(人)は外なるもの(人)を通して。
ita homo ex Deo, et Deus per hominem: そのように、人間は神から、また神は人間を通して。
vicissim autem si internus homo male vult, et usque externus bene agit, tunc nihilominus uterque agit ex inferno; けれども、逆に、もし、内なる人が悪く欲し、そしてまた外なるもの(人)が善く行なうなら、その時、それでもなお両方は地獄から行なう。
velle enim ejus inde est, et facere ejus est hypocriticum; というのは、彼の意志することはここからであるから、また彼の行なうことは偽善である。
et in omni hypocritico latet intus velle ejus, quod est infernale, sicut serpens in herba, et sicut vermis in flore. また、すべての偽善の中に隠れている、内部に彼の意志することが、それは地獄のものである、ヘビが草の中にのように、また虫が花の中にのように。
[3.] Homo qui non modo scit quod sint internus et externus homo, sed etiam quid sunt, et quod possint unum agere actualiter, et quoque unum agere apparenter, et insuper quod internus homo vivat post mortem, et externus sepeliatur, ille in potentia possidet arcana caeli et quoque mundi in copia: [3] 人間は、その者は内なる人と外なる人がいることを知るだけでなく、しかしさらにまた何であるか、また、実際に一つのものとして活動することができること、そしてまた、外観上、一つのものとして活動すること、またそのうえ、内なる人は、死後、生きること、また外なる人は葬られる、彼は力(能力)の中で所有する、天界とそしてまた世のアルカナを豊富の中で。
et qui conjungit duos illos homines apud se in bonum, fit felix in aeternum; また、その二つの人(内なる人と外なる人)を自分自身のもとで結合させる者は、永遠に幸福になる。
at qui dividit illos, et plus qui conjungit illos in malum, [2]fit infelix in aeternum. しかし、それらを分離する、またもっと、それらを悪の中で結合する者は、永遠に不幸になる。
@1 “illam:”―sic editio princeps. A Doctore Im. Tafel legabatur illum 注1 「illam:」――このように初版に。イマヌエル・ターフェル博士により、illumと読まれた。
@2 fit pro “sit” 注2 「sit」の代わりにfit
(3) 訳文
340. 人間は永遠のいのちへと創造されている、またすべての人間はそれを受け継ぐ、みことばの中に定められている救いの手段にだけしたがって生きることができることは、その者に宗教と健全な理性があるすべてのキリスト教そしてまた異教徒に同意される。
けれども、救いの手段は数多い。しかし、すべてと個々のものは善く生きること、また正しく信じることに、このように仁愛と信仰に関係する。というのは、仁愛は善く生きること、また、信仰は正しく信じることであるから。
この二つの救いの手段の普遍的なものは、人間に、みことばの中で定められているだけでなく、しかしまた命じられている。また、命じられているので、人間は彼に神から植え付けられ、また与えられた力から、それによって自分自身に永遠のいのちを備えることがいえる。また人間がその力を用いれば用いるほど、また同時に神に目を向ければむけるほど、それだけ、神はそれを強くし、そのすべてのもの、自然的な仁愛が霊的な仁愛であるように、そしてそのすべてのものを、自然的な信仰が霊的な信仰であるようにする。このように、神は死んだ仁愛と信仰を、また同時に人間を生きたものにする。
[2] 二つのものがあり、人間が善く生き、正しく信じる、と言われることができるためには、それらは一緒でなければならない――これら二つのものは教会の中で、内なる人と外なる人と呼ばれる。
内なる人が善く欲し、外なる人が行なう時、外なる人は内なる人から、そして内なる人は外なる人を通して、そのように、人間は神から、また神は人間を通して二つのものは一つのものをつくる。
けれども、逆に、もし、内なる人が悪く欲し、そしてまた外なる人が善く行なうなら、その時、(それでもなお)両方は地獄から行なう。というのは、彼の意志することはここからであり、彼の行なうことは偽善であるから。また、すべての偽善の内部に地獄のものである彼の意志することが、草むらの中のヘビのように、花の中の虫のように、隠れている。
[3] 内なる人と外なる人がいることだけでなく、しかし何であるかもまた、実際に一つのものとして活動すること、そしてまた、外観上、一つのものとして活動することができること、またそのうえ、内なる人は、死後、生き、また外なる人は葬られることを知る者は、天界と世のアルカナもまた豊富に、力として所有する――また、その内なる人と外なる人を自分自身のもとで結合させる者は、永遠に幸福になる。しかし、それらを分離する、またもっと、それらを悪の中で結合する者は、永遠に不幸になる。