原典講読『神の摂理』 107, 108

 

(1) 原文


107.  Forma hujus regiminis potest aliquatenus per comparationes videri. Amor caelestis cum affectionibus boni et veri, et inde perceptionibus, et simul cum jucundis affectionum illarum et inde cogitationibus, comparari potest arbori insigni ramis, foliis et fructibus; amor vitae est arbor illa, rami cum foliis sunt affectiones boni et veri cum illarum perceptionibus, ac fructus sunt jucunda affectionum cum illorum cogitationibus. At amor infernalis cum ejus affectionibus mali et falsi, quae sunt concupiscentiae, et simul cum jucundis concupiscentiarum illarum et inde cogitationibus, comparari potest araneae et ejus telae circumtextae: ipse amor est aranea, concupiscentiae mali et falsi cum illarum interioribus astutiis, sunt fila retiformia araneae sedi proxima; ac jucunda concupiscentiarum illarum cum machinationibus dolosis sunt fila remotiora, ubi volantes muscae captantur, circumvelantur et comeduntur.


 


(2) 直訳


Forma hujus regiminis potest aliquatenus per comparationes videri. この統治(支配)形はある程度比較(たとえ)よって見られることができる。


Amor caelestis cum affectionibus boni et veri, et inde perceptionibus, et simul cum jucundis affectionum illarum et inde cogitationibus, comparari potest arbori insigni ramis, foliis et fructibus; 天界の愛は、善と真理の愛とともに、またここからの知覚、また同時にそれらの情愛とここからの思考の快さとともに、比較される(たとえられる)とができる、枝、葉、また実で飾られた木に。


amor vitae est arbor illa, rami cum foliis sunt affectiones boni et veri cum illarum perceptionibus, ac fructus sunt jucunda affectionum cum illorum cogitationibus. いのちの愛はその木である、葉とともに枝は善と真理の情愛である、それらの知覚とともに、そして実は情愛の快さである、それらの思考とともに。


At amor infernalis cum ejus affectionibus mali et falsi, quae sunt concupiscentiae, et simul cum jucundis concupiscentiarum illarum et inde cogitationibus, comparari potest araneae et ejus telae circumtextae: しかし、地獄の愛は、悪と虚偽のその情愛とともに、それらは欲望である、また同時に(一緒に)快さとともに、それらの欲望とそこからの思考、クモに比較にされる(たとえられる)とができる、またその包んでいるクモの巣。


ipse amor est aranea, concupiscentiae mali et falsi cum illarum interioribus astutiis, sunt fila retiformia araneae sedi proxima; 愛そのものはクモである、悪と虚偽の欲望は、それらの内的な欺瞞とともに、クモの網状の糸である、最も近くに位置する。


ac jucunda concupiscentiarum illarum cum machinationibus dolosis sunt fila remotiora, ubi volantes muscae captantur, circumvelantur et comeduntur. そしてそれらの欲望の快さは、狡猾な(欺きの)陰謀とともに、さらに遠く離れた糸である、そこに飛びまわるハエが捕えられる、おおわれる、また食べられる。


 


(3) 訳文


107.  この統治(支配)形はある程度、たとえによって見られることができる。界の愛は、善と真理の愛とまたここからの知覚とともに、また同時にそれらの情愛とここからの思考の快さとともに、枝、葉、また実で飾られた木にたとえられることができる。いのちの愛はその木であり、葉とともに枝は善と真理の知覚とともにそれら情愛であり、、そして実は思考とともにそれらの情愛の快さである。しかし、地獄の愛は、欲望である悪と虚偽のその情愛とともに、またそれらの欲望とそこからの思考と一緒に快さとともに、クモとその包んでいるクモの巣にたとえられることができる。愛そのものはクモであり、悪と虚偽の欲望は、それらの内的な欺瞞とともに、最も近くに位置するクモの網状の糸である。そしてそれらの欲望の快さは、狡猾な陰謀とともに、さらに遠く離れた糸であり、そこに飛びまわるハエが捕えられ、おおわれ、食べられる。


 


(1) 原文


108.  Ex his comparationibus videri quidem potest conjunctio omnium voluntatis ac intellectus seu mentis hominis cum amore vitae ejus, sed usque non rationaliter. Illa conjunctio potest rationaliter ita videri: sunt ubivis tria simul quae unum faciunt, quae vocantur finis, causa et effectus; amor vitae ibi est finis, affectiones cum illarum perceptionibus sunt causa, ac jucunda affectionum cum illorum cogitationibus sunt effectus; nam similiter ut finis per causam venit in effectum, ita etiam amor per suas affectiones venit ad sua jucunda; et per suas perceptiones ad suas cogitationes. Ipsi effectus sunt in mentis jucundis et illorum cogitationibus, quando jucunda sunt voluntatis ac cogitationes sunt intellectus inde, ita quando plenus consensus ibi est; sunt tunc effectus spiritus ejus, qui si non in actum corporis veniunt, usque sicut in actu sunt, quando est consensus: sunt etiam tunc simul in corpore, et habitant cum amore vitae ejus ibi, ac spirant actum, qui fit dum nihil obstat. Tales sunt concupiscentiae mali, et ipsa mala, apud illos, qui mala in spiritu suo licita faciunt. [2.] Nunc sicut finis conjungit se cum causa, et per causam cum effectu, ita amor vitae cum interno cogitationis, et per hoc cum externo ejus. Inde patet, quod externum cogitationis hominis in se sit quale ejus internum est, nam finis indit omne suum causae, et per causam effectui; nihil enim essentiale datur in effectu, quam quod est in causa, et per causam in fine, et quia sic finis est ipsum essentiale quod ingreditur causam et effectum, ideo causa et effectus vocantur finis medius et finis ultimus.


 


(2) 直訳


Ex his comparationibus videri quidem potest conjunctio omnium voluntatis ac intellectus seu mentis hominis cum amore vitae ejus, sed usque non rationaliter. これらの比較(たとえ)から確かに見られることができる、意志と理解力のすべてのものの結合が、すなわち、彼のいのちの愛と人間の心の、しかしそれでも、理性的でなく。


Illa conjunctio potest rationaliter ita videri: その結合は理性的にこのように見られることができる―


sunt ubivis tria simul quae unum faciunt, quae vocantur finis, causa et effectus; どこでも三つのものがある同時に(一緒に)それらは一つのものとなっている、それらは目的、原因、結果と呼ばれる。


amor vitae ibi est finis, affectiones cum illarum perceptionibus sunt causa, ac jucunda affectionum cum illorum cogitationibus sunt effectus; いのちの愛はそこに目的である、情愛はそれらの知覚とともに原因である、そして情愛の快さはそれらの思考とともに結果である。


nam similiter ut finis per causam venit in effectum, ita etiam amor per suas affectiones venit ad sua jucunda; なぜなら、同様に、目的が原因によって結果の中にやって来るように、このようにまた愛はその情愛によってその快さにやって来るから。


et per suas perceptiones ad suas cogitationes. またその知覚によって(通して)の思考へ。


Ipsi effectus sunt in mentis jucundis et illorum cogitationibus, quando jucunda sunt voluntatis ac cogitationes sunt intellectus inde, ita quando plenus consensus ibi est; 結果そのものは心の快さとそれらの思考の中にある、快さが意志のものであり、そして思考がそこからの理解力のものである時、このように完全な(十分な)一致がそこにある時。


sunt tunc effectus spiritus ejus, qui si non in actum corporis veniunt, usque sicut in actu sunt, quando est consensus: その時、結果は彼の霊のものである、それはもし身体の活動の中にやって来ないなら、それでも行動の中にあるようなものである、その時、一致がある。


sunt etiam tunc simul in corpore, et habitant cum amore vitae ejus ibi, ac spirant actum, qui fit dum nihil obstat. さらにまたその時、身体の中に同時に(一緒に)ある、またそのいのちの愛とそこに住んでいる、そして、行動を吹き込む(したい気にさせる)、それは生じる、何も妨げない時。


Tales sunt concupiscentiae mali, et ipsa mala, apud illos, qui mala in spiritu suo licita faciunt. 悪の欲望はこのようなものである、また悪そのものは、彼らのもとに、その者は悪が彼の霊の中で許されているとする。


[2.] Nunc sicut finis conjungit se cum causa, et per causam cum effectu, ita amor vitae cum interno cogitationis, et per hoc cum externo ejus. [2.] それで、目的がそれ自体を原因に結合するように、また原因によって結果に、そのようにいのちの愛は思考の内なるものと、またこれによってその外なるものと〔結合する〕。


Inde patet, quod externum cogitationis hominis in se sit quale ejus internum est, nam finis indit omne suum causae, et per causam effectui; ここから明らかである、人間の思考の外なるものは本質的にその内なるもののようなものであること、なぜなら、目的はそのすべてのものを原因に注入する(与える)から、また原因によって(通して)結果に。


nihil enim essentiale datur in effectu, quam quod est in causa, et per causam in fine, et quia sic finis est ipsum essentiale quod ingreditur causam et effectum, ideo causa et effectus vocantur finis medius et finis ultimus. というのは本質的なものは何も結果の中に存在しないから、原因の中にあるもの以外に、また目的の中に原因によって(通して)、またこのように目的にある本質的なものそのものが、原因と結果に入るからである、それゆえ、原因と結果は中間の目的と最後の目的と呼ばれる。


 


(3) 訳文


108.  これらのたとえから、意志と理解力のすべてのものの結合が、すなわち、彼のいのちの愛と人間の心の結合が確かに見られることができる、しかしそれでも、理性的ではなく見られる。その結合は理性的に、次のように見られることができる――どこでも一緒になった三つのものがあり、それらは一つのものとなっていて、それらは目的、原因、結果と呼ばれる。そこにいのちの愛は目的であり、情愛はそれらの知覚とともに原因であり、そして情愛の快さはそれらの思考とともに結果である。なぜなら、目的が原因によって結果の中にやって来るのと同様に、このようにまた愛はその情愛によってその快さに、またその知覚によっての思考へやって来るから。結果そのものは、快さが意志のものであり、そして思考がそこからの理解力のものである時、このように十分な一致がそこにある時、心の快さとそれらの思考の中にある。その時、結果は彼の霊のものである、それはもし身体の活動の中にやって来ないなら、それでもその時、一致するものが行動の中にあるようなものである。さらにまたその時、身体の中に一緒にあり、またそのいのちの愛とそこに住んでいる。そして、行動したい気にさせ、何も妨げない時、それは生じる。悪の欲望は、また悪そのものは彼らのもとでこのようなものであり、その者は悪が彼の霊の中で許されているとする。


[2.] それで、目的がそれ自体を原因に、また原因によって結果に結合するように、そのようにいのちの愛は思考の内なるものと、またこれによってその外なるものと結合する。ここから、人間の思考の外なるものは本質的にその内なるもののようなものであることが明らかである、なぜなら、目的はそのすべてのものを原因に与え、また原因を通して結果に与えるから。というのは本質的なものは、原因の中にあるもの以外に、結果の中に何も存在しないから、また目的の中に原因を通して、またこのように目的にある本質的なものそのものが、原因と結果に入るからである、それゆえ、原因と結果は中間の目的と最後の目的と呼ばれる。

コメントを残す