[I.]
QUOD DOMINUS SIT DEUS CAELI.
主は天界の神であられる
(1) 原文
2. Primum erit scire quis Deus caeli est, quoniam reliqua inde pendent. In universo caelo non alius agnoscitur pro Deo caeli quam solus Dominus; dicunt ibi sicut Ipse docuit,
Quod unus sit cum Patre; quod Pater in Ipso, et Ipse in Patre; et quod qui videt Ipsum, videat Patrem: et quod omne sanctum ab Ipso procedat (Joh. x. 30, 38; cap. xiv. [9,] 10, 11; cap. xvi. 13-15).
Locutus sum cum angelis saepius de hac re, et constanter dixerunt, quod non possint in caelo distinguere Divinum in tria, quoniam sciunt et percipiunt quod Divinum unum sit, et quod unum sit in Domino: dixerunt etiam, quod qui ab ecclesia ex mundo veniunt, apud quos idea trium Divinorum est, non possint admitti in caelum, quoniam errat eorum cogitatio ab uno ad alterum, et non ibi licet cogitare tres et dicere unum,{1} quia quisque in caelo ex cogitatione loquitur, est enim ibi loquela cogitativa seu cogitatio loquens; quare qui in mundo distinxerunt Divinum in tria, ac separatam ideam de unoquovis acceperunt, et non illam in Domino unam fecerunt et concentraverunt, non recipi possunt; datur enim in caelo omnium cogitationum communicatio, quare si illuc veniret, qui cogitat tres et dicit unum, statim internosceretur et rejiceretur. Sed sciendum est, quod omnes illi qui non separaverunt verum a bono seu fidem ab amore, in altera vita, cum instructi, recipiant ideam caelestem de Domino, quod sit Deus universi; aliter vero qui fidem separaverunt a vita, hoc est, qui non vixerunt secundum praecepta verae fidei.
(2) 直訳
Primum erit scire quis Deus caeli est, quoniam reliqua inde pendent. 最初ものは天界の神がだれであるか知ることでなければならない、残りものはここからぶら下がるから。
☆eritはsumの未来形。すなわち「~である」ことを要求しています。
In universo caelo non alius agnoscitur pro Deo caeli quam solus Dominus; 全天界では、天界の神として他の者は認められない、主だけ以外に。
dicunt ibi sicut Ipse docuit, 〔天界の者たちは〕そこ〔=天界〕でその方が教えられたように言う、
Quod unus sit cum Patre; 御父と一つであること。
quod Pater in Ipso, et Ipse in Patre; その方の中に御父、また御父の中にその方〔がいる〕こと。
et quod qui videt Ipsum, videat Patrem: そして、その方を見る者は、御父を見ること。
☆直説法videtと接続法videatを使っています。、弟子たちの現在の経験「見ること」と「御父を見ること」を話題として取り上げている違いを文法上で区別しています。日本語では表現できませんね。
et quod omne sanctum ab Ipso procedat (Joh. x. 30, 38; cap. xiv. [9,] 10, 11; cap. xvi. 13-15). そして、すべての聖なるものはその方から発出すること(ヨハネ10:30,38、第14章9-11、第16章13-15)。
Locutus sum cum angelis saepius de hac re, et constanter dixerunt, quod non possint in caelo distinguere Divinum in tria, quoniam sciunt et percipiunt quod Divinum unum sit, et quod unum sit in Domino: 私は天使たちとしばしばこの事柄について話した、彼らは変わることなく言った、天界では神を三つに区別することはできないこと、神性が一つであることを知っていて、知覚しているので、そして主の中で一つであることを。
dixerunt etiam, quod qui ab ecclesia ex mundo veniunt, apud quos idea trium Divinorum est, non possint admitti in caelum, quoniam errat eorum cogitatio ab uno ad alterum, et non ibi licet cogitare tres et dicere unum,{1} さらにまた言った、教会に属して世から来た者は、その者に神性の三一性の観念がある、天界に入ることはできない、彼らの思考は一つのものから他のものへとさ迷うので〔(5)参照〕、
そしてそこでは三を考えて、一を言うことは許されない{1}。
☆triumの意味は「三重の実在、三重の存在、三位一体、三一性」です。
quia quisque in caelo ex cogitatione loquitur, est enim ibi loquela cogitativa seu cogitatio loquens; なぜなら、天界ではそれぞれが思考から話すから、なぜなら、そこでは思考の会話、または語る思考であるから。
quare qui in mundo distinxerunt Divinum in tria, ac separatam ideam de unoquovis acceperunt, et non illam in Domino unam fecerunt et concentraverunt, non recipi possunt; それゆえ、世で神性を三つに区別し、そして分離した観念をそれぞれ〔の神〕について取り入れ、そしてそれ〔観念〕を主の中に一つとし、集中させなかった者は、受け入れられることはできない。
datur enim in caelo omnium cogitationum communicatio, quare si illuc veniret, qui cogitat tres et dicit unum, statim internosceretur et rejiceretur. なぜなら、天界にはすべての思考の伝達が存在するから、それゆえ、もしそこへ来るなら、三を考えて、一と言う者が、直ちに区別され(=異なると知られ)、追い払われる。
Sed sciendum est, quod omnes illi qui non separaverunt verum a bono seu fidem ab amore, in altera vita, cum instructi, recipiant ideam caelestem de Domino, quod sit Deus universi; しかし、知られなくてはならない、真理を善から、または信仰を愛から分離しなかった者はすべて、来世で〔(4)参照〕、教えられるとき、主についての天界での観念を受け入れる、全世界の神〔である〕こと。
aliter vero qui fidem separaverunt a vita, hoc est, qui non vixerunt secundum praecepta verae fidei. しかし(=反対に)、信仰を生活から分離した者は、すなわち、信仰の真理の戒めにしたがって生きなかった者は、異なって〔いる〕
(3) 訳文
天界の神がだれであるかを最初に知らなくてはならない、他のものはこのことにかかっているから。全天界では、天界の神として主おひとりしか認められていない。天界では、主が教えられたように言われている、
主は御父と一つである、主の中に御父が、また御父の中に主がおられる。
そして、主を見る者は、御父を見る。
そして、すべての聖なるものは主から発出する(ヨハネ10:30,38、第14章9-11、第16章13-15)。
私は天使たちとしばしばこの事柄について話したが、彼らは変わることなく、天界では神を三つに区別することはできないこと、神性が一つであることを知り、知覚しているので、主の中で一つであることを言った。さらにまた、教会に属して、神性の三一性の観念をもって世から来た者は、その思考は一つのものから他のものへとさ迷うので〔(5)参照〕、天界に入ることはできない、また、天界では三を考えて、一を言うことは許されない{1}とも言った。なぜなら、天界ではそれぞれが思考から話すからであり、そこでの会話は思考に属し、思考のままに語るからである。それゆえ、世で神性を三つに区別し、それぞれの神に分離した観念を取り入れ、その観念を主の中で一つとし、集中させなかった者は、受け入れられることはできない。なぜなら、天界ではすべての思考が伝達し、それゆえ、もし三を考えて、一と言う者がそこへ来るなら、直ちに識別され、追い払われる。
しかし、知っておかなくてはならないことであるが、真理を善から、または信仰を愛から分離しなかった者はすべて、来世で、主が全世界の神であることを教えられるとき、天界での、主についての観念を受け入れること、これと反対に信仰を生活から分離した者は、すなわち、信仰の真理の戒めにしたがって生きなかった者は、これと異なることである。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod Christiani in altera vita explorati, qualem ideam de Deo uno haberent, et quod compertum sit quod haberent ideam trium deorum (n. 2329, 5256, 10736, 10738, 10821).
Quod Divinum Trinum in Domino agnoscatur in caelo (n. 14, 15, 1729, 2005, 5256, 9303).
(2) 直訳
@1 Quod Christiani in altera vita explorati, qualem ideam de Deo uno haberent, et quod compertum sit quod haberent ideam trium deorum. キリスト教徒は、来世で調べられる、一つの神についてどんな観念を持っているか、そして三つの神の観念を持っていることがわかったこと。
Quod Divinum Trinum in Domino agnoscatur in caelo. 天界では、主の中に神的三一性が認められている。
* * * * *
(4) alter vitaの訳語「来世」について
直訳すれば「別の生活」または「もうひとつのいのち」といった訳になります。意味するものは「死後の世界」です。柳瀬訳これを「他生」としていますが、これは仏教用語であり、スヴェーデンボリが否定する「前世」の概念を含むのでふさわしくありません(長島訳は「来世」)。内容から「来世、あの世」と訳すのがよいと思います。
(5)「ひとつのものから他のものへ」
文脈から、ここは「神を一つとする」ことから「他のもの」すなわち、「三神」や「多神」とすることへ迷い出ることを意味しています。長島訳の「このような人たちの思いは、あちらこちらへとさ迷います」では、そうしたことが全然わかりません。ab uno ad alterumはどのように解釈しても決して「あちらこちらへ」とはなりません。
カテゴリー: 原典講読『天界と地獄』
原典講読『天界と地獄』no.3, no.4
(1) 原文
3. Qui intra ecclesiam negaverunt Dominum, et agnoverunt solum Patrem, et in tali fide se confirmaverunt, illi extra caelum sunt; et quia non datur apud illos aliquis influxus e caelo, ubi Dominus solus adoratur, privantur per gradus facultate cogitandi verum de quacunque re, et tandem fiunt vel sicut muti, vel loquuntur stolide, et in eundo errant, ac brachia eorum pendent et vibrantur sicut expertia virium in internodiis. Qui autem negaverunt Divinum Domini, et agnoverunt solum Humanum Ipsius, ut Sociniani, illi similiter extra caelum sunt, ac feruntur antrorsum paulo versus dextrum, ac in profundum demittuntur, et sic prorsus separantur a reliquis e Christiano orbe. Qui autem dicunt se credere in Divinum invisibile, quod nominant Ens universi a quo omnia exstiterant, ac rejiciunt fidem de Domino, illi experti sunt quod in nullum Deum credant, quia Divinum invisibile est illis quale est naturae in suis primis, in quod non cadit fides et amor, quia non cogitatio:{1} illi relegantur inter illos, qui vocantur naturalistae. Aliter fit cum illis qui extra ecclesiam nati sunt, qui Gentes vocantur; de quibus in sequentibus.
(2) 直訳
Qui intra ecclesiam negaverunt Dominum, et agnoverunt solum Patrem, et in tali fide se confirmaverunt, illi extra caelum sunt; 教会の内部で主を否定し、ただ御父だけを認め、そしてこのような信仰を自分自身に強めた者は、彼らは天界の外にいる。
et quia non datur apud illos aliquis influxus e caelo, ubi Dominus solus adoratur, privantur per gradus facultate cogitandi verum de quacunque re, et tandem fiunt vel sicut muti, vel loquuntur stolide, et in eundo errant, ac brachia eorum pendent et vibrantur sicut expertia virium in internodiis. そして彼らに天界からの何らの流入が存在しないので、そこでは主おひとりが崇拝される、徐々にどんな事柄についても真理(=真のこと)を考える能力を奪われ、ついにおしのようになるか愚鈍に語るかする、そして行く(=進む)中でさ迷う、そして彼らの腕をぶら下げて、関節の中の力を欠いたかのように。
Qui autem negaverunt Divinum Domini, et agnoverunt solum Humanum Ipsius, ut Sociniani, illi similiter extra caelum sunt, ac feruntur antrorsum paulo versus dextrum, ac in profundum demittuntur, et sic prorsus separantur a reliquis e Christiano orbe. しかしながら、主の神性を否定して、その方の人間性だけを認めた者は、ソッツィーニ主義者のように、彼らは同様に天界の外にいる、そして右の方向の少し前方に導かれる、そして深淵に降ろされる、こうしてキリスト教世界からの残り(=他)の者から完全に分離される。
Qui autem dicunt se credere in Divinum invisibile, quod nominant Ens universi a quo omnia exstiterant, ac rejiciunt fidem de Domino, illi experti sunt quod in nullum Deum credant, しかしながら、目に見えない神を(自分自身に)信じることを言う者は、〔それを〕全世界のエンス(=存在者)と呼んで、それからすべてのものが存在するようになる、そして主について信仰を拒否する〔者は〕、彼らは、神を信じていないことが経験から学ばれた(=わかった)、
quia Divinum invisibile est illis quale est naturae in suis primis, in quod non cadit fides et amor, quia non cogitatio:{1} なぜなら、目に見えない神性は、彼らに自然のようなものであるから、その最初における、その中に信仰と愛は適合しない(=落ち込まない)、なぜなら、思考〔の対象〕ではないから{1}。
lli relegantur inter illos, qui vocantur naturalistae. 彼らは彼らの間に追放される、自然主義者と呼ばれる者ら。
Aliter fit cum illis qui extra ecclesiam nati sunt, qui Gentes vocantur; 教会の外に生まれて、異教徒と呼ばれる者たちには、異なって〔事態が〕生ずる。
de quibus in sequentibus. その者たちについては、続きのものの中で〔述べよう〕。
(3) 訳文
教会の内部にあって、主を否定し、ただ御父だけを認め、このような信仰を強固にした者は天界の外にいる。そして彼らには、主おひとりが崇拝される天界から何の流入ないので、どんな事柄についても徐々に真のことを考える能力を奪われ、ついにおしのように黙るか愚劣なことを語るかする、そして関節の中の力が欠けたかのように、腕をぶら下げてさ迷って進む。しかしながら、ソッツィーニ主義者のように、主の神性を否定して、その方の人間性だけを認めた者は、同様に天界の外にいて、右の方向の少し前方に導かれ、そして深淵に降ろされる。こうしてキリスト教世界の他の者から完全に分離される。
しかしながら、目に見えない神を宇宙の存在者と呼んで、それからすべてのものが存在するようになる、その神を信じると言い、主についての信仰を拒否する者は、神を信じていないことが経験からわかった。なぜなら、目に見えない神性は、彼らにとって最初のものとしての自然のようなものであり、思考の対象とはならないので{1}、それに信仰と愛は適合しないからである。彼らは自然主義者と呼ばれる者らの間に追放される。
教会の外に生まれて、異教徒と呼ばれる者たちは異なる。彼らについては、続きの中で述べよう。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod Divinum non perceptibile aliqua idea, non receptibile sit fide (n. 4733, 5110, 5633 [? 5663], 6982, 6996, 7004, 7211, 9267[? 9356, 10267], 9359, 9972, 10067).
(2) 直訳
@1 Quod Divinum non perceptibile aliqua idea, non receptibile sit fide. 何らかの観念で知覚できない神性は、信仰で知覚できない。
(1) 原文
4. Omnes infantes, ex quibus tertia pars caeli, initiantur in agnitionem et fidem, quod Dominus sit eorum Pater, et postea quod sit omnium Dominus, ita Deus caeli et terrae. Quod infantes adolescant in caelis, et perficiantur per cognitiones, usque in angelicam intelligentiam et sapientiam, videbitur in sequentibus.
(2) 直訳
Omnes infantes, ex quibus tertia pars caeli, initiantur in agnitionem et fidem, quod Dominus sit eorum Pater, et postea quod sit omnium Dominus, ita Deus caeli et terrae. すべての幼児は、それらから天界の三分の一〔が形成される〕、主が彼らの父であること〔の〕、認知と信仰を手ほどきされる、その後、〔主が〕すべての者の主であること、したがって天と地の神であること。
Quod infantes adolescant in caelis, et perficiantur per cognitiones, usque in angelicam intelligentiam et sapientiam, videbitur in sequentibus. 幼児は天界で成長すること、知識を通して完成させられる、天使の知性と知恵にまで、〔このことは〕続くものの中で見られる。
(3) 訳文
天界の三分の一をしめている、すべての幼児は、主が彼らの父であること、その後、主がすべての者の主であること、したがって天と地の神であることの認知と信仰の手ほどきをされる。幼児は天界で成長し、知識を通して、天使の知性と知恵にまで完成させられる、このことは続くものの中で見られる。
原典講読『天界と地獄』no.5, no.6
(1) 原文
5. Quod Dominus sit Deus caeli, non ambigere possunt illi qui ab ecclesia sunt; docuit enim Ipse,
Quod omnia Patris, Ipsius sint (Matth. xi. 27: Joh. xvi. 15; cap. xvii. 2); Et quod Ipsi omnis potestas sit in caelo et in terra (Matth. xxviii. {a}18):
“in caelo et in terra” dicit, quoniam qui caelum regit etiam terram regit, unum enim pendet ab altero.{2} Regere caelum et terram, est recipere ab Ipso omne bonum quod amoris, et omne verum quod fidei, ita omnem intelligentiam et sapientiam, et sic omnem felicitatem; in summa, vitam aeternam. Hoc etiam Dominus docuit, dicendo,
“Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui vero non credit Filio, non videbit vitam” (Joh. iii. 36).
Alibi,
“Ego sum resurrectio et vita; qui credit in Me, etsi moritur, vivet; omnis qui vivit et credit in Me, non morietur in aeternum” (Joh. xi. {b}25, 26).
Et alibi,
“Ego sum via, veritas, et vita” (Joh. xiv. 6).
@a 18 pro “16” @b 25, 26 pro “24, 25”
(2) 直訳
Quod Dominus sit Deus caeli, non ambigere possunt illi qui ab ecclesia sunt; 主が天界の神であられることを、教会に属する者は疑うことができない。
docuit enim Ipse, なぜなら、(その方)ご自身が教えられた、
☆Ipseとあれば「主」を指します。通常は「その方」と訳しますが、文脈によっては「ご自身」(または「ご自分」)がよい場合があります。ここは「ご自身」がよいようです。
Quod omnia Patris, Ipsius sint (Matth. xi. 27: Joh. xvi. 15; cap. xvii. 2); 御父のすべてのものは、(その方)ご自身のものであること(マタイ11:27、ヨハネ16:15、第17章2)。
Et quod Ipsi omnis potestas sit in caelo et in terra (Matth. xxviii. {a}18): また天の中と地の中のすべての力は(その方)ご自身にあること(マタイ28:18{a})。
“in caelo et in terra” dicit, quoniam qui caelum regit etiam terram regit, unum enim pendet ab altero.{1} 「天の中と地の中」と言われる、天を支配する者は地もまた支配するので、なぜなら一方は他方に依存するから{1}。
Regere caelum et terram, est recipere ab Ipso omne bonum quod amoris, et omne verum quod fidei, ita omnem intelligentiam et sapientiam, et sic omnem felicitatem; 天と地を支配することは、その方から愛のものであるすべての善を、それと信仰のものであるすべての真理を受け取ることである、したがってすべての知性と知恵を、またこうしてすべての幸福を。
in summa, vitam aeternam. 要するに、永遠のいのちを。
Hoc etiam Dominus docuit, dicendo, このこともまた主は教えられた、言われている、
“Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; 「御子を信じる者は、永遠のいのちを持つ。
qui vero non credit Filio, non videbit vitam” (Joh. iii. 36). しかし、御子を信じない者は、いのちを見ない」(ヨハネ3:36)
Alibi, “Ego sum resurrectio et vita; 他の個所に、「わたしはよみがえり(復活)であり、いのちである。
qui credit in Me, etsi moritur, vivet; わたしを信じる者は、(たとえ)死んでも、生きる。
omnis qui vivit et credit in Me, non morietur in aeternum” (Joh. xi. {b}25, 26). 生きて、わたしを信じる者はすべて、死ぬことが永遠にない」(ヨハネ11:25,26{b})。
Et alibi, “Ego sum via, veritas, et vita” (Joh. xiv. 6). また他の個所に、「わたしは道、真理、いのちである」(ヨハネ16:6)。
@a 18 pro “16” @b 25, 26 pro “24,25 “ 注a 「25」の代わりに16 注b 「24,25」の代わりに25,26
(3) 訳文
教会に属する者は、主が天界の神であられることを疑うことができない。なぜなら、主ご自身が教えられているから、
御父のすべてのものは、自分のものであること(マタイ11:27、ヨハネ16:15、第17章2)。天の中と地の中のすべての力は、自分にあること(マタイ28:18)。
天を支配する者は地もまた支配するので、「天の中と地の中」と言われている、なぜなら、一方は他方に依存するから{1}。天と地を支配することは、その方から愛のものであるすべての善と信仰のものであるすべての真理を、したがってすべての知性と知恵を受け取ることである、またこうしてすべての幸福を、要するに、永遠のいのちを受け取ることである。
このこともまた、主は次のように言われて、教えられた、
「御子を信じる者は、永遠のいのちを持つ。しかし、御子を信じない者は、いのちを見ない」(ヨハネ3:36)
他の個所には、
「わたしはよみがえり(復活)であり、いのちである。わたしを信じる者は、死んでも、生きる。生きて、わたしを信じる者はすべて、死ぬことが永遠にない」(ヨハネ11:25,26)。
また他の個所には、
「わたしは道であり、真理であり、いのちである」(ヨハネ16:6)。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod universum caelum Domini sit (n. 2751, 7086). Quod Ipsi potestas in caelis et in terris (n. 1607, 10089, 10827). Quod quia Dominus regit caelum etiam regat omnia quae inde pendent, ita omnia in mundo (n. 2026, 2027, 4523, 4524). Quod Domino soli sit potestas removendi inferna, detinendi a malis, ac tenendi in bono, ita salvandi (n. 10019).
(2) 直訳
@1 Quod universum caelum Domini sit. 全天界は主のものである。
Quod Ipsi potestas in caelis et in terris. その方に天界の中と地の中の力が〔ある〕
Quod quia Dominus regit caelum etiam regat omnia quae inde pendent, ita omnia in mundo. 主は天界を支配されるので、ここからぶら下がるすべてのものもまた支配される、したがって世の中のすべてのものを。
Quod Domino soli sit potestas removendi inferna, detinendi a malis, ac tenendi in bono, ita salvandi. 主おひとりに、地獄を遠ざけ、悪を妨げ、善に保ち、このように救う力がある。
(1) 原文
6. Fuerunt quidam spiritus, qui, dum in mundo vixerunt, professi sunt Patrem, et de Domino non aliam ideam, quam sicut de alio homine habuerunt, et inde non crediderunt Ipsum esse Deum caeli; quapropter illis permittebatur circumvagari, et inquirere ubicunque vellent, num aliud caelum sit quam Domini; inquisiverunt etiam per aliquot dies, et nullibi invenerunt. Erant illi inter tales, qui felicitatem caeli ponebant in gloria ac in dominatu; et quia non potiri potuerunt quae cupiverunt, et dictum illis quod caelum non consistat in talibus, indignati sunt, et voluerunt caelum habere in quo possent dominari supra alios, et eminere gloria quali in mundo.
(2) 直訳
Fuerunt quidam spiritus, qui, dum in mundo vixerunt, professi sunt Patrem, et de Domino non aliam ideam, quam sicut de alio homine habuerunt, et inde non crediderunt Ipsum esse Deum caeli; ある霊らがいた、その者らは、世に生きた間、御父を告白した、そして主については何らの観念もなかった、他の人間がもつようなもの以上の、それゆえ、その方が天界の神であると信じなかった。
quapropter illis permittebatur circumvagari, et inquirere ubicunque vellent, num aliud caelum sit quam Domini; それゆえ、彼らにあちこち歩きまわることが許された、彼らが望むどこでも捜し求めることを、主の〔天界〕以外の何らかの天界があるかどうか。
inquisiverunt etiam per aliquot dies, et nullibi invenerunt. さらにまた☆何日かの間、捜し求めてみた、そしてどこにも見つけなかった。
☆etiamは追加事実をあらわすので、ここでは「それで」と訳すのがよいようです。
Erant illi inter tales, qui felicitatem caeli ponebant in gloria ac in dominatu; 彼らはこのような者らの間にいた、天界の幸福を栄光(=称賛)と支配に置いた(=見なす)者ら。
et quia non potiri potuerunt quae cupiverunt, et dictum illis quod caelum non consistat in talibus, indignati sunt, et voluerunt caelum habere in quo possent dominari supra alios, et eminere gloria quali in mundo. そして、望むものを得ることができなかったので、彼らに天界はそのようなものから成り立っていないと言われた〔ので〕、憤った、そして天界を得ようと欲した、そこでは彼らが他の者を支配し、世でのように栄光(=称賛)を得ることができる。
(3) 訳文
世に生きた間、御父を告白し、主については、他の人間がもつようなもの以上の何らの観念もなく、それゆえ、その方が天界の神であると信じなかった霊らがいた。それで、主の天界以外の何らかの天界があるかどうか、その者らにあちこち歩きまわり、彼らが望むならどこでも、捜し求めることが許された。それで何日かの間、捜し求めてみたが、どこにも見つけ出せなかった。彼らは、天界の幸福を称賛と支配と見なした者らであった。 そして、望むものを得ることができず、彼らに天界はそのようなものから成り立っていないと言われたので憤った。そして、世でのように、彼らが他の者を支配し、称賛を得ることができる天界を得ようと欲した。
原典講読『天界と地獄』no.7, no.8
[II.]
QUOD DIVINUM DOMINUM FACIAT CAELUM.
主の神性が天界をつくっていること
(1) 原文
7. Angeli simul sumpti dicuntur caelum, quia constituunt illud; sed usque est Divinum procedens a Domino, quod influit apud angelos, et quod recipitur ab illis, quod facit caelum in communi et in parte. Divinum procedens a Domino est bonum amoris et verum fidei; quantum itaque boni et veri recipiunt a Domino, tantum angeli sunt, et tantum caelum sunt.
(2) 直訳
Angeli simul sumpti dicuntur caelum, quia constituunt illud; いっしょに取られた☆天使たちは、天界と言われる、なぜなら、〔彼らが〕それを構成するから。
☆「いっしょに取られた」は文字通りの直訳です。「ひとまとめにして」思考の対象とすることです。
sed usque est Divinum procedens a Domino, quod influit apud angelos, et quod recipitur ab illis, quod facit caelum in communi et in parte. しかしそれでも、主から発出している神性である、それが天使たちに流入すること、そして彼らにより受け入れられること、全体的☆にも部分的にも天界をつくること。
☆communisは「全般的な、普遍的な」の意味ですが、ここでは「部分的」に対して「全体的」としました。in parteを柳瀬訳は「「個別的」としていますが、これはおかしな表現です。すなわち「個別的につくる」とはどういうことなのか? という疑問がわきます。
Divinum procedens a Domino est bonum amoris et verum fidei; 主から発出している神性は、愛の善と信仰の真理である。
quantum itaque boni et veri recipiunt a Domino, tantum angeli sunt, et tantum caelum sunt. そこで、彼らが主からの受け入れる善と真理のどれほどのもの〔かによって〕、それほどのものの天使たちであり、またそれほどのものの天界である。
☆この「q~、t~」の相関文はスヴェーデンボリの著作に頻出します。「qはtを定める」と覚えておきましょう。
(3) 訳文
ひとまとまりとなった天使たちが天界を構成するので、ひとまとまりの天使たちは天界と言われる。しかしそれでも、全体的にも部分的にも、天界をつくっているものは主から発出している神性である、それが天使たちに流入し、彼らにより受け入れられている。主から発出している神性は、愛の善と信仰の真理である。それで、主から善と真理を受け入れれば受け入れるほど、それだけ天使なり、天界がつくられる。
(1) 原文
8. Unusquisque in caelis scit et credit, immo percipit, quod nihil boni ex se velit et faciat, et nihil veri ex se cogitet et credat, sed ex Divino, ita ex Domino; et quod bonum et verum quae a semet non sint bonum et verum, quia eis non vita a Divino inest. Angeli intimi caeli etiam clare percipiunt, et sentiunt influxum, et quantum recipiunt tantum videntur sibi in caelo esse, quia tantum in amore et fide, et tantum in luce intelligentiae et sapientiae, et in gaudio caelesti inde: quoniam omnia illa procedunt a Divino Domini, et in illis est caelum angelis, patet quod Divinum Domini faciat caelum, et non angeli ex aliquo proprio suo.{1} Inde est quod caelum in Verbo dicatur “Habitaculum Domini,” ac “Thronus Ipsius;” et quod illi qui ibi dicantur in Domino esse.{2} Quomodo autem Divinum procedit a Domino, ac implet caelum, in sequentibus dicetur.
(2) 直訳
Unusquisque in caelis scit et credit, immo percipit, quod nihil boni ex se velit et faciat, et nihil veri ex se cogitet et credat, sed ex Divino, ita ex Domino; 天界の中のそれぞれの者は知り、信じている、実に(むしろ)知覚している、自分自身から欲し、行なう善の何もないこと、また自分自身から考え、信じる真理の何もない〔こと〕、しかし神性から、したがって主から〔のものであること〕。
et quod bonum et verum quae a semet non sint bonum et verum, quia eis non vita a Divino inest. そして自分自身からの善と真理は善と真理ではないこと、なぜなら、それらに神性からのいのちは内在しないから。
Angeli intimi caeli etiam clare percipiunt, et sentiunt influxum, et quantum recipiunt tantum videntur sibi in caelo esse, quia tantum in amore et fide, et tantum in luce intelligentiae et sapientiae, et in gaudio caelesti inde: 最内部の天界の天使たちもまた、流入を明らかに知覚し、感じている、どれほど受け入れるか、それほど天界の中に存在すると自分自身に思える、なぜなら、それほど愛と信仰の中に、またそれほど知性と知恵の光の中に、それゆえ天界の楽しみの中に〔いるから〕。
quoniam omnia illa procedunt a Divino Domini, et in illis est caelum angelis, patet quod Divinum Domini faciat caelum, et non angeli ex aliquo proprio suo.{1} すべてのそれらは主の神性から発出し、そしてそれらの中に天界の天使たちはいるので、主の神性が天界をつくること、天使たちが自分の固有のものから〔つくるの〕ではないことが明らかである。
Inde est quod caelum in Verbo dicatur “Habitaculum Domini,” ac “Thronus Ipsius;” ここからである、みことばの中で天界が「主の住まい」そして「その方の御座」と言われること。
et quod illi qui ibi dicantur in Domino esse.{2} また、そこの中のものが、主の中に存在するといわれること。
Quomodo autem Divinum procedit a Domino, ac implet caelum, in sequentibus dicetur. しかし、どのように主から神性が発出し、天界を満たすか、続きもののの中で述べられる。
(3) 訳文
天界の中のだれもが、自分自身から欲し、行なう善は何もなく、また自分自身から考え、信じる真理も何もなく、善と真理は、神性からのもの、したがって主からのものであること、そして自分自身からの善と真理は、それらに神性からのいのちが内在しないので善と真理ではないことを知り、信じており、実に知覚している。最内部の天界の天使たちもまた、明らかに流入を知覚し、感じている。その流入とは、受け入れれば受け入れるほど自分が天界の中に存在する思えるものである。なぜなら、受け入れるほど、愛と信仰の中に、知性と知恵の光の中に、それゆえ天界の楽しみの中にいるからである。それらすべては主の神性から発出し、それらの中に天界の天使たちはいるので、主の神性が天界をつくるのであって、天使たちが自分の固有のものからつくるのではないことが明らかである{1}。ここから、みことばの中で、天界は「主の住まい」また「その方の御座」と言われる。また、天界の中のものは主の中に存在すると言われる{2}。しかし、どのように主から神性が発出し、天界を満たすかは、後で述べよう。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod angeli caeli agnoscant omne bonum esse a Domino, et nihil a semet; et quod Dominus in Suo habitet apud illos, et non in proprio illorum (n. 9338, 10125, 10151, 10157).
Quod ideo in Verbo per angelos intelligatur aliquid Domini (n. 1925, 2821, 3039, 4085, 8192, 10528).
Et quod ideo angeli dicantur dii a receptione Divini a Domino (n. 4295, 4402, 7268, 7873, 8301, 8192).
Quod etiam a Domino sit omne bonum quod bonum, ac omne verum quod verum, proinde omnis pax, amor, charitas et fides (n. 1614, 2016, 2751, 2882, 2883, 2891, 2892, 2904).
Et quod omnis sapientia et intelligentia (n. 109, 112, 121, 124).
@2 Quod qui in caelo sunt dicantur esse in Domino (n. 3637 3638).
(2) 直訳
@1 Quod angeli caeli agnoscant omne bonum esse a Domino, et nihil a semet et quod Dominus in Suo habitet apud illos, et non in proprio illorum. 天界の天使たちはすべての善は主から存在することを認めている、そして自分自身からは何も〔善は〕ない、主は彼らのもとのご自分の中に住まわれる、彼らの自己のものの中には〔住まわれ〕ない。
Quod ideo in Verbo per angelos intelligatur aliquid Domini. それゆえ、みことばの中で、天使たちによって主の何らかのものが意味される。
Et quod ideo angeli dicantur dii a receptione Divini a Domino. またそれゆえ、天使たちは神々と呼ばれる、主からの神性の受け入れることから。
Quod etiam a Domino sit omne bonum quod bonum, ac omne verum quod verum, proinde omnis pax, amor, charitas et fides. さらにまた主から善であるすべての善、また真理であるすべての真理、したがってすべての平和、愛、仁愛、信仰が存在する。
Et quod omnis sapientia et intelligentia. そしてずべての知恵と知性。
@2 Quod qui in caelo sunt dicantur esse in Domino. 天界の中にいる者は主の中に存在すると言われる。
原典講読『天界と地獄』no.9, no.10,no.11, no.12.
(1) 原文
9. Angeli ex sapientia sua adhuc ulterius progrediuntur; dicunt non modo quod omne bonum et verum sint a Domino, sed etiam omne vitae: confirmant id per hoc, quod nihil existere possit a se, sed a priori se, ita quod omnia existant a Primo, quod vocant ipsum Esse vitae omnium, et quod similiter subsistant, quoniam subsistere est perpetuo existere, et quod non in nexu continue tenetur per intermedia cum Primo, hoc illico dilabitur et prorsus dissipatur: aiunt insuper, quod modo unicus vitae fons {a}sit, et quod vita hominis sit rivus inde, qui si non a fonte suo continue subsistit, quod illico diffluat. [2] Porro quod ab unico illo fonte vitae, qui est Dominus, non procedat nisi quam Divinum bonum ac Divinum verum, et quod haec afficiant unumquemvis secundum receptionem; qui recipiunt illa fide et vita, quod in illis caelum sit; sed qui rejiciunt illa, vel suffocant illa, quod vertant illa in infernum, bonum enim vertunt in malum, et verum in falsum, ita vitam in mortem. Quod omne vitae a Domino sit, etiam confirmant per id, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum, vita voluntatis hominis quae est vita amoris ejus ad bonum, et vita intellectus hominis quae est vita fidei ejus ad verum; quare cum omne bonum et verum desuper venit, sequitur quod etiam omne vitae. [3] Quia angeli ita credunt, ideo renuunt omnem gratiarum actionem propter bonum quod faciunt, ac indignantur et recedunt, si quis bonum illis tribuit: mirantur quod aliquis credat, quod sapiat ex se, et quod bonum faciat ex se: bonum facere propter se, hoc non vocant bonum, quia fit ex se; at bonum facere propter bonum, hoc vocant bonum ex Divino, et quod hoc bonum sit quod facit caelum, quia id bonum est Dominus. {1}
@a sit pro “fit”
(2) 直訳
Angeli ex sapientia sua adhuc ulterius progrediuntur; 天使たちは自分の知恵からさらにもっと先に進む。
☆長島訳「英知によって」は誤解を招きます。自分の知恵の状態「から」もっと深い段階へ進むのです。
dicunt non modo quod omne bonum et verum sint a Domino, sed etiam omne vitae: すべての善と真理は主からのものであることだけでなく、すべてのいのちもまた〔主からのものである〕と言う。
confirmant id per hoc, quod nihil existere possit a se, sed a priori se, ita quod omnia existant a Primo, quod vocant ipsum Esse vitae omnium, et quod similiter subsistant, quoniam subsistere est perpetuo existere, et quod non in nexu continue tenetur per intermedia cum Primo, hoc illico dilabitur et prorsus dissipatur: そのことをこのことによって確認する、何もそれ自体から存在することはできないこと、しかし以前のものからそれ自体は〔存在できる〕、したがってすべてのものは「最初のもの」から存在するようになること、それをすべてのいのちの「存在(エッセ)」そのものと〔天使たちは〕呼ぶ、また同様に存続すること、存続することは絶えず存在することであるので、また「最初もの」と中間のものを通して絶え間なく結びつきの中に保たれない〔とき〕、このものは直ちに分解し、完全に消散すること。
aiunt insuper, quod modo unicus vitae fons {a}sit, et quod vita hominis sit rivus inde, qui si non a fonte suo continue subsistit, quod illico diffluat. 加えて言う、ただ唯一のいのちの泉が存在すること、人間のいのちはそこからの流れであること、それがもしそのものの泉から絶え間なく存続しないなら、直ちに消滅すること。
[2] Porro quod ab unico illo fonte vitae, qui est Dominus, non procedat nisi quam Divinum bonum ac Divinum verum, et quod haec afficiant unumquemvis secundum receptionem; [2] さらに、唯一のそのいのちの泉から、それは主であるが、神的な善と神的な真理以外に発出しないこと、またこれらは受け入れにしたがってそれぞれの者に働きかける。
qui recipiunt illa fide et vita, quod in illis caelum sit; それらを信仰と生活で受け入れる者は、彼らの中に天界があること。
sed qui rejiciunt illa, vel suffocant illa, quod vertant illa in infernum, bonum enim vertunt in malum, et verum in falsum, ita vitam in mortem. しかし、それらを退ける者は、またはそれらを窒息させる者は、それらを地獄に変えること、なぜなら〔彼らは〕善を悪に、真理を虚偽に、いのちを死に変えるから。
Quod omne vitae a Domino sit, etiam confirmant per id, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum, vita voluntatis hominis quae est vita amoris ejus ad bonum, et vita intellectus hominis quae est vita fidei ejus ad verum; すべてのいのちは主からのものであること、またさらにこのことによって確認している、全世界の中のすべてのものは善と真理に〔関係し〕、人間の意志の生活は、それは彼の愛の生活であるが、善に〔関係し〕、人間の理解力の生活は、それは彼の信仰の生活であるが、真理に関係すること。
quare cum omne bonum et verum desuper venit, sequitur quod etiam omne vitae. それゆえ、すべての善と真理が上方からやって来るとき、すべてのいのちもまた〔上方からやって来る〕ことが帰結される。
[3] Quia angeli ita credunt, ideo renuunt omnem gratiarum actionem propter bonum quod faciunt, ac indignantur et recedunt, si quis bonum illis tribuit: [3] 天使たちはこのよう信じているので、それゆえ、彼らの行なう善のためのすべての感謝の行為を拒否する、そして憤り、引き下がる、もしだれかが善を彼らに帰するなら。
mirantur quod aliquis credat, quod sapiat ex se, et quod bonum faciat ex se: ある者が信じることに驚く、自分自身から賢いこと、自分自身から善を行なうこと。
bonum facere propter se, hoc non vocant bonum, quia fit ex se; 自分自身のために善を行なうこと、これを善とは呼ばない、なぜなら、自分自身から行なうから。
at bonum facere propter bonum, hoc vocant bonum ex Divino, et quod hoc bonum sit quod facit caelum, quia id bonum est Dominus. {1} しかし、善のために善を行なうこと、これ〔この善〕を神性からの善と呼ぶ、そして天界をつくるものはこの善である、その善は主であるから。
@a sit pro “fit” 注a 「fit」の代わりにsit〔とした〕。
(3) 訳文
天使たちは自分の知恵からさらにもっと先に進んで行く。そして、すべての善と真理だけでなく、すべてのいのちもまた主からのものであると言う。このことを次のことから確認している。何であれ、ものはそれ自体から存在することはできず、それ以前のものからそれは存在するのであり、したがってすべてのものは、すべてのいのちの「存在(エッセ) そのもの」と呼ばれる、「最初のもの」から存在するようになり、また同じく存続すること、そして存続することは絶えず存在することであるので、中間のものを通して「最初もの」と絶え間ない結びつきの中に保たれないなら、それは直ちに分解し、完全に消散することである。これに加えて言うのは、ただ唯一のいのちの泉が存在し、人間のいのちはそこからの流れであること、そして人間のいのちがその泉から絶えず存続しないなら、直ちに消滅することである。
[2] さらに、主である唯一のそのいのちの泉からは、神的な善と神的な真理以外に何も発出せず、またそれらは、それぞれの者が受け入れることにしたがってに働きかけること。それらを信仰と生活で受け入れる者には、彼らの中に天界があること。しかし、それらを退ける者は、またはそれらを窒息させる者は、それらを地獄に変えてしまうこと、彼らは善を悪に、真理を虚偽に、いのちを死に変えるからである。そして、すべてのいのちは主からのものであることを、全世界の中のすべてのものは善と真理に関係し、人間の愛の生活である意志の生活は善に関係し、人間の信仰の生活である理解力の生活は真理に関係することから確認している。それゆえ、すべての善と真理が上方からやって来るとき、すべてのいのちもまた上方からやって来ることが帰結される。
[3] 天使たちはこのよう信じているので、それゆえ、自分たちの行なう善に対するすべての感謝の行為を拒否し、もしだれかが善を自分たちに帰するなら、憤り、引き下がってしまう。そして、自分自身から賢い、自分自身から善を行なう、と信じる者に驚く。自分自身のために善を行なうことを善とは呼ばない、なぜなら、自分自身から行なうから。しかし、善のために善を行なうとき、その善を神性からの善と呼ぶ。その善は主であるので、天界をつくるものはこの善である{1}。
(EX ARCANIS CAELESTIBUS.)
(1) 原文
@1 Quod bonum a Domino intus in se habeat Dominum, non autem bonum a proprio (n. 1802, 3951, 8478[, 8480]).
(2) 直訳
@1 Quod bonum a Domino intus in se habeat Dominum, non autem bonum a proprio. 主からの善はそれ自体の内部に主を持っている(=ある)、しかし自己のものからの善は〔その内部に主を持ってい〕ない。
(1) 原文
10. Spiritus, qui dum in mundo vixerunt, in illa fide se confirmaverunt, quod bonum quod faciunt et verum quod credunt, sint a semet, aut appropriata sibi ut sua, in qua fide sunt omnes illi qui meritum ponunt in beneactis, ac justitiam sibi vindicant, illi non recipiuntur in caelum; angeli illos fugiunt, spectant illos ut stupidos ac ut fures, ut stupidos quia jugiter spectant ad se et non ad Divinum, ut fures quia auferunt Domino quod Ipsius est. Hi contra fidem caeli sunt, quod Divinum Domini apud angelos faciat caelum.
(2) 直訳
Spiritus, qui dum in mundo vixerunt, in illa fide se confirmaverunt, quod bonum quod faciunt et verum quod credunt, sint a semet, aut appropriata sibi ut sua, in qua fide sunt omnes illi qui meritum ponunt in beneactis, ac justitiam sibi vindicant, illi non recipiuntur in caelum; 霊らは、その者は世で生きた間、自分自身でその信仰を強固にした、〔その信仰とは〕行なう善や信じる真理は、自分自身からものである、または自分自身のものとして自分のものとした、その信仰の中で彼らは功績を善行の中に置き、義を自分自身に要求した、彼らは天界に受け入れられない。
angeli illos fugiunt, spectant illos ut stupidos ac ut fures, ut stupidos quia jugiter spectant ad se et non ad Divinum, ut fures quia auferunt Domino quod Ipsius est. 天使たちは彼らを避ける、彼らを愚鈍な者として、また泥棒として眺める、愚鈍な者として、常に自分へ目を向けて、主へ向けないので、泥棒として、主から取り去る、その方のものであるもの。
Hi contra fidem caeli sunt, quod Divinum Domini apud angelos faciat caelum. この者らは天界の信仰に反している、主の神性が天使たちに天界をつくること。
(3) 訳文
世で生きた間、行なう善や信じる真理は、自分自身からものである、または自分自身のものとして自分のものする、そうした信仰にこり固まり、その信仰の中で、功績を善行の中に置き、義を自分自身に要求した霊らは、天界に受け入れられない。天使たちは彼らを愚鈍な者として、また泥棒として眺め、避ける。愚鈍な者としてとは、常に自分へ目を向けて、主へ向けないからであり、泥棒としてとは、主から、その方のものを取り去るからである。この者らは、主の神性が天使たちに天界をつくる、という天界の信仰に反している。
(1) 原文
11. Quod illi in Domino sint, et Dominus in illis qui in caelo et in ecclesia, docet quoque Dominus dicendo,
“Manete in Me, et Ego in vobis; sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, ita nec vos nisi in Me manseritis: Ego sum Vitis, vos palmites; qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum; quia sine Me non potestis facere quicquam” (Joh. xv. 4-7).
(2) 直訳
Quod illi in Domino sint, et Dominus in illis qui in caelo et in ecclesia, docet quoque Dominus dicendo, 天界の中と教会の中の者〔である〕彼らは主の中に、また主は彼らの中におられることを、主もまた教えられている、〔次のように〕言われて、
“Manete in Me, et Ego in vobis; 「わたしにとどまりなさい、そしてわたしはあなたがたの中に。
sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, ita nec vos nisi in Me manseritis: 枝はそのもの自体から実を結ぶことができないように、もしぶどうの木にとどまらないなら、このようにあなたがたもまたない、もしわたしにとどまらないなら。
☆semeptimusはsemetの強調形(これ自体も強調形)にipse(これが変化する)がついたもの。
Ego sum Vitis, vos palmites; わたしはぶどうの木であり、あなたがたは枝。
qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum; わたしにとどまる者は、わたしはその者の中に〔いる〕、この者は多くの実を結ぶ。
quia sine Me non potestis facere quicquam” (Joh. xv. 4-7). わたしなしに、あなたがたは何もすることができない」(ヨハネ14:4-7)。
(3) 訳文
天界の中に、また教会の中にいる者は、主の中にいること、主もまた彼らの中におられることを、主は、次のように言われて、教えられている
「わたしにとどまりなさい、わたしもあなたがたの中にとどまります。枝は、もしぶどうの木にとどまらないなら、枝だけから実を結ぶことができないように、そのようにあなたがたもまた、もしわたしにとどまらないなら、実を結ぶことはできません。わたしはぶどうの木で、あなたがたは枝です。わたしにとどまり、わたしもその中にとどまる者は、多くの実を結びます。わたしなしに、あなたがたは何もすることができません」(ヨハネ14:4-7)。
(1) 原文
12. Ex his nunc constare potest, quod Dominus in Suo habitet apud angelos caeli, et sic quod Dominus sit omne in omnibus caeli; et hoc ex causa, quia bonum a Domino est Dominus apud illos, quod enim ab Ipso est Ipse est; proinde quod bonum a Domino sit angelis caelum, et non aliquod proprium illorum.
(2) 直訳
Ex his nunc constare potest, quod Dominus in Suo habitet apud angelos caeli, et sic quod Dominus sit omne in omnibus caeli; これらのことから今や明らかにすることができる、主は天界の天使たちのもとにご自分のもの中で住まわれること、こうして主は天界のすべてものの中のすべてであられること。
et hoc ex causa, quia bonum a Domino est Dominus apud illos, quod enim ab Ipso est Ipse est; そしてこのことの理由は、主からの善は彼らに主であるから、なぜならその方からものはその方であるから。
proinde quod bonum a Domino sit angelis caelum, et non aliquod proprium illorum. したがって、主からの善は天使たちにとって天界であり、彼らの自己のものは何ものでもないこと。
(3) 訳文
これらのことから今や次のことを明らかにすることができる。主は天界の天使たちのもとにご自分のもの中で住まわれ、こうして主は天界のすべてものの中のすべてであられることである。そしてこのことの理由は、主からの善が彼らにとって主であるから。なぜなら、主からものは主であり、したがって、主からの善は天使たちにとって天界であり、彼らの自己のものは何ものでもないからである。