原典講読『神の愛と知恵』 416, 417

 

(1) 原文


416.  (xv.) Quod amor seu voluntas alioquin retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat. Est amor naturalis et est amor spiritualis. Homo qui in amore naturali et simul spirituali est, est homo rationalis; at qui in solo amore naturali est, ille potest rationaliter cogitare prorsus sicut homo spiritualis, sed usque non est homo rationalis; elevat enim suum intellectum usque ad lucem caeli, ita ad sapientiam, sed usque illa quae sapientiae seu lucis caeli sunt, non sunt ejus amoris. Ejus amor quidem hoc facit, sed ex affectione honoris, gloriae et lucri. Verum cum percipit, quod non aliquid tale ex elevatione illa recipiat, quod fit quando secum ex suo amore naturali cogitat, tunc non amat illa quae lucis caeli seu sapientiae sunt; quare tunc retrahit intellectum a sua altitudine, ut secum unum agat. Ut pro exemplo, cum intellectus ex elevatione in sapientia est, tunc amor videt quid justitia, quid sinceritas, quid castitas, immo quid genuinus amor; hoc potest naturalis amor videre per facultatem suam intelligendi ac intuendi res in luce caeli, immo potest loqui, praedicare et describere illa ut virtutes morales et simul spirituales. At vero cum intellectus non in elevatione est, tunc amor, si mere est naturalis, non videt illas virtutes, sed pro justitia injustitiam, pro sinceritate fraudes, pro castitate lasciviam, et sic porro. Si tunc cogitat de illis, de quibus locutus est cum intellectus ejus fuit in elevatione, potest ridere illa, et cogitare solum, quod illa ei inserviant pro captandis animis. Ex his constare potest, quomodo intelligendum est, quod amor nisi amat conjugem sapientiam in eo gradu, retrahat illam ab elevatione, ut secum unum agat. Quod amor possit elevari, si amat sapientiam in eo gradu, videatur supra (n. 414).


 


(2) 直訳


(xv.) Quod amor seu voluntas alioquin retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat.- (xv.) そうでなければ、愛または意志は知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように。


Est amor naturalis et est amor spiritualis. 自然的な愛があり、霊的な愛がある。


Homo qui in amore naturali et simul spirituali est, est homo rationalis; 人間は、その者は霊的な愛と同時に霊的な〔愛の〕中にいる、理性的な人間である。


at qui in solo amore naturali est, ille potest rationaliter cogitare prorsus sicut homo spiritualis, sed usque non est homo rationalis; しかし、自然的な愛だけの中にいる者は、彼はまったく霊的な人間のように理性的に考えることができる、しかしそれでも理性的な人間ではない。


elevat enim suum intellectum usque ad lucem caeli, ita ad sapientiam, sed usque illa quae sapientiae seu lucis caeli sunt, non sunt ejus amoris. というのは、自分の理解力を天界の光にまで高揚させる〔接続法〕、したがって知恵にまで、しかしそれでも、それら、知恵のものすなわち天界の光のものは、彼の愛のものではないから。


Ejus amor quidem hoc facit, sed ex affectione honoris, gloriae et lucri. 確かに(実に)の愛がこのことを行なう、しかし、名誉の、称賛の、利益の情愛から。


Verum cum percipit, quod non aliquid tale ex elevatione illa recipiat, quod fit quando secum ex suo amore naturali cogitat, tunc non amat illa quae lucis caeli seu sapientiae sunt; けれども、知覚するとき、その高揚からこのような何らかのものを受けないことを、それは自分の自然的な愛から自分自身について考える時に生じる、その時、それら天界の光のもの、すなわち、知恵であるものを愛さない。


quare tunc retrahit intellectum a sua altitudine, ut secum unum agat. それゆえ、その時、理解力をその高所から引き戻す、それ自体と一つとして働くように。


Ut pro exemplo, cum intellectus ex elevatione in sapientia est, tunc amor videt quid justitia, quid sinceritas, quid castitas, immo quid genuinus amor; 例えば、例として、理解力が高揚から知恵の中にあるとき、その時、愛は何が公正か、何が誠実か、何が貞潔か、それどころ(むしろ)何が純粋な愛か見る。


hoc potest naturalis amor videre per facultatem suam intelligendi ac intuendi res in luce caeli, immo potest loqui, praedicare et describere illa ut virtutes morales et simul spirituales. このことを自然的な愛は見ることができる、天界の光の中で、自分の理解しようとするそして熟考しようとする能力によって、それどころ(むしろ)それらを話すこと、語る(説教する)こと、述べることができる、道徳的なまた同時に霊的な美徳として。


At vero cum intellectus non in elevatione est, tunc amor, si mere est naturalis, non videt illas virtutes, sed pro justitia injustitiam, pro sinceritate fraudes, pro castitate lasciviam, et sic porro. しかし、けれども☆、理解力が高揚の中にないとき、その時、愛は、もし単に自然的であるなら、それらの美徳を見ない、しかし、公正の代わりに不正を、誠実の代わりに欺瞞(ごまかし)を、貞潔の代わりに好色(みだらさ)を、その他。


verumveroも同じ意味です。「けれども、しかしながら」。


Si tunc cogitat de illis, de quibus locutus est cum intellectus ejus fuit in elevatione, potest ridere illa, et cogitare solum, quod illa ei inserviant pro captandis animis. もし、その時、それらについて考えるなら、その理解力が高揚の中にあったときに話したそれらについて、それらを嘲笑すること、またただ考えることだけができる、それらは彼に役に立つこと、〔人々の〕アニムス()☆を捕えるために。


ここは柳瀬訳では英訳のsoulsから「魂」となっています。原語がanimaなら「霊魂」です、またanimusなら「アニムス」すなわち、「心」です。ここはどちらでしょうか? proは奪格支配であり、残念ながら複数奪格はどちらもanimisで見分けがつきません。すると、文脈または論理から判断することになります。私は「言葉」だけで人の「魂」をとらえることはできない、人の「心」はとらえることができる、と思うので「心」がよりよい訳である、と思います。参照した三種類の英訳のうち一つはmindsとしています。なお、ここの「~できる」は省いて訳しましょう。


Ex his constare potest, quomodo intelligendum est, quod amor nisi amat conjugem sapientiam in eo gradu, retrahat illam ab elevatione, ut secum unum agat. これらから明らかにすることができる、どのように理解しなくてはならないか、愛は配偶者である知恵を愛さないなら、その段階の中で、その高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように。


Quod amor possit elevari, si amat sapientiam in eo gradu, videatur supra (n. 414). 愛は高揚されることができることは、もし知恵を愛するなら、その段階の中で、上に見られる(414)


 


(3) 訳文


416. (xv.) そうでなければ、愛または意志は、自分と一つとして働くように、知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと―


 自然的な愛があり、霊的な愛がある。霊的な愛と同時に霊的な愛の中にいる者は理性的な人間である。しかし、まったく霊的な人間のように理性的に考えることができても、自然的な愛だけの中にいる者は理性的な人間ではない。というのは、自分の理解力を天界の光にまでしたがって知恵にまで高揚させても、それでも、知恵に属するもの、すなわち、天界の光に属するものは、彼の愛に属するものではないから。確かにの愛がこのことを行なうが、しかし、名誉、称賛、利益への情愛からである。けれども、その高揚からこのようなものを受けないことを知覚するとき、それは自分の自然的な愛から自分自身について考える時に生じるが、その時、それら天界の光に属するもの、すなわち、知恵に属するものを愛さない。それゆえ、その時、愛と一つとして働くように、理解力をその高所から引き戻す。例えば、例として、理解力が高揚から知恵の中にある時、愛は、何が公正か、何が誠実か、何が貞潔か、それどころ何が純粋な愛かを見る。自然的な愛はこのことを、天界の光の中で、理解しようとし、熟考しようとする自分の能力によって見ることができ、それどころか、それらを道徳的で同時に霊的な美徳として、話し、語り、述べることができる。しかし、理解力が高揚の中にない時、愛が単に自然的なものであるなら、その愛はそれらの美徳を見ないで、公正に代わって不正を、誠実に代わって欺瞞を、貞潔に代わって好色を、そうしたものなどを見る。もし、その時、自分の理解力が高揚の中にあったときに話したそれらのことについて考えるなら、それらを嘲笑し、それらは自分には人々の心を捕えるために役に立つだけのものである、と考える。これらから、愛は配偶者である知恵をその段階の中で愛さないなら、愛と一つとして働くように、その高揚から引き戻すことをどのように理解しなくてはならないか明らかにすることができる。愛が、もし知恵を愛するなら、その段階の中で高揚されることができることは前に見られる(414)


 


(1) 原文


417.  Nunc quia amor correspondet cordi, ac intellectus pulmoni, supradicta confirmari possunt per correspondentiam illorum; ita quomodo intellectus potest elevari supra amorem proprium usque in sapientiam; tum quomodo intellectus ab amore illo, si hic mere naturalis est, ab elevatione retrahitur. Est homini duplex respiratio, una corporis et altera spiritus. Hae binae respirationes possunt separari et quoque conjungi; apud mere naturales homines, imprimis apud hypocritas, separantur; at apud spirituales et sinceros homines raro: quare mere naturalis homo et hypocrita, apud quem intellectus elevatus est, et inde plura quae sapientiae sunt in memoria remanent, in coetu ex cogitatione e memoria potest sapienter loqui; at cum non in coetu est, non ex memoria sed ex spiritu suo, ita ex amore suo, cogitat. Similiter etiam respirat, quoniam cogitatio et respiratio correspondenter agunt. Quod fabrica pulmonis talis sit, ut respirare possit ex sanguine e corde, et ex sanguine extra cor, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


Nunc quia amor correspondet cordi, ac intellectus pulmoni, supradicta confirmari possunt per correspondentiam illorum; さて、愛は心臓に、そして理解力は肺に対応するので、上述のことはそれらの対応から確(証明)れることができる。


ita quomodo intellectus potest elevari supra amorem proprium usque in sapientiam; したがって、どのように理解力はプロプリウム(自己固有のもの)愛の上に、知恵の中に高揚されることができるか。


tum quomodo intellectus ab amore illo, si hic mere naturalis est, ab elevatione retrahitur. さらに、どのように理解力はその愛から、もしこれ〔愛〕が単に自然的であるなら、高揚から引き戻されるか。


Est homini duplex respiratio, una corporis et altera spiritus. 人間に二重の呼吸がある、一つは身体の、またもう一つは霊の。


Hae binae respirationes possunt separari et quoque conjungi; これらの二つの呼吸は分離されることができる、また結合されることもまた。


apud mere naturales homines, imprimis apud hypocritas, separantur; 単に自然的な人間のもとで、特に偽善者のもとで、分離される。


at apud spirituales et sinceros homines raro: しかし、霊的な、また誠実な人間のもとで、まれ〔である〕。


quare mere naturalis homo et hypocrita, apud quem intellectus elevatus est, et inde plura quae sapientiae sunt in memoria remanent, in coetu ex cogitatione e memoria potest sapienter loqui; それゆえ、単に自然的な人間と偽善者は、彼らのもとで理解力は高揚される、またここから多くのものは、それは知恵のものである、記憶の中に残る(とどまる)、集団の中で、記憶からの思考から賢明に話すことができる。


at cum non in coetu est, non ex memoria sed ex spiritu suo, ita ex amore suo, cogitat. しかし、集団の中にいないとき、記憶からでなく自分の霊から、このように自分の愛から、考える。


Similiter etiam respirat, quoniam cogitatio et respiratio correspondenter agunt. さらにまた同様に呼吸する、思考と呼吸は対応して働くので。


Quod fabrica pulmonis talis sit, ut respirare possit ex sanguine e corde, et ex sanguine extra cor, supra ostensum est. 肺の構造はこのようなものであることは、心臓からの血から呼吸することができるような、また心臓の外の血から、上に示されている。


 


(3) 訳文


417. さて、愛は心臓に、また理解力は肺に対応するので、前述のことが、したがって、どのようにして理解力は固有の愛の上に、知恵の中に高揚されることができるか、さらに、どのようにして理解力は、もし愛が単に自然的であるなら、その愛から高揚から引き戻されるか、それらの対応から確認されることができる。人間に二重の呼吸があって、一つは身体の、またもう一つは霊の呼吸である。これらの二つの呼吸は分離されることも結合されることもできる。単に自然的な人間のもとで、特に偽善者のもとでは分離される。しかし、霊的な人間や誠実な人間のもとで分離されることはまれである。それゆえ、理解力が高揚され、またここから知恵に属する多くのものが記憶の中にとどまっている単に自然的な人間と偽善者は、集まりの中で、記憶からの思考から賢明に話すことができる。しかし、集まりの中にいないとき、記憶からでなく自分の霊から、このように自分の愛から考える。さらにまた思考と呼吸は対応して働くので同様に呼吸する。肺の構造は、心臓からの血から、また心臓外の血から呼吸することができるようなものであることは前に示されている。

原典講読『神の愛と知恵』 418, 419

 

(1) 原文


418.  Communis opinio est, quod sapientia faciat hominem; quare cum audiunt aliquem sapienter loqui aut docere, credunt quod talis sit; immo ipse de se ita credit tunc; quia cum in coetu loquitur et docet, cogitat ex memoria, et si mere naturalis est, ex amoris sui superficie, quae est affectio honoris, gloriae et lucri; at vero idem cum solus est, ex interiore amore sui spiritus cogitat, et tunc non sapienter, sed quandoque insane. Ex his constare potest, quod nemo ex sapiente loquela judicandus sit, sed ex vita ejus; hoc est, non ex sapiente loquela separata a vita, sed ex sapiente loquela conjuncta vitae. Per vitam intelligitur amor; quod amor sit vita, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


Communis opinio est, quod sapientia faciat hominem; 一般の(普通の)見解である、知恵が人間をつくること。


quare cum audiunt aliquem sapienter loqui aut docere, credunt quod talis sit; それゆえ、ある者を聞くとき、賢明に話すことと教えること、このようなものであることを信じる。


immo ipse de se ita credit tunc; 実に(というよりは)、その者自身が、自分自身についてこのように信じている、その時。


quia cum in coetu loquitur et docet, cogitat ex memoria, et si mere naturalis est, ex amoris sui superficie, quae est affectio honoris, gloriae et lucri; 集団の中で話し、教えるとき、記憶から考えるので、またもし〔その者が〕単に自然的であるなら、自分の愛の表面から、それは名誉、称賛、また利益の情愛である。


at vero idem cum solus est, ex interiore amore sui spiritus cogitat, et tunc non sapienter, sed quandoque insane. しかし、けれども、同じ者がただひとりでいるとき、自分の霊の内的な愛から考える、またその時、賢明に〔考え〕ない、しかし、時々、狂って。


Ex his constare potest, quod nemo ex sapiente loquela judicandus sit, sed ex vita ejus; これらから明らかにすることができる、だれも賢明に話すことから判断を下されないこと、しかし、彼のいのち(生活)から。


hoc est, non ex sapiente loquela separata a vita, sed ex sapiente loquela conjuncta vitae. すなわち、いのち(生活)から分離した賢明な話しからでない、しかし、いのち(生活)に結合した賢明な話しから。


Per vitam intelligitur amor; いのち(生活)によって愛が意味される。


quod amor sit vita, supra ostensum est. 愛がいのちであることは、上に示された。


 


(3) 訳文


418. 知恵が人間をつくる、とは一般の見解である。それゆえ、ある者が賢明に話し、教える、と聞くとき、彼をそのようなものである、と信じる。というよりは、その時、その者自身が自分をそのように信じている。集まりの中で話し、教えるとき、記憶から、またもしその者が単に自然的であるなら、名誉、称賛、また利益への情愛である自分の愛の表面から考えるからである。けれども、同じ者がただひとりでいるとき、自分の霊の内的な愛から考え、その時、賢明に考ず、時々は狂って考える。これらから、だれも賢明に話すことからでく、彼の生活から、すなわち、い生活から乖離した賢明な話し方からでなく、生活に結びついた知恵のある話しから判断されることを明らかにすることができる。生活によって愛が意味される。愛がいのち(生活)であることは、前に示された。


 


(1) 原文


419.  (xvi.) Quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur. Homo ex nativitate non amat nisi se et mundum, nam non aliud coram oculis ejus apparet, et inde non aliud in animo ejus versatur; et hic amor est naturalis corporeus, et vocari potest materialis; et praeterea ille amor factus est impurus ex separatione amoris caelestis ab eo apud parentes. Hic amor ab impuritate sua non separari potest, nisi homini facultas sit elevandi intellectum in lucem caeli, ac videre quomodo victurus est, ut amor ejus una cum intellectu in sapientiam elevari possit. Per intellectum videt amor, hoc est, homo, quaenam mala sunt quae amorem inquinant et conspurcant; et quoque videt, quod si illa mala ut peccata fugit et aversatur, amet illa quae malis illis opposita sunt, quae omnia sunt caelestia; tum etiam videt media, per quae mala illa ut peccata fugere et aversari possit. Hoc videt amor, hoc est, homo per usum facultatis elevandi intellectum suum in lucem caeli, ex qua sapientia. Tunc quantum amor primo loco ponit caelum, et secundo mundum, et simul quantum primo loco ponit Dominum, et secundo semet, tantum amor defaecatur ab immundis suis, et purificatur; hoc est, tantum elevatur in calorem caeli, et conjungitur luci caeli, in qua est intellectus, et fit conjugium, quod vocatur conjugium boni et veri, hoc est, amoris et sapientiae. Quisque potest intellectu comprehendere, et rationaliter videre, quod quantum quis fugit et aversatur furta et defraudationes, tantum amet sinceritatem, rectitudinem et justitiam; tum quantum quis fugit et aversatur vindictas et odia, tantum amet proximum; ut et quantum quis fugit et aversatur adulteria, tantum amet castitatem, et sic porro. Immo vix aliquis cognoscit quid caeli et quid Domini est in sinceritate, rectitudine, justitia, amore erga proximum, castitate, et in reliquis amoris caelestis affectionibus, prius quam removerat eorum opposita. Cum removerat opposita, tunc in illis est, et ex illis cognoscit et videt illas; interea est sicut velamen interpositum, quod quidem lucem caeli ad amorem transmittit, sed quia conjugem sapientiam non in eo gradu amat, non recipit illam, immo forte redarguit et increpat illam, dum ex elevatione redit; sed usque adblanditur per id, quod sapientia intellectus sui possit inservire honori, gloriae aut lucro pro medio; at tunc primo loco ponit semet et mundum, et secundo Dominum et caelum; et quod secundo loco ponitur, tantum amatur quantum inservit; et si non inservit, abdicatur et rejicitur; si non prius, usque post mortem. Ex his nunc constat veritas, quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur.


 


(2) 直訳


(xvi.) Quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur.- (xvi.) 愛または意志は理解力の中で清められること、もし一緒に高揚されるなら―


Homo ex nativitate non amat nisi se et mundum, nam non aliud coram oculis ejus apparet, et inde non aliud in animo ejus versatur; 人間は出生から自分と世以外に愛さない、なぜなら、彼の目の前に他のものは見られないから、またここから彼のアニムス()中に他のものは存在しない〔から〕。


et hic amor est naturalis corporeus, et vocari potest materialis; またこの愛は肉体的な自然的なものである、また物質的なものと呼ばれることができる。


et praeterea ille amor factus est impurus ex separatione amoris caelestis ab eo apud parentes. またさらに、その愛は不純なものにされる☆、両親のもとのそれ〔愛〕による天界の愛の分離から。


facioの受動態がfactum estです、それで長島訳「不純なものでした」やや焦点がずれています、また柳瀬訳「両親の愛の中に不純なものとなっている」は意味不明の誤訳です。


Hic amor ab impuritate sua non separari potest, nisi homini facultas sit elevandi intellectum in lucem caeli, ac videre quomodo victurus est, ut amor ejus una cum intellectu in sapientiam elevari possit. この愛は自分の不潔(不純)から分離されることはできない、人間に理解力を天界の光の中へ高揚させる能力がないなら、そしてどのように生きるべきか見ること、その愛が理解力と一緒に知恵の中に高揚されることができるように。


Per intellectum videt amor, hoc est, homo, quaenam mala sunt quae amorem inquinant et conspurcant; 理解力によって、愛は、すなわち、人間は見る、悪がだれであるか、それは愛を不潔にする、また汚す。


et quoque videt, quod si illa mala ut peccata fugit et aversatur, amet illa quae malis illis opposita sunt, quae omnia sunt caelestia; またまた見る、もしその愛を罪として避け、また退けるなら、それらを愛すること、それはその悪に反するものである、それらはすべてのものである、天界的なもの。


tum etiam videt media, per quae mala illa ut peccata fugere et aversari possit. さらに、手段もまた見る、それらによってその悪を罪として避けることと退けることができる。


Hoc videt amor, hoc est, homo per usum facultatis elevandi intellectum suum in lucem caeli, ex qua sapientia. このことを愛は、すなわち、人間は見る、自分の理解力を天界の光の中へ高揚させる能力の使用(役立ち)よって、それ〔光〕から知恵〔がある〕。


Tunc quantum amor primo loco ponit caelum, et secundo mundum, et simul quantum primo loco ponit Dominum, et secundo semet, tantum amor defaecatur ab immundis suis, et purificatur; その時、愛がどれだけ第一の位置に天界を置くか、また第二〔の位置〕に世を、また同時にどれだけ第一の位置に主を〔置くかによって〕、また第二〔の位置〕に自分自身を、それだけ愛は自分の不潔なものから浄化され、また清められる。


hoc est, tantum elevatur in calorem caeli, et conjungitur luci caeli, in qua est intellectus, et fit conjugium, quod vocatur conjugium boni et veri, hoc est, amoris et sapientiae. すなわち、それだけ天界の熱の中に高揚される、また天界の光に結合される、その中に理解力がある、また結婚が行なわれる、それは善と真理の結婚と呼ばれる、すなわち、愛と知恵の。


Quisque potest intellectu comprehendere, et rationaliter videre, quod quantum quis fugit et aversatur furta et defraudationes, tantum amet sinceritatem, rectitudinem et justitiam; それぞれが理解力でつかまえる(理解する)ことができる、また理性的に見ること〔ができる〕、だれかがどれだけ盗みと欺瞞(詐欺)避ける、また退ける、それだけ誠実、正直、また公正を愛すること。


tum quantum quis fugit et aversatur vindictas et odia, tantum amet proximum; さらにだれかがどれだけ復讐と憎しみを避け、また退ける〔かによって〕、それだけ隣人を愛する。


ut et quantum quis fugit et aversatur adulteria, tantum amet castitatem, et sic porro. 例えばまた、だれかがどれだけ姦淫を避け、また退けるか、それだけ貞潔を愛する、その他。


Immo vix aliquis cognoscit quid caeli et quid Domini est in sinceritate, rectitudine, justitia, amore erga proximum, castitate, et in reliquis amoris caelestis affectionibus, prius quam removerat eorum opposita. 実に(というよりは)、ほとんど何も知らない、何が天界のものであるか、何が主のものか、誠実、正直、個性、隣人に対する愛、貞潔の中に、また天界の愛への他の情愛の中に、それらの反したものを追い払うよりも前に。


Cum removerat opposita, tunc in illis est, et ex illis cognoscit et videt illas; 反するものを追い払うとき、その時、それら〔情愛〕の中にいる、またそれらから知り、それらを見る。


interea est sicut velamen interpositum, quod quidem lucem caeli ad amorem transmittit, sed quia conjugem sapientiam non in eo gradu amat, non recipit illam, immo forte redarguit et increpat illam, dum ex elevatione redit; その間、介在するおおいのような〔ものが〕ある、それは確かに天界の光を愛に通す(伝える)、しかし、配偶者〔である〕知恵をその段階の中で愛さないので、それ〔光〕を受けない、実に(というよりは)、おそらくそれ〔知恵〕を非難する、また叱責する、高揚から戻る時。


sed usque adblanditur per id, quod sapientia intellectus sui possit inservire honori, gloriae aut lucro pro medio; しかし、それでも、それによって誘惑されている、自分の理解力の知恵は名誉、称賛、または利益に役立つことができること、手段として。


at tunc primo loco ponit semet et mundum, et secundo Dominum et caelum; しかし、その時、第一の位置に自分自身と世を置く、また第二〔の位置〕に主と天界を。


et quod secundo loco ponitur, tantum amatur quantum inservit; また第二の位置に置かれるものは、それだけ愛される、どれだけ役立つ(仕える)か〔によって〕。


et si non inservit, abdicatur et rejicitur; またもし役立たない(仕えない)なら、放棄される(否認される)、また追い払われる。


si non prius, usque post mortem. もし〔死ぬ〕前にでないなら、それでも死後に。


Ex his nunc constat veritas, quod amor seu voluntas purificetur in intellectu, si simul elevantur. これらから今や真理☆が明らかである、愛または意志は理解力の中で清められること、もし一緒に高揚されるなら。


veritasは同じ真理でも(事実としての真理でなく←この意味もありますが)主からの真理」「永遠の真理」というニュアンスがあります。


 


(3) 訳文


419. (xvi.) 愛または意志は、もし一緒に高揚されるなら、理解力の中で清められること―


 人間は出生から自分と世以外に愛さない。なぜなら、彼の目の前に他のものは見られず、またここから彼の心の中に他のものは存在しないから。またこの愛は肉体的な自然的なものであり、物質的なものと呼ばれることができる。またさらに、その愛は両親のもとの愛により天界の愛から分離されることによって不純なものにされる。この愛は、人間に理解力を天界の光の中へ高揚させる能力があり、その愛が理解力と一緒に知恵の中に高揚されることができ、そしてどのように生きるべきか知ることができないなら、自分の不純から分離されることはできない。理解力によって、愛は、すなわち、人間は、愛を不潔にし、汚す悪が何であるかを見る。もしその愛を罪として避け、退けるなら、その悪に反するものである天界的なものすべてを愛することもまた見る。さらに、その悪を罪として避け、退けることができる手段もまた見る。このことを愛は、すなわち、人間は、自分の理解力を知恵のもととなる天界の光の中へ高揚させる能力の使用よって見る。愛が第一の位置に天界を置き、また第二の位置に世を置き、同時に第一の位置に主を置き、第二の位置に自分自身を置く時、それだけ愛は自分の不潔なものから浄化され、清められる。すなわち、それだけ天界の熱の中に高揚される、また理解力が含まれる天界の光に結合され、善と真理の結婚、すなわち、愛と知恵の結婚と呼ばれる結婚が行なわれる。


 だれかが盗みと欺瞞避け、退けるほど、それだけ誠実、正直、また公正を愛し、さらにだれかが復讐と憎しみを避け、退けるほど、それだけ隣人を愛し、例えばまた、だれかが姦淫を避け、退けるほど、それだけ貞潔を愛すること、またその他のことを、だれもが理解力で知り、また理性的に見ることができる。というよりは、誠実、正直、個性、隣人に対する愛、貞潔の中に、また天界の愛への他の情愛の中に、天界のものである何かが、主のものである何かがあることを、それらの反するものを追い払うよりも前には、ほとんど何も知らない。反するものを追い払う時、それらの情愛の中にいて、それらから知り、それらことを見る。その間、割り込むおおいのようなものがあり、それは天界の光を愛にまで通過させるが、しかし、配偶者である知恵をその段階の中で愛さないので、それ光を受けない、というよりは、おそらくその知恵が高揚から戻る時、非難し、叱責する。それでも、自分の理解力の知恵は手段として名誉、称賛、または利益に役立つことができる、と誘惑されている。しかし、その時、自分自身と世を第一の位置に、主と天界を第二の位置に置いている。また第二の位置に置かれるものは、どれだけ仕えるかによって、それだけ愛され、もし仕えないなら、放棄され、追い払われる。もし死の前でないなら、死後にそうなる。これらから今や、愛または意志は、もし一緒に高揚されるなら、理解力の中で清められる、という真理が明らかである。

原典講読『神の愛と知恵』 420

 

(1) 原文


420.  Simile effigiatur in pulmone, cujus arteriae et venae correspondent affectionibus quae sunt amoris, et cujus respirationes correspondent perceptionibus et cogitationibus quae sunt intellectus, ut supra dictum est. Quod sanguis cordis in pulmone se purificet ab indigestis, et quod ex aere attracto se etiam nutriat conducibilibus, ex multa experientia constat. Quod sanguis se purificet ab indigestis in pulmone, constat non solum ex sanguine influente, qui est venosus, et inde oppletus chylo collecto ab esculentis et vinosis, sed etiam ab exspirationibus quae humidae sunt, et ab illis perceptis odore narium ab aliis, ut et ex sanguinis refluentis in ventriculum cordis sinistrum diminuta copia. Quod sanguis ex aere attracto se nutriat conducibilibus, constat ex immensa copia odorum et halituum ex viretis, floretis et arboretis continue effluentium; exque immensa copia salium varii generis una cum aquis e terris, fluviis et stagnis; exque immensa copia halituum et effluviorum ex hominibus et animalibus, ex quibus aer impraegnatur. Quod haec in pulmonem cum attracto aere influant, non potest negari, et quia hoc non potest negari, nec potest quin sanguis attrahat talia inde quae ei conducunt; et talia conducunt, quae affectionibus amoris ejus correspondent. Inde est quod in vesiculis seu intimis pulmonis sint in multa copia venulae cum osculis, quae talia insorbent; tum quod sanguis refluens in ventriculum cordis sinistrum mutatus sit in arteriosum, ac niteat. Haec confirmant, quod sanguis se purificet ab heterogeneis, et quod se nutriat ab homogeneis. Quod sanguis in pulmone se purificet et nutriat correspondenter affectionibus animi, hoc nondum notum est, sed est notissimum in mundo spirituali: angeli enim qui in caelis sunt, unice delectantur odoribus qui correspondent amori sapientiae illorum; at spiritus in inferno unice delectantur odoribus qui correspondent amori opposito sapientiae; hi odores sunt putores, illi autem odores sunt fragrantiae. Quod homines in mundo impraegnent sanguinem suum similibus secundum correspondentiam cum affectionibus amoris eorum, inde sequitur; quod enim spiritus hominis amat, hoc sanguis secundum correspondentiam appetit, ac respiratione attrahit. Ex hac correspondentia fluit, quod homo quoad amorem suum purificetur, si amat sapientiam, et quod conspurcetur si non amat illam. Omnis etiam purificatio hominis fit per vera quae sunt sapientiae, et omnis conspurcatio hominis fit per falsa opposita veris sapientiae.


 


(2) 直訳


Simile effigiatur in pulmone, cujus arteriae et venae correspondent affectionibus quae sunt amoris, et cujus respirationes correspondent perceptionibus et cogitationibus quae sunt intellectus, ut supra dictum est. 類似のもの(同様のもの)肺の中に映し出されている、その動脈と静脈は愛のものである情愛に対応する、またその呼吸は理解力のものである知覚と思考に対応する、上に言われたように。


Quod sanguis cordis in pulmone se purificet ab indigestis, et quod ex aere attracto se etiam nutriat conducibilibus, ex multa experientia constat. 心臓の血は肺の中で自分自身を不消化物から清めること、また引きつけた空気から自分自身にさらにまた適切なもので滋養物を与える(養う)、多くの経験(観察)から明らかである。


Quod sanguis se purificet ab indigestis in pulmone, constat non solum ex sanguine influente, qui est venosus, et inde oppletus chylo collecto ab esculentis et vinosis, sed etiam ab exspirationibus quae humidae sunt, et ab illis perceptis odore narium ab aliis, ut et ex sanguinis refluentis in ventriculum cordis sinistrum diminuta copia. 血は肺の中で自分自身を不消化物から清めることは、流れ入る血液だけから明らかではない、それは静脈のものである、またここから食物とぶどう酒から集められた乳糜に満たされたもの、しかしまた蒸発気から、それは湿気である、また他の者から鼻のにおいで知覚される他のものから、そのようにまた、左心室に流れ戻る血から、量の減った。


Quod sanguis ex aere attracto se nutriat conducibilibus, constat ex immensa copia odorum et halituum ex viretis, floretis et arboretis continue effluentium; 血は引きつけた空気から自分自身に適切なもので滋養物を与える(養う)ことは、草地、花園や木々から絶えず流れ出る計り知れない(莫大な)(豊富)のにおいや発散物から明らかである。


exque immensa copia salium varii generis una cum aquis e terris, fluviis et stagnis; そして水と一つ☆の計り知れない(莫大な)(豊富)の塩()から、地から、川や池。


「水と一つ」は「水に溶けた」と意訳しましょう。


exque immensa copia halituum et effluviorum ex hominibus et animalibus, ex quibus aer impraegnatur. そして人間や動物からの計り知れない(莫大な)(豊富)息や発散物から、それらから空気は満たされる(しみ込まされる)


Quod haec in pulmonem cum attracto aere influant, non potest negari, et quia hoc non potest negari, nec potest quin sanguis attrahat talia inde quae ei conducunt; これらのものが肺の中に引きつけた空気ととともに流入することは、否定されることができない、またこのことが否定されることができないので、血がここからこのようなものを引きつけないはずもない☆、それらは彼に役立つ(益する)


non posse quinで「~でないはずはない」という意味です。


et talia conducunt, quae affectionibus amoris ejus correspondent. また役立つ(益する)このようなものは、それらは彼の愛の情愛に対応する。


Inde est quod in vesiculis seu intimis pulmonis sint in multa copia venulae cum osculis, quae talia insorbent; ここからである、小囊または肺の最内部の中に小さい開口部とともに多くの豊富な小静脈があること、それらはこれらのものを取り入れる(吸収する)


tum quod sanguis refluens in ventriculum cordis sinistrum mutatus sit in arteriosum, ac niteat. さらに、左心室に流れ戻る血が動脈に変わること、そして輝く。


Haec confirmant, quod sanguis se purificet ab heterogeneis, et quod se nutriat ab homogeneis. これらのことは証明す(確信させる)、血は自分自身を異質のものから清めること、また自分自身を同質のものにより滋養物を与える(養う)と。


Quod sanguis in pulmone se purificet et nutriat correspondenter affectionibus animi, hoc nondum notum est, sed est notissimum in mundo spirituali: 肺の中の血が心の情愛に対応して自分自身を清め、滋養物を与える(養う)ことは、このことはまだよく知られていない、しかし、霊界の中できわめてよく知られている。


angeli enim qui in caelis sunt, unice delectantur odoribus qui correspondent amori sapientiae illorum; というのは、天界の中にいる天使たちは、もっぱらにおいを楽しむ(喜ぶ)から、それらは彼らの知恵の愛に対応する。


at spiritus in inferno unice delectantur odoribus qui correspondent amori opposito sapientiae; しかし、地獄の中の霊らはもっぱらにおいを楽しむ(喜ぶ)、それらは知恵に反する愛に対応する。


hi odores sunt putores, illi autem odores sunt fragrantiae. これら(後者)においは悪臭である、しかしながら、それら(前者)においは芳香である。


Quod homines in mundo impraegnent sanguinem suum similibus secundum correspondentiam cum affectionibus amoris eorum, inde sequitur; 世の中の人間たちは自分の血を彼らの愛の情愛との対応にしたがった類似(のもの)で満たす(しみ込ませる)と、ここからいえる。


quod enim spiritus hominis amat, hoc sanguis secundum correspondentiam appetit, ac respiratione attrahit. というのは、人間の霊が愛するもの、これを血は対応にしたがってほしがる、そして呼吸で収得するから。


Ex hac correspondentia fluit, quod homo quoad amorem suum purificetur, si amat sapientiam, et quod conspurcetur si non amat illam. この対応から流れ出る(~になる)、人間は自分の愛に関して清められること、もし知恵を愛するなら、また汚されること、もしそれを愛さないなら。


Omnis etiam purificatio hominis fit per vera quae sunt sapientiae, et omnis conspurcatio hominis fit per falsa opposita veris sapientiae. さらにまた人間のすべてのものは真理によって浄化(霊的な清め)生ずる(行なわれる)、それは知恵のものである、また人間のすべてのものは知恵の真理に反した虚偽によって汚れが生じる。


 


(3) 訳文


420. 類似のもの肺の中に映し出されており、前に言われたように、その動脈と静脈は愛のものである情愛に対応し、またその呼吸は理解力のものである知覚と思考に対応している。心臓の血は肺の中で不消化物からそれ自体清めること、また吸い込んだ空気からもまたそれ自体に適切なもので養うことは、多くの観察から明らかである。


 「血は肺の中で不消化物からそれ自体を清めること」は、食物とぶどう酒から集められた乳糜に満たされ静脈から流れ入る血液だけでなく、湿気であり、また他の者から鼻のにおいで知覚される他のものから蒸発気からも、そのようにまた左心室に流れ戻る量の減った血からも明らかである。


 「血は吸い込んだ空気からそれ自体に適切なもので養うこと」は、草地、花園、木々から絶えず流れ出る莫大なのにおいや発散物から、また、地、川、からの水に溶けた莫大なの塩分から、また空気を満たしている人間や動物から莫大な息や発散物から明らかである。これらのものが肺の中に吸い込まれた空気ととともに流れ入ることは、否定されることができない、またこのことが否定されることができないので、血がここから彼に役立つようなものを引きつけないはずもないまた役立つようなものは、彼の愛の情愛に対応している。ここから、小囊、すなわち肺の最内部には、小さい開口部をもった多くの豊富な小静脈があり、それらはこれらのものを取り入れ、さらに、左心室に流れ戻る血が動脈に変わり、鮮やかになるのである。これらのことから、血は異質のものからそれ自体を清め、同質のものによりそれ自体を養うことが確信される。


肺の中の血が心の情愛に対応してそれ自体を清め、養うことは、まだよく知られていないが、霊界の中できわめてよく知られている。というのは、天界にいる天使たちは、もっぱら彼らの知恵の愛に対応するにおいを楽しむが、地獄の霊らは、もっぱら知恵に反する愛に対応するにおいを楽しむから。後者のにおいは悪臭である、しかし、前者のにおいは芳香である。世の人間たちは彼らの愛の情愛との対応にしたがった類似のもので自分の血を満たしていることが、ここからいえる。というのは、人間の霊が愛するものを、血は対応にしたがってほしがり、そして呼吸で収得するから。この対応から、人間は、もし知恵を愛するなら自分の愛に関して清められ、もしそれを愛さないなら汚されることになる。人間のすべてのものもまた知恵のものである真理によって浄化生じ、知恵の真理に反した虚偽によって人間のすべてのものの汚れが生じる。

原典講読『神の愛と知恵』 421, 422

 

(1) 原文


421.  (xvii.) Quod amor seu voluntas conspurcetur in intellectu, et ab illo, si non simul elevantur; quoniam si amor non elevatur, tunc manet impurus (ut supra n. 419, 420, dictum est); et cum manet impurus, amat impura, ut vindictas, odia, fraudes, blasphemias, adulteria; haec enim tunc sunt ejus affectiones, quae vocantur concupiscentiae, ac rejicit illa quae charitatis, justitiae, sinceritatis, veritatis, et castitatis sunt. Dicitur quod amor in intellectu, et ab illo, conspurcetur; in intellectu, dum amor afficitur impuris illis; ab intellectu, dum amor facit ut illa, quae sapientiae sunt, fiant sua servitia, et magis cum pervertit, falsificat et adulterat illa. De statu his correspondente cordis seu sanguinis ejus in pulmone, non opus est plura dicere quam quae supra (n. 420) dicta sunt: solum quod loco purificationis sanguinis fiat conspurcatio ejus; et loco nutritionis sanguinis ex fragrantiis fiat nutritio ex putoribus, prorsus sicut in coelo et in inferno fit.


 


(2) 直訳


(xvii.) Quod amor seu voluntas conspurcetur in intellectu, et ab illo, si non simul elevantur; (xvii.) 愛または意志は理解力の中で、またそれから汚されること、もし一緒に高揚されるないなら。


quoniam si amor non elevatur, tunc manet impurus (ut supra n. 419, 420, dictum est); もし愛が高揚されないなら、その時、不潔の中にとどまるからである(上に419, 420番、言われたように)


et cum manet impurus, amat impura, ut vindictas, odia, fraudes, blasphemias, adulteria; また不潔の中にとどまるとき、不潔なものを愛する、復讐、憎しみ、欺瞞、冒涜、姦淫のような。


haec enim tunc sunt ejus affectiones, quae vocantur concupiscentiae, ac rejicit illa quae charitatis, justitiae, sinceritatis, veritatis, et castitatis sunt. というのは、これらはその時、彼の情愛であるから、それは(強い)欲望と呼ばれる、そしてそれらを退ける、それらは、仁愛の、公正の、誠実の、真理の(真実の)また貞潔のものである。


Dicitur quod amor in intellectu, et ab illo, conspurcetur; 愛は理解力の中で、またそれ〔理解力〕から、汚されることが言われる。


in intellectu, dum amor afficitur impuris illis; 「理解力の中で」、愛が特にこれらで影響を及ぼされる時。


ab intellectu, dum amor facit ut illa, quae sapientiae sunt, fiant sua servitia, et magis cum pervertit, falsificat et adulterat illa. 「理解力により」、愛がそれらを、それらは知恵のものである、自分のしもべ(召使い)とするようにする時、またさらに〔汚される〕、それ〔知恵のもの〕をゆがめる(歪曲する)、虚偽化する、また不純化する。


De statu his correspondente cordis seu sanguinis ejus in pulmone, non opus est plura dicere quam quae supra (n. 420) dicta sunt: これらものに対応した心臓のまたは肺の中その血の状態については、上に(420)に言われたそれら以上に多くのことを言うことは必要とされない。


solum quod loco purificationis sanguinis fiat conspurcatio ejus; 血の浄化の代わりにその汚すことが行なわれることの他は(を除いては)☆。


solum quod… は「~の他は、~を除いては」という意味です。


et loco nutritionis sanguinis ex fragrantiis fiat nutritio ex putoribus, prorsus sicut in coelo et in inferno fit. また、芳香から血の滋養物のかわりに悪臭からの滋養物が行なわれる、完全に天界の中と地獄の中で行なわれるように。


 


(3) 訳文


421. (xvii.) 愛または意志は、もし一緒に高揚されるないなら、理解力の中で、また理解力から汚されること。


愛が高揚されないなら(前の419, 420番に言われたように)、その時、不潔の中にとどまり、不潔の中にとどまるとき、復讐、憎しみ、欺瞞、冒涜、姦淫のような不潔なものを愛するからである。というのは、その時、これらのものは欲望と呼ばれる彼の情愛であり、仁愛、公正、誠実、真実、貞潔に属するものを退けるから。


 愛は理解力の中で汚される、また理解力から汚される、と言われる。「理解力の中で汚される」のは、愛が特にこれらにより影響される時である。「理解力により汚される」のは、愛が知恵に属するもの自分のしもべとするよううな時であり、またさらには、知恵に属するものを歪曲し、虚偽化し、不純化する時である。これらものに対応した心臓のまたは肺の中その血の状態については、血の浄化の代わりにその汚すことが行なわれ、天界の中で行なわれるとまったく同じように地獄の中で、芳香から血の滋養物に代わって悪臭からの滋養物が取り入れられることの他は、前に言われたこと(420)それら以上に多くのことを言う必要はない。


 


(1) 原文


422.  (xviii.) Quod amor purificatus a sapientia in intellectu fiat spiritualis et caelestis. Homo nascitur naturalis, sed secundum intellectum elevatum in lucem caeli, et una amorem elevatum in calorem caeli, fit spiritualis et caelestis; fit tunc sicut hortus Edenis, qui in luce vernali et simul in calore vernali est. Intellectus non fit spiritualis et caelestis, sed amor fit; et cum amor fit, etiam intellectum conjugem suam facit spiritualem et caelestem. Amor fit spiritualis et caelestis ex vita secundum vera sapientiae, quae intellectus docet et monstrat: amor per intellectum suum haurit illa, et non a se; nam amor non potest elevare se, nisi sciat vera, et haec scire non potest nisi quam per intellectum elevatum et illustratum; et tunc quantum amat vera faciendo illa, tantum elevatur; nam aliud est intelligere, et aliud est velle; seu aliud est loqui, et aliud est facere. Sunt qui intelligunt et loquuntur vera sapientiae, at usque non volunt et faciunt illa: cum ita amor facit vera lucis quae intelligit et loquitur, tunc elevatur. Quod ita sit, homo ex sola ratione potest videre; quid enim est homo qui intelligit et loquitur vera sapientiae, dum contra illa vivit, hoc est, dum contra illa vult et facit? Quod amor purificatus a sapientia fiat spiritualis et caelestis, est quia homini tres gradus vitae sunt, qui vocantur naturalis, spiritualis et caelestis, de quibus in Tertia Parte hujus operis; et homo potest elevari ab uno in alterum: at non elevatur per solam sapientiam, sed per vitam secundum illam, vita enim hominis est ejus amor; quare quantum vivit secundum sapientiam, tantum amat illam; ac tantum vivit secundum sapientiam, quantum purificat se ab immundis quae sunt peccata; et quantum hoc facit, tantum amat illam.


 


(2) 直訳


(xviii.) Quod amor purificatus a sapientia in intellectu fiat spiritualis et caelestis.- (xviii.) 理解力の中で知恵により清められた愛は、霊的に、また天的になること。


Homo nascitur naturalis, sed secundum intellectum elevatum in lucem caeli, et una amorem elevatum in calorem caeli, fit spiritualis et caelestis; 人間は自然的なものに生まれている、しかし、天界の光の中への理解力の高揚にしたがって、また愛を一緒に☆天界の光の中へ〔高揚させて〕、霊的なものと天的なものになる。


副詞unaは「一緒に」の意味です。


fit tunc sicut hortus Edenis, qui in luce vernali et simul in calore vernali est. そのとき、エデンの園のようになる、それは春の光の中にと同時に春の熱の中にある。


Intellectus non fit spiritualis et caelestis, sed amor fit; 理解力が霊的なものと天的なものにならない、しかし、愛がなる。


et cum amor fit, etiam intellectum conjugem suam facit spiritualem et caelestem. また、愛がなる時、自分の配偶者〔である〕理解力もまた霊的なものと天的なものにする。


Amor fit spiritualis et caelestis ex vita secundum vera sapientiae, quae intellectus docet et monstrat: 愛は知恵の真理にしたがった生活から霊的なものと天的なものになる、それは理解力が教え、示す。


amor per intellectum suum haurit illa, et non a se; 愛は理解力によって自分自身にそれを吸収する(学ぶ)、また自分自身からではない。


nam amor non potest elevare se, nisi sciat vera, et haec scire non potest nisi quam per intellectum elevatum et illustratum; なぜなら、愛は自分自身を高揚させることができない、もし真理を知らないなら、またこれ〔真理〕は高揚されて、照らされた理解力によってでないなら知ることはできないから。


et tunc quantum amat vera faciendo illa, tantum elevatur; またその時、どれだけそれ〔真理〕を行なう〔ことによって〕真理を愛するか〔によって〕、それだけ高揚される。


nam aliud est intelligere, et aliud est velle; なぜなら、あるものは☆理解すること、また他のものは☆意志すること。


alius…et alius… は「あるものは~、他のものは~」ですが、「~と~は別もの」ということですね。


seu aliud est loqui, et aliud est facere. すなわち、あるものは☆話すこと、また他のものは☆行なうこと。


Sunt qui intelligunt et loquuntur vera sapientiae, at usque non volunt et faciunt illa: 知恵の真理を理解する、また話す者がいる、しかしそれでも、それを欲しない、行なわない。


cum ita amor facit vera lucis quae intelligit et loquitur, tunc elevatur. このように(したがって)が光の真理を行なうとき、それを理解し、話す、その時、高揚される。


Quod ita sit, homo ex sola ratione potest videre; このようであることを、人間は理性だけから見ることができる。


quid enim est homo qui intelligit et loquitur vera sapientiae, dum contra illa vivit, hoc est, dum contra illa vult et facit? というのは、人間は何であるか? その者は知恵の真理を理解し、話す、その時、それに反して生活する(生きる)、すなわち、その時、それに反して欲し、行なう。


Quod amor purificatus a sapientia fiat spiritualis et caelestis, est quia homini tres gradus vitae sunt, qui vocantur naturalis, spiritualis et caelestis, de quibus in Tertia Parte hujus operis; 知恵により浄化された愛は霊的なものと天的なものになることは、人間にいの(生活)三つの段階があるからである、それらは自然的、霊的、また天的と呼ばれる、それらについてこの著作の第三部の中に。


et homo potest elevari ab uno in alterum: また人間は一つ〔の段階〕から他〔の段階〕の中へ高揚されることができる。


at non elevatur per solam sapientiam, sed per vitam secundum illam, vita enim hominis est ejus amor; しかし、知恵だけによって高揚されない、しかしそれにしたがった生活によって、というのは、人間の生活(いのち)は彼の愛であるから。


quare quantum vivit secundum sapientiam, tantum amat illam; それゆえ、どれだけ知恵にしたがって生活するか〔によって〕、それだけそれ〔知恵〕を愛する。


ac tantum vivit secundum sapientiam, quantum purificat se ab immundis quae sunt peccata; そして、それゆえ、どれだけ知恵にしたがって生活するか〔によって〕、それだけ自分自身を汚れから清める、それは罪である。


et quantum hoc facit, tantum amat illam. また、どれだけこのことを行なうか〔によって〕、それだけそれ〔知恵〕を愛する。


 


(3) 訳文


422. (xviii.) 理解力の中で知恵により清められた愛は、霊的に、また天的になること。


 人間は自然的に生まれているが、天界の光の中へ理解力が高揚し、また愛を一緒に天界の光の中へ高揚させるのにしたがって、霊的に、また天的になる。そのとき、春の光の中と同時に春の熱の中にあるエデンの園のようになる。理解力が、霊的に、また天的になるのではなく、愛がなる。愛がなる時、自分の配偶者である理解力もまた霊的に、また天的にするのである。愛は、理解力が教え、示す知恵の真理にしたがった生活から霊的に、また天的になる。愛は自分自身にそれを理解力によって学ぶのであり、自分自身からではない。なぜなら、愛は、真理を知らないなら、自分自身を高揚させることができず、、この真理は高揚されて、照らされた理解力によらないなら知ることはできないからである。またその時、その真理を行なうことによって真理を愛するほど、それだけ高揚される。なぜなら、理解することと意志することは、すなわち、話すことと行なうことは別ものであるから。知恵の真理を理解し、話すが、しかしそれでも、それを欲せず、行なわない者がいる。したがって、理解し、話す光の真理は、がそれを行なう時、高揚されるのである。このようであることを、人間は理性だけから見ることができる。というのは、知恵の真理を理解し、話す時に、それに反して生活する、すなわち、その時、それに反して欲し、行なう人間とは何なのか? 


知恵により浄化された愛は霊的に、また天的になることは、人間に自然的、霊的、天的と呼ばれるいの(生活)三つの段階のがあり、人間は一つの段階から他の段階へと高揚されることができるるからである。それらについて本著作の第三部にある。しかし、知恵だけによるのではなく、それにしたがった生活によって高揚さる、人間の生活(いのち)は彼の愛であるからである。それゆえ、知恵にしたがって生活するほど、それだけその知恵を愛する。それゆえ、知恵にしたがって生活するほど、それだけ自分自身を罪である汚れから清める。また、このことを行なうほど、それだけ知恵を愛する。

原典講読『神の愛と知恵』 423

 

(1) 原文


423.  Quod amor purificatus a sapientia in intellectu, fiat spiritualis et caelestis, non ita videri potest per correspondentiam cum corde et pulmone, quia nemo potest videre qualis est sanguis, per quem pulmo in statu respirationis suae tenetur. Potest sanguis scatere immundis, et hic usque non dignoscitur a sanguine mundo; et quoque respiratio hominis mere naturalis similis apparet respirationi hominis spiritualis: at usque probe dignoscitur in caelo, quisque enim ibi respirat secundum conjugium amoris et sapientiae; quare sicut angeli cognoscuntur ex illo conjugio, etiam cognoscuntur ex respiratione: quae causa est, quod dum aliquis, qui non in illo conjugio est, in caelum venit, in angorem pectoris veniat, ac anima respirationis ejus luctetur sicut apud illos qui in agone mortis sunt; quare etiam praecipites se inde dejiciunt, et non requiescunt quam cum apud illos sunt, qui in simili respiratione sunt; tunc enim per correspondentiam in simili affectione et inde cogitatione sunt. Ex his constare potest, quod qui spiritualis est, ejus sanguis purior, qui a quibusdam vocatur spiritus animalis, sit qui purificatus est; et quod tantum purificatus, quantum homo in conjugio amoris et sapientiae est. Purior ille sanguis est, qui illi conjugio proxime correspondet; et quia ille influit in sanguinem corporis, sequitur quod etiam hic per illum purificetur. Contrarium est apud illos, apud quos amor conspurcatus est in intellectu. Sed, ut dictum est, nemo potest hoc per aliquam experientiam ex sanguine explorare, sed potest ex amoris affectionibus, quoniam hae sanguini correspondent.


 


(2) 直訳


Quod amor purificatus a sapientia in intellectu, fiat spiritualis et caelestis, non ita videri potest per correspondentiam cum corde et pulmone, quia nemo potest videre qualis est sanguis, per quem pulmo in statu respirationis suae tenetur. 理解力の中の知恵により清められたは霊的に、また天的になることは、心臓と肺との対応によってこのように見られることはできない、だれも血がどんなものか見ることができないので、それ〔血〕によって肺は自分の呼吸の状態の中に保たれる。


Potest sanguis scatere immundis, et hic usque non dignoscitur a sanguine mundo; 血は不潔なもので満ちることができる、またこれはそれでもきれいな血から区別されない。


et quoque respiratio hominis mere naturalis similis apparet respirationi hominis spiritualis: また単に自然的な人間の呼吸もまた、同様に見られる、霊的な人間の呼吸に。


at usque probe dignoscitur in caelo, quisque enim ibi respirat secundum conjugium amoris et sapientiae; しかし、それでも天界の中で十分に(よく)区別される、というのはそこにそれぞれが愛と知恵の結婚にしたがって呼吸するから。


quare sicut angeli cognoscuntur ex illo conjugio, etiam cognoscuntur ex respiratione: それゆえ、天使たちは彼らの結婚から知られるように、さらにまた呼吸から知られる。


quae causa est, quod dum aliquis, qui non in illo conjugio est, in caelum venit, in angorem pectoris veniat, ac anima respirationis ejus luctetur sicut apud illos qui in agone mortis sunt; それが理由である、ある者が、その者はその結婚の中にいない、天界の中にやって来る時、胸の激痛(苦悶)の中にやって来る、そして彼の呼吸の息はもがく、彼らのもとにのように、死の激痛(苦悶)の中にいる者。


quare etiam praecipites se inde dejiciunt, et non requiescunt quam cum apud illos sunt, qui in simili respiratione sunt; それゆえ、さらにまたまっさかさまに☆自分自身をここから投げ落とす、また彼らのもとにいるとき以外に休まない、彼らは同様の呼吸の中にいる。


形容詞praeceps「まっさかさまの」を副詞にしたものです。


tunc enim per correspondentiam in simili affectione et inde cogitatione sunt. というのは、その時、対応によって似た性質の(同様の)情愛の中に、またここから思考の中にいるから。


Ex his constare potest, quod qui spiritualis est, ejus sanguis purior, qui a quibusdam vocatur spiritus animalis, sit qui purificatus est; これらから明らかにすることができる、霊的である者は、彼のさらに純粋な血が、それはある者により霊精(霊魂精気?)☆と呼ばれる、清められるものである。


英語でanimal spiritであり、この訳語は何でしょうか? スピリトゥス・アニマリスとしておくほうがよいのでしょうか? (4) ピリトゥス・アニマリスについて、を参照。


et quod tantum purificatus, quantum homo in conjugio amoris et sapientiae est. またそれだけ清められること、どれだけ人間が愛と知恵の結婚の中にいるか〔によって〕。


Purior ille sanguis est, qui illi conjugio proxime correspondet; そのより純粋な血である、その結婚に最も近く対応するものは。


et quia ille influit in sanguinem corporis, sequitur quod etiam hic per illum purificetur. またこれ〔純粋な血〕が身体の血の中に流入するので、これ〔身体の血〕がそれによって清められることがいえる。


Contrarium est apud illos, apud quos amor conspurcatus est in intellectu. 彼らのもとで反対()である、愛が理解力の中で汚されている者のもとで。


Sed, ut dictum est, nemo potest hoc per aliquam experientiam ex sanguine explorare, sed potest ex amoris affectionibus, quoniam hae sanguini correspondent. しかし、言われたように、だれもこのことを血から何らかの観察によって見つけ出すことはできない、しかし、愛の情愛から〔観察によって〕できる、これら〔情愛〕は血に対応するので。


 


(3) 訳文


423. 理解力の中の知恵により清められたは霊的に、また天的になることは、心臓と肺との対応によっては見られることはできない、だれも肺を呼吸の状態の中に保つ血がどんなものか見ることができないから。血は不潔なもので満ちることができ、それでもこれはきれいな血と区別されない。また単に自然的な人間の呼吸もまた霊的な人間の呼吸と同じように見られる。それでも、天界の中で十分に区別される、というのはそこのだれもが愛と知恵の結婚にしたがって呼吸するから。それゆえ、天使たちは彼らの結婚から知られるように、呼吸からもまた知られる。それが、その結婚の中にいない者が、天界の中にやって来る時、胸の苦悶が起こり、その呼吸は死の苦悶の中にいる者のようになる理由である。それゆえ、そこから、まっさかさまに自分自身を投げ落とし、同じような呼吸の中にいる者らもとく来るまでその苦悶はおさまらない。というのは、その時、対応によって同じような情愛の中に、またここから同じような思考の中にいるから。


 これらから、霊的である者は、ある者により霊魂精気と呼ばれる、さらに純粋な血が清められるものであること、また人間が愛と知恵の結婚の中にいるほど、それだけ清められることを明らかにすることができる。その結婚に最も近く対応するものはそのより純粋な血である。またこの純粋な血が身体の血の中に流入するので、身体の血がそれによって清められることがいえる。愛が理解力の中で汚されている者のもとではこれとである。


Sed, ut dictum est, nemo potest hoc per aliquam experientiam ex sanguine explorare, sed potest ex amoris affectionibus, quoniam hae sanguini correspondent. しかし、述べたように、だれもこのことを血を観察することによって見つけ出すことはできない、しかし、情愛は血に対応するので、愛の情愛を観察することによってできる


 


(4) スピリトゥス・アニマリスについて


 ここの文面からは「純粋な血」と同義語に見えます、また『霊界体験記』831番、1812番『天界の秘義』4227:2番もそのような記述です。でも違います、血ではありません(「純粋な体液」とすればよかったかもしれません)。スヴェーデンボリは1742年頃、すなわち、『動物界の理法』1740年出版と『動物界』1744年出版の間であり、解剖学を学んでときに、このことにつて論文を書いています。後日、その内容を簡単に紹介したいと思います。


 さてここではanimal spiritsの訳語についてだけ述べます。『リーダーズ英和』(研究社)を引くと「血気」と出ていますが、これではありません。『リーダーズプラス』を引いてください。そこに「霊魂精気《脳髄に生じ神経を通って全身に伝えられるとされている精気:感覚、随意運動の原理であり、魂と外界とをつなぐ役を果すと考えられた》」とあります。これです。


 当時は、血液よりも、さらに精妙な体液を想定したのでしょう。それに霊魂と身体との仲介役をあたえたのでした。