原典講読『神の愛と知恵』 410

 

(1) 原文


410.  (xii.) Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, ac faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur. Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, patet a correspondentia eorum cum corde et pulmone. Experientia anatomica docet, quod cor in suae vitae motu sit dum nondum pulmo. Hoc docet experientia ex illis qui deliquium patiuntur, et ex illis qui suffocantur; tum ex embryonibus in uteris, et ex pullis in ovis. Experientia anatomica etiam docet, quod cor, dum solum agit, formet pulmonem, ac adaptet illum, ut possit ibi respirationem agere; et quod etiam reliqua viscera et organa formet, ut in illis possit varios usus agere; organa faciei ut possit sentire, organa motus ut possit agere, et reliqua in corpore, ut possit usus affectionibus amoris correspondentes sistere. Ex his primum constat, quod sicut cor talia producit propter varias functiones, quas in corpore obiturum est, ita amor similia in receptaculo suo, quod vocatur voluntas, propter varias affectiones, quae faciunt formam ejus; quae quod sit forma humana, supra ostensum est. Nunc quia primae et proximae amoris affectiones sunt affectio sciendi, affectio intelligendi, et affectio videndi id quod scit et intelligit, sequitur quod amor pro illis formet intellectum, et quod in illas actualiter veniat, dum incipit sentire et agere, et cum incipit cogitare. Quod intellectus nihil ad hoc conferat, constat ex parallelismo cordis et pulmonis, de quo supra. Ex his videri potest, quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, et non sapientia seu intellectus se amori seu voluntati; et inde quoque constat, quod scientia, quam amor ex affectione sciendi sibi acquirit, ac perceptio veri quam ex affectione intelligendi, et cogitatio quam ex affectione videndi id quod scit et intelligit, non sit intellectus, sed quod sit amoris. Cogitationes, perceptiones et inde scientiae, influunt quidem e mundo spirituali, at usque non recipiuntur ab intellectu, sed ab amore secundum ejus affectiones in intellectu. Apparet sicut intellectus recipiat illa, et non amor seu voluntas, sed est fallacia. Apparet etiam sicut intellectus conjungat se amori seu voluntati, sed hoc etiam est fallacia; amor seu voluntas se conjungit intellectui, ac facit ut reciproce conjungatur; quod reciproce conjungatur, est ex conjugio amoris cum illa; inde fit conjunctio sicut reciproca a vita et inde potentia amoris. Simile est cum conjugio boni et veri, nam bonum est amoris, et verum est intellectus: bonum agit omnia, ac recipit verum in domum suam, et se conjungit cum illo quatenus concordat. Potest etiam bonum admittere vera quae non concordant, sed hoc facit ex affectione sciendi, intelligendi, et cogitandi sua, dum nondum determinavit se ad usus, qui sunt fines ejus, et vocantur bona ejus. Conjunctio reciproca, seu veri cum bono, est prorsus nulla; quod conjungatur reciproce, est ex vita boni. Inde est, quod omnis homo, ac omnis spiritus et angelus spectetur a Domino secundum ejus amorem seu bonum, et nullus secundum ejus intellectum seu verum separatum ab amore seu bono: vita enim hominis est ejus amor, ut supra ostensum est, ac vita ejus est sicut affectiones suas exaltaverat per vera; hoc est, sicut affectiones perfecerat ex sapientia; nam affectiones amoris exaltantur et perficiuntur per vera, ita per sapientiam; et tunc agit amor conjunctim cum illa, sicut ex illa, sed agit ex se per illam, ut per suam formam, quae prorsus nihil ducit ex intellectu, sed omne ex aliqua amoris determinatione, quae vocatur affectio.


 


(2) 直訳


(xii.) Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, ac faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur.- (xii.) 愛または意志はそれ自体を知恵または理解力に結合させること、そして知恵または理解力が相互に結合されるようにする。


Quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, patet a correspondentia eorum cum corde et pulmone. 愛または意志はそれ自体を知恵または理解力に結合させることは、心臓と肺とのその対応から明らかである。


Experientia anatomica docet, quod cor in suae vitae motu sit dum nondum pulmo. 解剖学の観察☆が教える、心臓はそのいのちの運動の中にあること、まだ肺が〔運動の中に〕ない時。


『レキシコン』には「経験」の訳語しかありませんが、私の調べた3種の英訳はすべてobservationとしています。すなわち、レキシコンにこの訳語を追加します。


Hoc docet experientia ex illis qui deliquium patiuntur, et ex illis qui suffocantur; このことを彼らからの観察(経験)教える、気絶を被った者たち、また彼らから、窒息させられた者たち。


tum ex embryonibus in uteris, et ex pullis in ovis. さらに、子宮の中の胎児たちから、また卵の中のひよこから。


Experientia anatomica etiam docet, quod cor, dum solum agit, formet pulmonem, ac adaptet illum, ut possit ibi respirationem agere; さらにまた解剖学の観察が教える、心臓は、それだけで働く時、肺を形成する、そしてそれ〔肺〕を適合させること、そこに呼吸が働くことができるように。


et quod etiam reliqua viscera et organa formet, ut in illis possit varios usus agere; また、さらにまた他の内臓や器官を形成すること、それらの中でいろいろな役立ちができるように。


organa faciei ut possit sentire, organa motus ut possit agere, et reliqua in corpore, ut possit usus affectionibus amoris correspondentes sistere. 顔の器官は感じることができるように、運動の器官は働くことができるように、また身体の中の他のものは、愛の情愛に対応する役立ちをもたらすことができるように。


Ex his primum constat, quod sicut cor talia producit propter varias functiones, quas in corpore obiturum est, ita amor similia in receptaculo suo, quod vocatur voluntas, propter varias affectiones, quae faciunt formam ejus; これらから初めて明らかである、心臓がいろいろな機能のためのこのようなものを生み出すように、それらを身体の中で果たそうとする☆、このように愛は同様のものを自分の容器の中に、それは意志と呼ばれる、いろいろな情愛のために、それはその形をつくる。


未来能動分詞obiturumの辞書形はobeoです。


quae quod sit forma humana, supra ostensum est. それは、人間の形であること、上に示されている。


Nunc quia primae et proximae amoris affectiones sunt affectio sciendi, affectio intelligendi, et affectio videndi id quod scit et intelligit, sequitur quod amor pro illis formet intellectum, et quod in illas actualiter veniat, dum incipit sentire et agere, et cum incipit cogitare. さて、愛の情愛の最初のものと最も近いものは、知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、またそれを見ようとする情愛であるので、知り、理解するもの、いえる、愛はこれらのために理解力を形成し、またそれらの中に実際にやって来る、感じ、活動し始める時、また考え始める時。


Quod intellectus nihil ad hoc conferat, constat ex parallelismo cordis et pulmonis, de quo supra. 理解力はこのことに何も寄与しないことは、心臓と肺の並行(比較)から明らかである、そのことについては上に。


Ex his videri potest, quod amor seu voluntas se conjungat sapientiae seu intellectui, et non sapientia seu intellectus se amori seu voluntati; これらから見られることができる、愛または意志がそれ自体を知恵または理解力に結合させること、また知恵または理解力がそれ自体を愛または意志に〔結合させ〕ない。


et inde quoque constat, quod scientia, quam amor ex affectione sciendi sibi acquirit, ac perceptio veri quam ex affectione intelligendi, et cogitatio quam ex affectione videndi id quod scit et intelligit, non sit intellectus, sed quod sit amoris. また、ここからもまた明らかである、知識は、それを愛は知ろうとする情愛からそれ自体に獲得すること、そして真理の知覚は、それを理解しようとする情愛から、また思考は、それを見ようとする情愛から、知り、理解するもの、理解力のものではない、しかし、愛のものであること。


Cogitationes, perceptiones et inde scientiae, influunt quidem e mundo spirituali, at usque non recipiuntur ab intellectu, sed ab amore secundum ejus affectiones in intellectu. 思考、知覚、またここから知識は、確かに霊界から流入する、しかしそれでも、理解力により受け入れられない、しかし、愛によりその情愛にしたがって理解力の中に〔受け入れられる〕。


Apparet sicut intellectus recipiat illa, et non amor seu voluntas, sed est fallacia. 理解力がそれらを受け入れるように見える、また愛または意志でない、しかし、〔外観からの〕欺きである。


Apparet etiam sicut intellectus conjungat se amori seu voluntati, sed hoc etiam est fallacia; さらにまた理解力がそれ自体を愛にまたは意志に結合させるように見える、しかしこのこともまた欺きである。


amor seu voluntas se conjungit intellectui, ac facit ut reciproce conjungatur; 愛または意志がそれ自体を理解力に結合させる、そして相互に結合されるようにする。


quod reciproce conjungatur, est ex conjugio amoris cum illa; 相互に結合されることは、それ☆との愛の結合からである。


この「それ」とは何でしょうか、普通は直前の「理解力」です。しかし「性」に注意してください。理解力は男性です、ここはillaすなわち女性奪格です。それで、さかのぼって「知恵」ですね。


inde fit conjunctio sicut reciproca a vita et inde potentia amoris. そこから相互のもののような結合がある、愛のいのちとそこからの力から。


Simile est cum conjugio boni et veri, nam bonum est amoris, et verum est intellectus: 善と真理の結婚に同様である、なぜなら、善は愛のものである、また真理は理解力のものであるから。


bonum agit omnia, ac recipit verum in domum suam, et se conjungit cum illo quatenus concordat. 善がすべてのものを行なう、そして、真理を自分の家に受け入れる、また、それとそれ自体を結合させる、一致(調和)しているかぎり。


Potest etiam bonum admittere vera quae non concordant, sed hoc facit ex affectione sciendi, intelligendi, et cogitandi sua, dum nondum determinavit se ad usus, qui sunt fines ejus, et vocantur bona ejus. さらにまた善は真理を、それは一致(調和)していない、入ることを許すことができる、しかし、このことを行なう、知ろうとする情愛から、理解しようとする、それ〔善のもの〕を考えようとする、その時、まだそれ自体を役立ちへ向けていない(決定していない)それはそれの目的である、またその善と呼ばれる。


Conjunctio reciproca, seu veri cum bono, est prorsus nulla; 相互の結合は、すなわち、善との真理の、まったく何もない。


quod conjungatur reciproce, est ex vita boni. 相互に結合されることは、善のいのち(生活)らである。


Inde est, quod omnis homo, ac omnis spiritus et angelus spectetur a Domino secundum ejus amorem seu bonum, et nullus secundum ejus intellectum seu verum separatum ab amore seu bono: ここからである、すべての人間は、そしてすべての霊と天使は、主から彼の愛または善にしたがって見られる、また、彼の理解力または意志から〔見られ〕ないこと、愛または善から分離した。


vita enim hominis est ejus amor, ut supra ostensum est, ac vita ejus est sicut affectiones suas exaltaverat per vera; というのは、人間のいのちは彼の愛であるから、上に示されているように、そしてそのいのちは〔彼が〕真理によって高めた自分の情愛のようなものである。


hoc est, sicut affectiones perfecerat ex sapientia; すなわち、知恵から完成させた情愛のようである。


nam affectiones amoris exaltantur et perficiuntur per vera, ita per sapientiam; なぜなら、愛の情愛は真理によって高められ、完成させられるから、このように知恵によって。


et tunc agit amor conjunctim cum illa, sicut ex illa, sed agit ex se per illam, ut per suam formam, quae prorsus nihil ducit ex intellectu, sed omne ex aliqua amoris determinatione, quae vocatur affectio. またその時、愛はそれ〔知恵〕と結合して働く、それからのように、しかし、それを通してそれ自体から、それ自体の形によってのように、それはまったく理解力からは何も導かない、しかし、すべてを何らかの愛の方向(決定)ら、それは情愛と呼ばれる☆。


ごちゃごちゃしていますが、愛は行動する時、形として知恵からのようであるけれども、すべては愛が定めているということです。


 


(3) 訳文


410. (xii.) 愛または意志は、自分を知恵または理解力に結合させ、そして知恵または理解力が相互に結合されるようにすること―


 愛または意志がそれ自体を知恵または理解力に結合させることは心臓と肺との対応から明らかである。解剖学の観察から、肺がまだ運動していない時に、心臓はそのいのちの運動の中にあることがわかっている。このことは、気絶した者たち、窒息させられた者たちを観察することから、さらに、子宮の中の胎児たちから、また卵の中のひよこからもわかる。さらにまた解剖学の観察から、心臓は、それだけで働く時に肺を形成し、そこで呼吸することができるようそれを適合させること、さらにまた他の内臓や器官を、それらの中でいろいろな役立ちができるように形成すること、顔の器官を感じることができるように、運動の器官を働くことができるように、また身体の中の他のものを愛の情愛に対応する役立ちをもたらすことができるように形成することがわかる。これらから初めて、心臓が、身体の中で果たそうとすいろいろな機能のためのこのようなものを生み出すように、このように愛は意志と呼ばれる自分の容器の中に、いろいろな情愛のために、同様のもののその形をつくることが明らかである。それが人間の形であることは前に示されている。


 さて、愛の情愛の最初のものと最も近いものは、知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、また知って理解しているものを見ようとする情愛であるので、愛はこれらのために理解力を形成し、また感じ、活動し始める時、また考え始める時、それらの中に実際にやって来ることがいえる。理解力はこのことに何も寄与しないことは、心臓と肺の比較から明らかである、そのことについては上に述べた。これらから、愛または意志が知恵または理解力に結合するのであって、知恵または理解力が愛または意志に結合するのではないことを知ることができる。ここからもまた、愛は知識を知ろうとする情愛から獲得すること、そして理解しようとする情愛から真理の知覚を、知って理解しているものを見ようとする情愛から思考を獲得し、このことが理解力に属さず、愛に属することが明らかである。 確かに霊界から思考、知覚、またここから知識が流入するが、しかしそれでも理解力により受け入れられるのではなく、愛によりその情愛にしたがって理解力の中に受け入れられるのである。 愛または意志ではなく、理解力がそれらを受け入れるように見えるが、これは欺きである。さらにまた、理解力が愛または意志に結合するように見えるが、このこともまた欺きである。愛または意志が理解力に結合し、相互に結合されるようにする。相互に結合されるのは、知恵と愛の結合からである。ここから愛のいのちとそこからの力から相互おもののような結合がある。善と真理の結婚も同様である、なぜなら、善は愛に属し、真理は理解力に属するから。善がすべてのものを行ない、真理を自分の家に受け入れ、また一致しているかぎり、それと結合する。善は、一致していない真理もまた入ることを許すことができる、しかし、このことを、善のものを知ろうとする情愛から、理解しようとする情愛から、考えようとする情愛から行なうのであって、その時、善と呼ばれるそれの目的である役立ちはまだ決定していないのである。相互の結合といっても、真理から善との結合はまったく何もない。善のいのち(生活)ら相互に結合されるのである。ここから、すべての人間は、またすべての霊と天使は、主から彼の愛または善にしたがって見られ、愛または善から分離した理解力または意志からは見られない。というのは、前に示されているように、人間のいのちは彼の愛であり、そのいのちは彼が真理によって高めた自分の情愛のようなものであるから、すなわち、知恵から完成させた情愛のようなものである。なぜなら、愛の情愛は真理によって、したがって知恵によって高められ、完成させられるから。またその時、愛は知恵と結合して、知恵からのように活動するが、しかし、知恵を通してそれ自体から、まったく理解力からは何も導かないで、すべてを情愛と呼ばれる何らかの愛が定めたものから導いたそれ自体の形によるかのように活動するのである。

原典講読『神の愛と知恵』 411

 

(1) 原文


411.  Amor vocat omnia illa sua bona, quae ei favent, et vocat omnia illa sua vera, quae ut media ducunt ad bona; et quia illa sunt media, amantur et fiunt affectionis ejus, et sic fiunt affectiones in forma; quare verum non aliud est quam forma affectionis quae est amoris. Forma humana non aliud est quam forma omnium affectionum amoris; pulchritudo est sua intelligentia, quam sibi comparat per vera, quae recipit vel visu vel auditu externo et interno. Haec sunt quae amor disponit in formam affectionum suarum, quae formae in multa varietate sunt, sed omnes trahunt similitudinem ex communi sua forma, quae est humana: omnes hae formae sunt ei pulchrae et amabiles, reliquae autem ei sunt impulchrae et inamabiles. Ex his etiam constat, quod amor se conjungat intellectui, et non vicissim, et quod reciproca conjunctio etiam sit ex amore. Hoc est quod intelligitur per quod amor seu voluntas faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur.


 


(2) 直訳


Amor vocat omnia illa sua bona, quae ei favent, et vocat omnia illa sua vera, quae ut media ducunt ad bona; 愛はそれらすべてのものを自分の善と呼ぶ、それらは彼に好意をもつ(賛同する)、またそれらすべてのものを真理と呼ぶ、それらは手段として善へ導く。


et quia illa sunt media, amantur et fiunt affectionis ejus, et sic fiunt affectiones in forma; またそれらは手段なので、愛され、彼の情愛のものになる、またこうして形の中の情愛になる。


quare verum non aliud est quam forma affectionis quae est amoris. それゆえ、真理は情愛の形以外の何らかのものではない、それは愛のものである。


Forma humana non aliud est quam forma omnium affectionum amoris; 人間の形は愛のすべての情愛の形以外の何らかのものではない。


pulchritudo est sua intelligentia, quam sibi comparat per vera, quae recipit vel visu vel auditu externo et interno. 美は自分の理解(知性)ある、それを自分自身に真理によって得る、それらをあるいは視覚☆あるいは聴覚☆で受ける、外なるまた内なる。


ここで「自分の」また「自分自身に」とは何を指すかと言えば主題となっている「愛」でしょう。ここまではよいのですが、文脈からは「視覚、聴覚で受ける」主語はやはり「愛」です。すると愛に視覚、聴覚があることになります。擬人法と思えばよいのでしょうが、すると、最後の「外なるまた内なる(視覚と聴覚)」の意味が私にはわりません。特に「外なる視覚または聴覚」です。


Haec sunt quae amor disponit in formam affectionum suarum, quae formae in multa varietate sunt, sed omnes trahunt similitudinem ex communi sua forma, quae est humana: これらは愛が自分の情愛の形に配列す(整える)のである、それらの形は多くの多様性の中にある、しかし、すべてのものは共通の(全般的な)分の形から似ているものを引き寄せる(得る)、それは人間性である。


omnes hae formae sunt ei pulchrae et amabiles, reliquae autem ei sunt impulchrae et inamabiles. すべてのそれらの形は彼に美しくまた愛らしい、しかしながら、他のものは美しくなく(醜い)た愛嬌がない。


Ex his etiam constat, quod amor se conjungat intellectui, et non vicissim, et quod reciproca conjunctio etiam sit ex amore. これらからもまた明らかである、愛は自分自身を理解力に結合させること、また、逆ではない、また相互の結合もまた愛からであること。


Hoc est quod intelligitur per quod amor seu voluntas faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur. このことである、愛または意志が知恵または理解力を相互に結合されるようにすることによって意味されること。


 


(3) 訳文


411. 愛は自分に好意をもつすべてのものを自分の善と呼び、また手段として善へ導くすべてのものを真理と呼ぶ。またそれらの真理は手段なので、愛され、彼の情愛のものになり、またこうして形の中の情愛になる。それゆえ、真理は愛のものである情愛の形以外のものではない。人間の形は愛のすべての情愛の形以外のものではない。美は自分の知性であり、外なるまた内なる視覚あるいは聴覚で受ける真理によってそれを自分自身に得る。これらの真理は愛が自分の情愛の形に整えるものであり、それらの形はきわめて多様であるが、しかし、すべてのものは人間性である分の全般的な形から似ているものを得ている。彼にそれらの形のすべては美しく、愛らしいが、他のものは美しくないし、愛らしくもない。これらからもまた、愛は自分自身を理解力に結合させ、その逆ではないこと、また相互の結合もまた愛からであることが明らかである。このことが、愛または意志が知恵または理解力を相互に結合されるようにすることによって意味される。

原典講読『神の愛と知恵』 412

 

(1) 原文


412.  Haec quae dicta sunt, in quadam imagine videri et sic confirmari possunt ex correspondentia cordis cum amore, et pulmonis cum intellectu, de qua supra; nam cum cor correspondet amori, tunc determinationes ejus, quae sunt arteriae et venae, correspondent affectionibus, et in pulmone affectionibus veri: et quia in pulmone etiam sunt alia vasa, quae vocantur aerifera, per quae fit respiratio, quare haec vasa correspondent perceptionibus. Probe sciendum est, quod arteriae et venae in pulmone non sint affectiones, et quod respirationes non sint perceptiones et cogitationes, sed quod correspondentiae sint, correspondenter enim seu synchrone agunt: similiter ut cor et pulmo, quod non sint amor et intellectus, sed quod sint correspondentiae; et quoniam sunt correspondentiae, potest unum videri in altero. Ille qui omnem fabricam pulmonis ex anatomia novit, si confert illam cum intellectu, potest clare videre, quod intellectus nihil agat ex se, non percipiat nec cogitet ex se, sed omne ex affectionibus quae sunt amoris; quae in intellectu vocantur affectio sciendi, intelligendi et videndi id (de quibus supra actum est). Omnes enim status pulmonis dependent a sanguine e corde, et ex vena cava et aorta, ac respirationes, quae fiunt in ramis bronchialibus, existunt secundum illorum statum; nam cessante sanguinis influxu cessat respiratio. Perplura possunt adhuc ex pulmonis fabrica collata cum intellectu, cui correspondet, detegi; sed quia scientia anatomica paucis nota est, ac demonstrare aut confirmare aliquid per ignota, ponit rem in obscuritate, quare non licet plura de his dicere. Ex nota mihi pulmonis fabrica plene convictus sum, quod amor per suas affectiones se conjungat intellectui, et quod intellectus non se conjungat alicui affectioni amoris, sed quod ab amore reciproce conjungatur, propter finem ut amori sit vita sensitiva et vita activa. At omnino sciendum est, quod homini duplex respiratio sit, una spiritus et altera corporis; et quod respiratio spiritus dependeat a fibris e cerebris, et respiratio corporis e vasis sanguineis e corde, et e vena cava et aorta. Praeterea evidens est quod cogitatio producat respirationem, et quoque evidens est quod affectio quae amoris producat cogitationem; nam cogitatio absque affectione est prorsus sicut respiratio absque corde, quae non dabilis est. Inde patet quod affectio quae amoris conjungat se cogitationi quae intellectus, ut supra dictum; similiter ut cor in pulmone.


 


(2) 直訳


Haec quae dicta sunt, in quadam imagine videri et sic confirmari possunt ex correspondentia cordis cum amore, et pulmonis cum intellectu, de qua supra; これらは、それらは言われた、ある種の映像の中に見られること、またこうして確信されることができる、愛との心臓の対応から、また理解力との肺の〔対応から〕、それらについては上に。


nam cum cor correspondet amori, tunc determinationes ejus, quae sunt arteriae et venae, correspondent affectionibus, et in pulmone affectionibus veri: なぜなら、心臓が愛と対応するとき、その時、その方向(確定)、それらは動脈と静脈である、情愛に対応するから、また肺の中では真理の情愛に〔対応する〕。


et quia in pulmone etiam sunt alia vasa, quae vocantur aerifera, per quae fit respiratio, quare haec vasa correspondent perceptionibus. また肺の中にはまた他の管()がある、それらは気管と呼ばれる、それによって呼吸が行なわれる、それゆえ、これらの管()は知覚に対応する。


Probe sciendum est, quod arteriae et venae in pulmone non sint affectiones, et quod respirationes non sint perceptiones et cogitationes, sed quod correspondentiae sint, correspondenter enim seu synchrone agunt: 十分(正しく)らなければならない、肺の中の動脈と静脈は情愛ではないこと、また呼吸は知覚と思考ではないこと、しかし対応するものであること、というのは対応して、すなわち、同期的に働くから。


similiter ut cor et pulmo, quod non sint amor et intellectus, sed quod sint correspondentiae; 同様に(同じように)臓と肺、愛と理解力ではないこと、しかし対応するものであること。


et quoniam sunt correspondentiae, potest unum videri in altero. また対応するものなので、一つは他のものの中に見られることができる。


Ille qui omnem fabricam pulmonis ex anatomia novit, si confert illam cum intellectu, potest clare videre, quod intellectus nihil agat ex se, non percipiat nec cogitet ex se, sed omne ex affectionibus quae sunt amoris; その者は、解剖学から肺のすべての構造を知った者、もしそれらを理解力と比較するなら、はっきりと見ることができる、理解力はそれ自体から何も働かないこと、それ自体から知覚しない、考えもしない、しかし、すべては情愛から、それらは愛のものである。


quae in intellectu vocantur affectio sciendi, intelligendi et videndi id (de quibus supra actum est 理解力の中のそれらは、知ろうとする、理解しようとする、またそれを見ようとする情愛である(それらについて上に扱われた)


Omnes enim status pulmonis dependent a sanguine e corde, et ex vena cava et aorta, ac respirationes, quae fiunt in ramis bronchialibus, existunt secundum illorum statum; というのは、肺のすべての状態は心臓からの血に依存する(従属する)から、また大静脈と大動脈から、そして呼吸は、それは気管支の枝の中で行なわれる、それらの状態にしたがって存在するようになる。


nam cessante sanguinis influxu cessat respiratio. なぜなら、血の流入が止まるとき、呼吸は止まるから。


Perplura possunt adhuc ex pulmonis fabrica collata cum intellectu, cui correspondet, detegi; 非常に多くのことがさらに理解力と比較された肺の構造から、それに対応する、示されることができる。


sed quia scientia anatomica paucis nota est, ac demonstrare aut confirmare aliquid per ignota, ponit rem in obscuritate, quare non licet plura de his dicere. しかし、解剖学の知識はわずかな者によく知られているので、そして何らかのものを未知のものによって説明することと確認することは、物事を不明瞭(暗さ)の中に置く、それゆえ、これらについて多くのことを言うことは許されない。


Ex nota mihi pulmonis fabrica plene convictus sum, quod amor per suas affectiones se conjungat intellectui, et quod intellectus non se conjungat alicui affectioni amoris, sed quod ab amore reciproce conjungatur, propter finem ut amori sit vita sensitiva et vita activa. 肺の構造〔について〕私に知られたことから、私は十分に確信(納得)している、愛は自分の情愛によって自分自身を理解力に結合させること、また理解力は自分自身を何らかの愛の情愛に結合させないこと、しかし、愛により相互に結合されること、目的のために、感覚的ないのちと活動的ないのちが愛のものであるような。


At omnino sciendum est, quod homini duplex respiratio sit, una spiritus et altera corporis; しかし、完全に(確かに)知らなければならない、人間に二重の(二様の)呼吸があること、一つは霊の、またもう一つは身体の。


et quod respiratio spiritus dependeat a fibris e cerebris, et respiratio corporis e vasis sanguineis e corde, et e vena cava et aorta. また、霊の呼吸は脳からの繊維に依存する(従属する)、また身体の呼吸は心臓からの血管に依存する(従属する)こと、また大静脈と大動脈からの。


Praeterea evidens est quod cogitatio producat respirationem, et quoque evidens est quod affectio quae amoris producat cogitationem; さらに、明らかである、思考が呼吸を生み出すこと、また情愛が、それは愛のもの、思考を生み出すこともまた明らかである。


nam cogitatio absque affectione est prorsus sicut respiratio absque corde, quae non dabilis est. なぜなら、情愛なしの思考はまったく心臓なしの呼吸のようであるから、それはありえない。


Inde patet quod affectio quae amoris conjungat se cogitationi quae intellectus, ut supra dictum; ここから明らかである、情愛は、それは愛のもの、それ自体を思考に、それは理解力のもの、結合させること、上に言われたように。


similiter ut cor in pulmone. 同様に(同じように)肺の中の心臓。


 


(3) 訳文


412. これまで言われたことは、愛との心臓の対応から、また理解力との肺の対応から(それらについては前に述べた)、ある種の映像の中に見られ、こうして確信することができる。なぜなら、心臓が愛と対応するとき、その確定されたものである動脈と静脈は情愛に対応し、肺の中では真理の情愛に対応するから。また肺の中には気管と呼ばれる他の管もあり、それによって呼吸が行なわれ、それゆえ、これらの管は知覚に対応する。


肺の中の動脈と静脈は情愛ではなく、また呼吸は知覚と思考ではなく、対応するものであること、というのは対応して、すなわち、同期的に働くからであり、同様に臓と肺は愛と理解力ではなく、対応するものであること、また対応するものなので、一つが他のものの中に見られることができることは正しく知っておかなければならない。解剖学から肺のすべての構造を知った者は、もしそれらを理解力と比較するなら、理解力がそれ自体から何も働かず、それ自体から知覚も、考えもせず、すべては愛のものである情愛からであることをはっきりと見ることができる。理解力の中あるものとは、知ろうとし、理解しようとし、また理解したことを見ようとする情愛である(それらについては前に扱われた)


なぜなら、肺のすべての状態は心臓からの血に、また大静脈と大動脈に依存し、そして気管支の枝の中で行なわれる呼吸はそれらの状態にしたがって存在するようになるから。というのは、血の流入が止まるとき、呼吸は止まるから。理解力と比較された肺の構造から、それに対応するさらに多くのことを示すことができる。しかし、解剖学の知識はわずかな者にしか知られておらず、また何らかのものを未知のものによって説明し、確認することは、物事を不明瞭とするので、それゆえ、これらについてこれ以上多くのことを言うことは許されない。


 肺の構造について私に知られたことから、私は、愛が自分の情愛によって自分自身を理解力に結合させること、また理解力が自分自身を何らかの愛の情愛に結合させないこと、しかし、感覚的ないのちと活動的ないのちが愛のものであるようにとの目的のために愛により相互に結合されることを十分に確信している。しかし、人間に二つの呼吸が、一つは霊の、またもう一つは身体の呼吸があること、霊の呼吸は脳からの繊維に依存し、身体の呼吸は心臓からの血管に、また大静脈と大動脈に依存することは、しっかりと知っておかなければならない。さらに、思考が呼吸を生み出すことは明らかであり、また愛のものである情愛が思考を生み出すこともまた明らかである。なぜなら、情愛のない思考はまったく心臓のない呼吸のようなものであり、それはありえないから。ここから、前に言われたように愛のものである情愛は、それ自体を理解力のものである思考に結合させることが明らかであり、これは肺の中の心臓と同様である。

原典講読『神の愛と知恵』 413

 

(1) 原文


413.  (xiii.) Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore [seu voluntate] possit elevari, ac recipere illa quae lucis sunt e caelo, ac percipere illa. Quod homo possit percipere arcana sapientiae, dum audit illa, supra passim ostensum est. Haec facultas hominis est quae vocatur rationalitas, quae cuivis homini est ex creatione. Per hanc facultatem, quae est facultas interius intelligendi res, et concludendi de justo et aequo, ac de bono et vero, homo distinguitur a bestiis; hoc itaque est, quod intelligitur per quod intellectus possit elevari, et recipere illa quae lucis sunt e caelo, et percipere illa. Quod ita sit, etiam in quadam effigie videri potest in pulmone, quia pulmo correspondet intellectui. Videri potest in pulmone ex substantia ejus cellulosa, quae consistit ex continuatis bronchiis usque ad folliculos minimos, qui sunt receptiones aeris in respirationibus; haec sunt, cum quibus cogitationes unum per correspondentiam agunt. Substantia illa follicularis est talis, ut possit expandi et contrahi in duplici statu; in uno cum corde, et in altero paene separato a corde: in statu una cum corde, per arterias et venas pulmonares, quae ex solo corde sunt; in statu paene separato a corde, per arterias et venas bronchiales, quae ex vena cava et aorta sunt: haec vasa extra cor sunt. Hoc in pulmone, quia intellectus potest super amorem proprium, qui correspondet cordi, elevari, et recipere lucem e caelo: sed usque dum intellectus elevatur supra amorem proprium, non recedit ab illo, sed trahit ex illo id quod vocatur affectio sciendi ac intelligendi propter aliquid honoris, gloriae aut lucri in mundo: hoc aliquid adhaeret cuivis amori sicut superficies, ex quo amor superficie tenus lucet, at apud sapientes translucet. Haec de pulmone allata sunt, ut confirmetur, quod intellectus possit elevari, ac recipere et percipere illa quae lucis caeli sunt, est enim plenaria correspondentia. Ex correspondentia videre est ex intellectu pulmonem, et ex pulmone intellectum, et sic ex utroque simul confirmationem.


 


(2) 直訳


(xiii.) Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore [seu voluntate] possit elevari, ac recipere illa quae lucis sunt e caelo, ac percipere illa.- (xiii.) 知恵または理解力はそれ自体に与えられた()力から愛または意志により高揚されることができる、そしてそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、そしてそれらを知覚すること。


Quod homo possit percipere arcana sapientiae, dum audit illa, supra passim ostensum est. 人間が知恵のアルカナを知覚することができること、それらを聞く時、上にしばしば示された。


Haec facultas hominis est quae vocatur rationalitas, quae cuivis homini est ex creatione. この人間の能力は推理力と呼ばれる、それはそれぞれの人間に創造からある。


Per hanc facultatem, quae est facultas interius intelligendi res, et concludendi de justo et aequo, ac de bono et vero, homo distinguitur a bestiis; この能力によって、それは物事を内的に理解しようとする能力である、また公正と公平(平等)について結論しようとする、そして善と真理について、人間は獣から区別される。


hoc itaque est, quod intelligitur per quod intellectus possit elevari, et recipere illa quae lucis sunt e caelo, et percipere illa. そこでこのことである、理解力が高揚されることができることによって意味されること、またそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、またそれらを知覚すること〔ができる〕。


Quod ita sit, etiam in quadam effigie videri potest in pulmone, quia pulmo correspondet intellectui. このようであることは、さらにまた肺の中にある種の似姿()の中に見られることができる、肺は理解力に対応するので。


Videri potest in pulmone ex substantia ejus cellulosa, quae consistit ex continuatis bronchiis usque ad folliculos minimos, qui sunt receptiones aeris in respirationibus; 肺の中にその小室()の実体(物質)から見られることができる、それは気管支に続くものから構成される、最小の小胞までも、それらは呼吸の中で空気の受け容れるものである。


haec sunt, cum quibus cogitationes unum per correspondentiam agunt. これらである、それらとともに思考が対応によって一つとして働く。


Substantia illa follicularis est talis, ut possi expandi et contrahi in duplici statu; それらの小胞の実体(物質)はこのようなものである、二重の状態の中で広げられる(伸ばされる)ことと縮められることができるような。


in uno cum corde, et in altero paene separato a corde: 一つの〔状態の〕中で心臓ととともに、またもう一つの〔状態の〕中で心臓からほとんど分離して。


in statu una cum corde, per arterias et venas pulmonares, quae ex solo corde sunt; 心臓と一つの状態の中で、肺の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕、それらは心臓だけからである。


in statu paene separato a corde, per arterias et venas bronchiales, quae ex vena cava et aorta sunt: 心臓からほとんど分離した状態の中で、気管支の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕、それらは大静脈と大動脈からである。


haec vasa extra cor sunt. これらの管()は心臓の外にある。


Hoc in pulmone, quia intellectus potest super amorem proprium, qui correspondet cordi, elevari, et recipere lucem e caelo: このことは肺の中で〔起こる〕、理解力がプロプリウム(自己固有のもの)の愛の上に、それは心臓に対応する、高揚されることができるので、また天界からの光を受けること〔ができる〕。


sed usque dum intellectus elevatur supra amorem proprium, non recedit ab illo, sed trahit ex illo id quod vocatur affectio sciendi ac intelligendi propter aliquid honoris, gloriae aut lucri in mundo: しかしそれでも、理解力がプロプリウム(自己固有のもの)の愛の上に高揚される時、それ〔固有の愛〕から去らない、しかしそれ〔固有の愛〕からそれを引き寄せる、知ろうとするそして理解しようとする情愛と呼ばれるもの、世の中の名誉、称賛、利益の何らかのものために。


hoc aliquid adhaeret cuivis amori sicut superficies, ex quo amor superficie tenus lucet, at apud sapientes translucet. この何らかのものがそれぞれの愛に表面のように付着している、そのことから愛が表面に関して☆輝く、しかし賢明な者のもとで光り貫いている。


前置詞tenusは実詞(奪格)の後ろにつきます(すなわち後置詞)。ここの意味は「愛が表面的に輝く、すなわち、名誉や称賛によって輝くようであるが、賢者にあっては内面から輝き出る」ということです。このことが柳瀬訳、長島訳からではよくわかりません。以下、意訳します。


Haec de pulmone allata sunt, ut confirmetur, quod intellectus possit elevari, ac recipere et percipere illa quae lucis caeli sunt, est enim plenaria correspondentia. これらが肺について提示され(引用された、例証された)確信されるように、理解力が高揚されることができること、そしてそれらを受けることと知覚すること〔ができる〕、それらは天界の光のものである、というのは完全な対応であるから。


Ex correspondentia videre est ex intellectu pulmonem, et ex pulmone intellectum, et sic ex utroque simul confirmationem. 対応から見ることは肺を理解力から、理解力を肺から〔見ること〕である、またこうして両方から同時に確(証拠)を〔見ることである〕。


 


(3) 訳文


413. (xiii.) 知恵または理解力は、自分に与えられた力から愛または意志により高揚され、そして天界からの光に属するものを受け、そしてそれらを知覚することができること―


 人間が知恵のアルカナを聞く時、それらを知覚することができることは前にしばしば示された。この人間の能力は推理力と呼ばれ、創造からこれはそれぞれの人間にある。物事を内的に理解しようとするこの能力によって、公正と公平について、また善と真理について結論することができ、人間は獣から区別される。そこで、このことが、理解力が高揚され、天界からの光に属するものを受け、それらを知覚することができることによって意味されることである。このようであることは、肺は理解力に対応するので、肺の中のある種のの中にもまた見ることができる。肺の中に、気管支から呼吸中に空気の受け容れるものである最小の小胞にまでに続き、構成されている、その小房の物質から見ることができる。思考が対応によって一つとして働くものはこれらである。それらの小胞の物質は二重の状態の中で広げられ、縮められることができるようなものである。一つの状態では心臓ととともに、またもう一つの状態では心臓からほとんど分離して働く〔膨らみ、縮む〕。心臓と一緒の状態では、心臓だけからのものである肺動脈と肺静脈によって〔膨らみ、縮む〕。心臓からほとんど分離した状態では、大静脈と大動脈からのものである気管支の動脈と静脈によって〔膨らみ、縮む〕。これらの血管は心臓の外にある。


 理解力が、心臓に対応するものである自己固有の愛の上に、高揚され、また天界からの光を受けることができるので、このことは肺の中で起こることである。しかし、理解力が自己固有の愛の上に高揚される時でも、その愛から去ることはなく、その愛から世の中の何らかの名誉、称賛、利益のために、知ろうとするそして理解しようとする情愛と呼ばれるものを引き寄せる。この何らかのものが表面のようにそれぞれの愛に付着していて、そのことから愛はその表面から輝く、しかし賢明な者のもとでは〔表面を通り抜け〕内部から光り輝いている。肺についてこれらのことを示したのは、理解力が高揚され、天界の光に属するものを受け、知覚することができることが確信されるためである。肺は完全に理解力と対応するからである。対応から見ることは、肺を理解力から、理解力を肺から見ることであり、またこうして両方から同時に確信することである。

原典講読『神の愛と知恵』 414, 415

 

(1) 原文


414.  (xiv.) Quod amor seu voluntas possit similiter elevari, ac recipere illa quae caloris sunt e caelo, si amat suam conjugem sapientiam, in eo gradu. Quod intellectus possit elevari in lucem caeli, et ex illa haurire sapientiam, in articulo antecedente et supra passim ostensum est: quod autem amor seu voluntas aeque possit elevari, si amet illa quae lucis caeli, seu quae sapientiae sunt, etiam passim ostensum est; at amor seu voluntas non per aliquid honoris, gloriae aut lucri ut finem, sed per amorem usus; non ita propter se, sed propter proximum; et quia hic amor non datur nisi quam e coelo a Domino, et datur a Domino cum homo fugit mala ut peccata, ideo per haec media potest amor seu voluntas etiam elevari, et absque his mediis non potest. At amor seu voluntas elevatur in calorem caeli, intellectus autem in lucem caeli; et si uterque elevatur, fit conjugium eorum ibi, quod conjugium coeleste vocatur, quia est amoris caelestis et sapientiae: quare dicitur, quod amor etiam elevetur, si amat sapientiam conjugem suam in eo gradu. Amor erga proximum a Domino, est amor sapientiae, seu genuinus amor intellectus humani. Est hoc simile cum luce et calore in mundo. Datur lux absque calore, et datur cum calore; absque calore datur tempore hiemis, et cum calore tempore aestatis; et cum calor cum luce est, tunc florent omnia. Lux apud hominem correspondens luci hiemis est sapientia absque amore ejus, et lux apud hominem correspondens luci aestatis est sapientia cum ejus amore.


 


(2) 直訳


(xiv.) Quod amor seu voluntas possit similiter elevari, ac recipere illa quae caloris sunt e caelo, si amat suam conjugem sapientiam, in eo gradu.- (xiv.) 愛または意志は同様に高揚されることができること、そしてそれらを知覚すること、それらは天界からの熱のものである、もしその配偶者を愛するなら、その段階の中で。


Quod intellectus possit elevari in lucem caeli, et ex illa haurire sapientiam, in articulo antecedente et supra passim ostensum est: 理解力が天界の光の中に高揚されることができることは、またそれ〔光〕から知恵を吸収することが〔できる〕、先行する章の中と上にしばしば示された。


quod autem amor seu voluntas aeque possit elevari, si amet illa quae lucis caeli, seu quae sapientiae sunt, etiam passim ostensum est; しかしながら、愛または意志も等しく高揚されることができること、もし、それら愛するなら、天界の光のもの、すなわち、知恵のものである、さらにまたしばしば示された。


at amor seu voluntas non per aliquid honoris, gloriae aut lucri ut finem, sed per amorem usus; しかし、愛または意志は目的として名誉の、称賛の、または利益の何らかのものによって〔高揚されることができ〕ない、しかし、役立ちの愛によって。


non ita propter se, sed propter proximum; このように自分自身のためでなく、しかし隣人のために。


et quia hic amor non datur nisi quam e coelo a Domino, et datur a Domino cum homo fugit mala ut peccata, ideo per haec media potest amor seu voluntas etiam elevari, et absque his mediis non potest. 


また、この愛は主により天界からでないなら存在しないので、また主から、人間が悪を罪として避けるとき存在する、それゆえ、この手段によって愛または意志もまた高揚されることができる、またこの手段なしにできない。


At amor seu voluntas elevatur in calorem caeli, intellectus autem in lucem caeli; しかし、愛または意志は天界の熱の中に高揚される、しかしながら、理解力は天界の光の中に。


et si uterque elevatur, fit conjugium eorum ibi, quod conjugium coeleste vocatur, quia est amoris caelestis et sapientiae: また、もし両方が高揚されるなら、そこに彼らの結婚が生じる、天界の結婚と呼ばれる、天界の愛と知恵とのものであるので。


quare dicitur, quod amor etiam elevetur, si amat sapientiam conjugem suam in eo gradu. それゆえ、言われる、愛もまた高揚されること、もし、自分の配偶者の知恵をその段階の中で愛するなら。


Amor erga proximum a Domino, est amor sapientiae, seu genuinus amor intellectus humani. 主からの、隣人に対する愛は、知恵の愛である、すなわち、人間の理解力の純粋な愛。


Est hoc simile cum luce et calore in mundo. このことは世の中の光と熱と同様である。


Datur lux absque calore, et datur cum calore; 熱なしの光が存在する、また熱とともに存在する。


absque calore datur tempore hiemis, et cum calore tempore aestatis; 熱なしの光は冬の時に存在する、また夏の時に、熱とともに。


et cum calor cum luce est, tunc florent omnia. また、熱とともに、光とともにのとき、その時、すべてのものは栄える(花が咲く)


Lux apud hominem correspondens luci hiemis est sapientia absque amore ejus, et lux apud hominem correspondens luci aestatis est sapientia cum ejus amore. 冬の光に対応する人間のもとの光は、彼の愛なしの知恵である、また夏の光に対応する人間のもとの光は彼の愛と一緒の知恵である。


 


(3) 訳文


414. (xiv.) 愛または意志も、その配偶者を、その段階の中で愛するなら、同様に高揚され、そして天界からの熱に属するものを知覚することができること―


 理解力が天界の光の中に高揚され、その光から知恵を吸収することができることは、これまでの章の中に、また前にしばしば示された。しかし、愛または意志も天界の光に属するもの、すなわち、知恵に属するものを愛するなら、等しく高揚されることができることもまたしばしば示された。しかし、愛または意志は、名誉、称賛、または利益の何らかのものを目的としてでなく、役立ちへの愛によって、したがって自分自身のためでなく、しかし隣人のために高揚されることができる。また、この愛は主により天界からしか存在せず、また人間が悪を罪として避けるとき主から存在するので、それゆえ、このことによって愛または意志もまた高揚されることができ、またこのことよってでなければできない。しかし、愛または意志は天界の熱の中に高揚されるが、理解力は天界の光の中に高揚される。また、もし両者が高揚されるなら、天界の愛と知恵に属するものなので、そこに天界の結婚と呼ばれる彼らの結婚が生じる。それゆえ、愛もまた、もし自分の配偶者である知恵をその段階の中で愛するなら、高揚されることが言える。隣人に対する主からの愛は、知恵の愛、すなわち、人間の理解力の純粋な愛である。このことは世の中の光と熱と同様である。熱のない光が存在し、また熱のある光が存在する。熱のない光は冬の時に存在し、熱のある光は夏の時に存在する。熱と光がとともにある時、すべてのものが花咲く。人間のもとで、冬の光に対応する光は、愛のないの知恵であり、人間のもとで夏の光に対応するの光は、愛と一緒となっている知恵である。


 


(1) 原文


415.  Haec conjunctio et disjunctio sapientiae et amoris in pulmonis conjunctione cum corde quasi effigiata spectari potest: cor enim potest ex sanguine a se emisso conjungi vesiculis racemosis bronchiorum, et potest ex sanguine non a se sed a vena cava et aorta; per hoc potest respiratio corporis separari a respiratione spiritus; at cum sanguis solum a corde agit, tunc non possunt respirationes separari. Nunc quia cogitationes unum agunt cum respirationibus per correspondentiam, patet etiam ex duplici pulmonis statu quoad respirationem, quod homo possit aliter cogitare, et ex cogitatione loqui et agere in consortio cum aliis, ac aliter cogitare et ex cogitatione loqui et agere cum non in consortio est, hoc est, cum non timet aliquam jacturam famae. Tunc enim potest cogitare et loqui contra Deum, proximum, spiritualia ecclesiae, et contra moralia et civilia; et quoque agere contra illa, furando, vindicando, blasphemando, adulterando: at in consortiis ubi timet jacturam famae potest loqui, praedicare et agere prorsus sicut homo spiritualis, moralis et civilis. Ex his constare potest, quod amor seu voluntas possit similiter ac intellectus, elevari ac recipere illa quae caloris seu amoris caeli sunt, modo amet sapientiam in eo gradu; et si non amat illam, quod possit sicut separari.


 


(2) 直訳


Haec conjunctio et disjunctio sapientiae et amoris in pulmonis conjunctione cum corde quasi effigiata spectari potest: 知恵と愛のこの結合と分離は、心臓との肺の結合の中にあたかも映し出されたもののように見られることができる。


cor enim potest ex sanguine a se emisso conjungi vesiculis racemosis bronchiorum, et potest ex sanguine non a se sed a vena cava et aorta; というのは、心臓はそれ自体から送られる血から気管支の房状の小(しょうのう)結合されることができるから、またそれ自体からでなく大静脈と大動脈からの血から〔結合されることが〕できる。


per hoc potest respiratio corporis separari a respiratione spiritus; このことによって身体の呼吸は霊の呼吸から分離されることができる。


at cum sanguis solum a corde agit, tunc non possunt respirationes separari. しかし、心臓だけからの血が働くとき、その時、呼吸は分離されることができない。


Nunc quia cogitationes unum agunt cum respirationibus per correspondentiam, patet etiam ex duplici pulmonis statu quoad respirationem, quod homo possit aliter cogitare, et ex cogitatione loqui et agere in consortio cum aliis, ac aliter cogitare et ex cogitatione loqui et agere cum non in consortio est, hoc est, cum non timet aliquam jacturam famae. 今や、思考は対応によって呼吸と一つとして働くので、呼吸に関する肺の二重の状態からもまた明らかである、人間は異なって考えることできること、また思考(考え)から話すことと行動すること、他の者との交わりの中で、そして異なって考えること、また思考(考え)から話すことと行動すること、交わりの中にいないとき、すなわち、名声を失う何らかのものを恐れないとき。


Tunc enim potest cogitare et loqui contra Deum, proximum, spiritualia ecclesiae, et contra moralia et civilia; というのは、その時、神、隣人、教会の霊的なものに反して考えること、また話すことができるから、また道徳と市民の事柄に反して。


et quoque agere contra illa, furando, vindicando, blasphemando, adulterando: またそれらに反して行動することも〔できる〕、盗んで、復讐して、冒涜して、姦淫して。


at in consortiis ubi timet jacturam famae potest loqui, praedicare et agere prorsus sicut homo spiritualis, moralis et civilis. しかし、交わりの中で、そこに名声を失うことを恐れる、まったく霊的な人間のように話すこと、語ること(説教すること)、行動することができる。


Ex his constare potest, quod amor seu voluntas possit similiter ac intellectus, elevari ac recipere illa quae caloris seu amoris caeli sunt, modo amet sapientiam in eo gradu; これらから明らかにすることができる、愛または意志は同様にそして理解力は、高揚されること、そしてそれらを知覚することができること、それらは天界の熱のもの、すなわち愛のものである、知恵を愛するかぎり☆、その段階の中で。


(副詞でなく)接続詞modoは接続法(ここではamet)を伴って「~する間は、~するかぎり、もし~とすれば」の意味があります。


et si non amat illam, quod possit sicut separari. また、もしそれらを愛さないなら、分離されることのようにできること。


 


(3) 訳文


415. 知恵と愛のこの結合と分離は、心臓との肺の結合の中に、あたかも映し出されたもののように見ることができる。というのは、心臓はそれ自体から送られる血から気管支の房状の小(しょうのう)結合されることができ、またそれ自体からでなく大静脈と大動脈からの血から結合されることができるから。このことによって身体の呼吸は霊の呼吸から分離されることができる。しかし、心臓だけからの血が働く時、呼吸は分離されることができない。そこで、思考は対応によって呼吸と一つとして働くので、呼吸に関する肺の二重の状態からもまた、人間は他の者との交わりの中で考え、また考えから話し、行動することができることと、交わりの中にいないとき、すなわち、名声を失う恐れがないときに、考え、また考えから話し、行動することが異なっていることが明らかである。というのは、その時、神、隣人、教会の霊的なものに反して、また道徳と市民の事柄に反して考え、話すことができ、また、盗み、復讐し、冒涜し、姦淫して、それらに反して行動することもできるから。しかし、名声を失う恐れのある交わりの中では、まったく霊的な人間のように話し、語り、行動することができる。これらから、愛または意志は、そして理解力は、その段階の中で知恵を愛するかぎり、同様に高揚され、天界の熱に属するもの、すなわち愛に属するものを知覚することができ、また、もしそれらを愛さないなら、分離されるようにできることを明らかにすることができる。