原典講読『神の愛と知恵』 404(その2)

 

(1) 原文


(viii.) Quod tertia conjunctio sit per affectionem videndi id, ex qua cogitatio. Quod aliud sit affectio sciendi, aliud affectio intelligendi, et aliud affectio videndi id, seu quod aliud sit affectio veri, aliud perceptio veri, et aliud cogitatio, non patet nisi quam obscure apud illos, qui non possunt distincte percipere operationes mentis, sed patet clare apud illos qui distincte possunt. Quod hoc non nisi quam obscure pateat apud illos qui non distincte percipiunt operationes mentis, est quia simul sunt in cogitatione apud illos qui in affectione veri et in perceptione veri sunt, et cum simul sunt, non distingui possunt. Homo in cogitatione manifesta est, cum spiritus ejus cogitat in corpore, quod fit imprimis dum in consortio est cum aliis; at cum est in affectione intelligendi, et per hanc venit in perceptionem veri, tunc est in cogitatione spiritus sui, quae est meditatio, quae quidem cadit in cogitationem corporis, sed tacitam; est enim supra hanc, ac intuetur illa quae cogitationis ex memoria sunt, sicut infra se; nam ex illis vel concludit, vel confirmat. At ipsa affectio veri non appercipitur aliter quam sicut voluntatis nisus ex aliquo volupi, quod intus est in meditatione sicut vita ejus, ad quod parum attenditur. Ex his nunc constare potest, quod haec tria, affectio veri, perceptio veri, et cogitatio, ordine sequantur ex amore, et quod non alibi existant quam in intellectu; cum enim amor intrat intellectum, quod fit cum conjunctio facta est, tunc primum producit affectionem veri, dein affectionem intelligendi id quod scit, et tandem affectionem videndi id in cogitatione corporis quod intelligit, cogitatio enim non aliud est quam visus internus. Cogitatio quidem primum existit, quia est mentis naturalis, sed cogitatio ex perceptione veri quae est ex affectione veri, ultimo existit; haec cogitatio est cogitatio sapientiae, illa autem est cogitatio ex memoria per visum mentis naturalis. Omnes operationes amoris seu voluntatis extra intellectum non se referunt ad affectiones veri, sed ad affectiones boni.


 


(2) 直訳


(viii.) Quod tertia conjunctio sit per affectionem videndi id, ex qua cogitatio.- (viii.) 第三の結合がそれを見ようとする情愛を通してあること、それから思考が〔ある〕。


Quod aliud sit affectio sciendi, aliud affectio intelligendi, et aliud affectio videndi id,- 知ろうとする情愛が別のものである、理解しようとする情愛が別のもの〔である〕、またそれ〔真理〕を見ようとする情愛が別のもの〔である〕こと―


seu quod aliud sit affectio veri, aliud perceptio veri, et aliud cogitatio,- すなわち、真理の情愛が別のものである、真理の知覚が別のもの〔である〕、また思考が別のもの〔である〕こと―


non patet nisi quam obscure apud illos, qui non possunt distincte percipere operationes mentis, sed patet clare apud illos qui distincte possunt. 彼らのもとであいまいにでないなら明らかではない、心の働きを区別して(明確に)知覚することができない者、しかし、彼らのもとではっきりと明らかである、区別して(明確に)知覚することができる者。


Quod hoc non nisi quam obscure pateat apud illos qui non distincte percipiunt operationes mentis, est quia simul sunt in cogitatione apud illos qui in affectione veri et in perceptione veri sunt, et cum simul sunt, non distingui possunt. 心の働きを区別して(明確に)知覚することができない者、彼らのもとで、このことがあいまいにでないなら明らかではないことは、彼らのもとで〔心の働きが〕思考の中に同時にあるから、真理の情愛の中と真理の知覚の中にいる者、また同時にあるとき、区別されることができない。


Homo in cogitatione manifesta est, cum spiritus ejus cogitat in corpore, quod fit imprimis dum in consortio est cum aliis; 人間は明らかな思考の中にいる、身体の中の彼の霊が考えるとき、これは特に他の者と交わり(交際)ある時に生じる。


at cum est in affectione intelligendi, et per hanc venit in perceptionem veri, tunc est in cogitatione spiritus sui, quae est meditatio, quae quidem cadit in cogitationem corporis, sed tacitam; しかし、理解しようとする情愛の中にいるとき、またこれを通して真理の知覚の中にやって来る、その時、自分自身の霊の思考の中にいる、それは熟考(瞑想)である、それは確かに身体の思考の中に落ち込む、しかし、黙っているもの〔思考〕へ。


est enim supra hanc, ac intuetur illa quae cogitationis ex memoria sunt, sicut infra se; というのは、これは上にあるから、そしてそれらを眺める(熟視する)から、それらは記憶からの思考である、それ自体の下にあるように。


nam ex illis vel concludit, vel confirmat. なぜなら、それらからあるいは推論する(結論へと導く)、あるいは確認する(確信させる)から


At ipsa affectio veri non appercipitur aliter quam sicut voluntatis nisus ex aliquo volupi, quod intus est in meditatione sicut vita ejus, ad quod parum attenditur. しかし、真理の情愛そのものは、何らかの快さからの意志の努力(活動)のようなもの以外と異なって認められない、それは熟考(瞑想)の中に内部にある、そのいのちのように、それへ〔向けて〕ほとんど注意されない。


Ex his nunc constare potest, quod haec tria, affectio veri, perceptio veri, et cogitatio, ordine sequantur ex amore, et quod non alibi existant quam in intellectu; これらから今や明らかにすることができる、これら三つのものは、真理の情愛、真理の知覚、また思考、愛から秩序で続く、また理解力の中以外の他の所に存在するようにならないこと。


cum enim amor intrat intellectum, quod fit cum conjunctio facta est, tunc primum producit affectionem veri, dein affectionem intelligendi id quod scit, et tandem affectionem videndi id in cogitatione corporis quod intelligit, cogitatio enim non aliud est quam visus internus. というのは、愛が理解力の中に入るとき、それは結合が行なわれるとき生じる、その時、最初に真理の情愛を生み出す、その後、知ったものそれを理解しようとする情愛を〔生み出す〕、また最後に、理解したものそれを身体の思考の中で見ようとする情愛を〔生み出す〕、というのは思考は内なる視覚以外の何ものでもないから。


Cogitatio quidem primum existit, quia est mentis naturalis, sed cogitatio ex perceptione veri quae est ex affectione veri, ultimo existit; 確かに、思考は最初に存在するようになる(生ずる)、自然的な心のものであるので、しかし、真理の知覚からの思考が、それは真理の情愛からである、最後に存在するようになる(生ずる)


haec cogitatio est cogitatio sapientiae, illa autem est cogitatio ex memoria per visum mentis naturalis. この思考は知恵の思考である、しかしながら、それ〔前の思考〕は自然的な心の視覚による記憶からの思考である。


Omnes operationes amoris seu voluntatis extra intellectum non se referunt ad affectiones veri, sed ad affectiones boni. 愛の、すなわち意志のすべての働きは、理解力の外の、真理の情愛に関係しない、しかし、善の情愛に〔関係する〕。


 


(3) 訳文


(viii.) 真理を見ようとする情愛を通して第三の結合があり、そこから思考が発すること―


 知ろうとする情愛、理解しようとする情愛、また真理を見ようとする情愛は別のものであること―すなわち、真理の情愛、真理の知覚、また思考が別のものであること―これは、心の働きを区別して知覚することができない者のもとでは、あいまいにしか明らかとならないが、しかし、区別して知覚することができる者のもとでは、はっきりと明らかである。心の働きを区別して知覚することができない者のもとで、このことがあいまいにしか明らかとならないことは、真理への情愛の中と真理の知覚の中にいる者のもとでは、心の働きが思考の中に同時にあり、また同時にあるとき区別されることができないからである。人間は、身体の中の彼の霊が考えるとき、これは特に他の者と交わっている時に生じるが、明らかな思考の中にいる。しかし、理解しようとする情愛の中にいるとき、またこれを通して真理の知覚の中にやって来る時、瞑想である自分自身の霊の思考の中におり、それは確かに身体の思考の中に落ち込むが、しかし、沈黙の思考の中へである。というのは、霊の思考は上にあって、記憶からの思考である身体の思考を、自分の下にあるかのように熟視しているから。なぜなら、それらから結論へと導くか、あるいは確信させるから。しかし、真理の情愛そのものは、何らかの快さからの意志の努力のようなものとしか認められず、それはそのいのちのように瞑想の中に内部にあって、それへはほとんど注意が向けられない。


 今やこれらから、真理への情愛、真理の知覚、また思考の三つのものは、愛から秩序をもって続き、また理解力の中にしか存在するようにならないことを明らかにすることができる。というのは、愛が理解力の中に入るとき、それは結合が行なわれるとき生じるが、その時、最初に真理の情愛を生み出し、その後、知ったものを理解しようとする情愛を生み出し、また最後に、理解したものを身体の思考の中で見ようとする情愛を生み出す、思考は内なる視覚以外の何ものでもないからである。確かに、思考が、自然的な心のものであるので、最初に存在するようになるしかし、真理への情愛からのものである真理の知覚からの思考が、最後に存在するようになり、この後の思考は知恵の思考であるが、しかし、前の思考は自然的な心の視覚による記憶からの思考である。


 理解力の外での、愛すなわち意志のすべての働きは、真理の情愛に関係しないで、善の情愛に関係する。

原典講読『神の愛と知恵』 405

 

(1) 原文


405.  Quod haec tria ex amore qui est voluntatis, in intellectu ordine sequantur, ex rationali homine quidem comprehendi potest, sed tamen non clare videri, et sic usque ad fidem confirmari. Nunc quia amor qui est voluntatis per correspondentiam unum agit cum corde, ac sapientia quae est intellectus unum agit cum pulmone, ut supra ostensum est, ideo non alibi clarius videri et confirmari possunt illa quae de affectione veri, perceptione veri, et cogitatione, mox supra (n. 404) dicta sunt, quam in pulmone et ejus fabrica, quare haec paucis describenda est. Cor post partum a dextro suo ventriculo immittit sanguinem in pulmonem; et post transitum emittit illum in sinistrum suum ventriculum; [1]sic aperit pulmonem. Hoc facit cor per arterias et venas pulmonares. Sunt pulmoni bronchia, quae ramificantur, et tandem abeunt in vesiculas, in quas pulmo admittit aerem et sic respirat. Circum bronchia et ejus ramificationes etiam sunt arteriae et venae, quae bronchiales vocantur, oriundae ex azyga seu vena cava et aorta. Hae arteriae et venae ab arteriis et venis pulmonaribus distinctae sunt. Ex his patet, quod sanguis per binas vias influat in pulmonem, et per binas vias effluat ex illo. Inde est quod pulmo possit respirare non synchrone cum corde. Quod alternae vices cordis, et alternae vices pulmonis non unum agant, notum est. Nunc quia correspondentia cordis et pulmonis est cum voluntate et intellectu, ut ostensum est, et conjunctio per correspondentiam est talis, ut sicut unum agit, ita alterum, videri potest ex influxu sanguinis e corde in pulmonem, quomodo voluntas influit in intellectum, et facit illa, quae mox supra (n. 404) de affectione et perceptione veri, et de cogitatione, dicta sunt. Correspondentia hoc mihi detexit, et plura adhuc de illis, quae non paucis describi possunt. Quoniam amor seu voluntas correspondet cordi, ac sapientia seu intellectus correspondet pulmoni, sequitur quod vasa sanguinea cordis in pulmone correspondeant affectionibus veri, et quod ramificationes bronchiorum pulmonis correspondeant perceptionibus et cogitationibus ex illis affectionibus. Qui indagat omnes texturas pulmonis ex illis originibus, et facit paralelismum cum amore voluntatis et cum sapientia intellectus, ille potest sicut in quadam imagine videre illa quae supra (n. 404) dicta sunt, et sic ad fidem confirmari. Sed quia illa quae scientiae anatomicae sunt de corde et pulmone, paucis nota sunt, et confirmare aliquid per ignota inducit obscuritatem, ideo supersedeo paralelismum pluribus demonstrare.


[1] sic pro “sit”


 


(2) 直訳


Quod haec tria ex amore qui est voluntatis, in intellectu ordine sequantur, ex rationali homine quidem comprehendi potest, sed tamen non clare videri, et sic usque ad fidem confirmari. 愛からのこれら三つのもの、それらは意志のものである、理解力の中で秩序で続くことは、理性的な人間から確かに理解されることができる、しかし、それでも、はっきりと見られることは、またこうして信仰(信念)まで確信されること〔でき〕ない。


Nunc quia amor qui est voluntatis per correspondentiam unum agit cum corde, ac sapientia quae est intellectus unum agit cum pulmone, ut supra ostensum est, ideo non alibi clarius videri et confirmari possunt illa quae de affectione veri, perceptione veri, et cogitatione, mox supra (n. 404) dicta sunt, quam in pulmone et ejus fabrica, quare haec paucis describenda est. さて、愛は、それは意志のものである、対応によって心臓と一つとして働くので、そして知恵は、それは理解力のものである、肺と一つとして働く、上に示されたように、それゆえ、それらを他の所からさらにはっきりと見られることと確信されることはできない、それらは真理の情愛、真理の知覚、また思考について、すぐ上(404)に言われた、肺とその構造以外に、それゆえ、これらは簡単に記述されなければならない。


Cor post partum a dextro suo ventriculo immittit sanguinem in pulmonem; 心臓は出産後、自分の右心室から血を肺の中に送る。


et post transitum emittit illum in sinistrum suum ventriculum; また通過後、それを自分の左心室の中に送る。


[1]sic aperit pulmonem. このように肺を開く。


Hoc facit cor per arterias et venas pulmonares. このことを心臓は肺の動脈と静脈によって行なう。


Sunt pulmoni bronchia, quae ramificantur, et tandem abeunt in vesiculas, in quas pulmo admittit aerem et sic respirat. 肺の気管支がある、それらが枝に分かれる、またついに、小囊(のう)〔肺胞〕に分かれる、その中に空気を入れる、またこうして呼吸する。


Circum bronchia et ejus ramificationes etiam sunt arteriae et venae, quae bronchiales vocantur, oriundae ex azyga seu vena cava et aorta. 気管支とその分枝の周囲にもまた動脈と静脈がある、それらは気管支の〔動脈と静脈〕と呼ばれる、奇静脈または大静脈と大動脈から起こっている。


Hae arteriae et venae ab arteriis et venis pulmonaribus distinctae sunt. これらの動脈と静脈は肺の動脈と静脈から区別される。


Ex his patet, quod sanguis per binas vias influat in pulmonem, et per binas vias effluat ex illo. これらから明らかである、血は二つの道を通って肺の中に流入すること、また二つの道を通ってそれから吐き出す。


Inde est quod pulmo possit respirare non synchrone cum corde. ここからである、肺が呼吸できること、心臓と同期的でなく。


Quod alternae vices cordis, et alternae vices pulmonis non unum agant, notum est. 心臓の交替する交替(変化)と、肺の交替する交替(変化)は一つとして働かないことは、よく知られている。


Nunc quia correspondentia cordis et pulmonis est cum voluntate et intellectu, ut ostensum est, et conjunctio per correspondentiam est talis, ut sicut unum agit, ita alterum, videri potest ex influxu sanguinis e corde in pulmonem, quomodo voluntas influit in intellectum, et facit illa, quae mox supra (n. 404) de affectione et perceptione veri, et de cogitatione, dicta sunt. さて、心臓と肺の対応が意志と理解力とにあるので、〔すでに〕示されたように、また対応によってこのような結合がある〔ので〕、一方が活動するような、このような他方が〔活動する〕ような、心臓から肺の中への血の流入から見られることができる、どのように意志が理解力の中に流入するか、またそれを行なう(生ずる)、それらはすぐ上(404)に、真理の情愛と知覚について、また思考について、言われた。


Correspondentia hoc mihi detexit, et plura adhuc de illis, quae non paucis describi possunt. 対応がこのことを私に明かした、またそれらについて今なお多くのことを、それらは簡単に記述されることはできない。


Quoniam amor seu voluntas correspondet cordi, ac sapientia seu intellectus correspondet pulmoni, sequitur quod vasa sanguinea cordis in pulmone correspondeant affectionibus veri, et quod ramificationes bronchiorum pulmonis correspondeant perceptionibus et cogitationibus ex illis affectionibus. 愛、すなわち意志が心臓に対応し、そして知恵、すなわち理解力が肺に対応するので、いえる、肺の中の心臓の血は真理の情愛に対応すること、また、肺の気管支の分枝はそれらの情愛からの知覚と思考に対応すること。


Qui indagat omnes texturas pulmonis ex illis originibus, et facit paralelismum cum amore voluntatis et cum sapientia intellectus, ille potest sicut in quadam imagine videre illa quae supra (n. 404) dicta sunt, et sic ad fidem confirmari. 肺の構造物をそれらの起源から探究する者は、また愛と意志の並行(比較)をする、また知恵を理解力の、彼はできる、ある映像の中にのように見ることが、それら、上に(404)言われたこと、またこうして信仰(信念)にまで確信されること。


Sed quia illa quae scientiae anatomicae sunt de corde et pulmone, paucis nota sunt, et confirmare aliquid per ignota inducit obscuritatem, ideo supersedeo paralelismum pluribus demonstrare. しかし、それらは、それらは心臓と肺についての解剖学の知識である、わずかな者が親しんでいる、また何らかのものを未知のもので確認することは不明瞭を引き起こす、それゆえ、私は並(比較)を割愛(省略)る、多くのもので説明すること。


[1] sic pro “sit” 原注[1] sit」の代わりにsit


 


(3) 訳文


405. 意志のものである愛からのこれら三つのものが理解力の中で秩序をもって続くことは、確かに理性的な人間から理解されることができるが、しかし、それでも、はっきりと見られ、またこうして信念にまで確信されることはできない。


 それで、前に示されたように、意志のものである愛は対応によって心臓と一つとして働き、理解力のものである知恵肺と一つとして働くので、それゆえ、すぐ前(404)に言われた真理への情愛、真理の知覚、また思考について、それらを肺とその構造以外の他のところ、さらにはっきりと見て、確信することはできない。それゆえ、これらを簡単に述べなくてはならない。出生後、心臓は血を右心室から肺の中に送る。また〔肺を〕通過した後、血を左心室の中に送り、このように肺を開く。このことを心臓は肺の動脈と静脈によって行なう。肺に気管支があり、それらが枝に分かれ、またついに肺胞に分かれ、その中に空気を入れ、こうして呼吸をする。気管支とその分枝の周囲にもまた動脈と静脈があり、それらは気管支の動脈と静脈と呼ばれ、奇静脈または大静脈と大動脈から起こっている。これらの動脈と静脈は肺の動脈と静脈からは区別される。これらから、血は二つの管を通って肺の中に流入し、二つの管を通って出てくることが明らかである。ここから、肺がは心臓と同期的でなく呼吸できる。心臓の交替する変化と肺の交替する変化が一つとなって働かないことはよく知られている。


 さて、すでに示されたように、心臓と肺が意志と理解力に対応し、また対応によって、一方が活動するように、そのように他方も活動するような、このような結合があり、心臓から肺の中への血の流入から、すぐ前(404)に言われた真理への情愛と知覚について、また思考について、どのように意志が理解力の中に流入するか、またそれを行なうか、見ることができる。このことが、またそれらについて今なお多くのことが、対応によって私に明らかとなったが、それらは手短に記述できない。愛すなわち意志が心臓に対応し、知恵すなわち理解力が肺に対応するので、肺の中の心臓の血は真理の情愛に対応すること、また肺の気管支の分枝はそれらの情愛からの知覚と思考に対応することがいえる。肺の構造を起源から探究する者は、また愛を意志と知恵を理解力と比較する者は、前に(404)言われたことを映像の中に見るように見て、こうして信念にまで確信されることができる。しかし、心臓と肺についての解剖学の知識に親しんでいる者はわずかであり、未知のもので何らかのものを確認することは不明瞭を引き起こす。それゆえ、私は多くの比較によって説明することを割愛する。

原典講読『神の愛と知恵』 406, 407

 

(1) 原文


406.  (ix.) Quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit. Quod amor absque intellectu, seu affectio quae amoris absque cogitatione quae intellectus, in corpore non possit sentire, nec agere, est quia amor absque intellectu est sicut caecus, seu affectio absque cogitatione est sicut in caligine, intellectus enim est lux e qua amor videt: sapientia intellectus etiam est e luce quae procedit a Domino ut Sole: cum itaque amor voluntatis, absque luce intellectus nihil videt, et est caecus, sequitur quod absque luce intellectus etiam sensus corporis in caecitate et obesitate forent, non solum visus et auditus, sed etiam reliqui. Quod etiam reliqui sensus, est quia omnis perceptio veri est amori in intellectu, ut supra ostensum est, et omnes sensus corporis trahunt perceptionem suam ex perceptione mentis suae. Simile est cum omni actu corporis; nam actus ex amore absque intellectu, est sicut actus hominis in nocte; nescit enim tunc homo quid agit; inde in actu nihil ex intelligentia ac sapientia foret, qui actus non potest vocari actus vivus; actus etiam trahit suum esse ab amore, et suum quale ab intelligentia. Praeterea omnis potentia boni est per verum; quare bonum in vero et sic per illud agit, ac bonum est amoris, et verum est intellectus. Ex his constare potest, quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones, de quibus supra (n. 404), in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit.


 


(2) 直訳


(ix.) Quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit.- (ix.) 愛または意志は三つのそれらの結合を通してその感覚的ないのち中に、またその活動的ないのちの中にあること。


Quod amor absque intellectu, seu affectio quae amoris absque cogitatione quae intellectus, in corpore non possit sentire, nec agere, est quia amor absque intellectu est sicut caecus, seu affectio absque cogitatione est sicut in caligine, intellectus enim est lux e qua amor videt: 理解力なしに愛は、すなわち、理解力のものである思考なしに愛のものである情愛は、身体の中で感じることができない、活動することも、理解力なしの愛は盲目のようであるからである、すなわち、思考なしの情愛は暗黒の中にあるようである、というのは、理解力は光であるから、それ〔光〕から愛は見る。


sapientia intellectus etiam est e luce quae procedit a Domino ut Sole: 理解力の知恵もまた光からである、それは太陽としての主から発出する。


cum itaque amor voluntatis, absque luce intellectus nihil videt, et est caecus, sequitur quod absque luce intellectus etiam sensus corporis in caecitate et obesitate forent, non solum visus et auditus, sed etiam reliqui. そのとき、そこで、意志の愛は、理解力の光なしに何も見ない、また盲目である、いえる、理解力の光なしに身体の感覚もまた、盲目と愚鈍の中にあった☆こと、視覚と聴覚だけでなく、しかしまた他のもの〔感覚〕も。


接続法未完了forentが使われているのは、「事実と反する現在の時」を意味しているからです。述べているのはあくまでも「現在の時」であり、表現上「未完了形」を使うわけです。「~となってしまうだろう」というニュアンスです。


Quod etiam reliqui sensus, est quia omnis perceptio veri est amori in intellectu, ut supra ostensum est, et omnes sensus corporis trahunt perceptionem suam ex perceptione mentis suae. さらにまた他の感覚〔とは〕、真理のすべての知覚は理解力の中の愛のものであるからである、上に示されたように、また身体のすべての感覚はそのすべての知覚をその心の知覚から得る〔からである〕。


Simile est cum omni actu corporis; 同様である、身体のすべての活動に。


nam actus ex amore absque intellectu, est sicut actus hominis in nocte; なぜなら、理解力なしの愛からの活動は、夜の中の人間の活動のようであるから。


nescit enim tunc homo quid agit; というのは、その時、人間は何を働いている(行動する)か知らないから。


inde in actu nihil ex intelligentia ac sapientia foret, qui actus non potest vocari actus vivus; ここから、活動の中に知性と知恵は何もなくなった、この活動は活きている活動と呼ぶことはできない。


actus etiam trahit suum esse ab amore, et suum quale ab intelligentia. というのは、活動は自分のエッセ(存在)を愛から得るから、また自分の性質(どんなものか)知性から。


Praeterea omnis potentia boni est per verum; さらに、善のすべての力は真理によって存在する。


quare bonum in vero et sic per illud agit, ac bonum est amoris, et verum est intellectus. それゆえ、善は真理の中で、こうしてそれ〔真理〕によって働く、そして善は愛のものである、また真理は理解力のものである。


Ex his constare potest, quod amor seu voluntas per tres illas conjunctiones, de quibus supra (n. 404), in sua vita sensitiva, et in sua vita activa sit. これらから明らかにすることができる、愛は、すなわち、意志は、それらの三つの結合を通して、それらについては上に(404)、その感覚的ないのちの中に、またその活動的ないのちの中に存在すること。


 


(3) 訳文


406. (ix.) 愛または意志は、これらの三つの結合を通して、その感覚的ないのち中に、またその活動的ないのちの中にあること―


 理解力のない愛は、すなわち、理解力に属する思考のない愛に属する情愛は、身体の中で感じることも活動することもができない、理解力のない愛は盲目のようであり、すなわち、思考のない情愛は暗黒の中にあるようであるからである。それというのも、理解力は光であり、愛は光から見るから。理解力の知恵もまた太陽としての主から発出する光からである。そこで、意志の愛が理解力の光なしに何も見ず、また盲目であるとき、理解力の光のない身体の感覚もまた、視覚と聴覚だけでなく他の感覚もまた盲目と愚鈍の中にあることがいえる。他の感覚もそうであるのは、前に示されたように、真理のすべての知覚は理解力の中の愛に属し、また身体のすべての感覚はそのすべての知覚をその心の知覚から得るからである。身体のすべての活動も同様である。なぜなら、理解力のない愛からの活動は、夜間の人間の活動のようであるから。というのは、その時、人間は何をしてのか知らないから。ここから、活動の中に知性と知恵が何もない、その活動は活きている活動と呼ぶことはできない。というのは、活動はそのエッセ(存在)を愛から、またその性質知性から得るから。さらに、善のすべての力は真理によって存在する。それゆえ、善は真理の中で、こうして真理によって働き、また善は愛のもの、真理は理解力のものである。これらから、愛は、すなわち、意志は、それらの三つの結合を通して(それらについては前の404)、その感覚的ないのちの中に、またその活動的ないのちの中に存在することを明らかにすることができる。


 


(1) 原文


407.  Quod ita sit, ad vivum confirmari potest ex conjunctione cordis cum pulmone, quia talis correspondentia est inter voluntatem et cor, ac inter intellectum et pulmonem, ut sicut amor cum intellectu spiritualiter agit, ita cor cum pulmone naturaliter; inde possunt supradicta sicut in imagine oblata oculo videri. Quod homo non in aliqua vita sensitiva sit, nec in aliqua vita activa sit, dum cor et pulmo non simul agunt, constat ex statu embryonis seu infantis in utero, et ex statu ejus post partum. Quamdiu homo est embryo, seu in utero, pulmones clausi sunt; inde ei non est aliquis sensus, nec aliquis actus, sensoria sunt occlusa, manus sunt ligatae, similiter pedes; at post partum aperiuntur pulmones, et sicut hi aperiuntur, ita homo sentit et agit; aperiuntur pulmones per immissum e corde sanguinem. Quod homo non in aliqua vita sensitiva, nec in aliqua vita activa sit, absque cooperatione cordis et pulmonis, patet quoque a deliquiis; in illis solum cor agit, et non pulmo, est enim tunc respiratio adempta: quod in illis nulla sensatio sit, nec ulla actio, notum est. Simile est cum homine qui suffocatur, sive sit per aquam, sive per [1]aliquid quod obstipat laryngem, et claudit viam pro respiratione pulmonis, quod homo tunc appareat sicut mortuus, nihil sentiat et nihil agat, et quod usque vivat corde, notum est; redit enim in utramque vitam, sensitivam et activam, ut primum obstipationes pulmonis remotae sunt. Sanguis quidem interea agit circulum per pulmonem, sed per arterias et venas pulmonares, sed non per arterias et venas bronchiales, et hae dant homini facultatem respirandi. Simile est cum influxu amoris in intellectum.


[1] aliquid pro “aliquod”


 


(2) 直訳


Quod ita sit, ad vivum confirmari potest ex conjunctione cordis cum pulmone, quia talis correspondentia est inter voluntatem et cor, ac inter intellectum et pulmonem, ut sicut amor cum intellectu spiritualiter agit, ita cor cum pulmone naturaliter; このようであることは、生きいきと確認されることができる、肺との心臓の結合から、このような対応が意志と心臓の間にあるので、そして理解力と肺の間に、愛が理解力と霊的に行なうように、そのように心臓は肺に自然的に〔行なう〕ような。


inde possunt supradicta sicut in imagine oblata oculo videri. ここから、上述のことは目に示された☆映像の中のように見られることができる。


oblataの辞書形はoffero「差し出す」です。


Quod homo non in aliqua vita sensitiva sit, nec in aliqua vita activa sit, dum cor et pulmo non simul agunt, constat ex statu embryonis seu infantis in utero, et ex statu ejus post partum. 人間は何らかの感覚的ないのちの中にないこと、何らかの活動的ないのちの中にも、心臓と肺が同時に働かない時、胎児、すなわち、子宮の中の幼児の状態から、また出産後のその状態から明らかである。


Quamdiu homo est embryo, seu in utero, pulmones clausi sunt; 人間は胎児であるかぎり、すなわち子宮の中に、肺は閉ざされている。


inde ei non est aliquis sensus, nec aliquis actus, sensoria sunt occlusa, manus sunt ligatae, similiter pedes; ここから、彼に何らかの感覚はない、何らかの活動もない、感覚器官は閉ざされている、手は結ばれている(縛られている)、同様に足。


at post partum aperiuntur pulmones, et sicut hi aperiuntur, ita homo sentit et agit; しかし、出産後、肺は開かれる、またこれらが開かれるように、このように人間は感じる、また行動する。


aperiuntur pulmones per immissum e corde sanguinem. 肺は心臓から送り込まれた血によって開かれる。


Quod homo non in aliqua vita sensitiva, nec in aliqua vita activa sit, absque cooperatione cordis et pulmonis, patet quoque a deliquiis; 人間は何らかの感覚的ないのちの中にないこと、何らかの活動的ないのちの中にも、心臓と肺の協力なしに、気絶からもまた明らかである。


in illis solum cor agit, et non pulmo, est enim tunc respiratio adempta: それらの中で、心臓だけが働く、また肺は〔働か〕ない、というのは、その時、呼吸は取り去られている☆から。


ademptaの辞書形はadimoです。


quod in illis nulla sensatio sit, nec ulla actio, notum est. それらの中で何も感覚はないこと、どの活動もない、よく知られている。


Simile est cum homine qui suffocatur, sive sit per aquam, sive per [1]aliquid quod obstipat laryngem, et claudit viam pro respiratione pulmonis, quod homo tunc appareat sicut mortuus, nihil sentiat et nihil agat, et quod usque vivat corde, notum est; 人間に同様である、その者は窒息させられる、あるいは水によってである、あるいは何らかのもの☆によってそれは咽頭をふさぐ、また肺の呼吸のための道を閉ざす、人間はその時、死んでいるように見えること、何も感じない、また何も行動しない、またそれでも心臓で生きていることは、よく知られている。


redit enim in utramque vitam, sensitivam et activam, ut primum obstipationes pulmonis remotae sunt. というのは、両方のいのちに戻るから、感覚的なと活動的な、肺の閉塞が取り除かれるとすぐに。


Sanguis quidem interea agit circulum per pulmonem, sed per arterias et venas pulmonares, sed non per arterias et venas bronchiales, et hae dant homini facultatem respirandi. 確かにその間に血は肺を通って循環を行なう、しかし、肺の動脈と静脈によって、しかし気管支の動脈と静脈によってではなく、またこれらが人間に呼吸する能力を与える。


Simile est cum influxu amoris in intellectum. 同様である、理解力の中への愛の流入に。


[1] aliquid pro “aliquod” 原注[1] aliquod」の代わりにaliquid〔☆ 動詞に合わせて複数形を単数形に変えています〕


 


(3) 訳文


407. このようであることは、肺との心臓の結合から生きいきと確認することができる。そこには、意志と心臓の間に、また理解力と肺の間に、愛が理解力に対して霊的に行なうように、そのように心臓が肺に対して自然的に行なう、このような対応があるからである。ここから、前述のことは目に示される映像のように見ることができる。心臓と肺が同時に働かない時、人間は何らかの感覚的ないのちの中にも、何らかの活動的ないのちの中にもないことは、胎児、すなわち、子宮の中の幼児の状態から、また出生後のその状態から明らかである。人間は、胎児であるかぎり、すなわち、子宮の中にいるかぎり、肺が閉ざされている。ここから、人間に何の感覚も、何の活動もなく、感覚器官は閉ざされ、手は結ばれ、同様に足も結ばれている。しかし、出生後、肺は開かれ、また開かれるしたがって人間は感じ、行動する。肺は心臓から送り込まれた血によって開かれる。心臓と肺の一緒の働きがなくては、人間に何ら感覚的ないのちがなく、何ら活動的ないのちもないことは、気絶からもまた明らかである。気絶中は、心臓だけが働き、その時、呼吸は取り去られているので肺は働かない。気絶中に、何も感覚はなく、活動もないことはよく知られている。水または何らかのものによって咽頭をふされ、肺の呼吸のための通路を閉ざされ、窒息する者も同様である。その時、その者は、何も感じず、何も行動しないので死んでいるように見えるが、それでも心臓が動いていて生きていることは、よく知られている。というのは、肺の閉塞が取り除かれるとすぐに、感覚的ないのちと活動的ないのちの両方のいのちに戻るから。確かに、その間に血は肺を通って循環している、しかし、肺の動脈と静脈を通してであり、人間に呼吸する能力を与える気管支の動脈と静脈を通してではない。理解力の中への愛の流入も同様である。

原典講読『神の愛と知恵』 408

 

(1) 原文


408.  (x.) Quod amor seu voluntas introducat sapientiam seu intellectum in omnia domus suae. Per domum amoris seu voluntatis intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus mentis sunt; quae quia correspondent omnibus corporis, (ut supra ostensum est,) per domum etiam intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus corporis sunt, quae vocantur membra, organa et viscera. Quod pulmo introducatur in omnia illa, similiter ut intellectus in omnia mentis, constare potest ex illis quae supra ostensa sunt: ut, Quod amor seu voluntas praeparet domum seu thalamum pro futura conjuge, quae est sapientia seu intellectus (n. 402): et, Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, seu in sua domo, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere (n. 403). Ex illis, quae ibi dicta sunt, patet, quod omnia et singula in toto corpore per emissa e costis, vertebris, sterno, diaphragmate, peritonaeo quod ex illis pendet, ligamenta, ita connexa sint, ut respirante pulmone trahantur et ferantur in actus alternos similiter. Quod alterna respirationis etiam intrent in ipsa viscera usque ad recessus eorum intimos, ex anatome constare potest; nam ligamenta supra memorata cohaerent involucris viscerum, ac involucra per exsertiones intrant usque ad intima eorum, sicut etiam faciunt arteriae et venae per ramificationes. Inde constare potest, quod respiratio pulmonis in omni conjunctione sit cum corde in omnibus et singulis corporis: utque conjunctio omnimoda sit, etiam ipsum cor in pulmonico motu est, jacet enim in sinu pulmonis, et cohaeret ei per auriculas, et cubat super diaphragmate, ex quo etiam arteriae ejus ex motu pulmonico participant. Praeterea ventriculus in simili conjunctione est per cohaerentiam ejus oesophagi cum trachea. Haec anatomica adducta sunt, ob finem ut videatur qualis conjunctio est amoris seu voluntatis cum sapientia seu intellectu, ac utriusque in consortio cum omnibus mentis; nam similis est.


 


(2) 直訳


(x.) Quod amor seu voluntas introducat sapientiam seu intellectum in omnia domus suae.- (x.) 愛または意志は知恵または理解力をその家のすべてのものの中へ導き入れる。


Per domum amoris seu voluntatis intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus mentis sunt; 愛または意志の家によって人間全体が意味される、彼の心のものであるすべてのものに関して。


quae quia correspondent omnibus corporis, (ut supra ostensum est,) per domum etiam intelligitur totus homo quoad omnia quae ejus corporis sunt, quae vocantur membra, organa et viscera. それらは身体のすべてのものに対応するので、(上に示されたように)によって、さらにまた人間全体が意味される、彼の身体のものであるすべてのものに関して、それらは、四肢、器官、内臓と呼ばれる。


Quod pulmo introducatur in omnia illa, similiter ut intellectus in omnia mentis, constare potest ex illis quae supra ostensa sunt: 肺がそれらすべてのものの中に導き入れられていることは、理解力が心のすべてのものの中に〔導き入れられている〕ようにと同様に、それらから明らかにすることができる、それらは上に示されている。


ut, Quod amor seu voluntas praeparet domum seu thalamum pro futura conjuge, quae est sapientia seu intellectus (n. 402): 例えば、愛または意志は、来るべき配偶者のために家または部屋を準備すること、その配偶者は知恵または理解力であること(402)


et, Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, seu in sua domo, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere (n. 403). また、愛または意志は、知恵または理解力と結合して働くことができるために、その人間的な形の中に☆、すなわちその家の中に、すべてのものを準備すること(403)


誤訳を訂正します。403番で「その人間の形の中のすべてのものを~」と訳しましたが、このformaは奪格なのでその前のinは「~の中に」が正しい訳語となります。そのところをいい加減に訳していました。ここのdomoが奪格であるので気づきました。


Ex illis, quae ibi dicta sunt, patet, quod omnia et singula in toto corpore per emissa e costis, vertebris, sterno, diaphragmate, peritonaeo quod ex illis pendet, ligamenta, ita connexa sint, ut respirante pulmone trahantur et ferantur in actus alternos similiter. それらから、それらはそこに言われている、明らかである、身体全体の中のすべてと個々のものは、肋骨、椎骨☆1、胸骨☆2、横隔膜、それらからつり下がっている腹膜(それらから)送り出された靭帯、このように連結されている、肺の呼吸で、引き寄せられる、またもたらされる、交替の活動の中に、同時に。


1 vertebra「椎骨、脊柱」は『レキシコン』にありませんでした。(すなわち、追加見出し語)。


2 sternum「胸骨」も『レキシコン』にありませんでした。


Quod alterna respirationis etiam intrent in ipsa viscera usque ad recessus eorum intimos, ex anatome constare potest; 呼吸の交替〔運動〕はまた内臓そのものの中に入ることは、その最内部の奥底にまでも、解剖学から明らかにすることができる。


nam ligamenta supra memorata cohaerent involucris viscerum, ac involucra per exsertiones intrant usque ad intima eorum, sicut etiam faciunt arteriae et venae per ramificationes. なぜなら、上に言及した靭帯は、内臓の被覆に密着しているから、そして被覆は突起によってその最内部にまで入るから、動脈と静脈もまた分枝によって行なうように。


Inde constare potest, quod respiratio pulmonis in omni conjunctione sit cum corde in omnibus et singulis corporis: ここから明らかにすることができる、肺の呼吸は、心臓とのすべてのものに結合とともに、身体のすべてと個々のものの中にあること。


utque conjunctio omnimoda sit, etiam ipsum cor in pulmonico motu est, jacet enim in sinu pulmonis, et cohaeret ei per auriculas, et cubat super diaphragmate, ex quo etiam arteriae ejus ex motu pulmonico participant. そして、結合がすべての点で働くものであるために、心臓そのものもまた肺の運動の中にある、というのは、肺のふところの中に横たわるから、また心耳によってそれに密着する、また横隔膜の上に横になる、それ〔横隔膜〕からもまたその動脈は肺の運動(から)参加する(あずかる)


Praeterea ventriculus in simili conjunctione est per cohaerentiam ejus oesophagi cum trachea. さらに、胃は同様に結合している、結合の緊密性(密着性)よって、その食道の気管との。


Haec anatomica adducta sunt, ob finem ut videatur qualis conjunctio est amoris seu voluntatis cum sapientia seu intellectu, ac utriusque in consortio cum omnibus mentis;  これらは解剖学から付言された、見られるようにとの目的のために、愛または意志の結合がどんなものであるか、知恵または理解力との、そして、両方とも心のすべてのものと交わりの中に。


nam similis est.  なぜなら、同様であるから☆。


何が、どのように「同様」なのか、おわかりですね?


 


(3) 訳文


408. (x.) 愛または意志は、知恵または理解力を自分の家のすべてのものの中へ導き入れること―


 愛または意志の家によって、心のものであるすべてのものに関する人間全体が意味される。(前に示されたように)それらは身体のすべてのものに対応するので、によって、四肢、器官、内臓と呼ばれる身体のものであるすべてのものに関する人間全体もまた意味される。理解力が心のすべてのものの中に導き入れられているのと同様に、肺がそれらすべてのものの中に導き入れられていることは、前に示されたことから明らかにすることができる。例えば、愛または意志は、来るべき配偶者のために家または部屋を準備し、その配偶者は知恵または理解力であること(402)。また、愛または意志は、知恵または理解力と結合して働くことができるために、その人間的な形の中に、すなわちその家の中に、すべてのものを準備すること(403)。そこに言われていることから、身体全体の中のすべてと個々のものは、肋骨、椎骨、胸骨、横隔膜、とそれらからつり下がっている腹膜から送り出された靭帯は、このように連結されている、肺の呼吸と同時に交替の活動の中に引き寄せられ、導かれるもたらされることが明らかである。呼吸の交替運動が内臓そのものの中に、その最内部の奥底にまでも入ることは、解剖学から明らかにすることができる。なぜなら、すぐ前に言及した靭帯は、内臓の被覆に密着し、その被覆は突起によって、動脈と静脈もまた分枝によって行なうように、その最内部にまで入るから。ここから、肺の呼吸は、心臓とすべておいて結合して、身体のすべてと個々のものの中にあることがを明らかにすることができる。そして、その結合がすべての点で働くために、心臓そのものもまた肺の運動の中にある。というのは、肺のふところの中にあり、心耳によって密着し、また横隔膜の上に横になり、動脈もまた横隔膜を通して肺の運動にあずかるからである。さらに胃も、食道の気管の結合の緊密性よって、同様に結合している。愛または意志が知恵または理解力との結合がどんなものであるか、そして、両方ともが心のすべてのものとの交わりの中にあることが見られるようにとの目的のために、これらのことが解剖学から付け加えて言われた。なぜなら、〔心の中のものと身体の中のものは〕同様であるから。

原典講読『神の愛と知恵』 409

 

(1) 原文


409.  (xi.) Quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum sapientia seu intellectu. Cum enim amori non aliqua vita sensitiva, nec aliqua vita activa, est absque intellectu, et cum amor introducit intellectum in omnia mentis, (ut supra n. 407, 408, ostensum est,) sequitur quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum intellectu: quid enim est ex amore agere absque intellectu? hoc non aliter vocari potest quam irrationale; intellectus enim instruit quid agendum, et quomodo agendum est; hoc nescit amor absque intellectu: quapropter tale conjugium est inter amorem et intellectum, ut tametsi duo sunt, usque ut unum agant. Simile conjugium est inter bonum et verum, nam bonum est amoris, et verum est intellectus. Tale conjugium est in singulis universi, quae a Domino creata sunt; usus illorum se refert ad bonum, ac forma usus ad verum. Ex hoc conjugio est quod in omnibus et singulis corporis sit dextrum et sinistrum, et dextrum se refert ad bonum ex quo verum, ac sinistrum ad verum ex bono, ita ad conjunctionem. Ex eo est quod paria sint in homine. Sunt duo cerebra, sunt duo hemisphaeria cerebri, sunt duo ventriculi cordis, sunt duo lobi pulmonis, sunt duo oculi, aures, nares, brachia, manus, lumbi, pedes, renes, testes, et alia; et ubi non sunt paria, ibi est dextrum et sinistrum. Haec sunt, quia bonum spectat verum ut existat, ac verum spectat bonum ut sit. Simile est in caelis angelicis, et in singulis illorum societatibus. Plura de his videantur supra (n. 401), ubi ostensum est, quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere. De conjunctione mali et falsi, quae opposita est conjunctioni boni et veri, alibi dicetur.


 


(2) 直訳


(xi.) Quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum sapientia seu intellectu.- (xi.) 愛または意志は何も行なわないこと、知恵と理解力と結合の中にないなら。


Cum enim amori non aliqua vita sensitiva, nec aliqua vita activa, est absque intellectu, et cum amor introducit intellectum in omnia mentis, (ut supra n. 407, 408, ostensum est,) sequitur quod amor seu voluntas nihil agat nisi in conjunctione cum intellectu: というのは、愛に何らかの感覚的ないのちはない、何らかの活動的ないのちもないから、理解力なしに、また愛が理解力を心のすべてのものの中に導き入れるとき、(上の407, 408番に、示されているように)いえる、愛または意志は理解力との結合の中でないなら何も行なわないこと。


quid enim est ex amore agere absque intellectu? というのは、理解力なしの愛から行動することとは何か?


hoc non aliter vocari potest quam irrationale; これは理性のないもの以外に異なって呼ばれることができない。


intellectus enim instruit quid agendum, et quomodo agendum est; というのは、理解力は何を行なうべきか教えるから、またどのように行なうべきか。


hoc nescit amor absque intellectu: このことを愛は知らない、理解力なしに。


quapropter tale conjugium est inter amorem et intellectum, ut tametsi duo sunt, usque ut unum agant. それゆえ、このような結婚が愛と理解力の間にある、二つのものであるとはいえ、それでも一つとして働くように、そのために。


Simile conjugium est inter bonum et verum, nam bonum est amoris, et verum est intellectus. 同様の結婚が善と真理の間にある、なぜなら、善は愛のものである、また真理は理解力のものであるから。


Tale conjugium est in singulis universi, quae a Domino creata sunt; このような結婚が全世界の個々のものの中にある、それらは主から創造された。


usus illorum se refert ad bonum, ac forma usus ad verum. それらの役立ちは善に関係する、そして役立ちの形は真理に。


Ex hoc conjugio est quod in omnibus et singulis corporis sit dextrum et sinistrum, et dextrum se refert ad bonum ex quo verum, ac sinistrum ad verum ex bono, ita ad conjunctionem. この結婚からである、身体のすべてのものと個々のものの中に右と左があること、また右は善に関係する、それから真理が、そして左は善からの真理に〔関係する〕、このように結合に。


Ex eo est quod paria sint in homine. このことからである、人間の中に対(つい)があること。


Sunt duo cerebra, sunt duo hemisphaeria cerebri, sunt duo ventriculi cordis, sunt duo lobi pulmonis, sunt duo oculi, aures, nares, brachia, manus, lumbi, pedes, renes, testes, et alia; 二つの脳がある、脳の二つの半球がある、心臓の二つの心室がある、肺の二つの葉がある、二つの目がある、耳、鼻、腕、手、腰、足、腎臓、睾丸、また他のもの。


et ubi non sunt paria, ibi est dextrum et sinistrum. またそこに対がない、そこに右と左がある。


Haec sunt, quia bonum spectat verum ut existat, ac verum spectat bonum ut sit. これらが存在するのは、善は真理に目を向ける、存在するようになるために、そして真理は善に目を向ける、存在するために、からである。


Simile est in caelis angelicis, et in singulis illorum societatibus. 天使の天界の中で同様である、またそれらの個々の社会の中で。


Plura de his videantur supra (n. 401), ubi ostensum est, quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere. これらについて多くのことが上に(401番☆)見られる、そこに示されている、愛または意志は、知恵または理解力との結婚がなくては、その人間の形によって何もすることができないこと。


401番に「多くのこと」は書いてありません、どのことでしょうか? 401番には「そこに示されている」ことが見出しとして書いてあります。文章が混乱しているのでしょうか?


De conjunctione mali et falsi, quae opposita est conjunctioni boni et veri, alibi dicetur. 悪と虚偽の結合について、それは善と真理の結合に対立している、他の所で言われる。


 


(3) 訳文


409. (xi.) 愛または意志は、知恵または理解力と結合の中にないなら、何も行なわないこと―


 なぜなら、理解力のない愛に、何も感覚的ないのちも活動的ないのちもなく、また愛が理解力を心のすべてのものの中に導き入れるとき(前の407, 408番に、示されているように)愛または意志は理解力との結合の中でないなら何も行なわないことがいえるからである。それというのも、理解力のない愛から行動することとは何なのか? これは理性のないものとしか呼ぶことができない。というのは、理解力は何を行なうべきか、またどのように行なうべきかを教えるから。理解力のない愛はこのことを知らない。それゆえ、二つのものであるとはいえ、それでも一つとして働くように、そのために、このような結婚が愛と理解力の間にある。同様の結婚が善と真理の間にある、なぜなら、善は愛に属し、また真理は理解力に属するから。このような結婚が、主から創造された全世界の個々のものの中にある。それらの役立ちは善に関係し、また役立ちの形は真理に関係する。身体のすべてのものと個々のものの中に右と左があるのはこの結婚からであり、右は真理のもととなる善に関係し、左は善からの真理に、したがって結合に関係する。人間の中に対(つい)があるのはこのことからである。二つの脳があり、脳の二つの半球があり、心臓の二つの心室があり、肺の二つの葉があり、二つの目、耳、鼻、腕、手、腰、足、腎臓、睾丸、また他のものがある。また対がないところには右と左がある。これらが存在するのは、善は存在するようになるために真理に目を向け、また真理は存在するために善に目を向けるからである。天使の天界の中でも、またそれらの個々の社会の中でも同様である。これらについて多くのことが前に見られ、そこには(401)、愛または意志は、知恵または理解力との結婚がなくては、その人間の形によって何もすることができないことが示されている。善と真理の結合に対立している悪と虚偽の結合については他のところで述べよう。