原典講読『神の愛と知恵』 399

 

(1) 原文


399.  (i.) Quod amor seu voluntas sit ipsa vita hominis, sequitur a correspondentia cordis cum voluntate, (de qua supra n. 378-381,) nam sicut cor agit in corpore, ita voluntas in mente; et sicut omnia corporis pendent quoad existentiam et quoad motum a corde, ita omnia mentis quoad existentiam et quoad vitam a voluntate. Dicitur a voluntate, sed intelligitur ab amore, quia voluntas est receptaculum amoris, et amor est ipsa vita (videatur supra n. 1-3); et amor qui est ipsa vita, est a solo Domino. Quod ex corde et ejus expansione in corpus per arterias et venas, sciri possit quod amor seu voluntas sit vita hominis, est quia illa quae sibi correspondent similiter agunt, cum discrimine quod unum sit naturale et alterum spirituale. Quomodo cor agit in corpore, patet ex anatomia, ut quod omne id vivat, aut in vitae obsequio sit, ubi cor per vasa a se emissa agit, et quod omne id non vivat, ubi cor per vasa sua non agit. Et praeterea cor est primum et ultimum, quod in corpore agit: quod sit primum, constat ex embryonibus, et quod sit ultimum, constat ex morientibus; et quod absque cooperatione pulmonis agat, constat ex suffocatis, et ex deliquiis: inde videri potest, quod sicut vita corporis succenturiata pendet a solo corde, ita similiter vita mentis a sola voluntate, et quod voluntas similiter vivat cessante cogitatione, sicut cor cessante respiratione, ut quoque patet ex embryonibus, morientibus, suffocatis et deliquiis. Ex quibus sequitur, quod amor seu voluntas sit ipsa vita hominis.


 


(2) 直訳


(i.) Quod amor seu voluntas sit ipsa vita hominis, sequitur a correspondentia cordis cum voluntate, (de qua supra n. 378-381,) nam sicut cor agit in corpore, ita voluntas in mente; (i.) 愛または意志は人間のいのちそのものであることは、意志との心臓の対応からいえる、(そのことについて上の378-381)、なぜなら、心臓が身体の中で働くように、このように意志は心の中で〔働く〕から。


et sicut omnia corporis pendent quoad existentiam et quoad motum a corde, ita omnia mentis quoad existentiam et quoad vitam a voluntate. また身体のすべてのものが存在に関して、また運動に関して、心臓によるように、このように心のすべてのものは存在に関して、またいのちに関して意志による。


pendeoab, ex, inを伴って「依存する、~による、~によって決まる、~しだいである」という意味になります。


Dicitur a voluntate, sed intelligitur ab amore, quia voluntas est receptaculum amoris, et amor est ipsa vita (videatur supra n. 1-3); 「意志による」と言われる、しかし「愛による」が意味される、意志は愛の容器であるので、また愛はいのちそのものである(上の1-3番に見られる)


et amor qui est ipsa vita, est a solo Domino. また愛は、それはいのちそのものである、主おひとりからである。


Quod ex corde et ejus expansione in corpus per arterias et venas, sciri possit quod amor seu voluntas sit vita hominis, est quia illa quae sibi correspondent similiter agunt, cum discrimine quod unum sit naturale et alterum spirituale. 心臓と身体の中へのその拡張から、動脈と静脈を通って、知られることができる、愛または意志は人間のいのちであること、それらは、それらは互いに☆対応する、同様に働くからである、相違とともに、一つは自然的である、またもう一つは霊的であること。


再帰代名詞seは、動詞の複数形を伴って「互いに」の意味を持ちます。


Quomodo cor agit in corpore, patet ex anatomia, ut quod omne id vivat, aut in vitae obsequio sit, ubi cor per vasa a se emissa agit, et quod omne id non vivat, ubi cor per vasa sua non agit. どのように心臓が身体の中で働くか、解剖学から明らかである、例えば、すべてのもの、それは生きる、またはいのちに従っている、そこに血管を通ってそれ自体から送り出された心臓が働くこと、また、すべてのもの、それは生きない、そこに心臓がその血管を通って働かないこと。


Et praeterea cor est primum et ultimum, quod in corpore agit: またさらに、心臓は最初のものと最後のものである、それは身体の中で働く。


quod sit primum, constat ex embryonibus, et quod sit ultimum, constat ex morientibus; 最初のものであることは、胎児から明らかである、また最後のものでることは、死につつある者から明らかである。


et quod absque cooperatione pulmonis agat, constat ex suffocatis, et ex deliquiis: また、肺の協力(いっしょに働くこと)しに働くことは、窒息から明らかである、また気絶から。


inde videri potest, quod sicut vita corporis succenturiata pendet a solo corde, ita similiter vita mentis a sola voluntate, et quod voluntas similiter vivat cessante cogitatione, sicut cor cessante respiratione, ut quoque patet ex embryonibus, morientibus, suffocatis et deliquiis. ここから見られることができる、身体の従属的な(副次的な)いのちは心臓だけによること、このように同様に、心のいのちは意志だけによる、また意志は同様に思考が止まって〔も〕生きること、心臓は呼吸が止まって〔も働く〕ように、胎児、死につつある者、窒息や気絶からもまた明らかであるように。


形容詞succentuariatus「補助の、従属的な、副次的な」を実詞として用いています。さて、何に対して「従属的」なのでしょうか。これが「心臓だけによる」と述べられているので、心臓に対して従属的いのちでしょう。


Ex quibus sequitur, quod amor seu voluntas sit ipsa vita hominis. それらからいえる、愛または意志は人間のいのちそのものであること。


 


(3) 訳文


399. (i.) 愛または意志が人間のいのちそのものであることは、意志と心臓の対応からいえる(そのことについて前の378-381)、なぜなら、心臓が身体の中で働くように意志は心の中で働き、身体のすべてのものが、存在と運動に関して、心臓によるように、心のすべてのものは、存在といのちに関して、意志によるからである。「意志による」と言われるが、意志は愛の容器であり、愛はいのちそのものであるので(前の1-3番に見られる)、しかし「愛による」ことが意味され、いのちそのものである愛は、主おひとりからのものである。


 心臓から、また心臓が動脈と静脈を通って身体の中へ拡張することから、愛または意志は人間のいのちであることを知ることができる。互いに対応するものは、一つは自然的であり、もう一つは霊的であるという相違とともに、それらは同様に働くからである。心臓が身体の中でどのように働くかは解剖学から明らかである。例えば、生きているかまたはいのちに従っているすべてのものは、そこに血管を通って送り出された心臓が働き、生きないすべてのものは、そこに心臓がその血管を通って働いていないことである。さらに、心臓は身体の中で働く最初のものと最後のものである。最初のものであることは胎児から明らかであり、最後のものでることは死につつある者から明らかである。また、肺の協力しに働くことは、窒息から、また気絶から明らかである。ここから、身体の従属的ないのちは心臓だけによるのと同様に、心のいのちは意志だけによること、また胎児、死につつある者、窒息や気絶からも明らかであるように、心臓は呼吸が止まっても働くのと同様に、意志は思考が止まっても生きていることを知ることができる。これらから、愛または意志は人間のいのちそのものであることがいえる。

原典講読『神の愛と知恵』 400, 401

 

(1) 原文


400.  [(ii.)] Quod amor seu voluntas in humanam formam continue nitatur, et in omnia quae humanae formae sunt, patet a correspondentia cordis cum voluntate, nam notum est, quod omnia corporis formentur in utero, et quod formentur per fibras e cerebris, et per vasa sanguinea ex corde, et quod contexturae omnium organorum et viscerum ex illis binis fiant: ex quo patet, quod omnia hominis ex vita voluntatis, quae est amor, a principiis suis e cerebris per fibras existant, et quod omnia corporis ejus ex corde per arterias et venas. Ex his manifeste patet, quod vita, quae est amor et inde voluntas, in humanam formam continue nitatur; et quia humana forma consistit ex omnibus illis, quae in homine sunt, sequitur quod amor seu voluntas in continuo conatu et nisu formandi omnia illa sit: quod conatus et nisus sit in humanam formam, est quia Deus est Homo, ac Divinus Amor et Divina Sapientia est Vita Ipsius; e qua omne vitae est. Quisque videre potest, quod nisi Vita, quae est ipse Homo, ageret in id quod in se non vita est, non potuisset aliquid tale formari quod in homine est, in quo sunt millia millium quae unum faciunt, ac unanimiter conspirant ad imaginem Vitae a qua, ut possit homo receptaculum et habitaculum Ipsius fieri. Ex his videri potest, quod amor, et ex amore voluntas, et ex voluntate cor, in humanam formam continue nitantur.


 


(2) 直訳


[(ii.)] Quod amor seu voluntas in humanam formam continue nitatur, et in omnia quae humanae formae sunt, patet a correspondentia cordis cum voluntate, nam notum est, quod omnia corporis formentur in utero, et quod formentur per fibras e cerebris, et per vasa sanguinea ex corde, et quod contexturae omnium organorum et viscerum ex illis binis fiant: (ii.) 愛または意志は人間の形の中へ絶えず努力する(向かう)こと、また人間の形であるすべてのものの中へ、意志との心臓の対応から明らかである、なぜなら、よく知られているから、身体のすべてのものは子宮の中で形成されること、また脳からの繊維によって形成されること、また心臓からの血管によって、また器官と内臓のすべての組織はこれらの二つのものから生じること。


ex quo patet, quod omnia hominis ex vita voluntatis, quae est amor, a principiis suis e cerebris per fibras existant, et quod omnia corporis ejus ex corde per arterias et venas. このことから明らかである、人間のすべてのものは意志のいのちから〔である〕こと、それは愛である、その源(原理)により脳から繊維を通って存在するようになること、また身体のすべてのものは心臓から動脈と静脈をを通って。


Ex his manifeste patet, quod vita, quae est amor et inde voluntas, in humanam formam continue nitatur; これらからはっきりと明らかである、いのちは、それは愛とそこからの意志である、人間の形の中へ絶えず努力する(向かう)こと。


et quia humana forma consistit ex omnibus illis, quae in homine sunt, sequitur quod amor seu voluntas in continuo conatu et nisu formandi omnia illa sit: また人間の形はそれらすべてのものから構成されるので、それらは人間の中に存在するもの、愛または意志が絶え間ない努力(試み)と努力(活動)あることがいえる、それらすべてを形成する。


quod conatus et nisus sit in humanam formam, est quia Deus est Homo, ac Divinus Amor et Divina Sapientia est Vita Ipsius; 人間の形の中への努力(試み)と努力(活動)があることは、神が人間であるからである、そして、神的な的な愛と神的な知恵がいのちそのものである。


e qua omne vitae est. そのものからいのちのすべてのものがある〔からである〕。


Quisque videre potest, quod nisi Vita, quae est ipse Homo, ageret in id quod in se non vita est, non potuisset aliquid tale formari quod in homine est, in quo sunt millia millium quae unum faciunt, ac unanimiter conspirant ad imaginem Vitae a qua, ut possit homo receptaculum et habitaculum Ipsius fieri. それぞれが見ることができる、いのちが、それは人間そのものである、その中に働かないなら、それは本質的にいのちではない、何らかのものはこのよう(なもの)形作られることはできない、それは人間の中に存在する、その中に千の千(のもの)ある、それらは一つとして働く、そして一致してそれからのいのちの像へ調和して協力する(一致する)、人間がその方の容器と住まいになることができるように。


Ex his videri potest, quod amor, et ex amore voluntas, et ex voluntate cor, in humanam formam continue nitantur. これらから見られることができる、愛が、また愛から意志が、また意志から心臓が、人間の形の中へ絶えず努力する(向かう)こと。


 


(3) 訳文


400. (ii.) 愛または意志は、人間の形の中へ、また人間の形であるすべてのものの中へ絶えず向かっていることは、意志との心臓の対応から明らかである。なぜなら、身体のすべてのものが子宮の中で形成されること、また脳からの繊維によって、また心臓からの血管によって形成されること、また器官と内臓のすべての組織はこれらの二つのものから生じることはよく知られているから。このことから、人間のすべてのものは愛である意志のいのちからであること、その源により脳から繊維を通って、また身体のすべてのものは心臓から動脈と静脈を通って存在するようになることが明らかである。これらから、愛とそこからの意志であるいのちは、人間の形の中へ絶えず向かっていることがきわめて明らかである。また人間の形は、人間の中に存在するものすべてのものから構成されるので、愛または意志はそれらすべてを形成する絶え間ない努力と活動にあることがいえる。人間の形の中への努力と活動があることは、神が人間であり、神的な的な愛と神的な知恵がいのちそのものであり、それらから、いのちのすべてのものがあるからである


 だれもが、人間そのものであるいのちが人間の中で働かないなら、それは本質的にいのちではなく、人間の中に存在する何らかのものは、その中に無数のものがあって、それらは一つとして働き、人間がその方の容器と住まいになることができるように一致して、いのちの像へと調和して協力する、このようなものに形作られることはできないことを見ることができる。これらから、愛が、また愛から意志が、また意志から心臓が、間の形の中へ絶えず向かっていることを見ることができる。


 


(1) 原文


401.  (iii.) Quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere. Hoc etiam patet ex correspondentia cordis cum voluntate. Homo embryo vivit corde, sed non pulmone; non enim tunc a corde influit sanguis in pulmonem, et ei dat facultatem respirandi, sed per foramen in ventriculum cordis sinistrum; quare embryo non tunc aliquid corporis potest movere, jacet enim confasciatus, nec potest aliquid sentire, organa enim sensuum sunt occlusa. Simile est cum amore seu voluntate, ex qua usque vivit, sed in obscuro, hoc est, absque sensu et actu. At vero ut primum aperitur pulmo, quod fit post enixum, tunc incipit sentire et agere, ac similiter velle et cogitare. Ex his constare potest, quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere.


 


(2) 直訳


(iii.) Quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere.- (iii.) 愛または意志は知恵または理解力との結婚なしに、その人間の形によって何らかのものをすることができないこと。


Hoc etiam patet ex correspondentia cordis cum voluntate. このこともまた意志との心臓の対応から明らかである。


Homo embryo vivit corde, sed non pulmone; 人間胎児は心臓で生きる、しかし肺でなく。


non enim tunc a corde influit sanguis in pulmonem, et ei dat facultatem respirandi, sed per foramen in ventriculum cordis sinistrum; なぜなら、その時、心臓から血は肺の中へ流入し、またそれに呼吸する能力を与えないから、しかし、開口部を通って左心室の中へ〔流入する〕。


quare embryo non tunc aliquid corporis potest movere, jacet enim confasciatus, nec potest aliquid sentire, organa enim sensuum sunt occlusa. それゆえ、胎児は身体の何らかのものを動かすことができない、というのは束ねて(結びつけられて)横たわるから、何らかのものを感じることもできない、というのは感覚器官は閉ざされているから。


Simile est cum amore seu voluntate, ex qua usque vivit, sed in obscuro, hoc est, absque sensu et actu. 愛または意志と同様である、それ〔心臓〕からそれでも生きている〔胎児〕、しかし、やみの中に、すなわち、感覚と活動なしに。


At vero ut primum aperitur pulmo, quod fit post enixum, tunc incipit sentire et agere, ac similiter velle et cogitare. しかしけれども、肺が開かれるとすぐに、それは出産の後に起こる、その時、感じることと活動することが始まる、同様に意志することと考えること。


Ex his constare potest, quod amor seu voluntas absque conjugio cum sapientia seu intellectu non possit per humanam suam formam aliquid facere. これらから明らかにすることができる、愛または意志は知恵または理解力との結婚なしに、その人間の形によって何らかのものをすることができないこと。


 


(3) 訳文


401. (iii.) 愛または意志は、知恵または理解力との結婚がなくては、その人間の形によって何もすることができないこと―


 このこともまた意志と心臓の対応から明らかである。胎児である人間は肺でなく、心臓で生きる。なぜなら、その時、血は心臓から肺の中へ流入して、それに呼吸する能力を与えずに、開口部を通って左心室の中へ流入するから。それゆえ、胎児は身体の何らかのものを動かすことができない、というのは結びつけられて横たわるからであり、何らかのものを感じることもできない、というのは感覚器官は閉ざされているからである。 愛または意志も、心臓からそれでも生きている胎児と同様であるが、しかし、やみの中に、すなわち、感覚と活動なしに生きている。けれども、肺が開かれるとすぐに、それは出産の後に起こるが、その時、感じることと活動すること、同じく意志することと考えることが始まる。これらから、愛または意志は知恵または理解力との結婚なしに、その人間の形によって何もすることができないことを明らかにすることができる。

原典講読『神の愛と知恵』 402

 

(1) 原文


402.  (iv.) Quod amor seu voluntas praeparet domum seu thalamum pro futura conjuge, quae est sapientia seu intellectus. In universo creato et in singulis ejus est conjugium boni et veri, et hoc inde est, quia bonum est amoris et verum est sapientiae, et haec duo in Domino sunt, et ex Ipso omnia creata sunt. Hoc conjugium quomodo in homine existit, videri potest in speculo in conjunctione cordis cum pulmone; nam cor correspondet amori seu bono, ac pulmo sapientiae seu vero (ut supra n. 378-381, 382 -384). Ex illa conjunctione videri potest, quomodo amor seu voluntas desponsat sibi sapientiam seu intellectum, et postea ducit illam seu quasi conjugium cum illa init; desponsat sibi illam per quod praeparet domum seu thalamum pro illa; et ducit illam per quod conjungat illam sibi per affectiones, et dein agat sapientiam cum illa in domo ista. Quod ita sit, non plene describi potest nisi quam lingua spirituali, quia amor et sapientia, et inde voluntas et intellectus, sunt spirituales; quae quidem naturali lingua possunt tradi, sed non ad perceptionem nisi obscuram, propter inscitiam quid amor, quid sapientia, tum quid affectiones boni, et quid affectiones sapientiae quae sunt affectiones veri. Sed usque videri potest qualis desponsatio et quale conjugium amoris cum sapientia, seu voluntatis cum intellectu est, per paralellismum, qui datur per correspondentiam illorum cum corde et pulmone: simile enim est cum his ut cum illis: tam simile ut prorsus nihil differat, praeter quod unum sit spirituale, et alterum naturale. Ex corde itaque et pulmone constat, quod cor primum formet pulmonem, et postea se conjungat cum illo; format pulmonem in embryone, et se conjungit cum illo post enixum. Hoc facit cor in sua domo, quae vocatur pectus, ubi contubernium eorum est, separatum a reliquis corporis per septum quod vocatur diaphragma, et per involucrum quod vocatur pleura. Simile est cum amore et sapientia, seu cum voluntate et intellectu.


 


(2) 直訳


(iv.) Quod amor seu voluntas praeparet domum seu thalamum pro futura conjuge, quae est sapientia seu intellectus.- (iv.) 愛または意志は将来の(来るべき)配偶者のために家または部屋を準備すること、それ〔配偶者〕は知恵または理解力である。


In universo creato et in singulis ejus est conjugium boni et veri, et hoc inde est, quia bonum est amoris et verum est sapientiae, et haec duo in Domino sunt, et ex Ipso omnia creata sunt. 創造された全世界の中に、その個々のものの中に、善と真理の結婚がある、またこのことはここからである、善は愛のものであり、知恵は真理のものであるので、またこれら二つは主の中にある、その方からすべてのものが創造された。


Hoc conjugium quomodo in homine existit, videri potest in speculo in conjunctione cordis cum pulmone; この結婚がどのように人間の中にあるかは、肺との心臓の結合の中に鏡の中に見ることができる。


nam cor correspondet amori seu bono, ac pulmo sapientiae seu vero (ut supra n. 378-381, 382 -384). なぜなら、心臓は愛または善に対応するから、そして肺は知恵または真理に(上の378-381, 382-384番のように)


Ex illa conjunctione videri potest, quomodo amor seu voluntas desponsat sibi sapientiam seu intellectum, et postea ducit illam seu quasi conjugium cum illa init; その結合から見られることができる、どのようにして愛すなわち(または)意志が自分自身に知恵すなわち(または)理解力を婚約させるか、またその後、それを導く(結婚する)か、すなわち、いわばそれらとの結婚に入るか(始めるか)


desponsat sibi illam per quod praeparet domum seu thalamum pro illa; 自分〔愛〕自身にそれ〔知恵〕をその〔知恵〕ために家または部屋を準備することによって婚約させる。


et ducit illam per quod conjungat illam sibi per affectiones, et dein agat sapientiam cum illa in domo ista. またそれを導く(結婚する)、情愛によってそれを自分自身に結合させることによって、またその後、知恵をそれとともにその家の中へ動かす。


Quod ita sit, non plene describi potest nisi quam lingua spirituali, quia amor et sapientia, et inde voluntas et intellectus, sunt spirituales; このようであることは、十分に述べられることができない、霊的な言語以外に、愛と知恵は、またここから意志と理解力は、霊的であるので。


quae quidem naturali lingua possunt tradi, sed non ad perceptionem nisi obscuram, propter inscitiam quid amor, quid sapientia, tum quid affectiones boni, et quid affectiones sapientiae quae sunt affectiones veri. 確かにそれらは自然的な言語で伝える(述べる)ことができる、しかし、知覚へではない、不明確でないなら、何が愛か、何が知恵か、さらに何が善の情愛か、また何が知恵の情愛か、それは真理への情愛である、無知のために。


Sed usque videri potest qualis desponsatio et quale conjugium amoris cum sapientia, seu voluntatis cum intellectu est, per parallelismum, qui datur per correspondentiam illorum cum corde et pulmone: しかし、それでも見られることができる、婚約がどんなものか、また知恵との愛の結婚がどんなものか、すなわち理解力との意志の〔結婚〕である、並行(比較)よって、それは心臓と肺とのそれらの対応によって与えられる。


simile enim est cum his ut cum illis: というのは、同様であるから、これら〔心蔵と肺〕とに、それら〔愛と知恵または意志と理解力〕とにのように☆。


ここは各自で意訳せざるを得ませんね。


tam simile ut prorsus nihil differat, praeter quod unum sit spirituale, et alterum naturale. このように同様〔である〕まったく何も相違がないように、一つは霊的、もう一つは自然的〔である〕こと以外に。


Ex corde itaque et pulmone constat, quod cor primum formet pulmonem, et postea se conjungat cum illo; そこで心臓と肺から明らかである、心臓が最初に肺を形成すること、またその後、自分〔心臓〕自身にそれ〔肺〕と結合させる。


format pulmonem in embryone, et se conjungit cum illo post enixum. 肺を胎児の中で形成し、また自分〔心臓〕自身にそれ〔肺〕と結合させる、出産後に。


Hoc facit cor in sua domo, quae vocatur pectus, ubi contubernium eorum est, separatum a reliquis corporis per septum quod vocatur diaphragma, et per involucrum quod vocatur pleura. このことを心臓は自分の家の中で行なう、それは胸と呼ばれる、そこにそれらの共同生活する者たちの集会(共同天幕)がある、隔壁(仕切り)によって身体の他のものから分離された、それは横隔膜と呼ばれる、また被膜によって、それは胸膜と呼ばれる。


Simile est cum amore et sapientia, seu cum voluntate et intellectu. 同様である、愛と知恵とに、すなわち意志と理解力とに。


 


(3) 訳文


402. (iv.) 愛または意志は、来るべき配偶者のために家または部屋を準備すること、その配偶者は知恵または理解力である―


 創造された全世界の中とその個々のものの中に善と真理の結婚があり、このことは、善は愛に、知恵は真理に属し、またこれら二つものもは主の中にあり、その方からすべてのものが創造されたからである。この結婚がどのように人間の中にあるかは、鏡の中に見るように、肺との心臓の結合の中に見ることができる。なぜなら、(前の378-381, 382-384番のように)心臓は愛または善に、そして肺は知恵または真理に対応するから。その結合から、どのようにして愛または意志がそれ自体に知恵または理解力を婚約させるか、またその後、それを導くか、すなわち、それらとのいわば結婚に入るか、見ることができる知恵ために家または部屋を準備することによって、彼女〔知恵〕と自分自身〔愛〕を婚約させる。また情愛によって彼女を自分自身に結合させることによって、彼女と結婚し、その後、知恵〔彼女〕をそれ〔情愛〕とともにその家の中へ導く。このようであることは、愛と知恵が、またここから意志と理解力が霊的であるので、霊的な言語でなければ十分に述べられることができない。確かにそれらは自然的な言語で伝えることができるが、しかし愛が何か、知恵が何か、さらに善の情愛が何か、また真理への情愛である知恵の情愛が何か、無知であるために、不明確なものしか知覚されない。しかし、それでも、婚約がどんなものか、また愛と知恵との結婚が、またはと意志と理解力との結婚がどんなものかは、それらが心臓と肺に対応するという比較によって、見ることができる。というのは、心蔵と肺の関係は、愛と知恵または意志と理解力の関係と同様であるから。一つは霊的、もう一つは自然的であること以外にまったく何も相違がないほどに同様である。そこで、心臓が最初に肺を形成し、その後、心臓に肺を結合させる、その心臓と肺から明らかである。胎児の中で肺を形成し、出産後に肺を心臓自体に結合させるのである。このことを心臓は胸と呼ばれる自分の家の中で行ない、そこには、横隔膜と呼ばれる隔壁によって、また胸膜と呼ばれる被膜によって身体の他のものから分離された、共同生活する者たちの集会(共同天幕)がある。愛と知恵も、すなわち、意志と理解力も同様である。

原典講読『神の愛と知恵』 403

 

(1) 原文


403.  (v.) Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere. Dicitur voluntas et intellectus, sed probe sciendum est, quod voluntas sit totus homo; est enim voluntas cum intellectu in principiis in cerebris, ac in principiatis in corpore, et inde in toto et in qualibet parte, ut supra (n. 365-367,) ostensum est: inde constare potest, quod voluntas sit totus homo quoad ipsam formam, tam communem quam omnium particularem; et quod intellectus sit ejus consocia, sicut est pulmo cordis. Caveat sibi quisque ne ideam voluntatis foveat, sicut alicujus rei separatae a forma humana, est enim eadem. Ex hoc videri potest, non solum quomodo voluntas praeparat thalamum pro intellectu, sed etiam quomodo praeparat omnia in sua domo, quae est universum corpus, ut conjunctim cum intellectu possit agere. Hoc praeparat eo modo, quod omnia et singula corporis conjuncta sint intellectui sicut conjuncta sunt voluntati, seu ut omnia et singula corporis sub obsequio intellectus sint, sicut sub obsequio voluntatis sunt. Quomodo omnia et singula corporis ad conjunctionem cum intellectu sicut cum voluntate praeparata sunt, non videri potest, nisi sicut in speculo seu in imagine per scientiam anatomicam in corpore. Per illam scitur quomodo omnia in corpore connexa sunt, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in toto corpore a respiratione pulmonis agantur, dum etiam a pulsu cordis. Ex anatomia notum est, quod cor conjunctum sit pulmoni per auriculas, et quod hae continuentur in pulmonum interiora; tum quod omnia viscera totius corporis cum camera pectoris per ligamenta conjuncta sint, ac ita conjuncta, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in communi et in parte aliquid ex respiratorio motu recipiant: cum enim pulmo tumescit, tunc costae expandunt thoracem, pleura dilatatur, et diaphragma diducitur, et cum his omnia inferiora corporis, quae per ligamenta ex illis connexa sunt, per actus pulmonicos recipiunt aliquem actum: ne memorem plura, ne illi qui non in scientia anatomica sunt, ex ignorantia terminorum illius scientiae in obscuritatem de hac re veniant. Consule modo anatomiae gnaros et sagaces, annon omnia in toto corpore a pectore ad imum ita colligata sint, ut tumescente per respirationem pulmone, omnia et singula excitentur in actum pulmonico synchronum. Ex his nunc patet, qualis praeparata est conjunctio intellectus cum omnibus et singulis formae humanae a voluntate: rimare modo nexus, et lustra illos oculo anatomico, et postea secundum nexus specta cooperationem illorum cum pulmone respirante et cum corde, et dein pro pulmone cogita intellectum, et pro corde voluntatem, et videbis.


 


(2) 直訳


(v.) Quod amor seu voluntas praeparet omnia in humana sua forma, ut conjunctim cum sapientia seu intellectu possit agere.- (v.) 愛または意志は、その人間的な形の中のすべてのものを準備すること、知恵または理解力と結合して働くことができるために。


Dicitur voluntas et intellectus, sed probe sciendum est, quod voluntas sit totus homo; 意志と理解力と言われる、しかし、よく知るべきである、意志は全部の人間であること。


est enim voluntas cum intellectu in principiis in cerebris, ac in principiatis in corpore, et inde in toto et in qualibet parte, ut supra (n. 365-367,) ostensum est: なぜなら、意志は理解力とともに源(原理)の中に脳の中にあるから、そして派生物の中に身体の中に、またここから全部の中に、またどんな部分の中にも〔ある〕、上に(365-367)示されたように。


inde constare potest, quod voluntas sit totus homo quoad ipsam formam, tam communem quam omnium particularem; ここから明らかにすることができる、意志は形そのものに関して全部の人間であること、全般的なもの〔形〕と同様にすべての個別のもの〔形〕。


et quod intellectus sit ejus consocia, sicut est pulmo cordis. また理解力はその仲間であること、肺が心臓の〔仲間〕であるように。


Caveat sibi quisque ne ideam voluntatis foveat, sicut alicujus rei separatae a forma humana, est enim eadem. 自分自身を用心せよ(警戒せよ)、それぞれが意志の観念を心に抱かないように、人間の形から分離した何らかのもののような、なぜなら、〔意志と人間は〕同じであるから。


Ex hoc videri potest, non solum quomodo voluntas praeparat thalamum pro intellectu, sed etiam quomodo praeparat omnia in sua domo, quae est universum corpus, ut conjunctim cum intellectu possit agere. このことから見られることができる、どのように意志は理解力のために部屋を準備するかだけでなく、しかしまた、どのようにその家の中のすべてのものを準備するか、それは全身である、理解力との結合が行なわれることができるように。


Hoc praeparat eo modo, quod omnia et singula corporis conjuncta sint intellectui sicut conjuncta sunt voluntati, seu ut omnia et singula corporis sub obsequio intellectus sint, sicut sub obsequio voluntatis sunt. これをこのように準備する、身体の中のすべてと個々のものが理解力と結合していること、意志と結合しているように、すなわち、身体のすべてのものと個々のものが従順な行為(役に立つこと)下に理解力のものであること、従順な行為(役に立つこと)下に意志のものであるように。


Quomodo omnia et singula corporis ad conjunctionem cum intellectu sicut cum voluntate praeparata sunt, non videri potest, nisi sicut in speculo seu in imagine per scientiam anatomicam in corpore. 身体のすべてのものと個々のものが理解力との結合のために、意志との〔結合〕のようにどのように準備されるかは、見られることができない、鏡の中、または類似物の中のようでないなら、解剖学の身体の中の知識によって。


Per illam scitur quomodo omnia in corpore connexa sunt, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in toto corpore a respiratione pulmonis agantur, dum etiam a pulsu cordis. それ〔知識〕によって知られる、身体の中のすべてのものがどのように接合され(関連し)ているか、肺が呼吸する時、全身の中のすべてと個々のものは肺の呼吸により動かされるように、その時、心臓の鼓動からもまた。


Ex anatomia notum est, quod cor conjunctum sit pulmoni per auriculas, et quod hae continuentur in pulmonum interiora; 解剖学からよく知られている、心臓は心耳によって肺と結合していること、またこれ〔心耳〕は肺の内側に伸びている。


tum quod omnia viscera totius corporis cum camera pectoris per ligamenta conjuncta sint, ac ita conjuncta, ut dum pulmo respirat, omnia et singula in communi et in parte aliquid ex respiratorio motu recipiant: さらに、全身の全部の内臓は靭帯によって胸の部屋()結合されている、そしてこのように結合されている、肺が呼吸する時、すべてのものと個々のものは全般的にまた部分的に、呼吸運動からの何らかのものを受け取るように。


cum enim pulmo tumescit, tunc costae expandunt thoracem, pleura dilatatur, et diaphragma diducitur, et cum his omnia inferiora corporis, quae per ligamenta ex illis connexa sunt, per actus pulmonicos recipiunt aliquem actum: なぜなら、肺がふくれあがるとき、その時、肋骨は胸郭を広げる、胸膜は広げられる、また横隔膜は広げられる、またそのときこれらに身体の下部のすべてのものは、それらは靭帯によってそれらから接合され(関連し)ている、肺の運動によって何らかの運動を受け取るから。


ne memorem plura, ne illi qui non in scientia anatomica sunt, ex ignorantia terminorum illius scientiae in obscuritatem de hac re veniant. 私は多くのことを記さないように〔する〕、彼らが解剖学の知識の中にいない者たちが、それらの知識の用語(専門語)の無知から、この事柄について暗さ(不分明)中にやって来ないように。


Consule modo anatomiae gnaros et sagaces, annon omnia in toto corpore a pectore ad imum ita colligata sint, ut tumescente per respirationem pulmone, omnia et singula excitentur in actum pulmonico synchronum. 単に解剖学の習熟者や賢明な者に助言を求めよ、全身の中のすべてのものは、肺から最も下のものまで、このように結びつけられていて、肺の呼吸によってふくらんで(ふくらむとき)、すべてと個々のものは肺と同時の活動の中にかきたてられないか。


Ex his nunc patet, qualis praeparata est conjunctio intellectus cum omnibus et singulis formae humanae a voluntate: これらから今や明らかである、理解力の結合は、人間の形のすべてと個々のものとの、意志から、どんなものが準備されているか。


rimare modo nexus, et lustra illos oculo anatomico, et postea secundum nexus specta cooperationem illorum cum pulmone respirante et cum corde, et dein pro pulmone cogita intellectum, et pro corde voluntatem, et videbis. 単に関係(結びつき)を探求せよ、また、それらを解剖学の目で調べよ、またその後、関係(結びつき)にしたがってそれらの協力を眺めよ(考慮せよ)、肺が呼吸するときの心臓との、また最後に、肺の代わりに理解力を考えよ、また心臓の代わりに意志を、するとあなたは見る。


 


(3) 訳文


403. (v.) 愛または意志は、知恵または理解力と結合して働くことができるために、その人間的な形の中のすべてのものを準備すること―


 意志と理解力と言われるが、しかし、意志は全人間であることをよく知るべきである。なぜなら、前に示されたように(365-367)意志は理解力とともに脳の中の源の中に、そして派生物、身体、またここから全部の中とまたどんな部分の中にもあるから。ここから、意志は形そのものに関して、全般的な形と同様にすべての個別の形で全人間であること、また肺が心臓の仲間であるように理解力は意志の仲間であることを明らかにすることができる。


 それぞれの者が、人間の形から分離した何らかの意志の観念を心に抱かないように警戒せよ、なぜなら、〔意志と人間は〕同じであるから。このことから、意志は理解力のためにどのように部屋を準備するかだけでなく、全身であるその家の中のすべてのものを、理解力との結合が行なわれることができるようにと、どのように準備するか知ることができる。このことを、身体の中のすべてと個々のものが意志と結合しているように、そのように理解力と結合するように準備するのである。すなわち、身体のすべてのものと個々のものが役に立つために意志下にあるように、役に立つために理解力の下にもあるようにすることである。


 身体のすべてのものと個々のものが意志との結合のように、理解力との結合のために、どのように準備されるかは、身体の中のものについて解剖学の知識によって、鏡の中または類似物の中のように知ることができる。その知識によって、身体の中のすべてのものが、肺が呼吸する時、全身の中のすべてと個々のものは肺の呼吸により、その時、心臓の鼓動からもまた動かされるが、そのことから、どのように接合されているかわかる。


 解剖学から、心臓は心耳によって肺と結合し、またこの心耳は肺の内側に伸びていること、さらに、全身の全部の内臓は靭帯によって肺が呼吸する時、すべてのものと個々のものは全般的にまた部分的に、呼吸運動からの何らかのものを受けるように胸の腔に結合されていることは、よく知られている。なぜなら、肺がふくれあがる時、肋骨は胸郭を広げ、胸膜は広げられ、また横隔膜も広げられ、またそのとき靭帯によってそれらに接合されている身体の下部のすべてのものは、肺の運動によって何らかの運動を受けているから。


 私は、解剖学の知識のない者たちが、それらの知識の専門語についての無知から、この事柄について不分明とならよう、多くのことを記さない。単に解剖学の習熟者や賢明な者に助言を求めよ。肺から最も下のものまで、全身の中のすべてのものは、肺が呼吸によってふくらむとき、すべてと個々のものは、肺と同時の活動を起こすように、このように結びつけられていていないか。

 これらから今や、人間の形のすべてと個々のものとの理解力の結合は、意志からどんなものが準備されているか、明らかである。単に結びつきを探求せよ、それらを解剖学の目で調べよ、またその後、結びつきにしたがって肺が呼吸するとき、心臓と協力を考慮せよ、最後に、肺の代わりに理解力を、また心臓の代わりに意志を考えよ、するとあなたにわかる。

原典講読『神の愛と知恵』 404(その1)

 

(1) 原文


404.  (vi.) Quod cum nuptiae factae sunt, prima conjunctio sit per affectionem sciendi, ex qua affectio veri. Per nuptias intelligitur status hominis post partum, a statu ignorantiae usque ad statum intelligentiae et ab hoc ad statum sapientiae. Primus status, qui est merae ignorantiae, hic non per nuptias intelligitur, quia tunc nulla cogitatio intellectus est, sed sola affectio obscura quae amoris seu voluntatis; hic status est initiamentum ad nuptias. Quod in secundo statu, qui est homini in pueritia, sit affectio sciendi, notum est: per hanc puer infans discit loqui, et discit legere, et postea discit successive talia quae intellectus sunt. Quod amor qui est voluntatis, id operetur, non potest in dubium vocari; nam nisi amor seu voluntas ageret id, non fieret. Quod affectio sciendi sit cuivis homini post nativitatem, et quod per illam discat talia, ex quibus intellectus per gradus formatur, crescit et perficitur, quisque dum ex ratione consulit experientiam, agnoscit. Quod inde sit affectio veri, etiam patet; nam cum homo ex affectione sciendi factus est intelligens, non ita fertur affectione ad sciendum, sicut affectione ad ratiocinandum, et ad concludendum talia quae ejus amoris sunt, sive sint oeconomica, sive civilia, sive moralia. Cum haec affectio elevatur usque ad spiritualia, fit illa affectio veri spiritualis. Quod ejus primum seu initiamentum fuerit affectio sciendi, videri potest ex eo, quod affectio veri sit exaltata affectio sciendi; nam affici veris, est ex affectione velle scire illa, et cum invenit illa, ex jucundo affectionis haurire illa.


(vii.) Quod altera conjunctio sit per affectionem intelligendi, ex qua perceptio veri, patet cuivis, qui hoc ex rationali intuitione vult lustrare. Ex rationali intuitione patet, quod affectio veri et perceptio veri sint binae facultates intellectus, quae apud quosdam in unum conveniunt, et apud quosdam non: apud illos in unum conveniunt, qui volunt intellectu percipere vera, et non apud illos qui solum volunt scire vera. Patet etiam, quod quisque tantum in perceptione veri sit, quantum in affectione intelligendi est; deme enim affectionem intelligendi verum, et nulla perceptio veri erit; at da affectionem intelligendi verum et erit perceptio ejus secundum gradum affectionis ejus; nam homini, cui integra est ratio, nusquam deest perceptio veri, dummodo illi est affectio intelligendi verum. Quod facultas intelligendi verum, quae vocatur rationalitas, sit cuivis homini, supra ostensum est.


 


(2) 直訳


(vi.) Quod cum nuptiae factae sunt, prima conjunctio sit per affectionem sciendi, ex qua affectio veri.- (vi.) 結婚式が行なわれたとき、最初の結合が知ろうとする情愛を通してある、それから真理の情愛が〔ある〕。


Per nuptias intelligitur status hominis post partum, a statu ignorantiae usque ad statum intelligentiae et ab hoc ad statum sapientiae. 結婚によって出産後の人間の状態が意味される、無知の状態から知性(理解力)状態まで、またここから知恵の状態へ。


Primus status, qui est merae ignorantiae, hic non per nuptias intelligitur, quia tunc nulla cogitatio intellectus est, sed sola affectio obscura quae amoris seu voluntatis; 最初の状態は、それは純粋な無知(だけの)状態である、このことは結婚によって意味されない、その時、理解力の(知力の)考は何もないので、しかし、単なる不明瞭な情愛がある、それは愛の、すなわち意志のものである。


hic status est initiamentum ad nuptias. この状態は結婚への初期段階である。


Quod in secundo statu, qui est homini in pueritia, sit affectio sciendi, notum est: 第二の段階の中に、それは人間に少年期にある、知ろうとする情愛があることは、よく知られている。


per hanc puer infans discit loqui, et discit legere, et postea discit successive talia quae intellectus sunt. これ〔情愛〕によって、少年、幼児は話すことを学び、また読むことを学ぶ、またその後、引き続いてこのようなものを学ぶ、それらは理解力(知性)のもの。


Quod amor qui est voluntatis, id operetur, non potest in dubium vocari; 愛、それは意志のものである、それが働きかける(生み出す)と、疑いの中に呼ばれることができない。


nam nisi amor seu voluntas ageret id, non fieret. なぜなら、愛が、すなわち、意志がそれを行なわないなら、生じないから。


Quod affectio sciendi sit cuivis homini post nativitatem, et quod per illam discat talia, ex quibus intellectus per gradus formatur, crescit et perficitur, quisque dum ex ratione consulit experientiam, agnoscit. 知ろうとする情愛がそれぞれの人間に出生後にあること、またそれによってこのようなものを学ぶこと、それらから理解力が徐々に(段々と)形成される、成長する(増大する)また完成される、だれでも、理性から経験に諮る時、認める。


Quod inde sit affectio veri, etiam patet; 真理の情愛はここからであること、さらにまた明らかである。


nam cum homo ex affectione sciendi factus est intelligens, non ita fertur affectione ad sciendum, sicut affectione ad ratiocinandum, et ad concludendum talia quae ejus amoris sunt, sive sint oeconomica, sive civilia, sive moralia. なぜなら、人間が知ろうとする情愛から知的になったとき、このように知ろうとすることへの情愛へ運ばれない(導かれない)から、〔導かれるのは〕例えば、推論しようとする(考えようとする)情愛へ、またこのようなものを推論しよう(結論を導こう)する〔情愛〕へ、それらは彼の愛のものである、あるいは経済である、あるいは市民の事柄、あるいは道徳。


Cum haec affectio elevatur usque ad spiritualia, fit illa affectio veri spiritualis. この情愛が霊的なものにまで高揚されるとき、それは霊的な真理の情愛になる。


Quod ejus primum seu initiamentum fuerit affectio sciendi, videri potest ex eo, quod affectio veri sit exaltata affectio sciendi; その最初のもの、すなわち初期段階は知ろうとする情愛であったことは、そのことから見られることができる、真理の情愛は知ろうとする情愛の高揚されたものであること。


nam affici veris, est ex affectione velle scire illa, et cum invenit illa, ex jucundo affectionis haurire illa. なぜなら、真理に感動させられることは、情愛からそれを知ることを欲することであるから、またそれを見つけたとき、情愛の快さからそれを吸収すること。


(vii.) Quod altera conjunctio sit per affectionem intelligendi, ex qua perceptio veri, patet cuivis, qui hoc ex rationali intuitione vult lustrare. (vii.) 第二の結合が理解しようとする情愛を通してあること、それから真理の知覚が〔ある〕、それぞれに明らかである、理性的な熟慮から調べることを欲する者。


Ex rationali intuitione patet, quod affectio veri et perceptio veri sint binae facultates intellectus, quae apud quosdam in unum conveniunt, et apud quosdam non: 理性的な熟慮から明らかである、真理の情愛と真理の知覚は理解力の二つの能力であること、それらはある者のもとで一つに集まっている、またある者のもとで〔集まって〕ない。


apud illos in unum conveniunt, qui volunt intellectu percipere vera, et non apud illos qui solum volunt scire vera. 一つに集まっている彼らのもとで、その者は理解力で真理を知覚することを欲する、また〔集まって〕ない彼らのもとで、その者は単に真理を知ることを欲する。


Patet etiam, quod quisque tantum in perceptione veri sit, quantum in affectione intelligendi est; さらにまた明らかである、それぞれ、それだけ真理の知覚の中にいること、どれだけ理解しようとする情愛の中にいる〔かによって〕。


deme enim affectionem intelligendi verum, et nulla perceptio veri erit; というのは、真理を知ろうとする情愛を取り去れ、すると真理の知覚は何もなくなるから。


at da affectionem intelligendi verum et erit perceptio ejus secundum gradum affectionis ejus; しかし、真理を知ろうとする情愛を与えよ、するとその情愛の段階にしたがってその知覚がある。


nam homini, cui integra est ratio, nusquam deest perceptio veri, dummodo illi est affectio intelligendi verum. なぜなら、人間に、その者に理性は健全である、決して真理の知覚は欠けていないから、彼に真理を知ろうとする情愛があるかぎり。


Quod facultas intelligendi verum, quae vocatur rationalitas, sit cuivis homini, supra ostensum est. 真理を理解する能力が、それは推理力と呼ばれる、それぞれの人間にあること、上に示された。


 


(3) 訳文


404.  (vi.) 結婚が行なわれたとき、知ろうとする情愛を通して最初の結合があり、そこから真理の情愛が発する―


 結婚によって、無知の状態から理解力をもつ状態まで、またここから知恵の状態へいたる出産後の人間の状態が意味される。無知だけの状態である最初の状態は結婚によって意味されない。その時、理解力からの考は何もなく、不明瞭な情愛があるだけであるから。情愛は愛に属する、すなわち、意志に属する。この状態は結婚への初期段階である。第二の段階である人間に少年期に、知ろうとする情愛があることはよく知られている。この情愛によって、少年、幼児は話すことを学び、読むことを学ぶ、またその後、引き続いて理解力に属するようなものを学ぶ。意志に属する愛が働きかけることが、疑いを呼ぶことはありえない。なぜなら、愛が、すなわち、意志がそれを行なわないなら、生じないから。知ろうとする情愛がそれぞれの人間に出生後にあり、またその情愛によってこのようなものを学び、それらから理解力が徐々に形成され、成長しまた完成されることは、だれもが、理性から経験に思い巡らす時、認める。真理への情愛はここからであるこもまた明らかである。なぜなら、人間が知ろうとする情愛から知的になったとき、このように知ろうとすることへの情愛へは導かれず、彼の愛に属する例えば、経済、あるいは社会問題、あるいは道徳を考えようとする情愛へ、またこのようなものを推論しようする導かれるからである。この情愛が霊的なものにまで高揚されるとき、それは霊的な真理への情愛になる。その最初のもの、すなわち、初期段階は知ろうとする情愛であったことは、真理への情愛が知ろうとする情愛の高揚されたものであることから知ることができる。なぜなら、真理に感動させられることは、情愛から真理を知ることを欲し、またそれを見つけたとき、情愛の快さからそれを吸収することであるから。


(vii.) 理解しようとする情愛を通して第二の結合があり、そこから真理の知覚が発する。このことは理性的な熟慮から調べることを欲する者のだれにも明らかである。


 理性的な熟慮から、真理への情愛と真理の知覚は理解力の二つの能力であることが明らかであり、それらはある者のもとで一つとなっているし、ある者のもとでは一つとなってない。一つとなっている者は理解力で真理を知覚することを欲し、一つとなっていない者は単に真理を知ることを欲する。さらにまた、だれもが、どれだけ理解しようとする情愛の中にいるかによって、それだけ真理の知覚の中にいることが明らかである。というのは、真理を知ろうとする情愛を取り去ってみよ、すると真理の知覚は何もなくなるから。しかし、真理を知ろうとする情愛を与えよ、するとその情愛の段階にしたがってその知覚がある。なぜなら、健全な理性をもつ人間に、真理を知ろうとする情愛があるかぎり、決して真理の知覚は欠けていないから。それぞれの人間に推理力と呼ばれる真理を理解する能力があることは、前に示されている。                                                            〔長いので半分に区切りました〕