原典講読「神の摂理』 292

 

(1) 原文


292.  Quod ab unico fonte vitae influat omne quod homo cogitat et vult, et inde quod loquitur et facit, et quod usque unicus fons vitae, qui est Dominus, non in causa sit quod homo cogitet malum et falsum, illustrari potest per haec in mundo naturali. A sole ejus procedit calor et lux, et illa duo influunt in omnia subjecta et objecta, quae coram oculis apparent; non modo in subjecta bona et in objecta pulchra, sed etiam in subjecta mala et in objecta impulchra, et producunt varia in illis: influunt enim non solum in arbores, quae ferunt fructus bonos, sed etiam in arbores quae ferunt fructus malos, immo etiam in ipsos fructus, et dant vegetationes illis; similiter in semina bona, et quoque in zizanias: tum etiam in virgulta boni usus seu salutifera, et quoque in virgulta mali usus seu toxicata; et tamen idem calor est, et eadem lux, in quibus non aliqua causa mali, sed haec in subjectis et objectis recipientibus est. [2.] Simile facit calor qui excludit ova, in quibus latet ulula, bubo, aspis, sicut dum excludit ova, in quibus latet columba, avis pulchra et olor. Pone sub gallina ova utriusque generis, et ab ejus calore, qui in se est innocuus, illa excludentur; quid itaque calor commune habet cum malis et noxiis illis? Similiter facit calor in paludinosa, stercorea, putria et cadaverosa influens, sicut facit cum in vinosa, fragrantia, vegeta et viva: quis non videt, quod causa non sit in calore, sed in subjecto recipiente? Eadem etiam lux in uno objecto sistit colores amoenos, et in altero inamoenos; immo illustrat se in candidis et fulget, et opacat se in vergentibus ad nigrum, et furvat se. [3.] Simile est in mundo spirituali, ibi quoque est calor et lux a suo Sole, qui est Dominus, quae ex illo influunt in sua subjecta et objecta; subjecta et objecta ibi sunt angeli et spiritus, in specie voluntaria et intellectualia illorum; calor ibi est Divinus amor procedens, ac Lux ibi est Divina sapientia procedens; haec non sunt in causa, quod ab uno aliter recipiantur quam ab altero; nam dicit Dominus,


 


Quod solem exoriri faciat super malos et bonos, et pluviam mittat super justos et injustos (Matth. v. 45);



per “Solem” in supremo spirituali sensu intelligitur Divinus Amor, et per “pluviam” Divina Sapientia.


 


(2) 直訳


Quod ab unico fonte vitae influat omne quod homo cogitat et vult, et inde quod loquitur et facit, et quod usque unicus fons vitae, qui est Dominus, non in causa sit quod homo cogitet malum et falsum, illustrari potest per haec in mundo naturali. すべてのものは唯一のいのちの泉から流入すること、人間が考え、意志すること、またここから話し、行なうこと、またそれでも唯一のいのちの泉は、それは主である、原因の中にないこと、人間が悪と虚偽を考えること、自然界の中のこれらによって説明されることができる。


A sole ejus procedit calor et lux, et illa duo influunt in omnia subjecta et objecta, quae coram oculis apparent; その太陽から熱と光が発出する、またそれら二つのものはすべての主体と対象に流入する、それらは目に見られる。


non modo in subjecta bona et in objecta pulchra, sed etiam in subjecta mala et in objecta impulchra, et producunt varia in illis: ただ善い主体の中と美しい対象の中だけでなく、しかし悪い主体の中と醜い対象の中にもまた、またそれらの中にいろいろなものを生んでいる。


influunt enim non solum in arbores, quae ferunt fructus bonos, sed etiam in arbores quae ferunt fructus malos, immo etiam in ipsos fructus, et dant vegetationes illis; というのは、木の中にだけ流入しない、それらはよい実を生む、しかし木の中にもまた、それらは悪い実を生む、それどころか実そのものの中にもまた、またそれらに生長を与える。


similiter in semina bona, et quoque in zizanias: 同様に、善い種の中に、そしてまた毒麦の中に。


tum etiam in virgulta boni usus seu salutifera, et quoque in virgulta mali usus seu toxicata; なおまた、さらにまた善い役立ちすなわち健康によい灌木の中に、そしてまた悪い役立ちすなわち有毒な灌木の中に。


et tamen idem calor est, et eadem lux, in quibus non aliqua causa mali, sed haec in subjectis et objectis recipientibus est. またそれでも同じ熱である、また同じ光、それらの中に何らかの悪の原因はない、しかし、これ〔原因〕は受け入れる主体と対象の中にある。


[2.] Simile facit calor qui excludit ova, in quibus latet ulula, bubo, aspis, sicut dum excludit ova, in quibus latet columba, avis pulchra et olor. [2.] 同様に熱はする、それは卵を孵化する、それらの中にフクロウ、ミミズク、コブラが〔生まれる前に〕隠れている、その時〔同じ〕ように卵を孵化する、それらの中にハト、美しい鳥と白鳥。


Pone sub gallina ova utriusque generis, et ab ejus calore, qui in se est innocuus, illa excludentur; めんどりの下に両方の種類の卵を置け、するとその熱により、それは本質的に無害である、それらは孵化される。


quid itaque calor commune habet cum malis et noxiis illis? そこで何を熱は共通のものを持つか、それらに悪いものと有害なものとに?


Similiter facit calor in paludinosa, stercorea, putria et cadaverosa influens, sicut facit cum in vinosa, fragrantia, vegeta et viva: 同様に熱はする、沼地、糞、腐ったものと死体の中に流入する、〔同じ〕ようにする、ブドウ酒、芳香、活力あるものと生きたものを。


quis non videt, quod causa non sit in calore, sed in subjecto recipiente? だれが見ないか? 原因が熱の中にないこと、しかし、受け取る主体の中に。


Eadem etiam lux in uno objecto sistit colores amoenos, et in altero inamoenos; さらにまた同じ光が一つの対象の中で快い色を見せる(引き起こす)また他のもの(対象)中でいやな〔色を〕。


immo illustrat se in candidis et fulget, et opacat se in vergentibus ad nigrum, et furvat se. それどころかそれ自体を照らす、白光りするものの中で、また輝く、またそれ自体を暗くする☆、黒へ傾くものの中で、またそれ自体を暗い色にする☆。


opacofurvoの違いがよくわからないのと、ほぼ同語反復なので一つとしてよいでしょう。


[3.] Simile est in mundo spirituali, ibi quoque est calor et lux a suo Sole, qui est Dominus, quae ex illo influunt in sua subjecta et objecta; [3.] 霊界の中で同様である、そこにもまたその太陽からの熱と光がある、それは主である、それら〔熱と光〕がそれ〔太陽〕からその主体と対象に流入する。


subjecta et objecta ibi sunt angeli et spiritus, in specie voluntaria et intellectualia illorum; そこに主体と対象は天使と霊である、特には彼らの意志と知力である。


calor ibi est Divinus amor procedens, ac Lux ibi est Divina sapientia procedens; そこに熱☆は発出する神的な愛である、そこに光は発出する神的な知恵である。


ここのcalorは初版ではCalorです(そうでないと次のLuxと合わないですね)


haec non sunt in causa, quod ab uno aliter recipiantur quam ab altero; これらは原因の中にない、一つのものにより異なって受け入れられること、もう一つの者により以外に。


nam dicit Dominus, なぜなら、主は言われるから、


Quod solem exoriri faciat super malos et bonos, et pluviam mittat super justos et injustos (Matth. v. 45); 太陽を悪い者と善い者の上に昇ることをする、また雨を正しい者と不正な者の上に送る(マタイ5:45)
per “Solem” in supremo spirituali sensu intelligitur Divinus Amor, et per “pluviam” Divina Sapientia.
 「太陽」によって最高の霊的な意味の中で神的な愛が意味される、また「雨」によって神的な知恵が。


 


(3) 訳文


292.  人間が考え、意志すること、またここから話し、行なうことすべてのものは唯一のいのちの泉から流入すること、またそれでも主である唯一のいのちの泉は、、人間が悪と虚偽を考えることの原因ではないことは、自然界の中の次のものによって説明されることができる。


 その太陽から熱と光が発出し、またそれら二つのものは目に見られるすべての主体と対象に流入する。ただ善い主体の中と美しい対象の中だけでなく、しかし悪い主体の中と醜い対象の中にもまた流入し、またそれらの中にいろいろなものを生んでいる。というのは、よい実を生む木の中にだけでなく、悪い実を生む木の中にもまた、それどころかそれらに生長を与える実そのものの中にも、同様に、善い種の中に、そしてまた毒麦の中に、なおまた、善い役立ちすなわち健康によい灌木の中にも、そしてまた悪い役立ちすなわち有毒な灌木の中にも流入している。またそれでも、同じ熱、同じ光であって、それらの中に何らかの悪の原因はなく、しかし、その原因は受け入れる主体と対象の中にある。


[2.] 卵を孵化する熱も同様であり、それらの卵の中にフクロウ、ミミズク、コブラが〔生まれる前に〕隠れていて、その時〔同じ〕ように、それらの中にハト、美しい鳥と白鳥がいる卵を孵化する。


 めんどりの下に両方の種類の卵を置け、すると本質的に無害であるその熱により、それらは孵化される。そこで、熱は、それら悪いものと有害なものとに共通な何をものを持つのか?


 沼地、糞、腐ったものと死体の中と同じに、ブドウ酒、芳香物、活力あるものと生きたものに流入する熱も同様に行なう。原因が熱の中になく、受け取る主体の中にあることを、だれが見ないか?


 さらにまた同じ光が一つの対象の中で快い色を、また他の対象の中でいやな色を引き起こす。それどころか、白光りするものの中では、それ自体を照らし、輝き、また黒へと傾くものの中では、それ自体を暗くする。


[3.] 霊界の中で同様であり、そこにもまた主であるその太陽からの熱と光があり、それら〔熱と光〕がそれ〔太陽〕からその主体と対象に流入する。そこの主体と対象は天使と霊であり、特には彼らの意志と知力である。そこの熱は発出する神的な愛であり、そこの光は発出する神的な知恵である。それらがある者と他の者とに異なって受け入れられることの原因ではない。なぜなら、主は言われるから、


 


 〔天の父は〕太陽を悪い者と善い者の上に昇らせ、雨を正しい者と不正な者の上に送られる(マタイ5:45)


「太陽」によって最高の霊的な意味の中で神的な愛が、また「雨」によって神的な知恵が意味される。

原典講読「神の摂理』 293

 

(1) 原文


293.  His adjiciam angelicam sententiam de voluntate et de intelligentia apud hominem; illa sententia est haec, quod non detur granum propriae voluntatis et propriae prudentiae apud ullum hominem; dicentes, si daretur granum apud unumquemvis, non consisteret caelum nec infernum, ac periret totum genus humanum; causam dicunt, quia myriades myriadum hominum, quot a creatione mundi nati sunt, constituunt caelum et infernum, quorum unum sub altero in tali ordine est, ut utrinque faciant unum, caelum unum Hominem pulchrum, et infernum unum Hominem monstrosum. Si unicuivis foret granum propriae voluntatis et propriae intelligentiae, illud unum non potuisset dari, sed distraheretur, et cum illo periret Divina illa Forma; quae non aliter constare et permanere potest, quam cum Dominus est omne in omnibus, et illi nihil in toto. Dicunt adhuc causam, quod cogitare et velle ex se, sit ipsum Divinum; ac cogitare et velle ex Deo, sit ipsum humanum; ac ipsum Divinum non potest appropriari alicui homini, sic enim homo foret Deus. Tene hoc, et ab angelis, si vis, confirmaberis, dum post obitum in mundum spiritualem venis.


 


(2) 直訳


His adjiciam angelicam sententiam de voluntate et de intelligentia apud hominem; これらに私は天使の見解(意見)を付け加える(未来)、人間のもとの意志についてと理解力(知性)ついて。


illa sententia est haec, quod non detur granum propriae voluntatis et propriae prudentiae apud ullum hominem; その見解(意見)はこれである、意志のプロプリウム(固有のもの)と思慮のプロプリウム(固有のもの)小さな(微塵)は存在しないこと、だれの人間のもとに()


dicentes, si daretur granum apud unumquemvis, non consisteret caelum nec infernum, ac periret totum genus humanum; 言って、もしそれぞれの者のもとに小さな(微塵)存在したなら、天界も地獄も存続しなかった、そして全人類は滅びた。


causam dicunt, quia myriades myriadum hominum, quot a creatione mundi nati sunt, constituunt caelum et infernum, quorum unum sub altero in tali ordine est, ut utrinque faciant unum, caelum unum Hominem pulchrum, et infernum unum Hominem monstrosum. 理由を彼らは言う、一万(無数)の一万(無数)の人間が、それだけ多く世の創造から生まれている、天界と地獄を構成しているからである、それらのある者が他の者の下に、そのような秩序の中で、両方の場所に一人をつくるように、天界が一人の美しい人間を、また地獄が一人の奇怪な(怪物のような)間を。


Si unicuivis foret granum propriae voluntatis et propriae intelligentiae, illud unum non potuisset dari, sed distraheretur, et cum illo periret Divina illa Forma; もしそれぞれの者に意志のプロプリウムと理解力(知性)のプロプリウムの小さな(微塵)があったなら、彼は一つ(個体)〔として〕存在することができない、しかし、ばらばらにされる、またそれ〔一つ〕とともにその神的な形は滅びる。


quae non aliter constare et permanere potest, quam cum Dominus est omne in omnibus, et illi nihil in toto. それは異なって構成され、存続することができない、すべての中のすべてである主とともに以外に、また彼らは全体の中で何ものでもない。


Dicunt adhuc causam, quod cogitare et velle ex se, sit ipsum Divinum; 彼らはさらに理由を言う、自分自身から考えることと意志することは、神性そのものであること。


ac cogitare et velle ex Deo, sit ipsum humanum; そして神から考えることと意志することは、人間性そのものである。


ac ipsum Divinum non potest appropriari alicui homini, sic enim homo foret Deus. そして、神性そのものは何らかの人間に専有(所有物と)されることができない、というのはこのように人間は神となった(接続法・未完了)から。


Tene hoc, et ab angelis, si vis, confirmaberis, dum post obitum in mundum spiritualem venis. このことを〔心に〕保て、すると天使たちにより、もしあなたが欲するなら、あなたは確信させられる(未来)、死後の時、霊界の中にあなたがやって来る。


 


(3) 訳文


293.  私は、これらに人間のもとの意志と知性について天使の見解を付け加えよう。その見解は、どの人間のもとにも意志のプロプリウムと思慮のプロプリウムの小さな粒が存在しないことであり、もしそれぞれの者のもとに小さな粒が存在したなら、天界も地獄も存続しないで、全人類は滅びたであろう、言っている。彼らはその理由を、無数の無数のそれだけ多くの間が、世の創造から生まれ、天界と地獄を構成し、それらのある者が他の者の下に、そのような秩序の中で、両方の場所に、天界が一人の美しい人間を、また地獄が一人の怪物のような人間をつくるようにされているからである、と言う。


 もしそれぞれの者に意志のプロプリウムと知性のプロプリウムの小さな粒があったなら、彼は個体として存在することができない、しかし、ばらばらにされ、またそれとともにその神的な形は滅びる。その形は、すべての中のすべてである主とともにいなければ構成され、存続することができず、人間はその全体の中では何ものでもない。


 彼らはさらにその理由を、自分自身から考えることと意志することは神性そのもの、そして神から考えることと意志することは人間性そのものであり、そして、神性そのものはどの人間にも専有されることができない、というのは、このように人間は神となるから、と言っている。


 このことを〔心に〕保て、すると天使たちにより、もしあなたが欲するなら、死後、霊界の中にあなたがやって来る時、あなたは確信させられるであろう。

原典講読「神の摂理』 294(~[2])

 

(1) 原文


294.  Dictum est supra (n. 289), quod cum quidam convicti sunt, quod nullus cogitet ex se, sed ex aliis. et quod omnes alii non ex se, sed ex influxu per caelum a Domino, in admiratione dixerint, quod sic non in culpa sint quod malum faciant; tum, quod sic videatur, quod malum sit a Domino: ut et, quod non comprehendant, quod Dominus solus possit facere, ut omnes tam diversimode cogitent. Nunc quia haec tria non possunt non influere in cogitationes apud illos, qui solum cogitant effectus ab effectibus, et non effectus a causis, necessum est ut illa assumantur, et ex causis detegantur. [2.] Primum: Quod sic non in culpa forent, quod malum faciant; si enim omne quod homo cogitat, ab aliis influit, videtur sicut sit apud illos a quibus; sed usque ipsa culpa est apud illum, qui recipit, nam recipit ut suum, nec scit aliud, neque vult scire aliud: quisque enim vult suus esse, et a semet duci, imprimis a semet cogitare et velle; hoc enim est ipsum liberum, quod apparet sicut proprium, in quo omnis homo est; quare si sciret quod id quod cogitat et vult, ab alio influat, videretur sibi sicut vinctus et captivus, non amplius sui juris; et sic periret omne jucundum vitae ejus, et tandem ipsum humanum. [3.] Quod ita sit, vidi saepius confirmatum. Datum est quibusdam percipere et sentire quod ducerentur ab aliis; tunc exarserunt ira, ut facti sint sicut impotes mentis; et dixerunt, quod potius vellent vincti teneri in inferno, quam non licere cogitare sicut volunt, et velle sicut cogitant. Hoc non licere, vocabant ligari quoad ipsam vitam, quod durius et intolerabilius est quam ligari quoad corpus. Non licere loqui et facere sicut cogitant et volunt, hoc non vocabant ligari, quia jucundum vitae civilis et moralis, quod consistit in loquendo et faciendo, id refrenat et simul quasi lenit. [4.] Nunc quia homo non vult scire, quod ab aliis ducatur ad cogitandum, sed vult cogitare a se, et hoc quoque credit, consequitur quod ipse in culpa sit, nec potest rejicere illam a se, quamdiu amat cogitare quod cogitat; at si id non amat, exsolvit se a nexu cum illis. Hoc fit, cum scit quod malum sit, ac ideo vult fugere illud et desistere ab illo. Tunc etiam ille a Domino eximitur a societate, quae in illo malo est, et transfertur in societatem, in qua id non est. Si autem scit malum, et non fugit illud, tunc imputatur ei culpa, et fit illius mali reus. Quicquid ergo homo ex se credit facere, hoc dicitur ex homine fieri, et non a Domino. [5.] Secundum: Quod sic videatur, quod malum sit a Domino. Hoc sicut conclusum potest cogitari ex illis, quae supra (n. 288) ostensa sunt, quae sunt, quod bonum influens a Domino vertatur in malum, ac verum in falsum in inferno. Sed quis non potest videre, quod malum et falsum non sint a bono et vero, ita a Domino, sed a subjecto et objecto recipiente, quod in malo et falso est, ac id pervertit et invertit? ut plene etiam ostensum est supra (n. 292). Unde autem malum et falsum est apud hominem, in praecedentibus pluries ostensum est. Facta etiam est experientia in mundo spirituali cum illis, qui crediderunt, quod Dominus potuisset apud malos removere mala, et loco illorum inferre bona, et sic transferre totum infernum in caelum, et salvare omnes; sed quod id impossibile sit, ad finem hujus transactionis, ubi de momentanea salvatione, et de immediata Misericordia, agendum est, videbitur. [6.] Tertium: Quod non comprehendant, quod Dominus solus possit facere, ut omnes tam diversimode cogitent. Est Divinus Amor Domini infinitus, ac Divina Sapientia Ipsius infinita, ac infinita amoris et infinita sapientiae a Domino procedunt, et illa influunt apud omnes in caelo, et inde apud omnes in inferno, et ab utroque apud omnes in mundo; quare non potest alicui deesse quod cogitet et velit, nam infinita sunt infinite omnia. Infinita illa, quae a Domino procedunt, non solum universaliter influunt, sed etiam singularissime; nam Divinum est universale ex singularissimis, et Divina singularissima sunt quae vocantur Universale, ut supra ostensum est; et Divinum singularissimum etiam infinitum est. Ex his constare potest, quod solus Dominus faciat unumquemvis cogitare et velle secundum quale ejus, et secundum leges suae Providentiae. Quod omnia quae in Domino sunt, et a Domino procedunt, infinita sint, supra (n. 46-69,) ostensum est; et quoque in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 17-22).


 


(2) 直訳


Dictum est supra (n. 289), quod cum quidam convicti sunt, quod nullus cogitet ex se, sed ex aliis. 上に言われた(289)、ある者が確信(納得)させられたとき()ことが、だれも自分自身から考えないこと、しかし、他の者から。


et quod omnes alii non ex se, sed ex influxu per caelum a Domino, in admiratione dixerint, quod sic non in culpa sint quod malum faciant; また他のすべての者も自分自身からでなく、しかし、主から(のもの)により天界からの流入から、驚嘆の中にいたとき、〔次のことを〕言った、〔1〕悪を考えることは、このように過失とならないこと。


tum, quod sic videatur, quod malum sit a Domino: なおまた、〔2〕このように(したがって) 悪は主からであるように見られること。


ut et, quod non comprehendant, quod Dominus solus possit facere, ut omnes tam diversimode cogitent. 〔その〕ようにまた、〔3〕理解(把握)しないこと、主だけが行なうことができること、すべての者がこのようにいろいろな方法(異なって)考えるように。


Nunc quia haec tria non possunt non influere in cogitationes apud illos, qui solum cogitant effectus ab effectibus, et non effectus a causis, necessum est ut illa assumantur, et ex causis detegantur. そこで、これらの三つは彼らのもとの思考の中に流入することができないので、その者は結果から結果だけを考える、また原因から結果を〔考え〕ない、必要である、それらが取り上げられるように(こと)、また原因から示される。


[2.] Primum: [2.] 第一:


Quod sic non in culpa forent, quod malum faciant; 〔1〕悪を考えることは、このように過失とならないこと。


si enim omne quod homo cogitat, ab aliis influit, videtur sicut sit apud illos a quibus; というのは、もしすべてのものが、それを人間が考える、他の者から流入するなら、彼らのもとのそれら〔流入するもの〕から存在するように見られるから。


sed usque ipsa culpa est apud illum, qui recipit, nam recipit ut suum, nec scit aliud, neque vult scire aliud: しかし、それでも、過失そのものは彼のもとにある、受け入れる者、なぜなら、自分のものとして受け入れ、他のことを知らないし、他のことを知ることも欲しない。


quisque enim vult suus esse, et a semet duci, imprimis a semet cogitare et velle; というのは、だれもが自分自身であることを欲するから、またまさに自分自身☆から導かれること、特に自分自身から考えることと欲すること。


semetse「自分自身」の強意形です、しかし、そのうまい訳語を知りません。


hoc enim est ipsum liberum, quod apparet sicut proprium, in quo omnis homo est; というのは、このことが自由そのものであるから、プロプリウム(自己のもの)のように見えること、その〔プロプリウムの〕中にすべての人間がいる。


quare si sciret quod id quod cogitat et vult, ab alio influat, videretur sibi sicut vinctus et captivus, non amplius sui juris; それゆえ、もし、考え、意志するものそれが他の者から流入ことを知るなら、自分自身に見られる、縛られ、囚われた〔者である〕ように、もはや自分の支配のもとにない。


et sic periret omne jucundum vitae ejus, et tandem ipsum humanum. またこのように彼のいのちの快さは失われる、またついには人間性そのものが。


 


(3) 訳文


294. 前に、だれも自分自身から考えず、しかし、他の者から、また他のすべての者も自分自身からでなく、しかし、主から(のもの)により天界からの流入から考えることをある者が納得させられ、驚嘆の中にいたとき、〔1〕悪を考えることは、このように過失とならないこと、なおまた、〔2〕このように悪は主からであるように見られること、〔その〕ようにまた、〔3〕すべての者がこのように異なって考えるように、主だけが行なうことができることは理解できないことが言われた(289)


 そこで、これらの三つは、結果から結果だけを考え、原因から結果を考えない者のもとの思考の中に流入することができないので、それらが取り上げられ、原因から示されることが必要である。


[2.] 第一:「悪を考えることは、このように過失とならないこと」


 というのは、もし人間が考えるすべてのものが、他の者から流入するなら、それら流入するものから存在するように見えるからである。しかし、それでも、過失そのものは受け入れる者のもとにある、なぜなら、自分のものとして受け入れ、他のことは知らないし、他のことを知ろうともしないから。というのは、だれもが自分自身であること、また自分自身から導かれること、特に自分自身から考えることと欲することを欲するからである。というのは、このことが自由そのものであり、プロプリウム(自己のもの)のように見え、その〔プロプリウムの〕中にすべての人間がいるから。それゆえ、もし、考え、意志するものそれが他の者から流入ことを知るなら、自分自身が縛られ、囚われた、もはや自分の支配のもとにない者であるように思え、またこのように自分のいのちの快さは失われ、ついには人間性そのものが失われるからである。

原典講読「神の摂理』 294([3]~[6]終わり)

 

(2) 直訳


[3.] Quod ita sit, vidi saepius confirmatum. [3.] このようであることを、私はしばしば(確信した心で☆)見た。


confirmatumはレキシコンに中性名詞とされ、その訳語はなくex confirmatioで「態度や姿勢を固めた結果」という意味とされています。「確信した心で」は私の訳です。


Datum est quibusdam percipere et sentire quod ducerentur ab aliis; ある者が与えられた、他の者から導かれていることを知覚することと感じること。


tunc exarserunt ira, ut facti sint sicut impotes mentis; その時、怒りで激怒した☆、心でできないように、そのようになった。


exarseruntが見つかりません。レキシコンにはexardeo「激怒する」、exardesco「燃える、激怒する」がありますので、この訳にしておきます。私は詳しく知りませんが、完了形ではこのように語幹から-de-が消えることが(すなわち縮約形)あるのでしょうか?


et dixerunt, quod potius vellent vincti teneri in inferno, quam non licere cogitare sicut volunt, et velle sicut cogitant. また、言った、むしろ地獄の中で縛られて保たれることを欲すること、欲するように考えることを許されないことよりも、また考えるように意志すること。


Hoc non licere, vocabant ligari quoad ipsam vitam, quod durius et intolerabilius est quam ligari quoad corpus. このことを許されないことは、自分のいのちに関して縛られることと呼んだ、それは身体に関して縛られるよりもきびしく、耐えがたいものであること。


Non licere loqui et facere sicut cogitant et volunt, hoc non vocabant ligari, quia jucundum vitae civilis et moralis, quod consistit in loquendo et faciendo, id refrenat et simul quasi lenit. 考え、意志するように話すことと行なうことを許されないこと、このことを縛られることと呼ばない、市民的で道徳的な生活の快さが、それは話すことと行なうことから成り立っている、そのことが抑制する、また同時にいわば和らげるからである。


[4.] Nunc quia homo non vult scire, quod ab aliis ducatur ad cogitandum, sed vult cogitare a se, et hoc quoque credit, consequitur quod ipse in culpa sit, nec potest rejicere illam a se, quamdiu amat cogitare quod cogitat; [4.] そこで、人間は知ることを欲しないので、他の者から思考へ導かれること、しかし、自分自身から考えることを欲する、またこのこともまた信じる〔ので〕、それ自体が過失の中にないということになる、自分自身からそれら〔過失〕を退けることもできない、〔自分が〕考えているもの(quod)を考えることを愛するかぎり☆。


最後の部分は意味が汲み取りづらいですね。私の解釈は、「何か考えているとき、その考えは自分から考えていて、その自分から考えることを愛するかぎり…」ということだと思います。


スヴェーデンボリにはこの表現でわかっているのでしょうが、私はまごつきます。


at si id non amat, exsolvit se a nexu cum illis. しかし、もしそのことを愛さないなら、自分自身をそれら☆との結びつきから解く。


この「それらillud」とは何でしょうか? 「そのことid」が「〔自分が〕考えているもの」であるはずなので、このままでは何を指すかわかりません。そこでこれは、その自分の考えが起こって来るもととなるものとの結びつきもなくなる、と理解しておきます。柳瀬訳は「彼ら」と理解しており、これはあり得ますし、またわかりやすい解釈です。


Hoc fit, cum scit quod malum sit, ac ideo vult fugere illud et desistere ab illo. このことが生ずる、悪であることを知るとき、そしてそれゆえ、それを避けることを欲する、またそれらから離れること。


Tunc etiam ille a Domino eximitur a societate, quae in illo malo est, et transfertur in societatem, in qua id non est. さらにまたその時、彼は主により社会から連れ出される、それはその悪の中にある、また社会の中へ移される、その中にそれはない。


Si autem scit malum, et non fugit illud, tunc imputatur ei culpa, et fit illius mali reus. けれでも、もし悪を知り、またそれを避けないなら、その時、彼に過失が帰せられる、またその悪の罪が生ずる。


Quicquid ergo homo ex se credit facere, hoc dicitur ex homine fieri, et non a Domino. それゆえに、なんでも人間が自分自身から行なうことを信じる、このことは人間から生ずることが言われる、また主からではない。


[5.] Secundum: [5.] 第二:


Quod sic videatur, quod malum sit a Domino. 〔2〕このように(したがって) 悪は主からであるように見られること。


Hoc sicut conclusum potest cogitari ex illis, quae supra (n. 288) ostensa sunt, quae sunt, quod bonum influens a Domino vertatur in malum, ac verum in falsum in inferno. このことは結論のようにそれらから考えられることができる、それらは上に示されている(288)、それらは、主(のもの)から流入する善が悪に変えられること、そして真理は地獄の中の虚偽に。


Sed quis non potest videre, quod malum et falsum non sint a bono et vero, ita a Domino, sed a subjecto et objecto recipiente, quod in malo et falso est, ac id pervertit et invertit? しかし、だれが見ることができないか? 悪と虚偽は善と真理からでないこと、このように主(のもの)から、しかし、受け入れる主体と対象から、それは悪と虚偽の中にある、そしてそれを曲げる(ゆがめる)、またひっくり返す。


ut plene etiam ostensum est supra (n. 292). さらにまた十分に上に示されているように(292)


Unde autem malum et falsum est apud hominem, in praecedentibus pluries ostensum est. けれども、人間のもとの悪と虚偽がどこからかは、先行するものの中で十分に示されている。


Facta etiam est experientia in mundo spirituali cum illis, qui crediderunt, quod Dominus potuisset apud malos removere mala, et loco illorum inferre bona, et sic transferre totum infernum in caelum, et salvare omnes; さらにまた霊界の中で彼らに経験が行なわれた、信じた者、主は悪い者のもとの悪を遠ざけることができること、またそれらに代わって善をもたらすこと、またこのように全地獄を天界に移すこと、またすべての者を救うこと。


sed quod id impossibile sit, ad finem hujus transactionis, ubi de momentanea salvatione, et de immediata Misericordia, agendum est, videbitur. しかし、そのことが不可能であることは、この論文の終わりに、そこに瞬間の救いについて、また直接の慈悲について、扱われている、見られる。


[6.] Tertium: [6.] 第三:


Quod non comprehendant, quod Dominus solus possit facere, ut omnes tam diversimode cogitent.  3〕理解(把握)しないこと、主だけが行なうことができること、すべての者がこのようにいろいろな方法(異なって)考えるように。


Est Divinus Amor Domini infinitus, ac Divina Sapientia Ipsius infinita, ac infinita amoris et infinita sapientiae a Domino procedunt, et illa influunt apud omnes in caelo, et inde apud omnes in inferno, et ab utroque apud omnes in mundo; 主の神的な愛は無限である、そしてその方の神的な知恵は無限〔である〕、そして愛の無限なものと知恵の無限なものが主から発出する、またそれらは天界の中のすべての者のもとに流入する、またここから地獄の中のすべての者のもとに、また両方から世の中のすべての者のもとに。


quare non potest alicui deesse quod cogitet et velit, nam infinita sunt infinite omnia. それゆえ、ある者に欠けることができない、考える、また意志すること、なぜなら、無限なものはすべてのものが無限であるから☆。


「無限なものはすべてのものが無限である」で、その意味がわかるでしょうか? 私は「無限であるもの」は、そのすべてのものが「無限」という属性を備えている、と理解します。


Infinita illa, quae a Domino procedunt, non solum universaliter influunt, sed etiam singularissime; それらの無限なものは、それらは主から発出する、普遍的に流入するだけでなく、しかしまた最も個々に〔流入する〕。


nam Divinum est universale ex singularissimis, et Divina singularissima sunt quae vocantur Universale, ut supra ostensum est; なぜなら、神性は最も個々のものから普遍的であるから、また最も個々のものの神性は、それらは「普遍的なもの」と呼ばれる。


et Divinum singularissimum etiam infinitum est. また主の最も個々のものもまた無限である。


Ex his constare potest, quod solus Dominus faciat unumquemvis cogitare et velle secundum quale ejus, et secundum leges suae Providentiae. これらから明らかにすることができる、主だけがそれぞれの者に彼の性質にしたがって考えることと意志することを行なわれること、またご自分の摂理の法則にしたがって。


Quod omnia quae in Domino sunt, et a Domino procedunt, infinita sint, supra (n. 46-69,) ostensum est; すべてのものは、それらは主の中にある、また主から発出する、無限である、上に示されている(46-69)


et quoque in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 17-22). そしてまた論文『神的な愛と神的な知恵について』(17-22)の中に。


 


(3) 訳文


294.  [3.] このようであることを、私はしばしば見て、確信した。


 ある者に、他の者から導かれていることを知覚することと感じることが与えられた。その時、怒りで激怒し、心で〔抑えることが〕できないようにもなった。また、欲するように考えることを、また考えるように意志することを許されないよりも、むしろ地獄の中で縛られて保たれることを欲する、と言った。


 このことが許されないことは、身体に関して縛られるよりもきびしく、耐えがたいものであり、自分のいのちに関して縛られることである、呼んだ。考え、意志するように話すことと行なうことが許されないことを縛られることとは呼ばない。話すことと行なうことから成り立っている市民的で道徳的な生活の快さが、そのことが抑制し、また同時にいわば和らげるからである。


[4.] そこで、人間は、〔自分の〕思考へ他の者から導かれることを知ることを欲せず、しかし、自分自身から考えることを欲し、またこのこともまた信じるので、自分自身が過失の中にいないし、考えているものを自分自身で考えることを愛するかぎり、過失を退けることもできない、ということになる。しかし、もしそのことを愛さないなら、自分自身をそれらとの結びつきから解く。


 このことが、悪であることを知るとき生じ、そしてそれゆえ、それを避けること、またそれらから離れることを欲する。


 さらにまたその時、彼は主により悪の中にある社会から連れ出され、その悪の中にない社会の中へ移される。けれでも、もし悪を知り、またそれを避けないなら、その時、彼に過失が帰せられ、またその悪の罪が生ずる。それゆえ、人間が自分自身から行なうと信じるものはどんなものでも、人間から生じ、主からではないことが言える。


[5.] 第二:「このように、 悪は主からであるように見られること」


 このことは、前に(288)示されていること、主(のもの)から流入する善が地獄の中の悪に、そして真理が地獄の中の虚偽に変えられることからの結論のように考えられることができる


 しかし、悪と虚偽は善と真理から、このように主(のもの)からでないこと、しかし、悪と虚偽の中にあって、それをゆがめ、ひっくり返す受け入れる主体と対象からであることを、だれが見ることができないか? さらにまたそのことは前に十分に示されている(292)。けれども、人間のもとの悪と虚偽がどこからかは、これまでのものの中で十分に示されている。


 さらにまた霊界の中で、主は悪い者のもとの悪を遠ざけ、またそれらに代わって善をもたらし、またこのように全地獄を天界に移し、すべての者を救うことができる信じた者に、そのことを経験させることが行なわれた。しかし、そのことが不可能であることは、この著作の終わりに、瞬間の救いについて、また直接の慈悲について扱われているところに見られる。


[6.] 第三:「すべての者がこのように異なって考えるように、主だけが行なうことができることは理解できないこと」


 主の神的な愛は無限であり、そしてその方の神的な知恵は無限であり、そして愛の無限なものと知恵の無限なものが主から発出し、またそれらは天界の中のすべての者のもとに、またここから地獄の中のすべての者のもとに、また両方から世の中のすべての者のもとに流入する。それゆえ、考え、意志することがある者に欠けるはありえない、なぜなら、無限なものはすべてのものにとって無限であるから。


主から発出するそれらの無限なものは、普遍的に流入するだけでなく、最も個々のものにもまた流入する。なぜなら、神性は最も個々のものから普遍的であり、また最も個々のものの神性は、それらは「普遍的なもの」と呼ばれ、また主の最も個々のものもまた無限であるからである。


 これらから、主だけがそれぞれの者に彼の性質にしたがって、またご自分の摂理の法則にしたがって、考えることと意志することを行なわれることを明らかにすることができる。


主の中にあり、また主から発出するすべてのものが無限であることは、前に(46-69)、そしてまた著作『神の愛と知恵』(17-22)の中に示されている。

原典講読「神の摂理』 295

 

(1) 原文


295. (ii.) Quod mali se ipsos continue inducant in mala, sed quod Dominus illos continue abducat a malis.Qualis Divina Providentia est apud bonos, facilius comprehenditur, quam qualis est apud malos: et quia de hac nunc agitur, dicetur in hac serie: (1.) Quod innumerabilia sint in unoquovis malo. (2.) Quod malus in sua mala se ex se continue profundius inducat. (3.) Quod Divina Providentia cum malis sit continua mali permissio, ob finem ut sit continua abductio. (4.) Quod abductio a malo fiat mille modis, etiam arcanissimis, a Domino.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod mali se ipsos continue inducant in mala, sed quod Dominus illos continue abducat a malis.― (ii.) 悪い者は自分自身そのものを悪の中へ絶えず導き入れること、しかし、主は彼らを悪から絶えず導き出されること。


Qualis Divina Providentia est apud bonos, facilius comprehenditur, quam qualis est apud malos: 善い者のもとで神的な摂理がどんなものか、容易に理解されること、悪い者のもとでどんなものであるかよりも。


et quia de hac nunc agitur, dicetur in hac serie: またこのこと☆について今、扱われているのでこの系列で言われる。


hacは女性なので、「このこと」は「悪い者」でなく「摂理」です。文脈からは「悪い者のもとでの摂理」です。


(1.) Quod innumerabilia sint in unoquovis malo. (1.) 無数のものがあること、それぞれの悪の中に。


(2.) Quod malus in sua mala se ex se continue profundius inducat. (2.) 悪い者は自分の悪の中へ、自分自身から、自分自身を絶えずさらに深く導き入れること。


(3.) Quod Divina Providentia cum malis sit continua mali permissio, ob finem ut sit continua abductio. (3.) 悪い者のもとの神的な摂理は絶え間のない悪の許しであること、目的のために、絶え間のない連れ去りがあるように。


(4.) Quod abductio a malo fiat mille modis, etiam arcanissimis, a Domino. (4.) 悪から連れ去ることは千の方法で行なわれること、さらにまた最も隠された☆〔方法で〕、主により。


形容詞arcanusの意味は「隠された、秘密の」であり、実詞として「秘密、神秘、秘義」となります。「最も神秘的な方法で」がよい訳でしょう。


 


(3) 訳文


295. (ii.) 「悪い者は自分自身を悪の中へ絶えず導き入れるが、しかし、主は彼らを悪から絶えず導き出されること」


 善い者のもとで神的な摂理がどんなものかは、悪い者のもとでどんなものであるかよりも容易に理解され、またこのことについて、今、扱われているので、次の順で述べよう。


 


(1.) それぞれの悪の中に無数のものがあること。


(2.) 悪い者は、自分自身から、自分の悪の中へ自分自身を絶えずさらに深く導き入れること。


(3.) 悪い者のもとの神的な摂理は、〔悪から〕絶え間なく連れ去られるようにとの目的のために、絶え間のない悪の許しであること。


(4.) 悪から連れ去ることは千の方法で、さらにまた最も神秘的な方法で、主により行なわれること。