(1) 原文
584. Ex his nunc patet, quod correspondentia sit inter generationes naturales et generationes spirituales; et quia correspondentia est, sequitur quod de nova generatione non modo praedicari possint conceptio, gestatio in utero, partus et educatio, sed etiam quod actualiter sint. Quales autem sunt, in suo ordine in hoc articulo de Regeneratione videndum exhibetur: hic solum, quod semen hominis concipiatur interius in intellectu, ac formetur in voluntate, et inde transferatur in testem, ubi induit se velamine naturali; et sic effertur in uterum, ac intrat mundum. Praeterea est correspondentia regenerationis hominis cum omnibus quae in regno vegetabili sunt; quare etiam in Verbo homo describitur per arborem, verum ejus per semen, et bonum ejus per fructum. Quod mala arbor possit e novo sicut generari, et postea ferre bonum fructum et bonum semen, constat ex insitionibus et inoculationibus; quod tunc tametsi idem succus e radice per [1]stipitem usque ad insitum aut inoculatum ascendit, usque ille vertatur in succum bonum, et faciat arborem bonam. Simile est in ecclesia cum illis qui inseruntur Domino, quod Ipse docet his verbis,
"Ego sum vitis, vos palmites qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum nisi quis manserit in Me, ejectus est foras sicut palmes, et arefactus… conjicitur in ignem" (Joh. xv. 5, 6).
@1 stipitem pro “stapidem”
(2) 直訳
584. Ex his nunc patet, quod correspondentia sit inter generationes naturales et generationes spirituales; これらから今や明らかである、自然的な生殖(産出)と霊的な生殖(産出)の間に対応があること。
et quia correspondentia est, sequitur quod de nova generatione non modo praedicari possint conceptio, gestatio in utero, partus et educatio, sed etiam quod actualiter sint. また、対応があるので、新しい生殖(産出)について、妊娠(受胎)、子宮の中へ運ぶこと、出産と育てることだけが述べられることができることだけでなく、しかし、さらにまた実際にであること。
Quales autem sunt, in suo ordine in hoc articulo de Regeneratione videndum exhibetur: けれども、どのようなものであるか、「再生」についてのこの章の中で順に見るように示される――
hic solum, quod semen hominis concipiatur interius in intellectu, ac formetur in voluntate, et inde transferatur in testem, ubi induit se velamine naturali; ここでは単に、人間の種(精子)が内的に理解力の中でみごもり☆、そして意志の中で形作られ、またここから睾丸の中に運ばれ、そこでそれ自体に自然的な外被を着る。
☆ 「みごもる」としていますが、「妊娠する」意味ではなく、「概念を抱く」「心の中で形成する」といった意味です。
et sic effertur in uterum, ac intrat mundum. またこのように子宮の中に引き出される、そして世の中に入る。
Praeterea est correspondentia regenerationis hominis cum omnibus quae in regno vegetabili sunt; さらに、人間の再生の対応(物)はすべてのものにある、それらは植物界の中にある。
quare etiam in Verbo homo describitur per arborem, verum ejus per semen, et bonum ejus per fructum. それゆえ、みことばの中で人間は木によって描かれている(記述されている)、その真理が種によって、またその善が実によって。
Quod mala arbor possit e novo sicut generari, et postea ferre bonum fructum et bonum semen, constat ex insitionibus et inoculationibus; 悪い木は、新しいものから生まれることのように、善い実と善い種をもたらす(産む)ことができる、接ぎ木することと接ぎ木(接種☆)から明らかである。
☆ 『レキシコン』にこの訳語を載せませんでしたが、必要ですね。
quod tunc tametsi idem succus e radice per [1]stipitem usque ad insitum aut inoculatum ascendit, usque ille vertatur in succum bonum, et faciat arborem bonam. その時、たとえ根からの同じ樹液でも、幹を通って、植え付けられたとことまたは接木(接種)まで上る、それが善い樹液に変るまでまた善い木になる。
Simile est in ecclesia cum illis qui inseruntur Domino, quod Ipse docet his verbis, 教会の中の彼らに同様である、その者は主により接ぎ木される、そのことをその方はこれらのことばで教えている、
"Ego sum vitis, vos palmites qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum nisi quis manserit in Me, ejectus est foras sicut palmes, et arefactus… conjicitur in ignem" (Joh. xv. 5, 6). 「わたしはぶどうの木である、あなたがたは枝、その者はわたしの中にとどまる、またわたしは彼の中に、この者は多くの実を結ぶ、だれかがわたしの中にとどまらないなら、枝のように外へ投げ出される、また枯らされる……火の中に投げ込まれる」(ヨハネ15:5, 6)。
@1 stipitem pro “stapidem” 注1 「stapidem」の代わりにstipitem
(3) 訳文
584. これらから今や、自然的な生殖と霊的な生殖の間に対応があることが明らかである。また、対応があるので、新しい生殖、妊娠(受胎)、子宮の中へ運ぶこと、出産と育てることについて述べられることができるだけでなく、しかし、実際のものでもあること。けれども、どのようなものであるか、「再生」についてのこの章の中で順に見るように示される――ここでは単に、人間の種(精子)が内的に理解力の中でみごもり☆、そして意志の中で形作られ、ここから睾丸の中に運ばれ、そこでそれ自体に自然的な外被を着る、またこのように子宮の中に引き出される、そして世の中に入る〔ことだけを言っておく〕。
さらに、人間の再生の対応(物)は、植物界の中にあるすべてのものにある。それゆえ、みことばの中で人間は木によって、その真理が種によって、またその善が実によって描かれている。
悪い木が、新しいものから生まれることのように、善い実と善い種を産むことができるのは、接ぎ木することと接種から明らかである。その時、たとえ根からの同じ樹液でも、幹を通って、植え付けられたとことまたは接木(接種)まで上り、それが善い樹液にまで変り、また善い木になる。
教会の中で、主により接ぎ木される者も同様である、そのことをその方はこれらのことばで教えている、
「わたしはぶどうの木、あなたがたは枝である、わたしの中に、またわたしは彼の中にとどまる者は、この者は多くの実を結ぶ、だれかがわたしの中にとどまらないなら、枝のように外へ投げ出され、枯れ……火の中に投げ込まれる」(ヨハネ15:5, 6)。
☆ 「みごもる」としていますが、「妊娠する」意味ではなく、「概念を抱く」「心の中で形成する」といった意味です。
カテゴリー: 原典講読『真のキリスト教』第10章
原典講読『真のキリスト教』585
(1) 原文
585. Quod vegetationes non modo arborum, sed etiam omnium virgultorum, correspondeant prolificationibus hominum, a multis eruditis traditum est; quare coronidis loce de his aliquid adjiciam. In arboribus et in omnibus reliquis subjectis regni vegetabilis, non sunt duo sexus, masculinus et faemininus, sed unumquodvis ibi est masculinum; sola terra seu humus est communis mater, ita sicut faemina; haec enim recipit omnium fructicum semina, aperit illa, gestat illa sicut in utero, et tunc alit illa, et parit illa, hoc est, in diem educit, et postea vestit illa, et sustentat illa. [2.] Terra quando primum aperit semen, inchoat a radice, quae est instar cordis; ex illa succum, sicut sanguinem, emittit et transmittit, et sic facit sicut corpus instructum membris; corpus ejus est ipse caudex, ac rami et horum termites sunt ejus membra; folia, quae statim post partum educit, sunt loco pulmonis, nam sicut cor absque pulmone non producit motum et sensum, et per hos vivificat hominem, ita non radix vegetat arborem aut virgultum absque foliis: flores qui praecedunt fructum, sunt media decantandi succum, ejus sanguinem, et separandi crassiora ejus a purioribus; et pro influxu horum in sinu suo formandi novum caudicillum, per quem succus decantatus influat, et sic initiet et successive conformet fructum (qui comparari potest testi), in quo semina perficiuntur. Anima vegetativa, quae intime in omni particula succi regnat, seu essentia prolifica ejus, non aliunde est, quam ex calore mundi spiritualis, qui quia est ex spirituali Sole ibi, non spirat aliud quam generationem, et per hanc creationis continuationem; et quia essentialiter spirat generationem hominis, ideo quodcunque generat, ei quandam similitudinem hominis inducit. [3.] Ne quis miretur, quod dictum sit quod subjecta regni vegetabilis non sint nisi masculina, et quod sola terra seu humus sit sicut communis mater, seu sicut faemina, illustrabitur hoc per simile in apibus, illis secundum autopsiam Swammerdami in ejus Bibliis Naturae, est modo una communis mater, ex qua omnis progenies totius alvearis producitur. Cum his animalculis non datur nisi una communis mater, quid non omnibus fruticibus? [4.] Quod Terra sit communis mater, etiam spiritualiter illustrari potest, et illustratur per hoc, quod "terra" in Verbo significet Ecclesiam, et ecclesia est communis mater, ut quoque illa vocatur in Verbo. Quod "terra" significet ecclesiam, consule Apocalypsin Revelatam (n. 285,902), ubi id ostensum est. Quod autem terra seu humus possit intrare in intimum seminis usque ad prolificum ejus, et hoc educere et circumferre, est quia unusquisque pulvisculus seu pollen ex essentia sua exspirat aliquod subtile sicut effluvium, quod penetrat; hoc fit ex vi activa caloris e spirituali mundo.
(2) 直訳
585. Quod vegetationes non modo arborum, sed etiam omnium virgultorum, correspondeant prolificationibus hominum, a multis eruditis traditum est; 植物の生長は、木だけでなく、しかし、すべての灌木もまた、人間の生殖に対応することが、多くの学識ある者(学者)により伝えられている(述べられている)。
quare coronidis loce de his aliquid adjiciam. それゆえ、コロニス(付録)☆の場所でこれらについて何らかのものを私は付け加える。
☆ コロニスは通常、巻末(または章末)に付けます。しかし、本書の「付録」(またはメモラビリア)の該当する記事が見つかりません。このように書いただけなのでしょうか?
In arboribus et in omnibus reliquis subjectis regni vegetabilis, non sunt duo sexus, masculinus et faemininus, sed unumquodvis ibi est masculinum; 木の中、また植物界の対象(主体)の他のすべてのものの中に、二つの性はない、男性と女性の、しかし、それぞれのものにそこに男性がある。
sola terra seu humus est communis mater, ita sicut faemina; ただ地または土地だけが共通の母である☆、そのように女性のよう〔である〕。
☆ 「母なる大地」の言葉を想起します。
haec enim recipit omnium fructicum semina, aperit illa, gestat illa sicut in utero, et tunc alit illa, et parit illa, hoc est, in diem educit, et postea vestit illa, et sustentat illa. というのは、これはすべての「実を結ぶ」☆種を受けるから、それを開く、それを子宮の中へのように運ぶ、またその時、それを養う(育てる)、またそれを用意する(得る)、すなわち、日の中へ連れ出す、またその後、それを着せる、またそれを支える。
☆ fructicumが『レキシコン』に見あたりませんが、このような意味でしょう。英訳では「植物の」としています。
[2.] Terra quando primum aperit semen, inchoat a radice, quae est instar cordis; [2] 地は最初に種を開く時、根から始まる、それは心臓のようである。
ex illa succum, sicut sanguinem, emittit et transmittit, et sic facit sicut corpus instructum membris; それから樹液を、血のように、送り出す、また送る、またこのように身体のようにつくる、四肢で装備された。
corpus ejus est ipse caudex, ac rami et horum termites sunt ejus membra; その身体は幹そのものである、そして枝とその小枝はその四肢である。
folia, quae statim post partum educit, sunt loco pulmonis, nam sicut cor absque pulmone non producit motum et sensum, et per hos vivificat hominem, ita non radix vegetat arborem aut virgultum absque foliis: 葉は、出産の後、直ちに導き出す、肺の位置にある、なぜなら、肺なしの心臓のようであるからである、運動と感覚を生み出さない、またこれらによって人間は生かされる、そのように根は葉なしに木または灌木は生長しない。
flores qui praecedunt fructum, sunt media decantandi succum, ejus sanguinem, et separandi crassiora ejus a purioribus; 花は、それは実に先行する、樹液を精製する手段である、その血を、またさらに純粋なものからその粗野なものを分離する。
et pro influxu horum in sinu suo formandi novum caudicillum, per quem succus decantatus influat, et sic initiet et successive conformet fructum (qui comparari potest testi), in quo semina perficiuntur. またそのふところの中への形成するこの流入のために、新しい小さい幹を、それを通って精製された樹液は流入する、またこのように導く、また連続的に実を形成する(それは睾丸にたとえられることができる)、その中で種は完成される。
Anima vegetativa, quae intime in omni particula succi regnat, seu essentia prolifica ejus, non aliunde est, quam ex calore mundi spiritualis, qui quia est ex spirituali Sole ibi, non spirat aliud quam generationem, et per hanc creationis continuationem; 植物の霊魂は、それは樹液のすべての分子の中で最内部で支配している、すなわち、その生殖力の本質は、他のところからではない、霊界の熱から以外の、それはそこに霊界の太陽からであるからである、生殖以外の他のものを吹き込まない、またこれによって創造の連続〔がある〕。
et quia essentialiter spirat generationem hominis, ideo quodcunque generat, ei quandam similitudinem hominis inducit. また本質的に人間の生殖を吹き込んでいるので、それゆえ、どんなものでも産む、それに人間に似ているある物を着せる。
[3.] Ne quis miretur, quod dictum sit quod subjecta regni vegetabilis non sint nisi masculina, et quod sola terra seu humus sit sicut communis mater, seu sicut faemina, illustrabitur hoc per simile in apibus, illis secundum autopsiam Swammerdami in ejus Bibliis Naturae, est modo una communis mater, ex qua omnis progenies totius alvearis producitur. [3] だれかが驚かされないように、言われることに、植物界の対象(主体)が男性でないならないこと、また地または土地は共通の母であること、すなわち、女性のようであること、このことはミツバチの中の同様のものによって説明される、ミツバチにスワンメルダムの(個人的な)観察にしたがって、彼の『自然の聖書』の中に、一つの母だけがいること、それ(母)から、ミツバチの巣のすべての全子孫が生み出される。
Cum his animalculis non datur nisi una communis mater, quid non omnibus fruticibus? これらの小動物(昆虫)が共通の一つの母でないなら存在しないとき、何がすべての「実を結ぶ」☆ものに〔言えないか〕?
☆ 前述、参照、やはり英訳は「植物」です。
[4.] Quod Terra sit communis mater, etiam spiritualiter illustrari potest, et illustratur per hoc, quod "terra" in Verbo significet Ecclesiam, et ecclesia est communis mater, ut quoque illa vocatur in Verbo. [4] 地が共通の母であることは、霊的に説明されることもまたできる、またこのことによって説明される、「地」はみことばの中で教会を意味すること、また教会は共通の母である、それもまたみことばの中で呼ばれているように。
Quod "terra" significet ecclesiam, consule Apocalypsin Revelatam (n. 285,902), ubi id ostensum est. 「地」が教会を意味することは、『啓示された黙示録』(285, 902番)に諮れ(助言を求めよ)、そこにこのことが示されている。
Quod autem terra seu humus possit intrare in intimum seminis usque ad prolificum ejus, et hoc educere et circumferre, est quia unusquisque pulvisculus seu pollen ex essentia sua exspirat aliquod subtile sicut effluvium, quod penetrat; けれども、地または土地は種の最内部の中に入ることができる、その生殖力までも、またこれを引き出すことともって回ること、それぞれの一片のほこりまたは粉末がその本質から何らかの微細なものを発散させるからである、発散物のように、それが浸透する。
hoc fit ex vi activa caloris e spirituali mundo. このことが霊界から熱の活動的な力から生ずる。
(3) 訳文
585. 植物の生長は、木だけでなく、すべての灌木もまた、人間の生殖に対応することが、多くの学者により述べられている。それゆえ、付録の場所☆でこれらについて何らかのものを私は付け加える。
木の中、また植物界の対象の他のすべてのものの中に、男性と女性の二つの性はない、しかし、そこのそれぞれのものに男性がある。ただ地または土地だけが共通の母であり☆、そのように女性のようである。というのは、これはすべての実を結ぶ種を受け、それを開き、それを子宮の中へのように運び、またその時、それを育て、またそれを用意する、すなわち、日の中へ連れ出す、またその後、それを着せ、またそれを支えるから。
[2] 地は、最初に種を開く時、根から始まり、それは心臓のようである。それから血のように樹液を送り出す、また送り、またこのように四肢で装備された身体のようにつくる。その身体は幹そのものであり、そして枝とその小枝はその四肢である。
出産の後、直ちに導き出す葉は、肺の位置にある、なぜなら、運動と感覚を生み出さない〔ものは〕肺のない心臓のようであるからである、またこれらによって人間は生かされ、そのように根は葉なしに、木または灌木は生長しない。実に先行する花は、樹液を、その血を精製し、またさらに純粋なものからその粗野なものを分離する手段である。またそのふところの中へ新しい小さい幹を形成するこの流入のために、それを通って精製された樹液は流入し、また連続的に実を形成するのように導く(それは睾丸にたとえられることができる)、その中で種は完成される。
植物の霊魂は、それは樹液のすべての分子の中で最内部で支配している、すなわち、その生殖力の本質は、霊界の熱から以外の他のところからではない、それはそこの霊界の太陽からであるからであり、生殖以外の他のものを吹き込まない、またこれによって創造の連続がある。また本質的に人間の生殖を吹き込んでいるので、それゆえ、どんなものでも、人間に似ているある物を産み、それに着せる。
[3]植物界の対象が男性でしかない、また地または土地は共通の母である、すなわち、女性のようである、と言われることに、だれも驚かないように〔せよ〕、このことはミツバチの中の同様のものによって説明される、ミツバチにスワンメルダムの観察にしたがって、彼の『自然の聖書』の中に、一つの母だけがいること、その母から、ミツバチの巣のすべての全子孫が生み出される〔が述べられている〕。
これらの昆虫が共通の一つの母でないなら存在しないとき、何がすべての「実を結ぶ」ものに〔言えないか〕?
[4] 地が共通の母であることは、霊的に説明されることもまたできる、「地」はみことばの中で教会を意味すること、また教会は、みことばの中で呼ばれているように共通の母であることによって説明される。
「地」が教会を意味することは、『啓示された黙示録』(285, 902番)に助言を求めよ、そこにこのことが示されている。
けれども、地または土地は種の最内部の中にその生殖力までも入ること、またこれを引き出し、もって回ることができる、それぞれの一片のほこりまたは粉末がその本質から何らかの微細なものを発散物のように発散させ、それが浸透するからである。このことが霊界から熱の活動的な力から生ずる。
☆ 付録(コロニス)は通常、巻末(または章末)に付けます。しかし、本書の「付録」(またはメモラビリア)の該当する記事が見つかりません。このように書いただけなのでしょうか?
原典講読『真のキリスト教』586
(1) 原文
586. Quod homo non possit regenerari nisi successive, illustrari potest ab omnibus et singulis, quae in mundo naturali existunt; arbor non potest in arborem crescere intra unum diem, sed primum ex semine, postea ex radice, et deinde ex surculo, ex quo fit caudex, et ex hoc procedunt rami cum foliis, et demum flores et fructus. Nec surgit triticum ac hordeum in messem uno die. Non aedificatur domus uno die; nec assurgit homo in staturam uno die, minus in sapientiam. Nec ecclesia instauratur et perficitur uno die; nec datur aliqua progressio ad finem, nisi sit initium a quo. Qui aliter concipiunt regenerationem, non sciunt aliquid de charitate et fide, et de crescentia utriusque secundum cooperationem hominis cum Domino. Ex his patet, quod regeneratio fiat, ad instar sicut homo concipitur, gestatur in utero, nascitur et educatur.
(2) 直訳
586. Quod homo non possit regenerari nisi successive, illustrari potest ab omnibus et singulis, quae in mundo naturali existunt; 人間は連続的(継続的)にでないなら再生されることができないことは、すべてと個々のものから説明されることができる、それらは自然界の中に存在する。
arbor non potest in arborem crescere intra unum diem, sed primum ex semine, postea ex radice, et deinde ex surculo, ex quo fit caudex, et ex hoc procedunt rami cum foliis, et demum flores et fructus. 木は木の中に一日の内に生長することができない、しかし、最初に種から、その後、根から、またその後、(小枝)若枝から、それから幹が生じる、またここから枝を生み出す、葉とともに、また最後に、花と実を。
Nec surgit triticum ac hordeum in messem uno die. 小麦と大麦も収穫の中へ一日で起こらない。
Non aedificatur domus uno die; 家は一日の内に建設されない。
nec assurgit homo in staturam uno die, minus in sapientiam. 人間は背丈の中へ一日の内に達しない、まして、知恵の中へ。
Nec ecclesia instauratur et perficitur uno die; 教会も一日で整えられないまた完成されない。
nec datur aliqua progressio ad finem, nisi sit initium a quo. 目的への何らかの前進も存在しない、そこからの始まりがないなら。
Qui aliter concipiunt regenerationem, non sciunt aliquid de charitate et fide, et de crescentia utriusque secundum cooperationem hominis cum Domino. 再生を〔これと〕異なって〔その考えを〕いだく者は、仁愛と信仰について何らかのものを知らない、また主と人間の協力にしたがっての両方の生長について。
Ex his patet, quod regeneratio fiat, ad instar sicut homo concipitur, gestatur in utero, nascitur et educatur. これらから明らかである、再生が生じること、類似へ向けて人間のようにみごもる、子宮の中へ運ばれる、生まれる、また育てられる。
(3) 訳文
586. 人間が連続的にでないなら再生されることができないことは、自然界の中に存在するすべてと個々のものから説明されることができる。木は一日の内に木に生長することができない、しかし、最初に種から、その後、根から、またその後、若枝から、それから幹が生じ、ここから枝を、葉とともに、また最後に、花と実を生み出す。
小麦と大麦も一日で収穫とならない。
家は一日の内に建設されない。人間は一日の内にある背丈へ、まして、知恵へ達しない。
教会も一日で整えられ、完成されない。〔目的となる〕始まりとなるものがないなら、そこ(目的)への何らかの前進も存在しない。
再生を〔これと〕異なる〔考えを〕いだく者は、仁愛と信仰について何らかのものを、また主と人間の協力にしたがう両方の生長について知らない。
これらから、再生が人間のようにみごもり、子宮の中へ運ばれ、生まれ、また育てられこのと類似へ向けて生じることが明らかである。
原典講読『真のキリスト教』 587
QUI EST INTELLECTUS, ET QUOD SECUNDUS ACTUS DICATUR REGENERATIO,
QUI EST VOLUNTATIS ET INDE INTELLECTUS.
新しい再生の最初の活動は改心と言われること、
それは理解力のものである、また第二の活動は再生と言われる、
それは意志と理解力のものである。
(1) 原文
587. Quoniam hic et in sequentibus agitur de Reformatione et de Regeneratione, ac reformatio adscribitur intellectui, et regeneratio voluntati, necessum est ut sciantur discrimina quae sunt inter intellectum et voluntatem, et illa descripta sunt supra (n. 397): quare consultum est ut illa primum legantur, et postea quae in hoc articulo. Quod mala, in quae nascitur homo, voluntati naturalis hominis ingenerata sint, et quod voluntas ferat intellectum ad favendum sibi, cogitando congrue, ibi etiam ostensum est, quapropter ut homo regeneretur, necessarium est, ut hoc fiat per intellectum, ut per causam mediam, et hoc fit per informationes, quas intellectus recipit, quae fiunt primum a parentibus et magistris, postea ex lectione Verbi, praedicationibus, libris et colloquiis. Illa, quae intellectus inde recipit, vocantur vera; quare idem est, sive dicatur, quod reformatio fiat per intellectum, sive dicatur quod fiat per vera quae intellectus recipit; vera enim docent hominem, in Quem, et quid credendum, tum quid faciendum, ita quid volendum; nam quod quis facit, hoc ex voluntate secundum intellectum facit. Cum itaque ipsa voluntas hominis a nativitate mala est, et quia intellectus docet quid malum et bonum, ac unum potest velle et alterum non velle, sequitur quod homo per intellectum reformandus sit; sed quamdiu quis videt et agnoscit mente quod malum sit malum, et bonum bonum, et cogitat quod bonum eligendum sit, tamdiu status ille vocatur reformatio; at quando vult fugere malum et facere bonum, inchoat status regenerationis.
(2) 直訳
587. Quoniam hic et in sequentibus agitur de Reformatione et de Regeneratione, ac reformatio adscribitur intellectui, et regeneratio voluntati, necessum est ut sciantur discrimina quae sunt inter intellectum et voluntatem, et illa descripta sunt supra (n. 397): ここにまた続くものの中で、「改心」についてと「再生」について扱われるので、そして改心は理解力に、また再生は意志に帰せされる、相違が知られることが必要である、それらは理解力と意志の間にある、またそれらは上(397番)に述べられている。
quare consultum est ut illa primum legantur, et postea quae in hoc articulo. それゆえ、それらが最初に読まれるように(ことが)諮られる、またその後、それらが、この節の中に。
Quod mala, in quae nascitur homo, voluntati naturalis hominis ingenerata sint, et quod voluntas ferat intellectum ad favendum sibi, cogitando congrue, ibi etiam ostensum est, quapropter ut homo regeneretur, necessarium est, ut hoc fiat per intellectum, ut per causam mediam, et hoc fit per informationes, quas intellectus recipit, quae fiunt primum a parentibus et magistris, postea ex lectione Verbi, praedicationibus, libris et colloquiis. 悪は、その中に人間は生まれている、人間の意志に(出生によって)伝えられている、また意志は理解力をそれ自体に好感をもつことに向けて導く、一致して考えて、そこにもまた示されている、そのために人間が再生されるように、必要である、このことが理解力によってなされること、手段の理由(原因)によってのように、またこのことは教育によって生じる、それを理解力は受け入れる、それは最初、両親と教師から行なわれる、その後、みことばの読むことから、説教で、本と会話で。
Illa, quae intellectus inde recipit, vocantur vera; それらは、それらを理解力がここから受け入れる、真理と呼ばれる。
quare idem est, sive dicatur, quod reformatio fiat per intellectum, sive dicatur quod fiat per vera quae intellectus recipit; それゆえ、同じものである、あるいは言われる、改心は理解力によって生じること、あるいは言われる、真理によって生じること、それらを理解力が受け入れる。
vera enim docent hominem, in Quem, et quid credendum, tum quid faciendum, ita quid volendum; というのは、真理は人間を教えるから、その方を、また何を信じるべきか、なおまた何を行なうべきか、そのように何を欲するべきか。
nam quod quis facit, hoc ex voluntate secundum intellectum facit. なぜなら、だれかが行なうこと、これを理解力にしたがって意志から行なうからである。
Cum itaque ipsa voluntas hominis a nativitate mala est, et quia intellectus docet quid malum et bonum, ac unum potest velle et alterum non velle, sequitur quod homo per intellectum reformandus sit; そこで、人間に意志そのものが出生から悪であるとき、また理解力は何が悪と善か教えるので、そして、一方を欲し、またもう一方を欲しない、~がいえる、人間は理解力によって改心されなければならないこと。
sed quamdiu quis videt et agnoscit mente quod malum sit malum, et bonum bonum, et cogitat quod bonum eligendum sit, tamdiu status ille vocatur reformatio; しかし、だれかが心で見る、また認めるかぎり(間)、悪が悪であること、また善が善、また考える(意図する)、善が選ばれるべきであること、それだけ(長い)間、その状態は改心と呼ばれる。
at quando vult fugere malum et facere bonum, inchoat status regenerationis. しかし、悪を避けることと善を行なうことを欲する時、再生の状態が始まる。
(3) 訳文
587. ここにまた続くものの中で、「改心」にと「再生」について扱われる、そして改心は理解力に、また再生は意志に帰せされるので、理解力と意志の間にある相違が知られることが必要である、またそれらは前に述べられている(397番)――それゆえ、それらが最初に読まれ、またその後、この節の中のものが諮られる〔とよい〕。
悪は、その中に人間は生まれているが、人間の意志に(出生によって)伝えられており、意志は理解力を、一致して考えて、それ自体に好感をもつこと向けて導くこともまた、そこに示されている、そのために人、間が再生されるためには、このことが、手段の理由(原因)によるのように理解力によってなされることが必要である、またこのことは教育によって生じ、それを理解力は受け入れ、それは最初、両親と教師から、その後、みことばを読むこと、説教から、本と会話で行なわれる。
それらは、それらを理解力がここから受け入れ、真理と呼ばれる。それゆえ、あるいは、改心は理解力によって生じる、と言われても、あるいは、真理によって生じ、それらを理解力が受け入れる、と言われても、同じものである。
というのは、真理は人間を教えるから、その方を、また何を信じるべきか、なおまた何を行なうべきか、そのように何を欲するべきか。なぜなら、だれかが行なうのは、これを理解力にしたがって意志から行なうからである。
そこで、人間に意志そのものが出生から悪であるとき、また理解力は何が悪と善か教え、そして、一方を欲し、またもう一方を欲しないるので、人間は理解力によって改心されなければならないことがいえる。しかし、だれかが、悪が悪、善が善であること心で見、た認める間は、また、善が選ばれるべきであると考えているそれだけの(長い)間は、その状態は改心と呼ばれる。しかし、悪を避けることと善を行なうことを欲する時、再生の状態が始まる。
原典講読『真のキリスト教』 588
(1) 原文
588. Propter hunc finem data est homini facultas elevandi intellectum paene in lucem in qua sunt angeli caeli, ut videat quid illum oportet velle et inde facere, ut prosper sit in mundo ad tempus, et beatus post mortem in aeternum. Prosper et beatus fit, si comparat sibi sapientiam, ac voluntatem sub ejus obedientia tenet at improsper et infelix, si intellectum suum mittit sub obedientiam voluntatis: causa est, quia voluntas a nativitate inclinat ad mala, etiam enormia; quare nisi illa refrenetur per intellectum, homo libero voluntatis suae relictus rueret in nefaria, et ex insita ferina natura depopularetur et trucidaret, sui causa, quoscunque qui sibi non favent et cupiditatibus ejus indulgent. Praeterea nisi intellectus separatim potuisset perfici, et voluntas per illum, homo non foret homo, sed bestia; non enim absque separatione illa, et absque ascensu intellectus supra voluntatem, potuisset cogitare, et ex cogitatione loqui, sed solum sonare suam affectionem; nec potuisset ex ratione agere, sed ex instinctu; minus potuisset cognoscere illa quae Dei sunt, et per illa Deum, et sic conjungi Ipsi, et vivere in aeternum. Cogitat enim et vult homo sicut a se; et hoc sicut a se, est reciprocum conjunctionis; nam conjunctio absque reciproco non dabilis est, sicut non conjunctio activi cum passivo absque adaptatione seu applicatione. Solus Deus agit, et homo se patitur agi, et cooperatur in omni apparentia sicut a se, tametsi interius a Deo. Sed ex his rite perceptis videri potest, qualis est amor voluntatis hominis, si elevatur per intellectum; tum qualis est si non elevatur; ita qualis est homo.
(2) 直訳(ここは『霊魂と身体の交流』14番からの引用)
588. Propter hunc finem data est homini facultas elevandi intellectum paene in lucem in qua sunt angeli caeli, ut videat quid illum oportet velle et inde facere, ut prosper sit in mundo ad tempus, et beatus post mortem in aeternum. この目的のために人間に理解力を高揚させる能力が与えられている、ほとんど光の中へ、その中に天界の天使がいる、見るために、それが何か、意志し、ここから行なうべきである、世の中でしばらく栄えるために、また死後、永遠に幸福〔である〕。
Prosper et beatus fit, si comparat sibi sapientiam, ac voluntatem sub ejus obedientia tenet at improsper et infelix, si intellectum suum mittit sub obedientiam voluntatis: 繁栄するまた幸福になる、もし知恵を自分自身に得るなら、そして、意志をその服従の下に保つ、しかし、繁栄しないまた不幸〔になる〕、もし自分の理解力を意志の服従の下に送るなら。
causa est, quia voluntas a nativitate inclinat ad mala, etiam enormia; 理由がある、意志は生来から悪へ傾いているからである、さらにまた極悪なもの(憎むべきもの)。
quare nisi illa refrenetur per intellectum, homo libero voluntatis suae relictus rueret in nefaria, et ex insita ferina natura depopularetur et trucidaret, sui causa, quoscunque qui sibi non favent et cupiditatibus ejus indulgent. それゆえ、それが理解力によって制御されないなら、人間は「自分の意志の自由を(かなぐり)捨てて」☆邪悪な行為の中に突進する、また生来の野獣の性質から略奪し、皆殺しにする、自分自身の理由で(=ために)、だれでも、その者は自分自身に好意を持たない、また「彼の欲望に」ほしいままにする。
☆「・・・」の箇所が『霊魂と身体の交流』の部分に新たに加えられました。
Praeterea nisi intellectus separatim potuisset perfici, et voluntas per illum, homo non foret homo, sed bestia; さらに、理解力が別々に(完成され)、また意志がそれによって完成されることができなかったなら、、人間は人間でなくなり、しかし、獣。
non enim absque separatione illa, et absque ascensu intellectus supra voluntatem, potuisset cogitare, et ex cogitatione loqui, sed solum sonare suam affectionem; というのは、その分離なしに、また意志の上方への理解力の上昇なしに、考えることができなかったから、また思考から話すこと、しかし、単にその情愛を鳴り響かせること(音声で表現すること)。
nec potuisset ex ratione agere, sed ex instinctu; 理性から行動することもできなかった、しかし、本能から。
minus potuisset cognoscere illa quae Dei sunt, et per illa Deum, et sic conjungi Ipsi, et vivere in aeternum. ましてそれを知ることができなかった、それらは神のものである、またそれらによって神を、またこのようにその方に結合されること、また永遠に生きること。
Cogitat enim et vult homo sicut a se; というのは、人間は自分自身からのように考え、欲するから。
et hoc sicut a se, est reciprocum conjunctionis; また、この自分自身からのようには、結合の相互のもの(往復運動)である。
nam conjunctio absque reciproco non dabilis est, sicut non conjunctio activi cum passivo absque adaptatione seu applicatione. なぜなら、相互のもの(往復運動)なしに、結合はありえないからである、適合(合わせること)と適用させること(適用)なしに受動的なものとの能動的なものの結合がないように。
Solus Deus agit, et homo se patitur agi, et cooperatur in omni apparentia sicut a se, tametsi interius a Deo. 主だけが働く、また人間は働かれることをさせておく(自分自身に受ける)、「また」☆自分自身からのようにすべての外観の中で協力する(一緒に働く)、たとえ内的に主からであっても。
☆ このetは『霊魂と・・・』ではacです。
Sed ex his rite perceptis videri potest, qualis est amor voluntatis hominis, si elevatur per intellectum; 「しかし、」☆これらから、正しく、知覚して見られることができる、人間の意志の愛がどのようなものであるか、もし理解力によって高揚さるなら。
☆ このSedが付け加わっています。
tum qualis est si non elevatur; なおまた、高揚されないならどのようなものであるか。
ita qualis est homo. 「そのように」人間がどんなものであるか。
☆ consequenterがitaにかわっています。
(3) 訳文(スヴェーデンボリ出版『霊魂と身体の交流』14番の訳文を以下に載せます、直訳に合わせて変えてみてください)
588. この目的のために、人間に、ほとんど天界の天使がいる光の中へさえも、理解力を高揚させる能力が与えられています。世でしばらく繁栄し、死後、永遠に幸福となるため、自分が欲し、そこから行なわなくてはならないことは何かを認めるためです。自分自身に知恵を得て、意志をその下に服従させて保つなら、繁栄し、幸福になります。しかし、自分の理解力を意志の下に服従させるなら、繁栄せず、不幸になります。その理由は、意志は生まれながらに悪へ、極悪なものへすら傾いているからです。それゆえ、それが理解力によって抑制されないなら、人間は邪悪な行為へ突進します、それどころか、野獣の生来の本性から、自分自身のためにだれであろうと、自分に好意を持たず、同意しない者を、略奪し、殺害します。
さらに、理解力が別々に完成され、意志がそれによって完成されることができなかったなら、人間は人間でなくなり、獣となります。というのは、その分離なしに、また理解力が意志の上へのぼることなしに、考えること、また考えることから話すことはできず、ただ自分の情愛を音にするだけであったであろうからです。理性から行動することもできず、本能から行動するだけで、まして神の存在することなど、またその神によって結び付き、永遠に生きることなどできません。というのは、人間は自分自身からのように考え、意志します、この「自分自身からのように」が、結合における相互のものであるからです。なぜなら、反作用なしに能動と受動の結合がないように、相互のものなしに結合はありえないからです。 神おひとりが働き、人間は働きかけられます、そしてすべての外観で自分自身からのように反応します、それでも、内部では神からです。
これらから、人間の意志の愛が、理解力によって高揚されるなら、どのようなものであるか、なおまた、高揚されないなら、どのようなものか、したがって人間がどのようなものであるか、正しく知覚して見ることができます。
◎本書の「原典対訳」を現在、作成中です(最終段階)。SPSC版(スヴェーデンボリ出版のいわゆる「読者の会」です)。バインダー形式で来たる6月19日発行です。A5版、98ページ、価格1000円、よろしかったら取り寄せて、眺めてみてください。申込先はSPSC事務局mchhys@gmail.com)
◎ついでに勉強会の案内:『原典を読もう』を7月5日に江戸川区船堀でまったくの初心者対象に行ないます。それでも、事前に予習箇所を指定してあります(原典対訳No.1『スヴェーデンボリの印象的なことば』から数か所)SPSCとして「交流会」に続いての「取り組み」です。スヴェーデンボリの著作を「原典で読んでみよう」という勉強会は日本で初めてでしょう。会員以外もご自由に参加ください。その内容の問い合わせはやはり前記メールで。