原典講読『霊界体験記』 3465

(1) 原文

3465. Post somnum aliquem, evigilatus, tunc audiebam contorsionis speciem subtilem circa aurem meam sinistram, quam describere non possum; voces exprimendi non accurrunt. Et iterum post somnum evigilatus, audivi contorsionem et discerptionem crassiorem, et perceptum, quod tales essent, ac praedicator, tum et is [ipse], qui ita descerperentur, et quidem ex causa, quod dolose aliis similia tribuerunt, nam familiare erat ei dicere, quod alii omnes ei similes essent, etiam insontes, quos sic volebat phantasia secum conjungere, [2] quae phantasia quoque percepta, quod discerperentur etiam insontes, tum quod is evaderet, sicut substituerit insontes, sed contradixi quod impossibile, tametsi quasi putari [posset], etiam discerptores multum laborabant, ut eum tenerent{1}, nam aliquoties iis elabi visus, sic substitui insontes, quare etiam spiritus angelici erant circa caput meum, qui dirigebant poenam; ita non evasisse videtur, nam perceptum quod usque tenerent eum, et cum visus evadere, quod revocatus, hoc, quia a crassioribus discerptoribus, qui interiora non ita percipiunt.

@1 exitus abscissus in ms.

 

(2) 直訳

3465. Post somnum aliquem, evigilatus, ある眠りの後、〔私は〕目覚めた、

tunc audiebam contorsionis speciem subtilem circa aurem meam sinistram, quam describere non possum; その時、私は、私の左耳のまわりにある種のねじることの鋭いものを聞いた、それを述べることを私はできない。

voces exprimendi non accurrunt. 表現する言葉が走り寄らなかった。

Et iterum post somnum evigilatus, また、再び、眠りの後、目覚めた、

audivi contorsionem et discerptionem crassiorem, 私は、さらに粗雑な(鈍い)ねじることと引き裂くことを聞いた、

et perceptum, quod tales essent, ac praedicator, tum et is [ipse], qui ita descerperentur, また〔私は〕知覚した、このような者であったこと、説教者のように☆、なおまた彼〔自身〕、その者はそのように引き裂かれた、

☆「ac」には「そして」以外に「類似を示す表現」があります、「~と比べて」「~のように」。

et quidem ex causa, quod dolose aliis similia tribuerunt, 実際に、理由から、彼らは狡猾に他の者に同様のものを帰したこと、

nam familiare erat ei dicere, quod alii omnes ei similes essent, なぜなら、彼に〔とって〕言うことがよくあることであったからである、他の者たちすべての者が彼に同様のものであったこと、

etiam insontes, quos sic volebat phantasia secum conjungere, さらにまた罪のない者たちを、その者たちをこのように幻想で自分自身に結合することを欲した、

[2] quae phantasia quoque percepta, quod discerperentur etiam insontes, tum quod is evaderet, sicut substituerit insontes, その幻想もまた知覚された、罪のない者もまた引き裂かれたこと、なおまた、彼が逃げたこと、彼が罪のない者を代えた(代理させた)ように、

sed contradixi quod impossibile, tametsi quasi putari [posset], しかし、私は否定(反駁)した、不可能であること、たとえ、いわば思われることが〔できた〕にしても、

etiam discerptores multum laborabant, ut eum tenerent{1}, さらにまた引き裂く者たちは大いに苦労した、彼を保つ(押しとどめる=つかまえておく)ために、

nam aliquoties iis elabi visus, sic substitui insontes, quare etiam spiritus angelici erant circa caput meum, qui dirigebant poenam; なぜなら、数回、彼らにすべり出すことが見られたからである、そのように罪のない者たちを代えた(代理させた)こと、それゆえ、天使的な霊たちが私の頭のまわりにいた、その者は罰を命じた(指示した)、

ita non evasisse videtur, そのように逃げたことが見られない、

nam perceptum quod usque tenerent eum, et cum visus evadere, quod revocatus, なぜなら、〔私は〕知覚したからである、それでも彼らが彼を保った(押しとどめた=つかまえておいた)こと、また逃げることが見られたとき、呼び戻されたこと、

hoc, quia a crassioribus discerptoribus, qui interiora non ita percipiunt. このことが最も粗雑な(鈍い)者により、引き裂く者により、〔行なわれた〕からである、その者は内的なものをそのように知覚しなかった。

 

(3) 訳文

3465. ある眠りの後、目覚め、その時、私は、私の左耳のまわりにある種のねじる鋭い音を聞いた、それを述べることを私はできない、表現する言葉がすぐには浮かばなかったからである。再び、眠りの後、目覚め、私は、さらに鈍いねじり、引き裂く音を聞いた。また〔私は〕そのように引き裂かれた者が、説教者のような者なおまた彼〔自身〕であったことを知覚した。実際に、その理由は、彼らが狡猾に他の者に同様のものを帰したからである。なぜなら、彼は、他の者たちすべての者が彼と同様のものである言うことがよくあることであり、さらにまた罪のない者たちを、幻想でこのように自分自身に結合することを欲したからである。

[2] その幻想もまた知覚された――罪のない者もまた引き裂かれたこと、なおまた、彼が罪のない者に代理させ、そのように彼が逃げたことである。しかし、私は、たとえ、〔そのように〕思えることが〔できた〕にしても、不可能である、と否定した。さらにまた、引き裂く者たちは、彼をつかまえておくために、大いに苦労した。なぜなら、数回、彼らがすべり出すこと、そのように罪のない者たちに代理させたことが見られたからである、それゆえ、私の頭のまわりにいた天使的な霊たちが罰を命じた。そのように逃げたことが見られない、なぜなら、〔私は〕それでも彼らが彼をつかまえておいたこと、また逃げることが見られたとき、呼び戻されたことを知覚したからである――このことが内的なものをそのように知覚しなかった最も鈍い者、引き裂く者により、〔行なわれた〕からである。

原典講読『霊界体験記』 3466

(1) 原文

3466. Postea loquutus cum talibus, et dicere datum, quod impossibile iis in sphaeras angelorum venire, nam angerentur sicut dum piscis ex aqua in aerem; sed quia subtiliores tales erant superius antrorsum, ad multam altitudinem, qui influunt subtiliter, et insensibiliter, qui erant ii, qui putant non solum talia promiscua adulteria conjugum, et non conjugum licita, sed sancta, de quibus prius [3440, 3450-56, 3463], et sic sanctitatem praeferunt; cum iis loquutus, quod impossibile sit adulteris talibus foedis in sphaeras angelicas intrare, sicut est volucri vivere, dum in aetherem venit, et repraesentavi volucrem in antlia{1}{a}, sed ii putabant possibile esse, quare per repraesentationem illati sunt superius, ita ab aere in aetherem, et tunc visum (quod factum erat cum praedicatore) quod vesica urinaria ejus sursum se dilataret, et occuparet totum, si caput non scio, ita ut sic spurca vesica seu matula totus esset. Num simile visum circa eos qui in alto isto non memini, hic vidi tale, sed usque perceptum quod valde angerentur; nam sic in subtiliores ideas missi; quia sanctum praetulerunt.

@1 ms. antlea

@a constellatio meridiana prope Hydram 南(=南半球)のウミヘビ座(ヒュドラ―)近くの星座

 

(2) 直訳

3466. Postea loquutus cum talibus, et dicere datum, quod impossibile iis in sphaeras angelorum venire, その後、〔私は〕このような者と話した、また、言うことが与えられた、彼らに不可能〔である〕こと、天使たちのスフェアの中にやって来る、

nam angerentur sicut dum piscis ex aqua in aerem; なぜなら、魚が水から空気の中に〔やって来る〕時のように痛みを感じるからである、

sed quia subtiliores tales erant superius antrorsum, ad multam altitudinem, しかし、さらに鋭い者たち、このような者であったので、上方の前方に、さらに高いところに〔いた〕、

qui influunt subtiliter, et insensibiliter, qui erant ii, その者は浸透するように(鋭く)流入する、また気づかれずに、その者は彼らであった、

qui putant non solum talia promiscua adulteria conjugum, et non conjugum licita, sed sancta, その者は、結婚のまた結婚でないこのような見境のない姦淫を許されるだけでなく、しかし聖なるものと思った、

de quibus prius [3440, 3450-56, 3463], et sic sanctitatem praeferunt; それらについて前に〔述べた〕〔3440, 3450-56, 3463〕、またこのように神聖さを見せた(外観を装った)、

cum iis loquutus, quod impossibile sit adulteris talibus foedis in sphaeras angelicas intrare, 〔私は〕彼らと話した、このような不潔な姦淫者に不可能であること、天使のスフェアの中に入ること、

sicut est volucri vivere, dum in aetherem venit, 鳥が生きることのようである、エーテルの中にやって来る時、

et repraesentavi volucrem in antlia{1}{a}, また私はウミヘビ座☆の中の鳥を表象した、

☆「注」参照。けれどもこれは「(空気)ポンプ」と訳してよいでしょう。

『天界と地獄』の54番に「in antliis pneumatics」とありこれは「in an air-pomp」と英訳されています。

sed ii putabant possibile esse, しかし、彼らは可能であることを思った、

quare per repraesentationem illati sunt superius, ita ab aere in aetherem, それゆえ、表象によってさらに上方へ導かれた(infero)、そのように空気からエーテル☆の中に、

☆「大気」の上方に「エーテル」が存在すると考えられていました。

et tunc visum (quod factum erat cum praedicatore) quod vesica urinaria ejus sursum se dilataret, またその時、見られた(そのことが説教者に起こった)、彼の尿の膀胱が上方でそれ自体を広げた、

et occuparet totum, si caput non scio, また全部を占めた、もし〔かしたら〕頭〔だけだったかもしれないが〕私は知らない、

ita ut sic spurca vesica seu matula totus esset. そのように、全部が汚れた膀胱またはしびんであった、

Num simile visum circa eos qui in alto isto non memini, 同様のものが彼らのまわりに見られたかどうか、その者はその高いところの中に〔いた〕、私は憶えていない、

hic vidi tale, sed usque perceptum quod valde angerentur; ここにこのようなものを私は見た、しかしそれでも知覚された、彼らが大いに痛みを感じたこと。

nam sic in subtiliores ideas missi; なぜなら、このようにさらに鋭い観念の中に入れられたからである、

quia sanctum praetulerunt. 聖なるものを見せた(外観を装った)(praefero)からである。

 

(3) 訳文

3466. その後、〔私は〕このような者と話し、天使たちのスフェアの中にやって来るは彼らに不可能である、言うことが与えられた。なぜなら、魚が水から空気の中に〔やって来る〕時のように痛みを感じるからである。しかし、上方の前方に、さらに高いところにいて、さらに鋭いような者であったので、その者は鋭く、気づかれずに流入する。彼らは、結婚のまた結婚でない見境のないこのような姦淫を許されるだけでなく、しかし聖なるものと思った。それらについて前に〔述べた〕〔3440, 3450-56, 3463番〕、またこのように神聖さの外観を装った。

〔私は〕彼らと、天使のスフェアの中に入ることは、エーテルの中にやって来る時の鳥が生きることのように、このような不潔な姦淫者に不可能であることを話し、空気ポンプの中の鳥を表象した。しかし、彼らは可能であることを思った、それゆえ、表象によってさらに上方へ、そのように空気からエーテルの中に導かれた。またその時、彼の尿の膀胱が上方で広がったことが見られ(そのことが説教者に起こり)、〔身体の〕全部を占めた、もし〔かしたら〕頭〔だけだったかもしれないが〕私は知らない、そのように、〔身体の〕全部が汚れた膀胱またはしびんであった。

同様のものが高いところの中に〔いた〕者のまわりに見られたかどうか、私は憶えていない。ここに、このようなものを私は見た、しかしそれでも、彼らが大いに痛みを感じたことが知覚された。なぜなら、このようにさらに鋭い観念の中に入れられたからであり、聖なるものの外観を装ったからである。

原典講読『霊界体験記』 3467,3468

(1) 原文

3467. Tandem cum ii ita angerentur, et obducerentur vesica, et facti matula, tunc erumpebat ex iis corpus sicut humanum nudum, [ego] putans quod reliquiae boni eorum essent, nam ab humano corpore nudo non distinctum, nisi quod aliquantum rubentius, sed demissum erat hoc inferius fere linea perpendiculari versus terram inferiorem, et tunc factum magis igneum, tametsi non igneum; sed post aliquam moram delatum est ad Gehennam; erat sanctum eorum, quod ita prophanatum, usque ideo ita apparens.

 

(2) 直訳

3467. Tandem cum ii ita angerentur, et obducerentur vesica, et facti matula, 最後に、彼らがそのように痛みを感じたとき、また膀胱を広げさせられた、またしびんになった、

tunc erumpebat ex iis corpus sicut humanum nudum, その時、彼らから裸の人間のような身体が突発した、

[ego] putans quod reliquiae boni eorum essent, 〔私は〕思っている、彼らの善の残りのものであったこと、

nam ab humano corpore nudo non distinctum, nisi quod aliquantum rubentius, なぜなら、裸の人間の身体から区別されないからである、やや赤いことでないなら、

sed demissum erat hoc inferius fere linea perpendiculari versus terram inferiorem, しかし、これはさらに下方へ降ろされた、ほとんど鉛直線の(垂直の)線にさらに低い地へ向けて、

et tunc factum magis igneum, tametsi non igneum; またその時、さらに火(のようなもの)になった、それでも火(のようなもの)ではない。

sed post aliquam moram delatum est ad Gehennam; しかし、いくらかの時の経過の後、ゲヘンナへ追い払われた。

erat sanctum eorum, quod ita prophanatum, usque ideo ita apparens. 彼らの聖なるものであった、それがそのように冒涜された、それでもそれゆえそのように見られている。

 

(3) 訳文

3467. 最後に、彼らがそのように痛みを感じ、膀胱を広げさせられ、しびんになったとき、その時、彼らから裸の人間のような身体が突発した。〔私は〕それは彼らの善の残りのものであった、と思っている。なぜなら、やや赤いこと以外に、裸の人間の身体から区別されないからである。しかし、これはさらに下方へ、ほとんど鉛直線にさらに低い地へ向けて、降ろされた。またその時、さらに火のようなものになった、それでも火ではない。しかし、いくらかの時の経過の後、ゲヘンナへ追い払われた。彼らの聖なるものがそのように冒涜され、それでも、それゆえそのように見られた。

 

(1) 原文

3468. Cum hoc corpus quasi humanum demitteretur versus medium Gehennae, tunc ii qui in Gehenna sentiebant mutationem quandam, eorum lascivia quasi diminuta, quae ignea est, quia jucunditas lasciviae istius erat major, quod mihi quoque percipere datum; inde constabat, quod eorum lascivia multo facinorosior esset lascivia earum{1} quae in Gehenna, quare nec immitti potuit; ignis Gehennae est rubentius{2}, ut igneum flammae, sed eorum ignis repraesentatus candidior, sicut flammae magis candentis; vita eorum passiva ita quoque repraesentata, sicut niveae lucis, nam lucem hyemis repraesentant, sed copulata cum facinorosa et abominabili eorum lascivia erat lucis flammeae.

@1 in ms. eorum in earum emendatum 手稿では「彼らの」が「彼女らの」に訂正されている

@2 sic me.

 

(2) 直訳

3468. Cum hoc corpus quasi humanum demitteretur versus medium Gehennae, この人間のような身体がゲヘンナの中央へ降ろされたとき、

tunc ii qui in Gehenna sentiebant mutationem quandam, その時、彼らは、その者はゲヘンナの中である種の変化を感じた、

eorum lascivia quasi diminuta, quae ignea est, 彼らの好色がいわば減じた、それは火(のようなもの)である、

quia jucunditas lasciviae istius erat major, quod mihi quoque percipere datum; その好色がさらに大きかったからである、そのこともまた私に知覚することが与えられた。

inde constabat, quod eorum lascivia multo facinorosior esset lascivia earum{1} quae in Gehenna, ここから明らかであった、彼らの好色がさらに無法(不埒)なものであったこと、彼女らの好色〔よりも〕それらはゲヘンナの中に〔いる〕、

quare nec immitti potuit; それゆえ、送られることもできなかった。

ignis Gehennae est rubentius{2}, ut igneum flammae, ゲヘンナの火はさらに赤い、炎の火のように、

sed eorum ignis repraesentatus candidior, sicut flammae magis candentis; しかし、彼らの火はさらに白く輝いて表象された、そのようにさらに輝いた炎で。

vita eorum passiva ita quoque repraesentata, sicut niveae lucis, 彼らの受動的な(=見境のない)生活がそのようにもまた表象された、雪の光のもののように、

nam lucem hyemis repraesentant, なぜなら、冬の光を表象するからである、

sed copulata cum facinorosa et abominabili eorum lascivia erat lucis flammeae. しかし、無法(不埒)と忌まわしさに結び付けられた彼らの好色は炎の(燃えるような)光であった。

 

(3) 訳文

3468. この人間のような身体がゲヘンナの中央へ降ろされた時、彼らはゲヘンナの中である種の変化を感じた――火のような彼らの好色がいわば減じた、その好色がさらに大きかったからであり、そのこともまた私に知覚することが与えられた。ここから、彼らの好色が、ゲヘンナの中にいる彼女らの好色〔よりも〕さらに不埒なものであったことが明らかであり、それゆえ、〔そこへ〕送られることもできなかった。ゲヘンナの火は、炎の火のようにさらに赤い、しかし、彼らの火はさらに白く輝いて、そのようにさらに輝いた炎で表象された。彼らの受動的な生活が雪の光のように表象された、なぜなら、冬の光を表象するからである。しかし、不埒と忌まわしさに結び付けられた彼らの好色は燃えるような光であった。

原典講読『霊界体験記』 3469

(1) 原文

3469. Cum itaque ignis Gehennae cum hujus flammae igne concordare nequiret, quia facinorosior; tunc ex Gehenna alluebant ad eos, [ii] qui tales quoque fuerunt, et faciebant numerum, et sic inde deferebantur, tunc arbitratum, sicut etiam loquutum, quod ex talibus nova Gehenna formaretur, quare delati circum, quasi ibi novam Gehennam formarent, sed usque non in sphaera ista morari potuerunt, sed venerunt supra caput meum, et ibi aliquamdiu subsistebant, audiebam tunc quod perplurimi essent ex susurro quasi sibiloso, qui non describi potest: [2] ii supra caput meum aliquamdiu erant, et ita sibilose susurrabant, non sicut Gehenna, quae prius admota fuerat auri meae sinistrae, de qua ut reor prius [3405], cujus susurrus erat crassior, quia ex flamma ignis crassiore, sed hujus erat subtilior quia flammae subtilioris, extendebat se circa caput meum, ex causa quod talia principia sanctitatis praetulerint, sed postea in plagam a tergo, seu tergalem acti, quasi a mundo hujus solis in universum, ubi putabantur tales, remitterentur, ita immergerentur stagnis eorum; quo postea abacti sint, nondum scio: tunc quoque debilitari oculos meos sentiebam, imprimis dextrum. 1748, 4 Oct.

 

(2) 直訳

3469. Cum itaque ignis Gehennae cum hujus flammae igne concordare nequiret, quia facinorosior; そこで、ゲヘンナの火がこの燃えるような火と一致することができなかったとき、さらに不埒〔なものであった〕ので。

tunc ex Gehenna alluebant ad eos, [ii] qui tales quoque fuerunt, et faciebant numerum, その時、ゲヘンナから彼らへ到着した、〔彼らは〕その者はこのような者でもあった、また数をひき起こした(=仲間となった)、

et sic inde deferebantur, tunc arbitratum, sicut etiam loquutum, quod ex talibus nova Gehenna formaretur, またこのようにここから連れて行かれた、その時、自由裁量のままに、そのようにさらにまた話された、このような者から新しいゲヘンナが形作られること、

quare delati circum, quasi ibi novam Gehennam formarent, それゆえ、まわりに追い払われた、いわばそこに新しいゲヘンナが形作られた、

sed usque non in sphaera ista morari potuerunt, しかしそれでも、そのスフェアの中にとどまることはできなかった、

sed venerunt supra caput meum, et ibi aliquamdiu subsistebant, しかし、私の頭の上方にやって来た、またそこにしばらくの間、とどまった、

audiebam tunc quod perplurimi essent ex susurro quasi sibiloso, qui non describi potest: 私は聞いた、その時、ひそひそ話から非常に多くの者がいたこと、いわばシューシューいうような、それは述べられることができない――

[2] ii supra caput meum aliquamdiu erant, et ita sibilose susurrabant, 彼らは私の頭の上方に、しばらくの間いた、またそのようにシューシューいうようにひそひそ話した、

non sicut Gehenna, quae prius admota fuerat auri meae sinistrae, de qua ut reor prius [3405], ゲヘンナのようではない、それは以前に私の左耳に近づいた、それについて私は思う、以前に〔述べた〕ように〔3405〕、

cujus susurrus erat crassior, quia ex flamma ignis crassiore, そのひそひそ話はさらに粗野(鈍い)であった、さらに粗野(鈍い)な火の炎から〔であった〕からである、

sed hujus erat subtilior quia flammae subtilioris, しかし、この〔ひそひそ話〕はさらに鋭いものであった、さらに鋭い炎〔からのものであった〕からである、

extendebat se circa caput meum, ex causa quod talia principia sanctitatis praetulerint, それ自体を私の頭のまわりに広げた、理由から、このような神聖さの原理(始まり)を外観を装ったこと、

sed postea in plagam a tergo, seu tergalem acti, quasi a mundo hujus solis in universum, しかしその後、背後から方向の中へ、すなわち、背中へ投げられること☆、いわばこの太陽の世界から宇宙の中へ、

☆ここに「acti」とありますがこれは「j」が漏れているでしょう。すなわち「jacti」(<jacio)です。

ubi putabantur tales, remitterentur, ita immergerentur stagnis eorum; そこにこのような者が〔いることが〕考えられた、彼らが送り返された、そのように彼らの池に沈められた(投げ込まれた)。

quo postea abacti sint, nondum scio: どこへ、その後、追い立てられたか、まだ私は知らない――

tunc quoque debilitari oculos meos sentiebam, imprimis dextrum. その時、私は、私の目を弱めることを感じた、特に、右の〔目〕。

1748, 4 Oct. 1748年10月4日。

 

(3) 訳文

3469. そこで、ゲヘンナの火が、さらに不埒〔なものであった〕ので、この燃えるような火と一致することができなかったとき、その時、ゲヘンナから〔の者が〕彼らへ到着し、このような者でもあった〔彼らは〕仲間となった。またこのようにここから連れて行かれ、その時、自由裁量のままに、そのようにさらにまた、このような者から新しいゲヘンナが形作られることが話された。それゆえ、まわりに追い払われ、いわばそこに新しいゲヘンナが形作られた。しかしそれでも、そのスフェアの中にとどまることはできなかった。しかし、私の頭の上方にやって来て、そこにしばらくの間、とどまった。その時、私は聞いた――いわばシューシューいうようなひそひそ話から非常に多くの者がいたこと、それは述べられることができない――

[2] 彼らは私の頭の上方に、しばらくの間いた、またそのようにシューシューいうようにひそひそ話した。以前に私の左耳に近づいたゲヘンナ〔からの者〕のようではない、それについて私は、以前に〔述べた〕ように思う〔3405番〕。そのひそひそ話はさらに鈍いものであった、さらに鈍い火の炎から〔であった〕からである。しかし、この〔ひそひそ話〕はさらに鋭いものであった、さらに鋭い炎〔からのものであった〕からである。それは私の頭のまわりに広がった、その理由は、このような神聖さの原理の外観を装ったからである。しかしその後、背後から、すなわち、背中の方向へ、いわばこの太陽の世界から宇宙の中へ投げられ、そこにこのような者が〔いると〕思われるが、彼らが送り返され、そのように彼らの池に投げ込まれた。その後、どこへ追い立てられたか、まだ私は知らない――

その時、私は、私の目が弱まることを感じた、特に、右目。1748年10月4日。

原典講読『霊界体験記』 3470

(1) 原文

De spiritu, quod sit extensum

 

3470. Loquutus cum iis, qui in vita corporis crediderunt, quod spiritus non sit extensus, et qui alte, ex tali principio, phantasias irradicarunt, ut nihil admittere{1}, ne quidem ullam vocem, quae involveret extensum; hoc cum nossem, quod tali cogitatione irradicata fuerit, quaesivi eum, quid nunc sentiat de anima seu spiritu, num sit extensum, vel non, revocando in animum, quod videat, audiat, olfactum habeat, appetitum, tum tactum, sic ut prorsus putet se in corpore, et tactu manifesto, praeter cupiditates, quibus ut homo in corpore praeditus, et (nunc) quod etiam simili cogitatione: [2] is fassus quod ita in vita opinatus, quod anima seu spiritus non foret extensum, proinde quod nihil usquam admittere potuisset, ne ullam vocem, quae involveret extensum, tenebatur parumper in idea, in qua fuit, cum ita cogitavit in mundo, tunc dixit, quod spiritus sit cogitatio sed ei respondebam, sicut in mundo cum vixit, an visus possit existere absque organo visus seu oculo, visus in se non est extensus, sed oculus seu organum visus est extensum, tum etiam objecta visus sunt extensa, sed non visus abstracte ab organo et objectis: similiter cogitatio, quae est visus internus; quaerebam itaque an possit concipere cogitationem seu visum istum internum, absque organicis seu substantia organica, sicut non concipi potest visus absque organo visus; adjiciendo quod cogitatio in se spectata absque substantia organica, sicut visus, de ea non praedicari potest extensio, sed an dabilis sit visus internus seu cogitatio absque organo, a quo, aut per quod{2}; tunc agnoscens [erat] quod in vita corporis phantasia ista laboraverit, quod putaverit spiritum esse modo cogitationem, non autem organicum, sed nunc ma-

@1 sic ms.; vide praefationem hujus editonis sub capite “Idiosyncrasies”

@2 sic J.F.I. Tafel; ms. quem

 

(2) 直訳

De spiritu, quod sit extensum 霊について、広がりがある(=広がりを持っている)こと

3470. Loquutus cum iis, qui in vita corporis crediderunt, quod spiritus non sit extensus, 〔私は〕彼らと話した、その者は身体のいのちの中で信じた、霊に広がりがないこと、

et qui alte, ex tali principio, phantasias irradicarunt, またその者は、深く(大いに)、このような原理から、幻想を根付かせた、

ut nihil admittere{1}, ne quidem ullam vocem, quae involveret extensum; 何も許さないような、決してどんな言葉も、それは広がりを含んでいる、

hoc cum nossem, quod tali cogitatione irradicata fuerit, このことを私が知ったとき、このような思考を根付かせてしまったこと、

quaesivi eum, quid nunc sentiat de anima seu spiritu, num sit extensum, vel non, 私は彼を質問した、何を、今、霊魂または霊について感じるか、広がりがあるのか、あるいはないのか、

revocando in animum, quod videat, audiat, olfactum habeat, appetitum, tum tactum, アニムス(心)の中に思い出させて、見た、聞いた、嗅覚を持っていること、欲望(食欲)を、なおまた触覚を、

sic ut prorsus putet se in corpore, et tactu manifesto, そのようにまったく思っている、自分自身が身体の中に〔いる〕、また明らかに触覚で、

praeter cupiditates, quibus ut homo in corpore praeditus, et (nunc) quod etiam simili cogitatione: ほかに欲望を、それらで身体の中の人間のように備えた(授かった)、また(今や)同様に思考もまた〔備えた〕――

[2] is fassus quod ita in vita opinatus, 彼は認めた、いのちの中でそのような意見を持ったこと、

quod anima seu spiritus non foret extensum, 霊魂または霊は広がりがなかったこと、

proinde quod nihil usquam admittere potuisset, ne ullam vocem, quae involveret extensum, それゆえに、何もどんな場合にも(常に)許すことができなかった、どんな言葉も〔許さ〕ないように、それが広がりを含んでいた。

tenebatur parumper in idea, in qua fuit, cum ita cogitavit in mundo, 少しの間〔その〕観念の中に保たれた、彼はその中にいた、そのように世の中で考えたとき、

tunc dixit, quod spiritus sit cogitatio その時、言った、霊は思考であること

sed ei respondebam, sicut in mundo cum vixit, an visus possit existere absque organo visus seu oculo, しかし、彼に私は答えた、世の中で〔彼が〕生きたときのように、視覚の有機体(器官)、すなわち、目なしに視覚は存在することができるか、

visus in se non est extensus, sed oculus seu organum visus est extensum, 視覚は、本質的に広がりがない、しかし、目すなわち視覚の有機体(器官)は広がりがある、

tum etiam objecta visus sunt extensa, sed non visus abstracte ab organo et objectis: なおまたさらにまた視覚の対象は広がりがある、しかし、器官や対象から抽象された視覚は〔広がりが〕ない――

similiter cogitatio, quae est visus internus; 同様に、思考は、それは内的な視覚である。

quaerebam itaque an possit concipere cogitationem seu visum istum internum, そこで、私は質問した、思考を、すなわち、内的なその視覚を、考えを抱くことができるのか、

absque organicis seu substantia organica, sicut non concipi potest visus absque organo visus; 有機体(器官)または有機体(器官)の実体なしに、視覚の器官なしに視覚を、考えを抱かれることができるか、

adjiciendo quod cogitatio in se spectata absque substantia organica, sicut visus, 付け加えて、有機体(器官)の実体なしに本質的に眺められた思考は、視覚のように〔こと〕、

de ea non praedicari potest extensio, それらについて広がりは属性づけられる(述べられる)ことができない〔こと〕、

sed an dabilis sit visus internus seu cogitatio absque organo, a quo, aut per quod{2}; しかし、器官なしに内的な視覚が、すなわち、思考がありうる〔なら〕、どこから、または何によってなのか〔質問した〕。

tunc agnoscens [erat] quod in vita corporis phantasia ista laboraverit, その時、〔彼は〕認めている〔ことがあった〕、身体のいのちの中でその幻想に苦しんでいたこと、

quod putaverit spiritum esse modo cogitationem, non autem organicum,  彼が霊は単に思考であること、けれども有機体でないと思ったこと、

sed nunc ma-(nifeste [se] percipere [dixit] quod sit organicus;☆)しかし、今や〔はっきりと〔自分自身に〕知覚すること、有機体であることを〔言った〕☆〕

☆3471番は単語の途中である「ma-」で次の3472番に続いています。その部分をここへ移動します。

 

(3) 訳文

霊について、広がりがあること

 

3470. いのちが身体の中にあったとき、霊に広がりがないことを信じた者と〔私は〕話した。その者は、このような原理から、深く、幻想を根付かせた――広がりを含んでいるどんな言葉も、何も決して許さないような〔幻想である〕。このような思考を根付かせてしまったことを私が知ったとき、私は彼に、何を、今、霊魂または霊について感じるか、広がりがあるのか、あるいはないのか質問した――心に思い出させて――見た、聞いたことを、嗅覚、食欲、なおまた触覚を持っていること、そのようにまったく思っている、自分自身が身体の中に、また明らかに触覚で〔いる〕、ほかに欲望を、それらを身体の中で、また(今や)同様に思考もまた人間のように備えていたことである――

[2] 彼は、〔この世の〕いのちの中で、霊魂または霊は広がりがなかったというような意見を持ったことを認めた。それゆえ、広がりを含んでいたどんな言葉も許さないように、何も常に許すことができなかった。そのように世の中で考えたとき、少しの間、彼はその中にいて、〔その〕観念の中に保たれ、その時、霊は思考であることを言った。しかし、私は彼に、世の中で〔彼が〕生きたときのように、視覚の器官、すなわち、目なしに視覚は存在することができるか答えた――視覚には本質的に広がりがない、しかし、目、すなわち、視覚の器官には広がりがある、なおまた、視覚の対象には広がりがある、しかし、器官や対象から抽象された視覚は〔広がりが〕ない――内的な視覚である思考も同様である。

そこで、私は、思考を、すなわち、内的なその視覚を心に抱くことができるのか、器官、すなわち、器官の実体なしに、視覚の器官なしに視覚を心に抱くことができるのか、質問した。器官の実体なしに本質的に眺められた思考は、視覚のように、それらについて広がりは属性づけられることができないことを付け加えた。

しかし、器官なしに内的な視覚が、すなわち、思考がありうる〔なら〕、どこから、または何によってなのか〔質問した〕。その時、〔彼は〕、いのちが身体の中にあったとき、その幻想に苦しんでいたこと、霊は単に思考であり、けれども器官でないと思ったと認めている〔ことがあった〕、しかし、今、はっきりと〔自分自身に〕器官であることを知覚すると〔言った〕。

 

◎ 3469番で一度は「acti」が全然わからない、と述べましたが、その後「jacti」のミスプリであろうと気づき、そこの記事を訂正しておきました(何も違和感なければ、すなわち、記事が変わっていることに気づかなかったなら、ここは読み捨ててください)。