原典講読『神の摂理』 16

 

(1) 原文


16.  (vii.) Quod Dominus non patiatur ut aliquid divisum sit; quare vel erit in bono et simul vero, vel erit in malo et simul falso.Divina Providentia Domini praecipue pro fine habet et operatur, ut homo sit in bono et simul vero; sic enim est suum bonum et suus amor, et quoque suum verum et sua sapientia; nam per id homo est homo, est enim tunc imago Domini. At quia homo, dum in mundo vivit, potest in bono esse et simul in falso, tum in malo esse et simul in vero, immo in malo esse et simul in bono, ita sicut duplus, et haec divisio destruit imaginem illam et sic hominem, ideo Divina Providentia Domini spectat in omnibus et singulis suis, ut haec divisio non sit. Et quia plus conducit homini, ut in malo et simul falso sit, quam ut in bono et simul malo, ideo Dominus illud permittit, non sicut volens, sed sicut non potens resistere propter finem, qui est salvatio. Quod homo possit in malo et simul vero esse, et quod Dominus non possit resistere propter finem qui est salvatio, est causa, quia intellectus hominis potest elevari in lucem sapientiae, et videre vera, vel agnoscere illa dum audit, amore ejus remanente infra; sic enim potest homo intellectu esse in caelo, sed amore in inferno; ac talis esse non potest negari homini, quia non ei tolli possunt binae facultates, per quas est homo, et distinguitur a bestiis, et per quas unice regenerari et sic salvari potest, quae sunt rationalitas et libertas; nam per illas potest homo agere secundum sapientiam, et quoque agere secundum amorem non sapientiae; et potest ex sapientia supra videre amorem infra, et sic cogitationes, intentiones, affectiones, ita mala et falsa, tum bona et vera vitae et doctrinae suae; sine quorum cognitione et agnitione in se, non potest reformari. De binis his facultatibus supra dictum est, et in sequentibus plura dicenda sunt. Haec causa est quod homo possit in bono et simul vero esse, tum in malo et simul falso, et quoque in alternis eorum.


 


(2) 直訳


(vii.) Quod Dominus non patiatur ut aliquid divisum sit; (vii.) 主は許されないこと、何かが分割されていること。


quare vel erit in bono et simul vero, vel erit in malo et simul falso.― それゆえ、あるいは善の中にと同時に真理の中にある(未来)、あるいは悪の中にと同時に虚偽の中にある(未来)


Divina Providentia Domini praecipue pro fine habet et operatur, ut homo sit in bono et simul vero; 主の神的な摂理は特に目的としてもち、働いている、人間が善の中にいるように、また同時に真理。


sic enim est suum bonum et suus amor, et quoque suum verum et sua sapientia; というのはこうして〔人間は☆〕自分自身の善と自分自身の愛である、そしてまた自分自身の真理と自分自身の知恵であるから。


前後の文脈からみて、ここには「人間」が省略されています。


nam per id homo est homo, est enim tunc imago Domini. なぜなら、そのことによって人間は人間である、というのは、その時、神の映像であるから。


At quia homo, dum in mundo vivit, potest in bono esse et simul in falso, tum in malo esse et simul in vero, immo in malo esse et simul in bono, ita sicut duplus, et haec divisio destruit imaginem illam et sic hominem, ideo Divina Providentia Domini spectat in omnibus et singulis suis, ut haec divisio non sit. しかし、人間は、世の中に生きる時、善の中にいることができるので、また同時に虚偽の中に、さらに悪の中にいること〔ができる〕また同時に真理の中に、それどころか悪の中にいること、また同時に善の中に、このように二重のもののような、またこの分割はその映像を破壊する、またこうして人間を、それゆえ、主の神的な摂理はご自分のすべてと個々のものの中で眺めている(目指す)、この分割がないように。


Et quia plus conducit homini, ut in malo et simul falso sit, quam ut in bono et simul malo, ideo Dominus illud permittit, non sicut volens, sed sicut non potens resistere propter finem, qui est salvatio. また人間にもっと益する(適当である)で、悪の中にまた同時に虚偽の中にいること、善の中にまた同時に悪の中にいることよりも、それゆえ、主はそのことを許される、望むことのようにでなく、しかし、目的のために抵抗することができないことのように、それは救いである。


Quod homo possit in malo et simul vero esse, et quod Dominus non possit resistere propter finem qui est salvatio, est causa, quia intellectus hominis potest elevari in lucem sapientiae, et videre vera, vel agnoscere illa dum audit, amore ejus remanente infra; 人間が悪の中にまた同時に真理の中にいることができること、また主は目的のために抵抗することができないこと、それは救いである、理由である、人間の理解力は知恵の光の中に高揚されることができるので、また真理を見ること、あるいは〔真理を〕聞く時、それを認めること〔ができる〕、彼の愛が下にとどまって。


sic enim potest homo intellectu esse in caelo, sed amore in inferno; というのは、こうして、人間は理解力で天界の中にいることができる、しかし、愛で地獄の中に。


ac talis esse non potest negari homini, quia non ei tolli possunt binae facultates, per quas est homo, et distinguitur a bestiis, et per quas unice regenerari et sic salvari potest, quae sunt rationalitas et libertas; そしてこのようであることが人間に否定されることができない、彼に二つの能力が取り去られることができないので、それらによって人間である、また獣から区別される、またそれらによってもっぱら(単独で)再生されることまたこうして救われることができる、それらは推理力☆と自由である。


雑談()ます。rationalitasはチャドウイックによれば「正しく推理する力、推理力」です。これを長島訳・柳瀬訳は「合理性」と訳していますが、人間の「能力」であるとしたとき、「合理性」と「能力」の言葉は日本語としては許容範囲でしょうが、私にとってあまり結びつきません。この訳語は譲っても「理性」とするべきでしょう。それでも「推理力」のほうが具体的で、わかりやすいと思います。


なおこの語のもとであるratioは「理性、論理的な推理力;議論、論証、推論;関係、割合、比例;計算、勘定」という意味があります。


nam per illas potest homo agere secundum sapientiam, et quoque agere secundum amorem non sapientiae; なぜなら、それらによって人間は知恵にしたがって行動することができるから、そしてまた知恵のものでない、愛にしたがって行動すること〔ができる〕。


et potest ex sapientia supra videre amorem infra, et sic cogitationes, intentiones, affectiones, ita mala et falsa, tum bona et vera vitae et doctrinae suae; また上の知恵から見ることができる、下の愛を、またこうして思考、情愛、そのように悪と虚偽を、さらに善と真理を、自分の生活(いのち)と教えの中の。


sine quorum cognitione et agnitione in se, non potest reformari. それらの思考と承認が自分自身の中に伴わないで、改心されることはできない。


De binis his facultatibus supra dictum est, et in sequentibus plura dicenda sunt. 上に言われたこれらの二つの能力について、また続くものの中で多くのことが言われ(べきであ)る。


Haec causa est quod homo possit in bono et simul vero esse, tum in malo et simul falso, et quoque in alternis eorum. これが理由である、人間が善の中にまた同時に真理の中にいることができること、さらに、悪の中にまた同時に虚偽、そしてまたそれらの交替の中に。


 


(3) 訳文


16.  (vii.) 主は、何かが分割されていることを許されないこと。それゆえ、善と同時に真理の中になくてはならないか、あるいは悪と同時に虚偽の中になくてはならない


 主の神的な摂理は、特に、人間が善の中と同時に真理の中にいることを目的とし、働いている。こうして人間は自分自身の善と自分自身の愛であり、また自分自身の真理と自分自身の知恵であるから。なぜなら、そのことによって人間は人間である、その時、神の映像であるからである。しかし、人間は、世の中に生きる時、善の中と同時に虚偽の中にいること、さらに悪の中と同時に真理の中に、それどころか悪の中にと同時に善の中に、このように二重のものにいることができ、またこの分割はその映像を、こうして人間を破壊するので、それゆえ、主の神的な摂理は、ご自分のすべてと個々のものの中でこの分割がないように目を向けられている。また善の中と同時に悪の中にいることよりも悪の中と同時に虚偽の中にいることのほうが人間にさらに益するので、それゆえ、主は、望むことのようにではなく、目的である救いのために逆らうことができないことのように(やむを得ず)、そのことを許される。人間が悪の中と同時に真理の中にいることができること、また主は目的である救いのために逆らうことができない(やむを得ない)とは、人間の理解力は知恵の光の中に高揚されることができ、彼の愛が下にとどまっていても、真理を見ること、あるいは〔真理を〕聞く時、それを認めることができること、こうして、人間は理解力で天界の中に、しかし、愛で地獄の中にいることができることが、その理由である。 そしてこのようであることは否定されることができない、人間に推理力と自由である二つの能力が取り去られることができないからである。それらによって人間であり、獣から区別され、またそれらによってもっぱら再生されること、したがって救われることができるのである。なぜなら、それらによって人間は知恵にしたがって行動することができ、また知恵のものでない愛にしたがって行動することができるから。また上方の知恵から下の愛を、またこうして自分の生活(いのち)と教えの中の思考、情愛、したがって悪と虚偽を、さらに善と真理を見ることができる。それらの思考と承認が自分自身の中に伴わないで、改心されることはできない。ここで述べられたこれらの二つの能力について、また続くものの中で多くのことを述べよう。これが、人間が善の中と同時に真理の中に、さらに、悪の中と同時に虚偽の中に、またそれらを交替したものの中にいることができることの理由である。

原典講読『神の摂理』 17, 18

 

(1) 原文


17.  Homo in conjunctionem seu unionem unam aut alteram, hoc est, boni et veri, aut mali et falsi, aegre potest venire in mundo; nam quamdiu ibi vivit, in statu reformationis seu regenerationis tenetur; sed in unum aut alterum venit omnis homo post mortem, quia tunc non amplius reformari et regenerari potest; manet tunc qualis ei vita mundo fuerat, hoc est, qualis ei amor regnans: quare si vita amoris mali ei fuerat, aufertur omne verum quod sibi ex magistro, praedicatione, aut Verbo in mundo comparavit; quo ablato imbuit, sicut spongia aquam, falsum malo suo concordans; et vicissim si autem vita amoris boni ei fuerat, removetur omne falsum, quod per auditum et per lectionem in mundo tulerat, et non apud se confirmaverat, et loco ejus datur verum, quod cum bono ejus concordat. Hoc intelligitur per haec Domini verba:



“Tollite..ab eo talentum, et date habenti decem talenta: habenti enim omni dabitur ut abundet; ab eo autem, qui non habet, etiam quod habet auferetur” (Matth. xxv. 28, 29; xiii. 12; Marc. iv. 25; Luc. viii. 18 xix. 24-26).


 


(2) 直訳


Homo in conjunctionem seu unionem unam aut alteram, hoc est, boni et veri, aut mali et falsi, aegre potest venire in mundo; 人間は一つともう一つの、すなわち、善と真理の、あるいは悪と虚偽の、接合(結合)、すなわち(または)合の中にほとんどやって来ることができない、世の中で。


nam quamdiu ibi vivit, in statu reformationis seu regenerationis tenetur; なぜなら、そこに生きるかぎり、改心の、あるいは再生の状態の中に保たれるから。


sed in unum aut alterum venit omnis homo post mortem, quia tunc non amplius reformari et regenerari potest; しかし、一方またはもう一方の中に、すべての人間は、死後、やって来る、その時、もはや改心されること、また再生されることができないので。


tunc qualis ei vita mundo fuerat, hoc est, qualis ei amor regnans: その時、彼に生活(いのち)は〔どのようなものかは〕世であったようなもの〔である〕、すなわち、彼に支配愛〔であった〕ようなもの。


quare si vita amoris mali ei fuerat, aufertur omne verum quod sibi ex magistro, praedicatione, aut Verbo in mundo comparavit; それゆえ、もし、悪の愛の生活(いのち)が彼にあったなら、すべての真理は取り去られる、彼自身に教師から、説教〔から〕、あるいは世で、みことばから得た。


quo ablato imbuit, sicut spongia aquam, falsum malo suo concordans; それが取り去られて、吸収する、スポンジが水を〔吸収する〕ように、自分の悪と一致する虚偽を。


et vicissim si autem vita amoris boni ei fuerat, removetur omne falsum, quod per auditum et per lectionem in mundo tulerat, et non apud se confirmaverat, et loco ejus datur verum, quod cum bono ejus concordat. また逆に、しかしながらもし、善の愛の生活(いのち)が彼にあったなら、すべての虚偽は取り除かれる、それは聞くことによってまた読むことによって世の中で受け取った、また自分のもとで確信しなかった、またそのところに(それに代わって)真理が与えられる、それは彼の善と一致する。


Hoc intelligitur per haec Domini verba: このことがこれらの主のことばによって意味される―


“Tollite..ab eo talentum, et date habenti decem talenta: 「取り上げよ……彼からタレントを、また10タレント持つ者に与えよ。


habenti enim omni dabitur ut abundet; というのは、持つ者すべての者に、満ち溢れるように与えられるから。


habenti enim omni dabitur ut abundet; というのは、持つ者すべての者に、満ち溢れるように与えられる。


ab eo autem, qui non habet, etiam quod auferetur” (Matth. xxv. 28, 29; xiii. 12; Marc. iv. 25; Luc. viii. 18 xix. 24-26). しかしながら、彼から、持たない者、さらにまた取り去られること」(マタイ25:28,2913:12、マルコ4:25、ルカ8:1819:24-26)


 


(3) 訳文


17.  人間は、一つともう一つの、すなわち、善と真理の、あるいは悪と虚偽の接合、または合の中に、世ではほとんどやって来ることができない。なぜなら、そこに生きるかぎり、改心あるいは再生の状態の中に保たれるから。しかし、すべての人間は、死後、その時、もはや改心されること、また再生されることができないので、善と真理の結合または悪と虚偽の結合の中にやって来る。その時、彼に生活(いのち)は世でどのようなものであったか、すなわち、彼の支配愛がどのようなものであったかによる。それゆえ、もし、悪の愛の生活(いのち)が彼にあったなら、世で、教師、説教から、あるいはみことばから、彼自身に得たすべての真理は取り去られる。それが取り去られて、スポンジが水を吸収するように、自分の悪と一致する虚偽を吸収する。しかしながら逆に、もし、善の愛の生活(いのち)が彼にあったなら、聞くことや読むことによって世の中で受け取り、また自分のもとで確信しなかった、すべての虚偽は取り除かれ、それに代わって、彼の善と一致する真理が与えられる。このことが次の主のことばによって意味される―


 「……彼からタレントを取り上げよ、そして10タレント持つ者に与えよ。持つ者すべてに、満ち溢れるように与えられ、しかし、持たない者からは、さらにまた取り去られるからである」(マタイ25:28,2913:12、マルコ4:25、ルカ8:1819:24-26)


 


(1) 原文


18.  Quod unusquisque post mortem vel erit in bono et simul vero, vel in malo et simul falso, est quia bonum et malum non conjungi possunt, nec bonum et simul falsum mali, nec malum et simul verum boni; sunt enim opposita, ac opposita inter se pugnant, usque ut unum destruat alterum. Illi qui in malo et simul bono sunt, intelliguntur per haec Domini ad Ecclesiam Laodicensium in Apocalypsi:


“Novi opera tua, quod neque frigidus sis, neque fervidus; utinam frigidus esses vel fervidus: sed quia tepidus es, et neque frigidus neque fervidus, exspuiturus sum te ex ore meo” (iii. 15, 16):


tum per haec Domini:


“Nemo potest duobus dominis servire, nam vel unum odio habebit et alterum amabit, aut uni adhaerebit, et alterum negliget” (Matth. vi. 24).


 


(2) 直訳


Quod unusquisque post mortem vel erit in bono et simul vero, vel in malo et simul falso, est quia bonum et malum non conjungi possunt, nec bonum et simul falsum mali, nec malum et simul verum boni; それぞれが、死後、あるいは善と同時に(一緒に)真理の中にいる(未来)、あるいは悪と同時に虚偽の中に、善と悪は結合されることができないから、善と同時に悪の虚偽も、悪と同時に善の真理も。


sunt enim opposita, ac opposita inter se pugnant, usque ut unum destruat alterum. というのは対立しているから、そして対立するものは、互いの間で戦う、一方がもう一方を滅ぼすまで。


Illi qui in malo et simul bono sunt, intelliguntur per haec Domini ad Ecclesiam Laodicensium in Apocalypsi: 彼らは、悪と同時に善の中にいる者、これらの主のことばによって意味される、「黙示録」の中のラオデキヤの教会への―
“Novi opera tua, quod neque frigidus sis, neque fervidus;
 「わたしはあなたの働きを知った(知っている)、あなたは冷たくもない、熱くもない。


utinam frigidus esses vel fervidus: 冷たくあるか、あるいは熱く〔あって〕くれればよいのに。


sed quia tepidus es, et neque frigidus neque fervidus, exspuiturus sum te ex ore meo” (iii. 15, 16): しかし、あなたはなまぬるい、また冷たくも、熱くもないので、わたしはあなたをわたしの口から吐き出そう」(3:15:16)
tum per haec Domini:
 さらに、主のこれらによって―
“Nemo potest duobus dominis servire, nam vel unum odio habebit et alterum amabit, aut uni adhaerebit, et alterum negliget” (Matth. vi. 24).
 「だれも二人の主人に仕えることはできない、なぜなら、一方に憎みを抱く(未来)、またもう一方を愛する(未来)から、あるいは一方にしがみつく(未来)、またもう一方を無視する(未来)(マタイ6:24)


 


(3) 訳文


18.  善と悪は結合されることができず、善と同時に悪の虚偽も、悪と同時に善の真理も結合されうことができないので、だれもが、死後、善と同時に真理の中にいるか、あるいは悪と同時に虚偽の中にる。というのは対立しており、対立するものは、互いの間で、一方がもう一方を滅ぼすまで戦うからである。悪と同時に善の中にいる者は、「黙示録」の中のラオデキヤの教会への、次の主のことばによって意味される―


 「わたしはあなたの働きを知っている。あなたは冷たくもない、熱くもない。冷たくあるか、あるいは熱くあってくれればよいのに。しかし、あなたはなまぬるく、また冷たくも、熱くもないので、わたしはあなたをわたしの口から吐き出そう」(3:15:16)


 


 さらに、主の次のものによって―


 「だれも二人の主人に仕えることはできない、なぜなら、一方に憎みを抱き、もう一方を愛するか、あるいは一方にしがみつき、またもい一方を無視するからである」(マタイ6:24)

原典講読『神の摂理』 19, 20

 

(1) 原文


19.  (viii.) Quod id quod est in bono et simul vero sit aliquid; et quod id quod est in malo et simul falso non sit aliquid.Quod id quod est in bono et simul vero sit aliquid, videatur supra (n. 11); inde sequitur, quod malum et simul falsum non sit aliquid. Per non esse aliquid, intelligitur nihil potentiae illi esse, et nihil vitae spiritualis. Illis, qui in malo et simul falso sunt, qui omnes sunt in inferno, est quidem potentia inter se, malus enim malefacere potest, et quoque mille modis malefacit; attamen non nisi quam ex malo potest malefacere malis; sed ne hilum potest malefacere bonis; et si bonis malefacit, quod fit quandoque, est per conjunctionem cum eorum malo; [2.] ex eo sunt tentationes, quae sunt infestationes a malis apud se, et inde pugnae, per quas boni liberari possunt a suis malis. Quoniam nihil potentiae est malis, ideo universum infernum coram Domino est non modo quemadmodum nihilum, sed est prorsus nihilum quoad potentiam; quod ita sit per multam experientiam confirmatum vidi. Sed hoc mirabile est, quod omnes mali credant se potentes, et quod omnes boni credant se non potentes. Causa est, quia mali propriae potentiae, et sic astutiae et malitiae, tribuunt omnia, et nihil Domino; at boni nihil tribuunt propriae prudentiae, sed omnia Domino, qui est Omnipotens. Quod malum et simul falsum non sint aliquid, est quoque quia illis nihil vitae spiritualis est; quae causa est, quod vita infernalium non dicatur vita sed mors; quare cum omne aliquid est vitae, non potest esse aliquid morti.


 


(2) 直訳


(viii.) Quod id quod est in bono et simul vero sit aliquid; (viii.) それは、善の中にと同時に真理の中にあるものは、あるもの(何らかのもの)である☆こと。


「何らかのものである」とは「何らかのものとして存在する」ということなので、意訳しましょう。


et quod id quod est in malo et simul falso non sit aliquid.― また、それは悪の中にと同時に虚偽の中にあるものは、あるもの(何らかのもの)でないこと―


Quod id quod est in bono et simul vero sit aliquid, videatur supra (n. 11); それは、善の中にと同時に真理の中にあるものは、あるもの(何らかのもの)であることは、上に見られる(11)


inde sequitur, quod malum et simul falsum non sit aliquid. ここから、~になる、悪と同時に虚偽は何らかものでないこと。


Per non esse aliquid, intelligitur nihil potentiae illi esse, et nihil vitae spiritualis. 何らかのものでないものによって、それに力がないこと、また霊的ないのちがないことが意味される。


Illis, qui in malo et simul falso sunt, qui omnes sunt in inferno, est quidem potentia inter se, malus enim malefacere potest, et quoque mille modis malefacit; 彼らに、悪の中と同時に虚偽の中にいる者ら、その者らはすべて地獄にいる、自分たちの間にある種の力がある、というのは悪は悪を行なうことができるから、また千の方法でもまた悪を行なう。


attamen non nisi quam ex malo potest malefacere malis; しかしそれでも、悪から以外でないなら、悪い者らに悪を行なうことができない。


sed ne hilum potest malefacere bonis; しかし、善い者たちにまったく悪を行なうことができない。


et si bonis malefacit, quod fit quandoque, est per conjunctionem cum eorum malo; また、もし善い者らに悪を行なうなら、そのことは時々生じる、彼ら〔善い者たち〕の悪との結合によってである。


[2.] ex eo sunt tentationes, quae sunt infestationes a malis apud se, et inde pugnae, per quas boni liberari possunt a suis malis. [2.] そのことから試練がある、それは自分自身のもとの悪による攻撃(悩ませること)である、またここから闘争、そのことによって善い者たちは自分自身の悪から解放されることができる。


Quoniam nihil potentiae est malis, ideo universum infernum coram Domino est non modo quemadmodum nihilum, sed est prorsus nihilum quoad potentiam; 悪い者たちに力は何もないので,それゆえ、地獄全体は主の前にただ無であるかのようであるだけでなく、しかし、力に関して完全に無である。


quod ita sit per multam experientiam confirmatum vidi. このようであることは、多くの経験から、確信して、私は見た。


Sed hoc mirabile est, quod omnes mali credant se potentes, et quod omnes boni credant se non potentes. しかし、このことは驚くべき(不思議な)ことである、すべての悪い者は自分自身を力強い(力がある)と信じていること、またすべての善い者は自分自身を力強くない(力がない)と信じていること。


Causa est, quia mali propriae potentiae, et sic astutiae et malitiae, tribuunt omnia, et nihil Domino; 理由である、悪い者らは自己の力に、またこうして欺くこと(ずるさ)、また悪意に、すべてのものを帰す、また何も主に〔帰さ〕ない。


at boni nihil tribuunt propriae prudentiae, sed omnia Domino, qui est Omnipotens. しかし、善い者たちは自己の思慮分別に何も帰さない、しかし、すべてのものを主に、その者は全()である。


Quod malum et simul falsum non sint aliquid, est quoque quia illis nihil vitae spiritualis est; 悪と一緒の虚偽は何らかのものでないことは、それらに霊的ないのちもまた何もないからである。


quae causa est, quod vita infernalium non dicatur vita sed mors; それが理由である、地獄のいのち(生活)はいのち(生活)呼ばれないこと、しかし死。


quare cum omne aliquid est vitae, non potest esse aliquid morti. それゆえ、すべてのものは何らかのいのちのものであるとき、何らかの死のものであることはできない☆。


要するに「いのちのもの」は「なんらかの〔ほんとうの〕もの」であって、「死のもの」とはまったく関わりがない、または「死のもの」(ほんとうのものではないので)「何らかのもの」とは決して言えない、ということでしょう。いろいろな訳し方が可能だと思います。


 


(3) 訳文


19.  (viii.) 善と同時に真理の中にあるものは、何らかのものとして存在すること、また、悪と同時に虚偽の中にあるものは、何らかのものとして存在しないこと。


善と同時に真理の中にあるものが何らかのものとして存在することは、前に見られる(11)。ここから、悪と同時に虚偽は何らかものそして存在しないことがいえる。何らかのものとして存在しないことによって、それに力はなく、また霊的ないのちがないことが意味される。悪と同時に虚偽の中にいる者らに、その者らはすべて地獄にいるが、彼らの間にある種の力がある。というのは悪は悪を行なうことができ、また千の方法でもまた悪を行なうからである。しかしそれでも、悪からでしか、悪い者らに悪を行なうことはできない。そして、善い者たちには、まったく悪を行なうことができない。もし善い者らに悪を行なう〔ことができるときは〕、そのことは時々生じるが、善い者たち〔にある〕悪と結合することによってである。


[2.] そのことから試練があり、それは自分自身のもとの悪に悩まされることであり、またここから闘争があるが、そのことによって善い者たちは自分自身の悪から解放されることができる。悪い者たちに力は何もないので,それゆえ、全地獄は主の前に無であるかのようであるだけでなく、力に関しては完全に無である。私は、このようであることを、多くの経験から見て、確信した。しかし、すべての悪い者が自分に力があると信じていること、またすべての善い者が自分に力がないと信じているのは不思議なことである。その理由は、悪い者らはすべてのものを自己の力、こうしてずるさ、また悪意に帰し、何も主に帰さないこと、しかし、善い者たちは自己の思慮分別に何も帰さないで、すべてのものを全能の主に帰していることである。悪と一緒の虚偽が何らかのものとして存在しないのは、それらに霊的ないのちもないからである。それが理由で、地獄のいのち(生活)はいのち(生活)呼ばれないで、死と呼ばれる。それゆえ、すべてのものは何らかのいのちのものとして存在し、死のものは何らかのものとして存在できない。


 


(1) 原文


20.  Illi qui in malo sunt et simul in veris, comparari possunt aquilis, quae alte volant, quae, dum illis ablatae sunt alae, decidunt; similiter enim faciunt homines post mortem, dum spiritus facti sunt, qui intellexerunt vera, locuti sunt illa, et docuerunt illa, et tamen nihil spectaverunt ad Deum in vita sua; illi per intellectualia sua se elevant in altum, et quandoque intrant caelos, et mentiuntur angelos lucis; at cum illis auferuntur vera, et emittuntur, decidunt in infernum. Aquilae etiam significant homines rapinae, quibus visus intellectualis est, et alae significant vera spiritualia. Dictum est, quod talis sint illi, qui nihil spectaverunt ad Deum in vita sua: per spectare ad Deum in vita, non aliud intelligitur quam cogitare hoc aut illud malum esse peccatum contra Deum; et ideo non facere illud.


 


(2) 直訳


Illi qui in malo sunt et simul in veris, comparari possunt aquilis, quae alte volant, quae, dum illis ablatae sunt alae, decidunt; 彼らは、悪の中に、同時に真理の中にいる者ら、ワシにたとえられることができる、それらは高く飛ぶ、それらは、彼らに翼が取り去られる時、落下する。


similiter enim faciunt homines post mortem, dum spiritus facti sunt, qui intellexerunt vera, locuti sunt illa, et docuerunt illa, et tamen nihil spectaverunt ad Deum in vita sua; というのは、死後、人間に同様であるから、その時、霊になっている、その者らは真理を理解した、それらを話した、またそれらを教えた、またそれでも自分の生活の中で神へ決して目を向けなかった。


illi per intellectualia sua se elevant in altum, et quandoque intrant caelos, et mentiuntur angelos lucis; 彼らは自分の知力(知性)によって自分自身を高いところに高揚させた、また時々、天界に入った、また光の天使を装った。


at cum illis auferuntur vera, et emittuntur, decidunt in infernum.  しかし、彼らに翼が取り去られるとき、また送り出される、地獄に落下する。


Aquilae etiam significant homines rapinae, quibus visus intellectualis est, et alae significant vera spiritualia. さらにまたワシは略奪の人間を意味する、その者に知力の視覚がある、また翼は霊的な真理を意味する。


Dictum est, quod talis sint illi, qui nihil spectaverunt ad Deum in vita sua: 言われた、彼らはこのよう〔な者〕であること、自分の生活の中で決して神に目を向けなかった者ら。


per spectare ad Deum in vita, non aliud intelligitur quam cogitare hoc aut illud malum esse peccatum contra Deum; 生活の中で神に目を向けることによって、他のものは意味されない、これまたはそれの悪は神に反する罪であると考えること以外の。


et ideo non facere illud. また、それゆえ、それを行なわない。


 


(3) 訳文


20.  悪と同時に真理の中にいる者らは、高く飛び、翼が取り去られる時、落下するワシにたとえられることができる。というのは、真理を理解し、それらを話し、またそれらを教えたけれども、自分の生活の中で神へ決して目を向けなかった人間の死後も同様であるから。その時、その者らは霊になっている。彼らは自分の知力によって自分自身を高いところに高揚させ、また時々は、天界に入り、光の天使を装った。しかし、彼らから翼が取り去られ、追い出されるとき、地獄に落下する。さらにまた、ワシは知力の視覚をもった略奪する人間を意味する、また翼は霊的な真理を意味する。自分の生活の中で決して神に目を向けなかった者らはこのようである、言われた。生活の中で神に目を向けることによって、あれこれの悪は神に反する罪であると考え、それゆえ、それを行なわないこと以外の他のものは意味されない。

原典講読『神の摂理』 21, 22, 23

 

(1) 原文


21.  (ix.) Quod Divina Providentia Domini faciat, ut malum et simul falsum inserviat pro aequilibrio, pro relatione, et pro purificatione, et sic pro conjunctione boni et veri apud alios. Ex antecedentibus constare potest, quod Divina Providentia Domini continue operetur, ut apud hominem uniatur verum bono et bonum vero, ex causa, quia unio illa est ecclesia et est caelum: est enim unio illa in Domino, et est in omnibus quae procedunt a Domino. Ex illa unione est quod caelum dicatur conjugium, et quoque ecclesia, quare regnum Dei in Verbo assimilatur conjugio. Ex illa unione est, quod sabbathum in Ecclesia Israelitica sanctissimum cultus fuerit, nam significabat unionem illam. Inde etiam est, quod in Verbo ac in omnibus et singulis ejus sit conjugium boni et veri (de quo videatur Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra, n. 80-90). Conjugium boni et veri est ex conjugio Domini cum ecclesia, et hoc ex conjugio Amoris et Sapientiae in Domino; bonum enim est amoris, et verum est sapientiae. Ex his videri potest, quod Divinae Providentiae objectum perpetuum sit, apud hominem unire bonum vero ac verum bono, sic enim homo unitur Domino.


 


(2) 直訳


(ix.) Quod Divina Providentia Domini faciat, ut malum et simul falsum inserviat pro aequilibrio, pro relatione, et pro purificatione, et sic pro conjunctione boni et veri apud alios. (ix.) 主の神的な摂理は行なうこと、悪と同時に(一緒に)虚偽を均衡として仕える(役に立つ)うに、関係として☆、浄化として、またこうして他の者のもとの善と真理の結合として。


「関係として役立つ」で意味はわかりますか? 私にはよくわかりません。「悪と虚偽に関連させて、そのことで(反面教師として)立てる」ということでしょうか?


Ex antecedentibus constare potest, quod Divina Providentia Domini continue operetur, ut apud hominem uniatur verum bono et bonum vero, ex causa, quia unio illa est ecclesia et est caelum: 前に述べたことから明らかにすることができる、主の神的な摂理は絶えず働くこと、人間のもとで善に真理を、また真理に善を結合させられるように、理由から、その結合が教会であるので、また天界である。


est enim unio illa in Domino, et est in omnibus quae procedunt a Domino. というのは、その結合が主の中にあるから、また主から発出するすべてのものの中にある。


Ex illa unione est quod caelum dicatur conjugium, et quoque ecclesia, quare regnum Dei in Verbo assimilatur conjugio. その結婚からである、天界は結婚と言われること、また教会もまた、それゆえ、みことばの中で神の王国は結婚にたとえられている。


Ex illa unione est, quod sabbathum in Ecclesia Israelitica sanctissimum cultus fuerit, nam significabat unionem illam. その結合からである、イスラエル教会の中で安息日は礼拝の最も聖なるものであったこと、なぜなら、それらの結合を意味したから。


Inde etiam est, quod in Verbo ac in omnibus et singulis ejus sit conjugium boni et veri (de quo videatur Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra, n. 80-90). さらにまたここからである、みことばの中に、そしてそのすべてと個々のものの中に善と真理の結婚があること(そのことについて『聖書についての新しいエルサレムの教え』80-90番に見られる)


Conjugium boni et veri est ex conjugio Domini cum ecclesia, et hoc ex conjugio Amoris et Sapientiae in Domino; 善と真理の結婚は教会との主の結婚からである、またこのことは主の中の愛と知恵の結婚から。


bonum enim est amoris, et verum est sapientiae. というのは、善は愛のものであるから、また真理は知恵のものである。


Ex his videri potest, quod Divinae Providentiae objectum perpetuum sit, apud hominem unire bonum vero ac verum bono, sic enim homo unitur Domino. これらから見られることができる、神的な摂理の永続す(不滅の)的があること、人間のもとに真理に善を結合させること、そして善に真理を、というのはこうして人間は主に結合されるから。


 


(3) 訳文


21.  (ix.) 主の神的な摂理は、悪と同時に虚偽を均衡として、関係として、浄化として、またこうして他の者のもとの善と真理の結合として役に立つようにすることである(こと)


 前に述べたことから、主の神的な摂理は、人間のもとで善に真理を、また真理に善を結合させるように絶えず働くことを、その結合が教会であり、また天界であるという理由から、明らかにすることができる―というのは、その結合が主の中にあり、また主から発出するすべてのものの中にあるから。その結婚から、天界は、教会もまた結婚と言われ、それゆえ、みことばの中で神の王国は結婚にたとえられている。その結合から、イスラエル教会の中で安息日は礼拝の最も聖なるものであった、なぜなら、それらの結合を意味したから。さらにまたここから、みことばの中に、そしてそのすべてと個々のものの中に、善と真理の結婚がある(そのことについて『聖書についての新しいエルサレムの教え』80-90番に見られる)。善と真理の結婚は、教会との主の結婚からであり、またこのことは主の中の愛と知恵の結婚からである。というのは、善は愛のものであり、また真理は知恵のものであるから。これらから、神的な摂理の永続する目的が、人間のもとに真理に善を、そして善に真理を結合させること、というのはこうして人間は主に結合されるからであり、このことを見ることができる。


 


(1) 原文


22.  Sed quia multi ruperunt et rumpunt hoc conjugium, imprimis per separationem fidei a charitate, nam fides est veri ac verum est fidei, ac charitas est boni et bonum est charitatis, et per id conjungunt apud se malum et falsum, et sic oppositi facti sunt et fiunt, ut tamen hi usque inserviant pro conjunctione boni et veri apud alios, providetur a Domino per aequilibrium, per relationem, et per purificationem.


 


(2) 直訳


Sed quia multi ruperunt et rumpunt hoc conjugium, imprimis per separationem fidei a charitate,― しかし、多くの者はこの結婚を破った☆、また破っているので、特に、仁愛から信仰の分離によって―


rumppoは「破る、解く、解消する」という意味です。完了形はrupiです。


nam fides est veri ac verum est fidei, ac charitas est boni et bonum est charitatis,― なぜなら、信仰は真理のものである、そして真理は信仰のものである、そして仁愛は善のものである、また善は仁愛のものであるから―


et per id conjungunt apud se malum et falsum, et sic oppositi facti sunt et fiunt, ut tamen hi usque inserviant pro conjunctione boni et veri apud alios, providetur a Domino per aequilibrium, per relationem, et per purificationem. またそのことによって自分自身のもとで悪と虚偽を結合させる、またこうして対立した、また生じる、(そのため☆1)それでも、このことはやはり他の者☆2のもとで善と真理の結合に役立っ(仕えて)いる(こと☆1)、主により備えられている、均衡によって、関係によって、また浄化(清めること)によって。


1 ここの多義語utはこのように「そのため」とも「~こと」とも訳せそうです。


2 この結婚を破った者には役立たないが、それ以外の「他の者」には役立つ、という意味です。悪人もある意味では他の者に役立つのと同じです。


 


(3) 訳文


22. しかし、多くの者はこの結婚を、特に、信仰を仁愛から分離させることによって破ったし、また破っているので―なぜなら、信仰は真理のもの、また真理は信仰のものであり、そして仁愛は善のもの、また善は仁愛のものであるからであり―またそのことによって自分自身のもとで悪と虚偽を結合させ、またこうして対立したし、また対立しているが、それでも、このことはやはり他の者のもとで、均衡、関係、浄化によって善と真理の結合に役立つよう、主により備えられている。


 


(1) 原文


23.  A Domino providetur conjunctio boni et veri apud alios per Aequilibrium inter caelum et infernum; ex inferno enim continue exhalatur malum et simul falsum, ex caelo autem continue exhalatur bonum et simul verum. In hoc aequilibrio tenetur omnis homo, quamdiu in mundo vivit, et per id in libertate cogitandi, volendi, loquendi et faciendi, in qua potest reformari. (De hoc aequilibrio spirituali, ex quo liberum homini est videatur in opera De Caelo et Inferno, n. 589-596, et n. 597-603).


 


(2) 直訳


A Domino providetur conjunctio boni et veri apud alios per Aequilibrium inter caelum et infernum; 主により、善と真理の結合が、他の者のもとに天界と地獄の間の「均衡」によって備えられている。


ex inferno enim continue exhalatur malum et simul falsum, ex caelo autem continue exhalatur bonum et simul verum. というのは、地獄から絶えず悪と一緒に(同時に)虚偽が発散されるから、しかしながら、天界から絶えず善と一緒に(同時に)真理が発散される。


In hoc aequilibrio tenetur omnis homo, quamdiu in mundo vivit, et per id in libertate cogitandi, volendi, loquendi et faciendi, in qua potest reformari. この均衡の中にすべての人間は保たれる、世で生きる間、またそのことによって自由に考え、意志し、話し、また行なう、その中で改心されることができる。


(De hoc aequilibrio spirituali, ex quo liberum homini est videatur in opera De Caelo et Inferno, n. 589-596, et n. 597-603). (この霊的な均衡について、そのことから人間に自由がある、著作『天界と地獄』の中に見られる、589-596番、それと597-603)


 


(3) 訳文

23.  主により、善と真理の結合が、他の者のもとに天界と地獄の間の「均衡」によって備えられている。というのは、地獄から絶えず悪と一緒に虚偽が発散され、それでも、天界から絶えず善と一緒に真理が発散される。この均衡の中に、すべての人間は世で生きる間、保たれ、またそのことによって自由に考え、意志し、話し、また行ない、その中で改心されることができる。 (この霊的な均衡と、そのことから人間に自由があることについて、著作『天界と地獄』589-596番と597-603番の中に見られる。)

原典講読『神の摂理』 24, 25, 26

 

(1) 原文


24.  A Domino providetur conjunctio boni et veri per Relationem: bonum enim non cognoscitur quale est, nisi per relationem ad minus bonum, et per oppositionem a malo. Omne perceptivum et sensitivum inde est, quia quale eorum inde est: ita namque omne jucundum percipitur et sentitur ex minus jucundo, et per injucundum; omne pulchrum ex minus pulchro, et per impulchrum, similiter omne bonum quod est amoris ex minus bono, et per malum, et omne verum quod est sapientiae ex minus vero et per falsum. Erit varium in omni re a maximo ad minimum ejus, et cum varium etiam est in opposito ejus a minimo ad maximum, ac intercedit aequilibrium, tunc secundum gradus utrinque fit relativum; ac rei perceptio et sensatio vel crescit vel diminuitur. At sciendum est, quod oppositum tollat, et quoque exaltet perceptiones et sensationes: tollit cum se commiscet, et exaltat cum se non commiscet, ob quam rem Dominus exquisite separat bonum et malum, ne commisceantur, apud hominem, sicut separat caelum et infernum.


 


(2) 直訳


A Domino providetur conjunctio boni et veri per Relationem: 主により、善と真理の結合が「関係」によって備えられている。


bonum enim non cognoscitur quale est, nisi per relationem ad minus bonum, et per oppositionem a malo. というのは、善はどんなものであるか認められ(知られ)ないから、善がより少ないものへの関係によってでないなら、また悪からの圧迫(抑圧)よって、


Omne perceptivum et sensitivum inde est, quia quale eorum inde est: すべての知覚力や感覚的能力はここからである、それらの〔能力の〕性質はここ〔この関係〕からであるので。


ita namque omne jucundum percipitur et sentitur ex minus jucundo, et per injucundum; なぜなら☆、このようにすべての楽しさ(快さ)は知覚され、また感じられるから、楽しさがより少ないものから、また不快なものによって。


namquenamと同じ意味です。


omne pulchrum ex minus pulchro, et per impulchrum, similiter omne bonum quod est amoris ex minus bono, et per malum, et omne verum quod est sapientiae ex minus vero et per falsum. すべての美しさは美しさがより少ないものから、また醜いものによって、同様に、すべての善は、それは愛のものである、善のより少ないものから、また悪によって、またすべての真理は、それは知恵のものである、真理のより少ないものから、また虚偽によって。


Erit varium in omni re a maximo ad minimum ejus, et cum varium etiam est in opposito ejus a minimo ad maximum, ac intercedit aequilibrium, tunc secundum gradus utrinque fit relativum; すべての物事の中にその最大のものから最小のものまで変化がある(未来)、またその対立するものの中にもまた最小のものから最大のものまで変化がある、そして平衡が間にある、その時、段階にしたがって両方の側に関連性が生じる。


ac rei perceptio et sensatio vel crescit vel diminuitur. そして、物事の知覚と感覚はあるいは増す、あるいは減る。


At sciendum est, quod oppositum tollat, et quoque exaltet perceptiones et sensationes: しかし、知らなくてはならない、対立するものは取り去ること、そしてまた上げる(高める)、知覚と感覚を。


tollit cum se commiscet, et exaltat cum se non commiscet, ob quam rem Dominus exquisite separat bonum et malum, ne commisceantur, apud hominem, sicut separat caelum et infernum. (それ自体を)混ぜるとき取り去る、また(それ自体を)混ぜないとき上げる(高める)、その物事ために主は敏感に(微妙に)善と悪を分離する、混ざらないように、人間のもとで、天界と地獄を分離するように。


 


(3) 訳文


24.  主により、善と真理の結合が「関係」によって備えられている。というのは、善がどんなものであるかは、善がより少ないものへの関係によって、また悪からの圧迫よってでないなら、知られないから。すべての知覚力や感覚的能力はこの関係からである、それらの能力の性質がこの関係からであるからである。なぜなら、このようにすべての楽しさは、楽しさがより少ないものから、また不快なものによって、すべての美しさは美しさがより少ないものから、また醜いものによって、同様に、愛のものであるすべての善は善のより少ないものから、また悪によって、また知恵のものであるすべての真理は真理のより少ないものから、また虚偽によって知覚され、感じられるからである。


 すべての物事の中にその最大のものから最小のものまで変化がなくてはならない、またその対立するものの中にもまた最小のものから最大のものまで変化があり、そして平衡が間にあって、その時、段階にしたがって両方の側に関連性が生じる。そして、物事の知覚と感覚は増すがあるいは減る。しかし、対立するものは、知覚と感覚を取り去るかまたは高めることを知らなくてはならない。それらが混ざるとき〔感覚と知覚を〕取り去り、それらが混ざらないとき高める。そのために、主は人間のもとで混ざらないように、微妙に善と悪を、天界と地獄が分離されているように、分離される。


 


(1) 原文


25.  A Domino providetur conjunctio boni et veri apud alios per Purificationem, quae binis modis fit, uno per tentationes, et altero per fermentationes. Tentationes spirituales non aliud sunt, quam pugnae contra mala et falsa, quae exhalantur ab inferno, et afficiunt; per illas purificatur homo a malis et falsis, ac apud illum conjungitur bonum vero ac verum bono. Fermentationes spirituales, fiunt multis modis, tam in caelis quam in terris; sed in mundo nesciuntur quid sunt, et quomodo fiunt: sunt enim mala et simul falsa, quae immissa societatibus similiter faciunt sicut fermenta immissa farinis et mustis, per quae separantur heterogenea, et conjunguntur homogenea, et fit purum et clarum. Illae sunt, quae intelliguntur per haec Domini verba:


“Simile est regnum caelorum fermento, quod accipiens mulier abscondidit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum” (Matth. xiii. 33; Luc xiii. 21).


 


(2) 直訳


A Domino providetur conjunctio boni et veri apud alios per Purificationem, quae binis modis fit, uno per tentationes, et altero per fermentationes. 主により善と真理の結合は他の者のもとで「浄化」によって備えられている、それは二つの方法で行なわれる、一つは試練によって、またもう一つは「発酵」によって。


Tentationes spirituales non aliud sunt, quam pugnae contra mala et falsa, quae exhalantur ab inferno, et afficiunt; 「霊的な試練」は他のものではない、悪と虚偽に対する闘争以外の、それらは地獄から発散される、また働きかける。


per illas purificatur homo a malis et falsis, ac apud illum conjungitur bonum vero ac verum bono. それによって人間は悪と虚偽から清められる、そして彼のもとで善は真理にそして真理は善に結合される。


Fermentationes spirituales, fiunt multis modis, tam in caelis quam in terris; 「霊的な発酵」は、多くの方法で行なわれる、地の中でと同様に天界の中で☆。


相関文tam A quam Bは「Bと同様にA」、「Bと同じくA」と言う意味です。


sed in mundo nesciuntur quid sunt, et quomodo fiunt: しかし、世の中で何であるか知られていない、またどのように行なわれるか。


sunt enim mala et simul falsa, quae immissa societatibus similiter faciunt sicut fermenta immissa farinis et mustis, per quae separantur heterogenea, et conjunguntur homogenea, et fit purum et clarum. というのは悪と一緒の虚偽があるから、それらは社会に入れられた同様に行なう、(小麦)粉またぶどう汁に入れられたパン種(酵母、イースト)のような、それによって異物(異質なもの)が分離される、また同質なものが結合される、また純粋なものと透るものを行なう(純粋なものと透るものになる)


Illae sunt, quae intelliguntur per haec Domini verba: それらである、それらはこれらの主のことばによって意味される―
“Simile est regnum caelorum fermento, quod accipiens mulier abscondidit in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum” (Matth. xiii. 33; Luc xiii. 21).
 「天の王国はパン種(イースト)に似ている、それを女が取って、三サトン☆1の粉の中に隠した☆2、全体が発酵するまで」(マタイ13:33、ルカ13:21)


1 1サトンは約13リットル。


2 ギリシア原典も「隠す」意味の言葉が使われています。パン種は「隠し込む」のですね、ここに秘義があると思います。聖書も「直訳」が望ましいです。英語では出版されています。


 


(3) 訳文


25.  主により善と真理の結合は、他の者のもとで「浄化」によって備えられており、それは二つの方法で行なわれ、一つは試練によって、またもう一つは「発酵」によってである。


 「霊的な試練」は、地獄から発散され、働きかける悪と虚偽に対する闘争以外のものではない。それによって人間は悪と虚偽から清められ、そして彼のもとで善は真理に、真理は善に結合される。


 「霊的な発酵」は、地上と同様に天界でも、多くの方法で行なわれる。しかし、世では、それが何であるか、またどのように行なわれるか知られていない。というのは、小麦粉やぶどう汁に入れられたパン種や酵母のような悪と一緒の虚偽があって、それによって異物が分離され、また同質なものが結合され、純粋ですき透るものになるのと同様のことを、それらが社会に入れられときに行なうからである。それらのことが次の主のことばによって意味されるものである―


 


 「天の王国はパン種(イースト)に似ている。それを女が取って、三サトンの粉の中に全体が発酵するまで隠した」(マタイ13:33、ルカ13:21)


 


(1) 原文


26.  Hi usus providentur a Domino ex conjunctione mali et falsi, quae est apud illos qui in inferno sunt; nam regnum Domini, quod non solum est super caelum, sed etiam super infernum, est regnum usuum; ac Providentia Domini est, ut non ibi sit aliquis aut aliquid, a quo et per quod non usus fiat.


 


(2) 直訳


Hi usus providentur a Domino ex conjunctione mali et falsi, quae est apud illos qui in inferno sunt; これらの役立ちが主により悪と虚偽の結合から備えられている、それらは彼らのもとにある、地獄の中にいる者ら。


nam regnum Domini, quod non solum est super caelum, sed etiam super infernum, est regnum usuum; なぜなら、主の王国は、天界の上にある(支配して☆いる)だけでなく、しかしまた地獄の上に〔ある〕(支配して)〔いる〕こと、役立ちの王国であるから。


前置詞superには「支配して」という意味があります。ここはそれにぴったりです。


ac Providentia Domini est, ut non ibi sit aliquis aut aliquid, a quo et per quod non usus fiat. そして、主の摂理である、そこにだれかまたは何かがないこと、そのものから、またそのものによって役立ちが行なわれないこと☆。


ここには「悪」について、神的な摂理からみて、「悪ですら役立っている」ことが述べられています。簡単な感想を述べます。


 


(3) 訳文


26.  これらの役立ちが主により、地獄の中にいる者らのもとにある、悪と虚偽の結合から備えられている。なぜなら、主の王国は役立ちの王国であるからであり、天界を支配しているだけでなく、地獄もまた支配している。そして、あのものから、またそのものによって役立ちが行なわれないなら、そこにだれかまたは何かがないことが主の摂理である。


 


(4) 悪の存在理由、役立ちの面から、腐ること


 本書『神の摂理』には「悪」についても語られている。すなわち、「神がこの世をつくられたのなら、なぜ、悪があるのだろう。世の中に悪がければ、なん幸せだろうか。ひょっとして、神はこの世の創造に失敗されたのではないか」などの疑問が浮かぶが、それにも答えている。


 (いずれ扱うが)ここでも、「役立ち」の面から答えている。世の中に存在するものはすべて何らかの必要があって存在する。その理由は人間にはわからないだけのこと。


 ここには「発酵」が述べられているが、「腐る」ことについてを考えてみよう。普通はよくないことである。例えば、食べ物が腐れば、食えない。無理に食えば中毒。建物なら、柱が腐れば家が倒れる。


しかし、「生ゴミ」は腐ってほしい、腐れば肥料として役に立つ。廃材(落ち葉など)も全部燃やしていたんでは大変、適当に腐って土に帰ってくれれば、そのほうがよい。


「腐ること」は地獄からの働きであろう、健全なものに働きかけてそれを悪くする。しかし、不要なものになら、かえって「整理する、始末する」働きをする。「かび」もそうである。普通はよくないが、(善用すれば)きわめておいしいチーズに生まれ変わる。ちょっと違うかもしれないないが「やくざ」や「風俗業」にも、そうした役立ちがあるのだろうと思う。