原典講読『神の摂理』 11

 

(1) 原文


11.  Notum quidem est, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum; quia per bonum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia amoris, et per verum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia sapientiae. Sed non adhuc notum est, quod bonum non sit aliquid nisi unitum vero, nec quod verum sit aliquid nisi unitum bono. Apparet quidem sicut bonum sit aliquid absque vero, et quod verum sit aliquid absque bono, sed usque non sunt: amor enim, (cujus omnia vocantur bona,) est Esse rei; et sapientia, (cujus omnia vocantur vera,) est Existere rei ex illo Esse, ut in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 14-16) ostensum est; quare sicut Esse absque Existere non est aliquid, nec Existere absque Esse, ita bonum absque vero, ac verum absque bono non est aliquid. Similiter, quid est bonum absque relatione ad aliquid? Num dici potest bonum? est enim nullius affectionis et nullius perceptionis: [2.] id una cum bono quod afficit, et quod dat se percipi et sentiri, se refert ad verum, quia ad illud quod est in intellectu. Dic alicui nude bonum, et non hoc aut illud est bonum, num bonum est aliquid? At ex hoc aut illo, quod ut unum percipitur cum bono, est aliquid. Hoc non alibi unitur bono quam in intellectu, et omne intellectus se refert ad verum. Simile est cum velle: Velle absque scire, percipere et cogitare quid homo vult, non est aliquid, at una cum his fit aliquid. Omne velle est amoris, et se refert ad bonum; et omne scire, percipere et cogitare est intellectus, et se refert ad verum: inde patet quod velle non sit aliquid, sed quod hoc aut illud velle sit aliquid. [3.] Simile est cum omni usu, quia usus est bonum. Usus nisi determinatus sit ad quoddam, cum quo sit unum, non est usus, ita non est aliquid. Usus suum aliquid trahit ab intellectu, et id quod inde usui conjungitur vel adjungitur, se refert ad verum; ex eo trahit usus suum quale. [4.] Ex his paucis constare potest, quod bonum absque vero non sit aliquid, ita quod nec verum absque bono sit aliquid. Dicitur quod bonum cum vero, ac verum cum bono sint aliquid; inde sequitur quod malum cum falso et falsum cum malo non sint aliquid; sunt enim haec illis opposita, et oppositum destruit, hic destruit aliquid. Sed de hac re in sequentibus.


 


(2) 直訳


Notum quidem est, quod omnia in universo se referant ad bonum et verum; 確かに、よく知られている、全世界の中のすべてのものは真理と善に関係すること。


quia per bonum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia amoris, et per verum intelligitur id quod universaliter complectitur et involvit omnia sapientiae. 善によってそれが意味されるから、愛のすべてのものが普遍的に(広く)まれ、包まれるもの、また真理によってそれが意味されるから、知恵のすべてのものが普遍的に(広く)まれ、包まれるもの。


Sed non adhuc notum est, quod bonum non sit aliquid nisi unitum vero, nec verum sit aliquid nisi unitum bono. しかし、今なおよく知られていない、善は真理と結合しないなら何らかのものではないこと、真理も善と結合しないなら何らかのものではない。


Apparet quidem sicut bonum sit aliquid absque vero, et quod verum sit aliquid absque bono, sed usque non sunt: 確かに、善は真理なしに何らかのものであるように見える、また真理は善なしに何らかのものであること、しかし、それでも〔そうでは〕ない。


amor enim, (cujus omnia vocantur bona,) est Esse rei; というのは、愛は(そのすべてのものは善と呼ばれる)物事のエッセ(存在・本質)あるから。


et sapientia, (cujus omnia vocantur vera,) est Existere rei ex illo Esse, ut in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 14-16) ostensum est; また知恵は(そのそのすべてのものは善と呼ばれる)、そのエッセからのエキステレ(実在)ある、論文『神的な愛と神的な知恵について』の中に示されているように(14-16)


quare sicut Esse absque Existere non est aliquid, nec Existere absque Esse, ita bonum absque vero, ac verum absque bono non est aliquid. それゆえ、エキステレ(実在)なしのエッセ(存在)何らかのものでなく、エッセなしのエキステレも〔何らかのものでない〕ように、このように真理なしの善は、そして善なしの真理は、何らかのものでない。


Similiter, quid est bonum absque relatione ad aliquid? 同様に、何らかのものに関係なしの善は何か?


Num dici potest bonum? 善と言われることができるのか?


est enim nullius affectionis et nullius perceptionis: というのは、〔それは〕情愛の何ものでもない、また知覚の何ものでもないから。


[2.] id una cum bono quod afficit, et quod dat se percipi et sentiri, se refert ad verum, quia ad illud quod est in intellectu. [2.] それは善と一緒である、働きかけるもの、またそれ自体が知覚されること、感じられることを与えるもの、真理に関係する、それに〔関係する〕ので、理解()の中のもの。


Dic alicui nude bonum, et non hoc aut illud est bonum, num bonum est aliquid? ある者にそれだけで(原意:裸で)善を言え、またこれまたはそれは善である〔と言わないで〕、善は何らかのものであるか?


At ex hoc aut illo, quod ut unum percipitur cum bono, est aliquid. しかし、これまたはそれから、一つのものが善とともに知覚されるように〔言う〕こと、何らかのものである。


Hoc non alibi unitur bono quam in intellectu, et omne intellectus se refert ad verum. これは理解()の中以外の他の所で結合されない、またすべての理解()は真理に関係する。


Simile est cum velle: 同様である、意志することに。


Velle absque scire, percipere et cogitare quid homo vult, non est aliquid, at una cum his fit aliquid. 人間が何を意志するか、知ること、知覚すること、考えることなしに意志することは、何らかのものではない、しかし、これらとともに一緒に何らかのものになる。


Omne velle est amoris, et se refert ad bonum; すべての意志することは愛のものである、また善に関係する。


et omne scire, percipere et cogitare est intellectus, et se refert ad verum: またすべての知ること、知覚すること、また考えることは、理解()のものである、また真理に関係する。


inde patet quod velle non sit aliquid, sed quod hoc aut illud velle sit aliquid. ここから明らかである、〔ただ〕意志することは何らかのものでないこと、しかし、これまたはそれを意志することは何らかのものであること。


[3.] Simile est cum omni usu, quia usus est bonum. [3.] 同様である、すべての役立ちに、役立ちは善であるので。


Usus nisi determinatus sit ad quoddam, cum quo sit unum, non est usus, ita non est aliquid. 役立ちがもし何らかのものに向けられないなら、それと一つである、役立ちではない、このように何らかのものではない。


Usus suum aliquid trahit ab intellectu, et id quod inde usui conjungitur vel adjungitur, se refert ad verum; 役立ちはそれ自体の何らかのものを理解()から得る、またそれは、それはここから役立ちに結合されるかあるいは結びつけられるもの、真理に関係する。


ex eo trahit usus suum quale. それ〔真理〕から役立ちはそれ自体の性質を得る。


[4.] Ex his paucis constare potest, quod bonum absque vero non sit aliquid, uod nec verum absque bono sit aliquid. [4.] これらのわずかなものから明らかにすることができる、真理なしの善は何らかのものでないこと、このように善なしの真理も何らかのものでないこと。


Dicitur quod bonum cum vero, ac verum cum bono sint aliquid; 真理と一緒(結びついた)善は、そして善と一緒(結びついた)真理は何らかのものであることが言われる。


inde sequitur quod malum cum falso et falsum cum malo non sint aliquid; ここから~ということになる、虚偽と一緒(結びついた)悪は、また悪と一緒(結びついた)虚偽は何らかのものでないこと。


sunt enim haec illis opposita, et oppositum destruit, hic destruit aliquid. というのは、後者は前者に対立しているから、また対立するものは破壊する、これは何らかのものを破壊する。


Sed de hac re in sequentibus. しかし、この事柄については続くものの中で。


 


(3) 訳文


11.  全世界の中のすべてのものが真理と善に関係することは、確かによく知られている。善によって、愛に属するすべてのものが普遍的にまれ、包まれるものが意味され、また真理によって、知恵に属するすべてのものが普遍的にまれ、包まれるものが意味されるからである。しかし、善は真理と結合しないなら何らかのものではなく、真理も善と結合しないなら何らかのものではないことは、今なおよく知られていない。確かに、善は真理なしに何らかのものであるように、また真理は善なしに何らかのものであように見える、しかし、それでもそうではない。というのは、著作『神の愛と知恵』の中に示されているように(14-16)愛は(そのすべてのものは善と呼ばれる)物事のエッセ(存在)あり、また知恵は(そのそのすべてのものは善と呼ばれる)、そのエッセからのエキステレ(実在)あるからである。それゆえ、エキステレ(実在)なしのエッセ(存在)何らかのものでなく、エッセなしのエキステレも何らかのものでないように、このように真理なしの善は、そして善なしの真理は、何らかのものではない。同様に、何らかのものに関係しない善とは何か? 善と言われることができるのか? というのは、〔それは〕情愛の何ものでもなく、また知覚の何ものでもないからである。


[2.] 働きかけるもの、またそれ自体が知覚され、感じられるようにするものは善と一緒であり、真理に関係し、それに関係するので、理解力の中のものである。


 ある者に、これまたはそれは善であると言わないで、善だけを言え、善は何らかのものであるか? しかし、これまたはそれを善と一つのものとして知覚されるように言うなら、何らかのものである。これは理解の中でしか結合されない、またすべての理解力は真理に関係している。意志することも同様である。人間が何かを意志しても、知り、知覚し、考えることなしに意志するのでは、何らかのものではない、しかし、それらのことと一緒なら何らかのものになる。意志するすべてのことは愛に属し、また善に関係する。また知り、知覚し、考えるすべてのことは、理解力に属し、真理に関係する。ここから、意志するだけでは何らかのものでなく、しかし、これまたはそれを意志することなら何らかのものであることが明らかである。


[3.] 役立ちは善であるので、すべての役立ちでも同様である。役立ちがもしそれと一つである何らかのものに向けられないなら、役立ちではなく、したがって何らかのものではない。役立ちはそれ自体の何らかのものを理解から得ており、またここから役立ちに結合されるかあるいは結びつけられるものは真理に関係する。役立ちはその真理からそれ自体の性質を得る。


[4.] これらのわずかなものから、真理なしの善は何らかのものでないこと、このように善なしの真理も何らかのものでないことを明らかにすることができる。真理と一緒善は、そして善と一緒の真理は何らかのものであることが言われる。ここから、虚偽と一緒悪は、また悪と一緒の虚偽は何らかのものでないということになるというのは、後者は前者に対立し、対立するものは破壊し、何らかのものを破壊するから。しかし、この事柄については続くものの中で。

原典講読『神の摂理』 12

 

(1) 原文


12.  Sed datur conjugium boni et veri in causa, et datur conjugium boni et veri a causa in effectu. Conjugium boni et veri in causa, est conjugium voluntatis et intellectus, seu amoris et sapientiae; in omni quod homo vult et cogitat, et quod inde concludit ac intendit, est id conjugium. Hoc conjugium intrat effectum et facit illum, sed in efficiendo apparent illa duo distincta, quia simultaneum tunc facit successivum: ut dum homo vult et cogitat nutriri, vestiri, habitare, facere negotium aut opus, conversari, tunc prius id simul vult et cogitat, seu concludit et intendit; cum determinavit illa in effectus, tunc succedit unum post alterum, sed usque continue in voluntate et cogitatione unum faciunt. Usus in effectibus illis sunt amoris seu boni; media ad usus sunt intellectus seu veri. Generalia haec per specifica quisque confirmare potest, modo distincte percipiat quid se refert ad bonum amoris et quid ad verum sapientiae, et distincte quomodo se refert in causa et quomodo in effectu.


 


(2) 直訳


Sed datur conjugium boni et veri in causa, et datur conjugium boni et veri a causa in effectu. しかし、善と真理の結婚は原因の中に存在する、また善と真理の結婚は原因から結果の中に存在する。


Conjugium boni et veri in causa, est conjugium voluntatis et intellectus, seu amoris et sapientiae; 原因の中の善と真理の結婚は、意志と理解力の結婚である、すなわち、愛と知恵の〔結婚〕。


in omni quod homo vult et cogitat, et quod inde concludit ac intendit, est id conjugium. すべてのものの中に、人間が意志し、また考えること、またここから結論する、そして意図する(心を向ける)と、その結婚が存在する。


Hoc conjugium intrat effectum et facit illum, sed in efficiendo apparent illa duo distincta, quia simultaneum tunc facit successivum: この結婚は結果の中に入る、またそれ〔結果〕をつくる(生ずる)、しかし、つくっている中でそれら二つは区別されたものに見える、その時、同時に存在するものが継続するものをつくる(生ずる)ので。


ut dum homo vult et cogitat nutriri, vestiri, habitare, facere negotium aut opus, conversari, tunc prius id simul vult et cogitat, seu concludit et intendit; 例えば、人間が意志し、考える時、食物を与えられること、着せられること、住むこと、仕事または行ない(働き)すること、交わること、その時、前もって同時に意志し、また考える、あるいは結論し、また意図する(心を向ける)


cum determinavit illa in effectus, tunc succedit unum post alterum, sed usque continue in voluntate et cogitatione unum faciunt. それらが結果の中で決定(確定)したとき、その時、あるものが他のものの後に続く、しかしそれでも、絶えず意志と思考の中で一つになっている。


Usus in effectibus illis sunt amoris seu boni;  役立ちは、これらの結果の中で、愛と善のものである。


media ad usus sunt intellectus seu veri. 役立ちのための手段は、理解力と真理のものである。


Generalia haec per specifica quisque confirmare potest, modo distincte percipiat quid se refert ad bonum amoris et quid ad verum sapientiae, et distincte quomodo se refert in causa et quomodo in effectu. これらの普遍的なもの〔真理〕を特殊な例によって、だれも確信することができる、単に区別して(明確に)覚する〔だけで〕、何が愛の善に関係するか、また何が知恵の真理に〔関係するか〕、また区別して(明確に)どのように原因の中で関係するか、またどのように結果の中で。


 


(3) 訳文


12.  しかし、善と真理の結婚は原因の中に存在し、善と真理の結婚は原因から結果の中に存在する。原因の中の善と真理の結婚は、意志と理解力の、すなわち、愛と知恵の結婚である。人間が意志し、考えること、またここから結論し、そして意図するとすべてのものの中に、その結婚が存在する。この結婚は結果の中に入り、また結果を生ずる、しかし、つくっている中で、その時、同時に存在するものが継続するものを生ずるので、それら二つは区別されたものに見える。例えば、人間が、食物、着物、住まい、仕事または働き、交わりを意志し、考える時、前もって同時に意志し、考えるあるいは結論し、意図する。それらが結果の中に定まる時、あるものが他のものの後に続く、しかしそれでも、絶えず意志と思考の中で一つになっている。これらの結果の中で、役立ちは、愛と善に属し、役立ちのための手段は、理解力と真理に属する。これらの普遍的な真理を特別な例によって、何が愛の善に関係し、また何が知恵の真理に関係するか、またどのように原因の中で関係し、またどのように結果の中で関係するか、ただ明確に知覚するだけで、だれもが確信することができる。

原典講読『神の摂理』 13

 

(1) 原文


13.  Aliquoties dictum est, quod amor faciat vitam hominis; sed non intelligitur amor separatus a sapientia, seu bonum a vero in causa, quia amor separatus seu bonum separatum, non est aliquid; quare amor qui facit vitam hominis intimam, quae est a Domino, est amor et sapientia simul: etiam amor qui facit vitam hominis quatenus est recipiens, nec est amor separatus in causa, sed in effectu; non enim potest amor intelligi absque suo quali, et quale ejus est sapientia; non potest quale seu sapientia dari quam ex suo Esse, quod est amor, inde est quod unum sint: similiter bonum et verum. Nunc quia verum est ex bono, sicut sapientia est ex amore, ideo utrumque simul sumptum vocatur amor seu bonum, est enim amor in sua forma sapientia, et est bonum in sua forma verum; ex forma et [non] aliunde est omne quale. Ex his nunc constare potest, quod bonum ne hilum plus bonum sit, quam quantum est unitum suo vero, et quod verum ne hilum plus verum sit quam quantum unitum est suo bono.


 


(2) 直訳


Aliquoties dictum est, quod amor faciat vitam hominis; 数回、言われた、愛が人間のいのちをつくること。


sed non intelligitur amor separatus a sapientia, seu bonum a vero in causa, quia amor separatus seu bonum separatum, non est aliquid; しかし、知恵から分離された愛は意味されない、すなわち(あるいは)、原因の中の真理から〔分離された〕善は、分離された愛は、すなわち(あるいは)分離された善は、何らかのものでないので。


quare amor qui facit vitam hominis intimam, quae est a Domino, est amor et sapientia simul: それゆえ、人間の最内部のいのちをつくる愛は、それは主からである、愛と知恵は一緒である。


etiam amor qui facit vitam hominis quatenus est recipiens, nec est amor separatus in causa, sed in effectu; さらにまた、受け入れるものであるかぎり人間のいのちをつくる愛は、原因の中で分離した愛でもなく、しかし、結果の中で。


non enim potest amor intelligi absque suo quali, et quale ejus est sapientia; さらにまた、愛は意味されることができない、その性質なしに、またその性質は知恵である。


non potest quale seu sapientia dari quam ex suo Esse, quod est amor, inde est quod unum sint: 性質、すなわち(あるいは)知恵は、そのエッセから以外に存在することができない、それは愛である、ここからである、一つであることは。


similiter bonum et verum. 同様である、善と真理。


Nunc quia verum est ex bono, sicut sapientia est ex amore, ideo utrumque simul sumptum vocatur amor seu bonum, est enim amor in sua forma sapientia, et est bonum in sua forma verum; それで、真理は善からであるので、知恵は愛からであるように、それゆえ、二つとも一緒にとられて(ひとまとめにされて)愛あるいは善と呼ばれる、というのは愛はそれ自体の形の中で知恵であるので、また善はそれじたちの形の中で真理である。


ex forma et [non] aliunde est omne quale. 形から、また他のところから(でない)、すべての性質は。


Ex his nunc constare potest, quod bonum ne hilum plus bonum sit, quam quantum est unitum suo vero, et quod verum ne hilum plus verum sit quam quantum unitum est suo bono. そこで、ここから明らかである、善は少しも多くの善ではないこと、どれだけそれ自体の真理と結合しているかよりも、また真理は少しも多くの真理ではないこと、どれだけそれ自体の善と結合しているかよりも。


 


(3) 訳文


13. 数回、愛が人間のいのちをつくることが言われた。しかし、原因の中で、知恵から分離された愛は、あるいは、真理から分離された善は意味されない、分離された愛は、あるいは分離された善は、何らかのものでもないからである。それゆえ、主からのものである人間の最内部のいのちをつくる愛は、〔それは〕愛と知恵は一緒である。さらにまた、受け入れるものであるときの人間のいのちをつくる愛は、原因の中で分離した愛ではなく、しかし、結果の中で分離している。さらにまた、愛はその性質なしに意味をもつことができない、その性質とは知恵である。性質は、すなわち知恵は、愛であるそのエッセから以外に存在することができない、愛と知恵が一つであることはここからであり、善と真理も同様である。それで、知恵は愛からであるように、真理は善からであるので、それゆえ、二つともひとまとめにされて愛あるいは善と呼ばれる、というのは愛はそれ自体の形の中で知恵であり、また善はそれじたちの形の中で真理であるから。すべての性質は形からであり、他のところからではない。そこで、ここから、善はどれだけそれ自体の真理と結合しているか、それだけの、それより多くの善は少しもなく、また真理はどれだけそれ自体の善と結合しているか、それだけの、それより多くの真理は少しもないことが明らかである。

原典講読『神の摂理』 14

 

(1) 原文


14.  (vi.) Quod bonum amoris non unitum vero sapientiae non sit bonum in se, sed quod sit apparens bonum; et quod verum sapientiae non unitum bono amoris non sit verum in se, sed quod sit apparens verum.Veritas est, quod non aliquod bonum detur quod in se bonum est, nisi unitum sit suo vero, nec aliquod verum quod in se verum est, nisi unitum sit suo bono. Attamen datur bonum separatum a vero, et verum separatum a bono. Hoc datur apud hypocritas et assentatores, apud malos quoscunque, et apud illos qui in bono naturali et in nullo bono spirituali sunt. Possunt hi et illi facere bonum ecclesiae, patriae, societati, concivi, egenis, pauperibus, viduis et pupillis, et quoque possunt vera intelligere, ex intellectu illa cogitare, ex cogitatione illa loqui et docere; sed tamen bona et vera illa, non sunt interius, ita non in se, bona et vera apud illos, sed sunt exterius bona et vera, ita solum apparentia; sunt enim solum propter se et mundum, et non propter ipsum bonum et ipsum verum, consequenter non ex bono et vero; quare sunt solius oris et corporis, et non cordis: [2.] et comparari possunt auro et argento inducto scoriis, aut putri ligno, aut fimo; ac vera enuntiata comparari possunt vento respirationis qui dissipatur, aut luci fatuae quae evanescit, quae usque extrinsecus apparent sicut genuina: sed apparent talia apud illos, at possunt usque aliter apud audientes et recipientes, qui hoc non sciunt; unumquemvis enim afficit externum secundum internum suum; intrat enim verum, e quocunque ore sit enuntiatum, in alterius auditum, et excipitur a mente secundum ejus statum et quale. Apud illos qui in naturali bono sunt ex hereditario, et in nullo bono spirituali, paene similis res est; internum enim omnis boni et omnis veri est spirituale, et hoc falsa et mala discutit; at solum naturale illis favet; ac favere malis et falsis, et bonum facere, non concordat.


 


(2) 直訳


(vi.) Quod bonum amoris non unitum vero sapientiae non sit bonum in se, sed quod sit apparens bonum; (vi.) 知恵の真理と結合していない愛の善は本質的に(それ自体では)ではないこと、しかし、外観上の(見せかけの)であること。


et quod verum sapientiae non unitum bono amoris non sit verum in se, sed quod sit apparens verum.― また愛の善と結合していない知恵の真理は本質的に(それ自体では)真理ではないこと、しかし、外観上の(見せかけの)真理であること―


Veritas est, quod non aliquod bonum detur quod in se bonum est, nisi unitum sit suo vero, nec aliquod verum quod in se verum est, nisi unitum sit suo bono. 真理である、何らかの善は存在しないこと、それは本質的に善である、もしそれ自体の真理と結合していないなら、何らかの真理もない、それは本質的に真理である、もしそれ自体の善と結合していないなら。


Attamen datur bonum separatum a vero, et verum separatum a bono. しかしそれでも、真理から分離した善が存在する、また善から分離した真理。


Hoc datur apud hypocritas et assentatores, apud malos quoscunque, et apud illos qui in bono naturali et in nullo bono spirituali sunt. これらは偽善者と追従者(ごますり)のもとに存在する、どんな悪い者のもとにも、また彼らのもとに、自然的な善の中に〔いて〕、また霊的な善の中にいない者。


Possunt hi et illi facere bonum ecclesiae, patriae, societati, concivi, egenis, pauperibus, viduis et pupillis, et quoque possunt vera intelligere, ex intellectu illa cogitare, ex cogitatione illa loqui et docere; これらとそれらの者は、教会に、祖国に、社会に、市民に(同胞に)、乏しい者に、貧しい者たちに、やもめに(未亡人に)また孤児たちに善を行なうことができる、そしてまた真理を理解することができる、その理解から考えること〔ができる〕、その思考から話すことと教えること〔ができる〕。


sed tamen bona et vera illa, non sunt interius, ita non in se, bona et vera apud illos, sed sunt exterius bona et vera, ita solum apparentia; しかし、それでも、それらの善と真理は内なるものでない、このように本質的でない、彼らのもとの善と真理は、しかし、外なる善と真理である、このように単なる外観(見かけ)


sunt enim solum propter se et mundum, et non propter ipsum bonum et ipsum verum, consequenter non ex bono et vero; というのは、ただ自分自身と世のためだけであるから、また善そのものと真理そのもののためでない、したがって、善と真理からでない。


quare sunt solius oris et corporis, et non cordis: それゆえ、ただ口の、また身体だけのものである、また心のものでなく。


[2.] et comparari possunt auro et argento inducto scoriis, aut putri ligno, aut fimo; [2.] またたとえられることができる、かなくそにかぶせられた金や銀に、または腐った木に、または糞に。


ac vera enuntiata comparari possunt vento respirationis qui dissipatur, aut luci fatuae quae evanescit, quae usque extrinsecus apparent sicut genuina: そして発(発声)真理は呼吸の息にたとえられることができる、それは消散させられる、または弱い光、それは消える、それらはそれでも、外面上、本物のように見える。


sed apparent talia apud illos, at possunt usque aliter apud audientes et recipientes, qui hoc non sciunt; しかし、このようなものは彼らのもとで見える、しかし、聞く者や受け入れる者のもとで異なって〔いることが〕できる、その者らはこのことを知らない。


unumquemvis enim afficit externum secundum internum suum; というのは、それぞれの者に、外なるものはそれ自体の内なるものにしたがって働きかけるから。


intrat enim verum, e quocunque ore sit enuntiatum, in alterius auditum, et excipitur a mente secundum ejus statum et quale. というのは、真理は入るから、それぞれの(だれの)口から発(発声)され〔ても〕、他の者の中で聞かれるから、また心により受け入れられる、彼の状態と性質にしたがって。


Apud illos qui in naturali bono sunt ex hereditario, et in nullo bono spirituali, paene similis res est; 彼らのもとで、遺伝から自然的な善の中にいる者、また霊的な善の中にない、ほとんど事柄は似ている。


internum enim omnis boni et omnis veri est spirituale, et hoc falsa et mala discutit; というのは、すべての善とすべての真理の内なるものは霊的である、またこれは虚偽と悪を追い散らすから。


at solum naturale illis favet; しかし、単に自然的なものはそれらに賛同する(好感を持つ)


ac favere malis et falsis, et bonum facere, non concordat. そして、悪と虚偽に賛同する(好感を持つ)こと、また善を行なうことは、一(調和)ない。


 


(3) 訳文


14.  (vi.) 知恵の真理と結合していない愛の善は本質的には善ではなく、しかし、外観上のであること、また愛の善と結合していない知恵の真理は本質的には真理ではなく、しかし、外観上の真理であること。


 もし善がそれ自体の真理と結合していないなら本質的に善である何らかの善は存在しないこと、もし真理がそれ自体の善と結合していないなら本質的に真理である何らかの真理も存在しないことは真理である。しかしそれでも、真理から分離した善、また善から分離した真理が存在する。これらは、偽善者と追従者のもとに、どんな悪い者のもとにも、また自然的な善の中にいて、霊的な善の中にいない者らのもとに存在する。これらの者らは、教会、祖国、社会、市民、乏しい者、貧しい者、やもめ、孤児たちに善を行なうことができ、また真理を理解することができ、その理解から考えること、その思考から話すことと教えることができる。しかし、それでも、それらの善と真理は内なるものでなく、したがって本質的ではない。彼らのもとの善と真理は、外なる善と真理であって、したがって単なる外観である。というのは、ただ自分自身と世のためだけであり、善そのものと真理そのもののためでなく、したがって、善と真理からではないからである。それゆえ、ただ口の、また身体だけのものであり、心のものではない。


[2.] それで、かなくそに、または腐った木に、または糞に、かぶせられた金や銀たとえられることができる。そして発言される真理は、消散させられる呼吸の息に、または消える弱い光に、たとえられることができ、それらはそれでも、外面上、本物のように見える。しかし、彼らのもとでこのように見えるものではあるが、それでも、このことを知らない聞く者や受け入れる者のもとで異なっていることができる。というのは、それぞれの者に、外なるものはそれ自体の内なるものにしたがって働きかけるから。というのは、真理は、だれの口から発言されても入り、他の者の中で聞かれ、また彼の状態と性質にしたがって心により受け入れられるから。遺伝から自然的な善の中にいて、霊的な善の中にない者たちのもとでも、事柄はほとんど似ている。というのは、すべての善とすべての真理の内なるものは霊的であり、これは虚偽と悪を追い散らすから。しかし、単に自然的なものはそれらに賛同するそして、悪と虚偽に賛同することと善を行なうことは、調和しない。

原典講読『神の摂理』 15

 

(1) 原文


15.  Quod bonum a vero, ac verum a bono separari possit, et cum separatum est, usque appareat sicut bonum et verum est quia est homini facultas agendi, quae vocatur libertas, et facultas intelligendi, quae vocatur rationalitas. Ex harum facultatum abusu est, quod homo possit apparere alius in externis quam qualis est in internis; proinde quod malus possit facere bonum et loqui verum, seu quod diabolus possit lucis angelum mentiri. Sed de hac re videantur in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, haec sequentia: Quod origo mali sit ex abusu facultatum, quae homini propriae sunt, et vocantur rationalitas et libertas (n. 264-270). Quod binae illae facultates sint tam apud malos quam apud bonos (n. 425). Quod amor absque conjugio cum sapientia, seu bonum absque conjugio cum vero, non possit aliquid facere (n. 401). Quod amor nihil agat nisi in conjunctione cum sapientia seu intellectu, et faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur (n. 410-412). Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore possit elevari, et percipere illa quae lucis sunt e caelo, ac recipere illa (n. 413). Quod amor possit similiter elevari, et recipere illa quae caloris sunt e caelo, si amat suam conjugem sapientiam in eo gradu (n. 414, 415). Quod amor alioqui retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat (n. 416-418). Quod amor purificetur in intellectu, si [1]simul elevantur (n. 419-421). Quod amor purificatus a sapientia in intellectu fiat spiritualis et caelestis; at quod amor conspurcatus in intellectu fiat sensualis et corporeus (n. 422-424). Quod simile sit cum charitate et fide et earum conjunctione, ut est cum amore et sapientia et horum conjunctione (n. 427-430). Quid charitas in caelis (n. 431).


@1 simul pro “non simul”


 


(2) 直訳


Quod bonum a vero, ac verum a bono separari possit, et cum separatum est, usque appareat sicut bonum et verum est quia est homini facultas agendi, quae vocatur libertas, et facultas intelligendi, quae vocatur rationalitas. 善は真理から、そして真理は善から分離されることができる、また分離されているとき、それでも善と真理であるように見えること、人間に行動する能力があるので、それは自由と呼ばれる、また理解する能力、それは推理力と呼ばれる。


Ex harum facultatum abusu est, quod homo possit apparere alius in externis quam qualis est in internis; これらの能力の濫用(悪用)からである、人間が外なるものの中で他のものに見えることができること、内なるものの中でどんなものであるかよりも。


proinde quod malus possit facere bonum et loqui verum, seu quod diabolus possit lucis angelum mentiri. それゆえに、悪い者が善を行なうことと真理を話すことができること、すなわち、悪魔が光の天使を偽ること〔ができる〕。


Sed de hac re videantur in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, haec sequentia: しかし、これらの事柄について論文『神的な愛と神的な知恵について』の中に見られる、これら次のもの―


Quod origo mali sit ex abusu facultatum, quae homini propriae sunt, et vocantur rationalitas et libertas (n. 264-270).  悪の起源は能力の悪用からであること、それは人間に固有のものである、また推理力と自由と呼ばれる(264-270)


Quod binae illae facultates sint tam apud malos quam apud bonos (n. 425). それらの二つの能力は悪い者のもとと同じく善い者のもとにあること(425番☆)


425番にこれと同一内容のことは書かれていません。


Quod amor absque conjugio cum sapientia, seu bonum absque conjugio cum vero, non possit aliquid facere (n. 401). 愛は知恵または理解力との結婚なしに、すなわち、善は真理との結婚なしに、何らかのものをすることができないこと(401)


Quod amor nihil agat nisi in conjunctione cum sapientia seu intellectu, et faciat ut sapientia seu intellectus reciproce conjungatur (n. 410-412). 愛は知恵または(すなわち)解力との結合の中でないなら何も活動しないこと、また知恵または(すなわち)解力が相互に結合されるようにする(410-412)


Quod sapientia seu intellectus ex potentia sibi data ab amore possit elevari, et percipere illa quae lucis sunt e caelo, ac recipere illa (n. 413). 知恵または(すなわち)解力はそれ自体に与えられた()力から愛により高揚されることができる、またそれらを受けること、それらは天界からの光のものである、そしてそれらを知覚すること〔ができる〕(413)


Quod amor possit similiter elevari, et recipere illa quae caloris sunt e caelo, si amat suam conjugem sapientiam in eo gradu (n. 414, 415). 愛は同様に高揚されることができること、またそれらを知覚すること、それらは天界からの熱のものである、もしその配偶者を愛するなら、その段階の中で(414, 415)


Quod amor alioqui retrahat sapientiam seu intellectum a sua elevatione, ut secum unum agat (n. 416-418). そうでなければ、愛は知恵または理解力をその高揚から引き戻すこと、それ自体と一つとして働くように(416-418)


Quod amor purificetur in intellectu, si [1]simul elevantur (n. 419-421). 愛は理解力の中で清められること、もし一緒に高揚されるなら(419-421)


Quod amor purificatus a sapientia in intellectu fiat spiritualis et caelestis; 理解力の中で知恵により清められた愛は、霊的に、また天的になること。


at quod amor conspurcatus in intellectu fiat sensualis et corporeus (n. 422-424). 理解力の中で汚された愛は、自然的にまた感覚的になること(422-424)


Quod simile sit cum charitate et fide et earum conjunctione, ut est cum amore et sapientia et horum conjunctione (n. 427-430). 仁愛と信仰とに、またそれらの結合とに同様であること、愛と知恵とに、またこれらの結合とにのように(427-430)


Quid charitas in caelis (n. 431). 何が天界の中での仁愛か(431)


@1 simul pro “non simul” 注1 non simul」の代わりにsimul


 


(3) 訳文


15.  善は真理から、そして真理は善から分離されることができ、また分離されているとき、それでも善と真理であるように見えるのは、人間に自由と呼ばれる行動する能力が、また推理力と呼ばれる理解する能力があるからである。これらの能力の悪用から、人間が内なるものの中でどんなものであっても、外なるものの中で他のものに見えることができる。それゆえに、悪い者が善を行なうことと真理を話すことが、すなわち、悪魔が光の天使を偽ることができる。しかし、これらの事柄については、著作『神の愛と知恵』の中に見られ、それらは次のものである―


 悪の起源は、推理力と自由と呼ばれる人間に固有のものである能力の悪用からであること(264-270)


 それらの二つの能力は悪い者のもとと同じく善い者のもとにあること(425)


 愛は知恵または理解力との結婚なしに、すなわち、善は真理との結婚なしに、何らかのものを行なうことができないこと(401)


 愛は、知恵または解力との結合の中でないなら何も活動しなわず、また知恵または解力が相互に結合されるようにすること(410-412)


 知恵または解力はそれ自体に与えられた()力から、愛により高揚されること、また天界からの光に属するものを受けること、そしてそれらを知覚することができること(413)


 愛は、もしその配偶者を愛するなら、その段階の中で、同様に高揚されること、また天界からの熱に属するものを知覚することができること(414, 415)


 そうでなければ、愛は、知恵または理解力をそれ自体と一つとして働くようにその高揚から引き戻すこと(416-418)


 愛は、もし〔理解力と〕一緒に高揚されるなら理解力の中で清められること(419-421)


 理解力の中で知恵により清められた愛は、霊的に、また天的になること、理解力の中で汚された愛は、自然的にまた感覚的になること(422-424)


 愛と知恵の結合のように、仁愛と信仰の結合も同様であること(427-430)


 天界の中の仁愛とは何か(431)