原典講読『驚くべきこと』 242

 

(1) 原文「1640番」


242. Datum est percipere, non solum
distincte illa quae spiritus mecum locuti sunt, sed etiam ubinam tunc essent,
sive supra caput, sive infra, sive ad latus dextrum, sive ad sinistrum, ad
aurem vel alibi, juxta aut intra corpus, ad quam distantiam, remotius aut
propinquius; nam ex vario loco aut situ in quo fuerunt secundum situm in Maximo
Homine, hoc est, secundum statum suum, mecum locuti sunt. [2] Percipere etiam
datum quando venirent et quando abirent, quo et quousque, sique plures aut
pauciores essent, praeter alia: tum quoque ex loquela eorum quales essent, nam
ex loquela, similiter ac ex sphaera eorum, patet manifeste quo genio et qua
indole sunt, tum quoque persuasione et qua affectione; ut si dolosi, tametsi
cum loquuntur nullus dolus tunc, usque genus et species doli ex singulis
vocibus et ideis percipitur; ita omnes reliquae malignitates et cupiditates,
adeo ut non opus sit ut multis explorentur, est in quavis voce et idea imago
ejus. [3] Percipitur etiam, num idea loquelae eorum sit clausa vel num aperta;
tum quoque quid a semet, quid ab aliis, quid a Domino; se habet hoc fere sicut
vultus apud hominem, ex quo absque loquela, cognosci solet num simulatum sit,
num dolosum, num laetum, num hilare a natura vel arte, num amicum ex corde, num
verecundum, etiam num insanum; quandoque tale apparet ex sono loquelae ejus.
Quid non in altera vita, ubi perceptio multis excedit apperceptionem talem?
immo antequam loquitur spiritus, noscitur ex sola cogitatione quid loqui
intendit, influit enim cogitatio citius et prius quam loquela.


 


(2) 直訳


242. Datum est
percipere, non solum distincte illa quae spiritus mecum locuti sunt, sed etiam
ubinam tunc essent, sive supra caput, sive infra, sive ad latus dextrum, sive
ad sinistrum, ad aurem vel alibi, juxta aut intra corpus, ad quam distantiam,
remotius aut propinquius;
 知覚することがえられたそれを明確にだけでなく、それを霊は私と話した、しかし、その時、どこにいたかもまた、あるいは頭の上方に、あるいは下方に、あるいは右側に、あるいは左に、耳にあるいは他の場所に、身体の近くにまたは内部に、どれほどの距離に、遠くまたは近く。


nam ex vario loco aut situ in quo fuerunt
secundum situm in Maximo Homine, hoc est, secundum statum suum, mecum locuti
sunt.
 なぜならいろいろな場所または位置からそのにいた、「最大人」の中の位置にしたがって、すなわち、自分の状態にしたがって、私と話したから。


[2] Percipere etiam datum quando venirent et
quando abirent, quo et quousque, sique plures aut pauciores essent, praeter
alia:
 [2] つやって来たか、またいつ去ったかもまた知覚された、どこへまたどれだけ遠く、もし〔かして〕多くの者または少しの者であったか、ほかに他のこと。


tum quoque ex loquela eorum quales essent, nam
ex loquela, similiter ac ex sphaera eorum, patet manifeste quo genio et qua
indole sunt, tum quoque persuasione et qua affectione;
 なおまた、彼らのしからどのよう者〕であったかもまたなぜなら、話からそして同様らのスフェアからはっきりとらかであるから、何性質(性向)かまた何が生来の性格であるか、なおまた何が信念かまた何が情愛か。


ut si dolosi, tametsi cum loquuntur nullus
dolus tunc, usque genus et species doli ex singulis vocibus et ideis
percipitur;
 例えばもし狡猾ならたとえくことをさなくてもその時、それでも個々言葉えから、欺きの属()と種(種類)が知覚される。


ita omnes reliquae malignitates et
cupiditates, adeo ut non opus sit ut multis explorentur, est in quavis voce et
idea imago ejus.
 このようにである〕残りのすべての悪意欲望〔〕、これほどに、必要としないように、多調べられるようにそれぞれのことばと観念の中にその映像がある〔からである☆〕。


「~からである」の言葉を付けると文章の収まりがよいでしょう(なくても通じますが)


[3] Percipitur etiam, num idea loquelae eorum
sit clausa vel num aperta;
 [3] さらにまた知覚される、彼らのしの観念ざされているかあるいはかれているか


tum quoque
quid a semet, quid ab aliis, quid a Domino;
 なおまた何が自分自身からかもまた、何が他のものからか、何が主からか。


se habet
hoc fere sicut vultus apud hominem, ex quo absque loquela, cognosci solet num
simulatum sit, num dolosum, num laetum, num hilare a natura vel arte, num
amicum ex corde, num verecundum, etiam num insanum;
 このことはほとんど人間のもとの顔つき(容貌)ように振る舞う、話しなしにそれ〔顔つき〕から知られることが常である(よくある)、見せかけがあるかどうか、欺きが〔ある〕かどうか、喜ばし(機嫌がよい)かどうか、自然あるいは技巧から機嫌がよい(元気がよい)かどうか、心から友好的かどうか、慎み深い(謙虚)どうか、なおまた狂っているかどうか。


quandoque
tale apparet ex sono loquelae ejus.
 時々、このようなものが彼の話しの音声から見える。


Quid non in
altera vita, ubi perceptio multis excedit apperceptionem talem?
 〔それにまさる〕何が来世にないか? その場所に知覚はこのような認知力を大いに越えている(まさる)


immo
antequam loquitur spiritus, noscitur ex sola cogitatione quid loqui intendit,
influit enim cogitatio citius et prius quam loquela.
 それどころか、霊が話す前に、思考だけから知られる、何を話すつもりか、というのは、思考は速く、また前に流入するから、話しよりも。


 


(3) 訳文


242. 霊が私と話したこと明確にだけでなく、しかし、その時、どこにいたか、あるいは頭の上方に、あるいは下方に、あるいは右側に、あるいは左に、耳にあるいは他の場所に、身体の近くにまたは内部に、遠くまたは近く、どれほどの距離にいたかまた知覚することがえられたなぜなら、「最大人」位置にしたがってすなわち、自分状態にしたがってそのにいたいろいろな場所または位置から、私したから


[2] つやって来たか、またいつ去ったか、どこへまたどれだけ遠く、もし〔かして〕多くの者または少しの者であったか、ほかに他のこともまた、なおまた、彼らのしからどのよう者〕であったかもまた知覚された。なぜなら、話からそして同様らのスフェアから、性質が何かまた生来の性格が何であるか、なおまた信念が何かまた情愛が何か、はっきりとらかであるから。例えばもし狡猾ならたとえくことをさなくてもその時、それでも個々言葉えから、欺きの種類されるこのようにりのすべての悪意欲望、多調べられるを必要としないようにもこれほどにそれぞれのことばと観念の中にその映像がある。


[3] らのしの観念ざされているかあるいはかれているかもまた知覚されるなおまた、何自分自身からか、何のものからか、何からかもまたこのことはほとんど人間のもとのつきようにである、話すことなしにそれ〔顔原文「1641番」


243. Spiritus in altera vita inter se colloquuntur,
sicut homines in terra; et qui boni sunt, cum omni familiaritate amicitiae et
amoris, quod multoties audivi, et hoc loquela sua, qua exprimunt plura minuto
quam homo potest intra horam temporis, nam loquela eorum est, ut dictum,
universalis omnium linguarum, per ideas, primitivas vocum; loquuntur de rebus
ita acute et perspicaciter, per tot series rationum consequentium ordine et
persuadentium ut si homo sciret, obstupesceret; persuasionem et affectionem
adjungunt, et sic animant; [2] etiam quandoque simul per repraesentationes ad
visum, ita ad vivum; ut pro exemplo, si loquela de pudore, num dari queat
absque reverentia; apud hominem hoc discuti nequit nisi per multa ratiocinia ab
argumentis et exemplis, et usque manet in dubio; at apud spiritum intra minutum
per status affectionis pudoris variatos ordine, tum reverentiae, et sic per
convenientias et disconvenientias perceptas, et simul perspectas in
repraesentativis adjunctis loquelae, ex quibus ilico percipiunt conclusum, ita
ex se fluens ex dissensibus sic in consensum redactis; similiter in omnibus
reliquis: in hanc facultatem veniunt animae statim post mortem: nec tunc plus
amant boni spiritus quam instruere novitios et ignaros. [3] Ipsi spiritus non
sciunt quod inter se loquantur tam praestante loquela, et instructi tam
excellente dote, nisi illis datur a Domino reflectere super id, nam loquela
illa est illis naturalis et tunc insita; se habet hoc, sicut cum homine, cum
animum tenet in sensu rerum, non in vocibus et loquela, quod absque reflexione,
quandoque nec sciat qua loquela loquitur.


 


(2) 直訳


243. Spiritus in
altera vita inter se colloquuntur, sicut homines in terra;
 霊、来世いのしている、地人間ように。


et qui boni sunt, cum omni familiaritate
amicitiae et amoris, quod multoties audivi, et hoc loquela sua, qua exprimunt
plura minuto quam homo potest intra horam temporis, nam loquela eorum est, ut
dictum, universalis omnium linguarum, per ideas, primitivas vocum;
 また善の中にいる者は、すべての友情と愛の親交とともに〔話す〕、それを多くの機会に私は聞いた、またこれを自分の話し方で、それは多くのことを表現する、瞬間に、人間が時間の一時間の間にできるよりも、なぜなら、彼らの話し方であるから、言われたように、すべての言語の普遍的なもの、観念、ことばの根源によって〔話す〕。


loquuntur de rebus ita acute et perspicaciter,
per tot series rationum consequentium ordine et persuadentium ut si homo
sciret, obstupesceret;
 事柄についてこのように鋭くまた明敏に話す、順序で成り行きの(因果関係の)このように多くの推論(論拠)の連続(連鎖)によって、また確信させる、もし人間が知るなら、唖然とするような。


persuasionem et affectionem adjungunt, et sic
animant;
 〔彼らは〕信念(確信)情愛びつけるまたこのように生命える


[2] etiam quandoque simul per
repraesentationes ad visum, ita ad vivum;
 [2] さらにまた時々、同時表象によって視覚〔訴えて〕、このように生き生きと。


ut pro
exemplo, si loquela de pudore, num dari queat absque reverentia;
 例えば、例として、もし恥(恥辱感)ついての談話なら、畏敬(敬意)なしに存在することができるかどうか。


apud
hominem hoc discuti nequit nisi per multa ratiocinia ab argumentis et exemplis,
et usque manet in dubio;
 人間のもとで、このことは追い払う(考察する)ことができない、証拠(論証)例からの多くの推理によってでないなら、またそれでも疑いの中にとどまる。


at apud
spiritum intra minutum per status affectionis pudoris variatos ordine, tum
reverentiae, et sic per convenientias et disconvenientias perceptas, et simul
perspectas in repraesentativis adjunctis loquelae, ex quibus ilico percipiunt
conclusum, ita ex se fluens ex dissensibus sic in consensum redactis;
 しかし、霊のもとで、一分間のうちに、順序で恥(恥辱感)の情愛の状態の変化によって、なおまた畏敬(敬意)の〔変化によって〕、またこのように適合するものと適合しないものの吟味によって、また同時に話し方に接合した表象的なもの(の中へ)の吟味〔によって〕それらから直ちに結論を知覚する、このようにそれ自体から流れ出る、不一致から、このように一致の中へ追いやられて(還元されて)


similiter
in omnibus reliquis:
 同様に、残りのすべてのものの中で。


in hanc
facultatem veniunt animae statim post mortem:
 この能力の中に霊魂はやって来る、死後、直ちに。


nec tunc
plus amant boni spiritus quam instruere novitios et ignaros.
 その時、善良な霊は教えること以上にもっと愛さない、新参者と無知な者を。


[3] Ipsi
spiritus non sciunt quod inter se loquantur tam praestante loquela, et
instructi tam excellente dote, nisi illis datur a Domino reflectere super id,
nam loquela illa est illis naturalis et tunc insita;
 [3] 霊自身は知らない、互いの間で話していること、このようにすぐれた話し方で、また教えられる、このように卓越した賜物で、彼らに主からそれの上によく考えることが与えられないなら、なぜなら、その話し方は彼らに自然(生来)のものである、またその時、植え付けられているから。


se habet
hoc, sicut cum homine, cum animum tenet in sensu rerum, non in vocibus et
loquela, quod absque reflexione, quandoque nec sciat qua loquela loquitur.
 このことは振る舞う、人間のときのように、アニムスを事柄の意味の中に保つとき、ことばと話し方の中でなく、考慮(熟考)しに、時々、それを知らないこと、話している話し方を。(意訳してみます)


 


(3) 訳文


243. 来世、霊地上の人間ように互いのしている。また善の中にいる者は、すべての友情と愛の親交とともに〔話しており〕、それを私は多くの機会に聞いた、またこれを人間が一時間の間にできるよりも多くのことを瞬間に表現する自分の話し方で〔話している〕、なぜなら、〔すでに〕言われたように、彼らの話し方は、観念、ことばの根源によって〔話す〕すべての言語の普遍的なものであるから。事柄について、もし人間が知るなら唖然とするような、因果関係の多くの論拠の連続による順序で、また確信させて、このように鋭くまた明敏に、確信情愛びつけこのように生命えて話す。


[2] さらにまた時々、同時表象によって視覚〔訴えて〕、このように生き生きと〔話〕。例として恥辱感ついて、〔それが〕敬意なしに存在することができるかどうかの談話なら。人間のもとでこのことは、論証からのくの推理によってでないなら考察することができないしまたそれでもいのにとどまるしかし、霊のもとで、一分間のうちに、順序恥辱感情愛状態変化によってなおまた敬意〔変化によって〕、またこのように適合するものと適合しないものの吟味によってまた同時接合した表象的なものの吟味〔によって〕、このように不一致からこのように一致還元されてそれ自体からるそれらからちに結論知覚する残りのすべてのものも同様である。


 死後、霊魂はこの能力の中に直ちにやって来る。その時、善良な霊は新参者と無知な者を教えること以上に愛することはない。


[3]このようにすぐれた話し方で互いの間で話していること、また、このように卓越した賜物で教えられることを霊自身は知らない、彼らに主からそれについてよく考えることが与えられないなら、なぜなら、その話し方は彼らに生来のもの、その時、植え付けられているものであるから。このことは、ことばと話し方を考慮しないで、心を事柄の意味の中に保つとき、時々、話していることの話し方については何も思っていないときの人間のようである。