原典講読『宗教と生活』 50

 

(1) 原文「990番」


  50  Dictum est supra quod discrimen inter amorem conjugii et amorem adulterii sit sicut inter caelum et infernum; simile discrimen est inter jucunda amorum illorum, nam jucunda trahunt omnia sua ex amoribus ex quibus sunt. Jucunda amoris adulterii trahunt sua ex jucundis faciendi usus malos, ita malefaciendi; et jucunda amoris conjugii ex jucundis faciendi usus bonos, ita benefaciendi: quale itaque jucundum est malis in malefaciendo, tale est jucundum amoris adulterii illorum, quia amor adulterii descendit inde; quod ex eo descendat, vix ab aliquo potest credi, sed usque inde ejus origo est: inde patet quod jucundum adulterii ascendat ex infimo inferno. At vero jucundum amoris conjugii, quia est ex amore conjunctionis boni et veri, et ex amore faciendi bonum, est jucundum caeleste; descendit etiam ex intimo seu tertio caelo, ubi amor in Dominum a Domino regnat.


Inde constare potest quod discrimen inter duo illa jucunda sit sicut inter caelum et infernum. Sed quod mirum est, creditur quod jucundum conjugii et jucundum adulterii sint similia, sed usque tale est discrimen inter illa, quale nunc dictum est: at discrimen non alius potest discernere et sentire, quam qui in jucundo amoris conjugialis est; qui in hoc jucundo est, perspicue sentit quod jucundo conjugii non insit aliquid impuri ac incasti, ita non aliquid lascivi; et quod in jucundo adulterii nihil nisi quam impurum, incastum et lascivum sit; sentit quod ab infra ascendat incastum, et quod desuper descendat castum: at qui in jucundo adulterii est, non potest sentire illa, quia sentit infernale sicut suum caeleste. Ex his sequitur quod amor conjugii etiam in suo ultimo actu sit ipsa puritas, et ipsa castitas; et quod amor adulterii in suis actibus sit ipsa impuritas et ipsa incastitas. Quoniam jucunda utriusque amoris apparent exterius similia, tametsi sunt interius prorsus dissimilia, quia opposita, ideo providetur a Domino ne jucunda adulterii ascendant in caelum, tum ne jucunda conjugii descendant in infernum; sed usque quod aliqua correspondentia caeli sit cum prolificatione in adulteriis, non autem cum ipsa jucunditate in illis.


 


(2) 直訳


Dictum est supra quod discrimen inter amorem conjugii et amorem adulterii sit sicut inter caelum et infernum; 上〔記〕に言われた、結婚愛と姦淫愛の間の相違は天界と地獄の間のようであること。


simile discrimen est inter jucunda amorum illorum, nam jucunda trahunt omnia sua ex amoribus ex quibus sunt. 同様の相違がこれらの愛の快さの間にある、なぜなら、快さはすべての自分のもの〔快さ〕を愛から引き寄せる(得る)から、〔快さは〕それら〔愛〕から存在する☆。


最後のex quibus suntを、主語を「快さ」quibusを直前の「愛」と解釈しました。


Jucunda amoris adulterii trahunt sua ex jucundis faciendi usus malos, ita malefaciendi; 姦淫愛の快さは、悪の役立ちを行なうこと、そのように悪を行なう快さから自分のもの〔快さ〕を引き寄せる(得る)


et jucunda amoris conjugii ex jucundis faciendi usus bonos, ita benefaciendi: また結婚愛の快さは、善の役立ちを行なうこと、そのように善を行なう快さから〔引き寄せる〕。


quale itaque jucundum est malis in malefaciendo, tale est jucundum amoris adulterii illorum, quia amor adulterii descendit inde; そこで、〔その〕性質は、悪い者に(とって)を行なうことの中の快さである、このようなものが彼らの姦淫愛の快さである、姦淫愛がそこから下るからである。


quod ex eo descendat, vix ab aliquo potest credi, sed usque inde ejus origo est: そこから下ることは、ほとんどある者により信じられることができない、しかしそれでも、そこにその起源がある。


inde patet quod jucundum adulterii ascendat ex infimo inferno. ここから明らかである、姦淫の快さは最低の地獄から上ること。


At vero jucundum amoris conjugii, quia est ex amore conjunctionis boni et veri, et ex amore faciendi bonum, est jucundum caeleste; けれどもしかし、結婚愛の快さは、善と真理の結合の愛から、また善を行なう愛からであるので、天界の快さである。


descendit etiam ex intimo seu tertio caelo, ubi amor in Dominum a Domino regnat. さらにまた〔結婚愛の快さは〕最も内部の、すなわち、第三の天界から下る、その場所に主からの主への☆愛が支配している。


このinは対象を表わします。 


Inde constare potest quod discrimen inter duo illa jucunda sit sicut inter caelum et infernum. ここから明らかにすることができる、それらの二つの快さの間の相違は天界と地獄の間〔の相違〕のようであること。


Sed quod mirum est, creditur quod jucundum conjugii et jucundum adulterii sint similia, sed usque tale est discrimen inter illa, quale nunc dictum est: しかし、驚くべきことである、結婚の快さと姦淫の快さは似たものであることが信じられている、しかしそれでも、それらの間の相違はこのようなものである、今、言われたようなものである。


at discrimen non alius potest discernere et sentire, quam qui in jucundo amoris conjugialis est; しかし、〔その〕相違は、他の者に区別され、感じられることができない、結婚愛の快さの中にいる者以外に。


qui in hoc jucundo est, perspicue sentit quod jucundo conjugii non insit aliquid impuri ac incasti, ita non aliquid lascivi; この快さの中にいる者は、はっきりと感じる、結婚の快さに、不純な(不潔な)、そして不貞な(みだらな)何らかのものが内在しないこと、このように好色な(みだらな)何らかものが〔内在し〕ない。


et quod in jucundo adulterii nihil nisi quam impurum, incastum et lascivum sit; また姦淫の快さの中に、不潔な、不貞な、好色なもの以外でないなら、何もないこと〔をはっきりと感じる〕。


sentit quod ab infra ascendat incastum, et quod desuper descendat castum: 〔その者は〕感じる、下から不貞なものが上がってくること、また貞潔なものが上方から下ってくること。


at qui in jucundo adulterii est, non potest sentire illa, quia sentit infernale sicut suum caeleste. しかし、姦淫の快さの中にいる者は、それらを感じることができない、〔その者は〕地獄のものを自分に天界のもののように感じるので。


Ex his sequitur quod amor conjugii etiam in suo ultimo actu sit ipsa puritas, et ipsa castitas; これらから、~ということになる、結婚愛はその最後の行為の中ですら、純潔そのもの、また貞潔そのものであること。


et quod amor adulterii in suis actibus sit ipsa impuritas et ipsa incastitas. また姦淫愛は、その行為の中で不潔そのもの、また不貞そのものであること。


Quoniam jucunda utriusque amoris apparent exterius similia, tametsi sunt interius prorsus dissimilia, quia opposita, ideo providetur a Domino ne jucunda adulterii ascendant in caelum, tum ne jucunda conjugii descendant in infernum; 両方の愛の快さは、外的に似たものに見えるので、たとえ内部で(内的に)まったく似ていなくても、対立したものなので、それゆえ、主により配慮されている、姦淫の快さが天界の中へ上らないように、なおまた結婚の快さが地獄の中へ下らないように。


sed usque quod aliqua correspondentia caeli sit cum prolificatione in adulteriis, non autem cum ipsa jucunditate in illis. しかしそれでも、何らかの天界の対応するものが、姦淫の中の生殖にある、けれども、その〔姦淫の〕中の快さそのものとは〔対応が〕ない。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』990)


 50 結婚愛と姦淫愛の間の相違は天界と地獄の間のようであることが前に言われた。同様の相違がこれらの愛の快さの間にある、なぜなら、快さはそのすべての快さを愛から引き寄せ、快さはそれら愛から存在するから。姦淫愛の快さは、悪の役立ちを行なうこと、そのように悪を行なう快さからその快さを引き寄せる。また結婚愛の快さは、善の役立ちを行なうこと、そのように善を行なう快さから引き寄せる。そこで、悪い者にとってその性質は、悪を行なうことの中の快さである、姦淫愛がそこから下るので、このようなものが彼らの姦淫愛の快さである。そこから下ることは、ある者にはほとんど信じられることができない、しかしそれでも、そこにその起源がある。ここから、姦淫の快さは最低の地獄から上ることが明らかである。けれどもしかし、結婚愛の快さは、善と真理の結合の愛から、また善を行なう愛からであるので、天界の快さである。さらにまた〔結婚愛の快さは〕主からの主への愛が支配している場所である最内部の天界、すなわち、第三の天界から下る。


ここから、それらの二つの快さの間の相違は天界と地獄の間の相違のようであることを明らかにすることができる。しかし結婚の快さと姦淫の快さは似たものであることが信じられているのは驚くべきことである、しかしそれでも、それらの間の相違は、今、言われたようなものである。しかし、その相違は、結婚愛の快さの中にいる者以外に、他の者に区別され、感じられることができない。この快さの中にいる者は、結婚の快さに、不純な、そして不貞な何らかのものが、このように好色な何らかものが内在しないことを、また姦淫の快さの中に、不潔な、不貞な、好色なもの以外でないなら、何もないことをはっきりと感じる。〔その者は〕下から不貞なものが上がってくること、また貞潔なものが上方から下ってくることを感じる。しかし、姦淫の快さの中にいる者は、地獄のものを自分の天界のもののように感じるので、それらを感じることができない。


 これらから、結婚愛はその最後の行為の中ですら、純潔そのもの、また貞潔そのものであること、また姦淫愛は、その行為の中で不潔そのもの、また不貞そのものであることがいえる。


 両方の愛の快さは、対立したものなので、たとえ内的にまったく似ていなくても、外的に似たものに見えるので、それゆえ、姦淫の快さが天界の中へ上らないように、なおまた結婚の快さが地獄の中へ下らないように、主により配慮されている。しかしそれでも、天界の何らかのものと対応するものが姦淫の中の生殖にある、けれども、その〔姦淫の〕中の快さそのものとは対応がない。


 


(4) 雑談:この『宗教と生活』を掲載するのは三度目であること


 この『宗教と生活』を掲載するのは「ある方の希望である」と述べた(612日、『神の摂理』を終了して)。もう少し正確に言えば、「柳瀬訳の『霊的な生命』をスヴェーデンボリ出版で出してもらえないか」というものである。それで、「では、前に手を付けたこともあるけれど、まずはこの原典講読で、きちっと訳して、それから出版するようにしましょう」と約束した。


 その「前に手を付けたことがある」についてである。ずっと以前に大阪のTさんから「この『霊的な生命』を読みたい、ついては(当時Tさんが出していた)月刊信仰誌に掲載したい」ということで、原典対訳として、しばらく掲載していた。その後、その信仰誌は廃刊となったので、その後、改めて、私がかつて出していたスヴェーデンボリ研究誌『荒野』に連載するようにした。


 『荒野』は私が50歳になったのを契機に19971月に創刊、その内容はまず第一に「原典対訳」であった。諸事情から20018月、第67号をもって急きょ休刊(実際には廃刊)。その最終刊の「原典対訳」の内容がこの『宗教と生活』の4850番である。この50番を訳し終えたのが83日であった。


 すなわち、10年前に取り組んでいたものを、ここで再び取り上げることになった。しかも、1回目はTさんの依頼であり、今度はある方の希望である。因縁を感じる。


この50番までは10年前のものの見直しであったが、その間、私自身の訳語がずいぶんと変化した。その大きな理由は『レキシコン』の完成である。レキシコンにこの10年間取り組んでいた。訳語の骨格ができた気がするので、今後は訳語が変化することはあまりないであろうと思う。


次回(51)からは私にとって新たな挑戦(翻訳)である。

原典講読『宗教と生活』 51(直訳)

 

(1) 原文「991番」


  51  Dictum est quod amor conjugialis, qui est naturalis, descendat ex amore boni et veri qui est spiritualis; inde hoc spirituale est in amore naturali conjugii, sicut causa in effectu. Ex conjugio itaque boni et veri existit amor fructificandi, nempe, bonum per verum ac verum ex bono; ex quo amore descendit amor prolificandi, in quo est omnis jucunditas et voluptas. Vicissim, amor adulterii, qui est naturalis, existit ex amore mali et falsi, qui est spiritualis; inde hoc spirituale est in amore naturali adulterii, ut causa in effectu: ex conjugio itaque mali et falsi per amorem existit amor fructificandi, nempe, malum per falsum, et falsum ex malo; ex quo amore descendit amor prolificandi in adulteriis, in quo est omnis jucunditas et voluptas.


Quod in amore prolificandi sit omnis jucunditas et voluptas, est quia omne jucundum, volupe, beatum, felix, in universo caelo et in universo mundo, a creatione collatum est in conatum et inde in actum producendi usus, quae gaudia in gradu ascendente crescunt secundum bonitatem et excellentiam usuum in aeternum: inde patet unde est tanta voluptas prolificandi, quae omnem aliam voluptatem excedit; quod excedat est propter usum excedentem omnes alios usus, qui est procreatio generis humani et inde caeli.


Inde quoque est voluptas et jucunditas adulterii; sed quia prolificatio per illa correspondet productioni mali per falsum et falsi ex malo, inde voluptas et jucunditas illa per gradus decrescit et vilescit, usque tandem ut vertatur in fastidium et nauseam. Quoniam jucundum amoris conjugii est jucundum caeleste, et jucundum adulterii est jucundum infernale, ut supra dictum est, inde est quod jucundum adulterii sit ex quodam igne impuro, qui mentitur jucundum amoris boni, dum perstat; sed in se est jucundum amoris mali, quod in sua essentia est jucundum odii contra bonum et verum; et quia inde origo ejus est, non est amor inter adulterum et adulteram, nisi qualis amor odii, qui talis est ut in externis possint in conjunctione esse, sed non in internis; in externis enim est igneum, in internis est gelidum; quare etiam post breve tempus exstinguitur igneum, et subit gelidum vel cum impotentia vel cum aversatione sicut pro spurco.


Datum quoque est videre amorem illum in sua essentia, qui fuit talis ut intra esset odium internecinum, sed extra appareret sicut igneum ex stercoribus, putroribus et fetoribus incensis: et prout igneum illud cum suo jucundo deflagravit, ita per gradus exspiravit vita mutuae loquelae et conversationis, ac prodiit odium, primum sub specie contemptus, postea aversationis, tum rejectionis, tandem blasphemationis et dimicationis: et quod mirum erat, tametsi odio se habuerunt, usque potuerunt per vices congredi, ac tunc sentire jucundum odii sicut jucundum amoris, sed hoc ex pruritu carnis.


Quale jucundum odii et inde malefaciendi est illis qui in inferno sunt, non describi potest, nec credi; malum facere est eorum cordis gaudium, et hoc vocant suum caelum: jucundum eorum malefaciendi trahit omne suum ab odio et a vindicta contra bonum et verum; quare internecino et diabolico odio perciti furunt contra caelum, imprimis contra illos qui inde sunt et adorant Dominum; perdite enim flagrant illos trucidare; et quia corpora nequeunt, volunt animas: est itaque jucundum odii, quod in extremis igneum factum, ac injectum lascivienti carni fit eo momento jucundum adulterii, anima, in qua odium se recondit, tunc se retrahente. Ex eo est quod infernum dicatur adulterium; ex eo etiam est, quod perdite adulteri sint immisericordes, saevi et crudeles. Hoc nunc est conjugium infernale.


Quoniam adulterium est igneum in externis, sed frigidum in internis, et quoniam sic internum non producit externum, ut fit in conjugiis, sed contra se mutuo agunt, inde est quod vir sentiat impotentiam si mulier vult, et magis si flagitat, actum; internum enim, quod frigidum est, tunc venit in conatum, ac influit in igneum quod in externis, et id exstinguit, et sic dejicit ut inhabile; accedit quod cupido violandi, quae etiam ignem illum impurum accendit, tunc pereat.


 


(2) 直訳


Dictum est quod amor conjugialis, qui est naturalis, descendat ex amore boni et veri qui est spiritualis; 言われた、結婚愛は、それは自然的である、善と真理への愛から下ること、それは霊的である。


inde hoc spirituale est in amore naturali conjugii, sicut causa in effectu. ここから、この霊的なものは結婚の自然的な愛の中にある、結果の中の原因のように。


Ex conjugio itaque boni et veri existit amor fructificandi, nempe, bonum per verum ac verum ex bono; そこで、善と真理の結婚から実を結ばせる愛が存在するようになる、すなわち、真理を通して善を、そして善から真理を。


ex quo amore descendit amor prolificandi, in quo est omnis jucunditas et voluptas. その愛から実を結ばせる愛が下っている、その中にすべての快さと快楽☆がある。


voluptasは特に肉体的な快楽であり、jucunditasは一般的な快感です。


Vicissim, amor adulterii, qui est naturalis, existit ex amore mali et falsi, qui est spiritualis; 逆に(言えば)、姦淫愛は、それは自然的である、悪と虚偽への愛から存在するようになる、それは霊的である。


inde hoc spirituale est in amore naturali adulterii, ut causa in effectu: ここから、この霊的なものは姦淫の自然的な愛の中にある、結果の中の原因として。


ex conjugio itaque mali et falsi per amorem existit amor fructificandi, nempe, malum per falsum, et falsum ex malo; そこで、愛によって悪と虚偽の結婚から実を結ぶ愛が存在するようになる、すなわち、虚偽を通して悪を、また悪から虚偽を。


ex quo amore descendit amor prolificandi in adulteriis, in quo est omnis jucunditas et voluptas. その愛から実を結ばせる愛が姦淫の中に下っている、その中にすべての快さと快楽がある。


Quod in amore prolificandi sit omnis jucunditas et voluptas, est quia omne jucundum, volupe, beatum, felix, in universo caelo et in universo mundo, a creatione collatum est in conatum et inde in actum producendi usus, quae gaudia in gradu ascendente crescunt secundum bonitatem et excellentiam usuum in aeternum: 子孫を生む愛の中にすべての快さと快楽があることは、すべての快さがあるからである、快さ(快楽)、祝福(幸福)幸福、全天界の中の、また全世界の中の、創造から運び集められている☆、コナトュスの中に、またここから役立ちを生み出す行為の中に、その楽しさは上がる段階の中で役立ちの善良さと卓越にしたがって増す、永遠に。


形容詞collatusconferoの完了分詞受動。


inde patet unde est tanta voluptas prolificandi, quae omnem aliam voluptatem excedit; ここから明らかである、子孫を生むそれほど大きな快楽がどこからか、それは他のすべての快楽にまさる。


quod excedat est propter usum excedentem omnes alios usus, qui est procreatio generis humani et inde caeli. まさることは他のすべての役立ちを上回る(まさる)ためである、それは人類の生殖(繁殖)そこからの天界(の繁殖)


Inde quoque est voluptas et jucunditas adulterii; ここからもまた、姦淫者の快楽と快さがある。


sed quia prolificatio per illa correspondet productioni mali per falsum et falsi ex malo, inde voluptas et jucunditas illa per gradus decrescit et vilescit, usque tandem ut vertatur in fastidium et nauseam. しかし、それによって子孫を生むこと(生殖)虚偽を通して悪の産出に対応するので、ここからその快楽と快さは、次第に、減少する、また価値がなくなる、ついに嫌悪感(嫌気)と吐き気に変わるようにまでも。


Quoniam jucundum amoris conjugii est jucundum caeleste, et jucundum adulterii est jucundum infernale, ut supra dictum est, inde est quod jucundum adulterii sit ex quodam igne impuro, qui mentitur jucundum amoris boni, dum perstat; 結婚愛の快さは天界の快さであるので、また姦淫の快さは地獄の快さである、上に言われたように、ここからである、姦淫の快さはある不潔な火からであること、それは善の愛の快さを装う、続く時(~する間)


sed in se est jucundum amoris mali, quod in sua essentia est jucundum odii contra bonum et verum; しかし、本質的に(それ自体では)の愛の快さである、その本質では善と真理に反する憎しみの快さである。


et quia inde origo ejus est, non est amor inter adulterum et adulteram, nisi qualis amor odii, qui talis est ut in externis possint in conjunctione esse, sed non in internis; またここからその起源であるので、姦淫する者()と姦淫する者()の間に愛はない、憎しみの愛のようなものでないなら、それはこのようなものである、外なるもののなかで結合の中にいることができるような、しかし、内なるものの中で〔結合の中に〕ない。


in externis enim est igneum, in internis est gelidum; というのは、外なるものの中に火があるから、内なるものの中に氷(冷淡)がある。


quare etiam post breve tempus exstinguitur igneum, et subit gelidum vel cum impotentia vel cum aversatione sicut pro spurco. それゆえ、さらにまたしばらく(短い)時間の後、火が消された、また氷(冷淡)が現われる、あるいは無力(性的無能)とともに、あるいは反感(嫌悪)とともに、不潔なものとしてのように。


Datum quoque est videre amorem illum in sua essentia, qui fuit talis ut intra esset odium internecinum, sed extra appareret sicut igneum ex stercoribus, putroribus et fetoribus incensis: その愛をその本質の中で見ることもまた与えられた、それはこのようなものであった、内部に殺人を引き起こ(致命的な)しみであったような、しかし、外部で糞からの火のように見えた、悪臭(腐臭)と燃えているいやな臭い。


et prout igneum illud cum suo jucundo deflagravit, ita per gradus exspiravit vita mutuae loquelae et conversationis, ac prodiit odium, primum sub specie contemptus, postea aversationis, tum rejectionis, tandem blasphemationis et dimicationis: またその火がその快さとともに燃え尽したように、そのように次第に、会話と交際の相互のいのち(活力)は消滅した(衰えた)、そして憎しみが現われる、最初は軽蔑の外観の下に、その後、反感(嫌悪)の、なおまた捨てること(拒絶)、最後に、悪く言うこと(冒涜)、また争いの。


et quod mirum erat, tametsi odio se habuerunt, usque potuerunt per vices congredi, ac tunc sentire jucundum odii sicut jucundum amoris, sed hoc ex pruritu carnis. また驚くべきことであった、たとえ憎しみを互いに持っていても、それでも、時々、出会うことができた、そしてその時、憎しみの快さを愛の快さのように感じること〔ができた〕、しかし、このことは肉のかゆみ(情欲)ら。


Quale jucundum odii et inde malefaciendi est illis qui in inferno sunt, non describi potest, nec credi; 憎しみとここから悪を行なう快さが彼らにどのようなものであるか、地獄の中にいる者、述べられることができない、信じられることも。


malum facere est eorum cordis gaudium, et hoc vocant suum caelum: 悪を行なうことは彼らの心の楽しさである、またこのことを自分の天界と呼ぶ。


jucundum eorum malefaciendi trahit omne suum ab odio et a vindicta contra bonum et verum; 悪いことを行なう彼らの快さは、そのすべてのものを善と真理に反する憎しみからと復讐から引き寄せる。


quare internecino et diabolico odio perciti furunt contra caelum, imprimis contra illos qui inde sunt et adorant Dominum; それゆえ、天界に対する殺害と悪魔の憎しみにかき立てられる、特に、彼らに対する、そこ〔天界〕からである者、また主を崇拝する。


perdite enim flagrant illos trucidare; というのは、放埓に(感情のおもむくままに)彼らを皆殺しすることに燃えるから。


et quia corpora nequeunt, volunt animas: また身体をできないので、霊魂を〔殺すことを〕欲する。


est itaque jucundum odii, quod in extremis igneum factum, ac injectum lascivienti carni fit eo momento jucundum adulterii, anima, in qua odium se recondit, tunc se retrahente. そこで、憎しみの快さがある、それは末端(最外部)で引き起こされた火〔である〕、そして肉にみだら(好色)持ち込み、それをすぐに姦淫の快さにする、霊魂は、その中に憎しみが隠れている、その時、遠ざけられて(抑えられて)


Ex eo est quod infernum dicatur adulterium; このことからである、地獄が姦淫と呼ばれていること。


ex eo etiam est, quod perdite adulteri sint immisericordes, saevi et crudeles. さらにまたこのことからである、放埓に姦淫者が無慈悲(薄情)であること、凶暴また残酷。


Hoc nunc est conjugium infernale. そこで、このことが地獄の結婚である。


Quoniam adulterium est igneum in externis, sed frigidum in internis, et quoniam sic internum non producit externum, ut fit in conjugiis, sed contra se mutuo agunt, inde est quod vir sentiat impotentiam si mulier vult, et magis si flagitat, actum; 姦淫は外なるものの中に火があり、しかし、内なるものの中に氷(冷淡)があるので、またこのように内なるものは外なるものを生み出さないので、結婚の中に生じるように、しかし、それ自体に反して相互に働く、ここからである、男が無力(性的無能)を感じること、もし女が欲するなら、またさらに、もし要求するなら、行為を。


internum enim, quod frigidum est, tunc venit in conatum, ac influit in igneum quod in externis, et id exstinguit, et sic dejicit ut inhabile; というのは、内なるものが、それは冷たさである、その時、コナトュス(努力)の中にやって来る、そして火の中に流入する、それは外なるものの中の、またそれを消す、またこのように追い払う、熟していないもののように☆。


形容詞inhabilisは「熟練していない、未熟な、へたな、準備のできていない」という意味です。ここは性欲について述べているので、食欲と関連させて「熟していないので、食べないで、投げ出してしまう」というニュアンスで訳しておいてよいでしょう。


accedit quod cupido violandi, quae etiam ignem illum impurum accendit, tunc pereat. 追加の事実は☆、傷つける(強姦する)望が、それもまたその不潔な火をともす(火をつける)、その時、死ぬ(消える)


accredit quodで「~という事実がある、追加の事実は~」という意味です。 

原典講読『宗教と生活』 51(訳文)、雑談

 

(3) 訳文(『黙示録講解』991)


51 自然的である結婚愛は、霊的である善と真理への愛から下ることが言われた。ここから、この霊的なものは、、結果の中の原因のように、結婚の自然的な愛の中にある。そこで、善と真理の結婚から実を、すなわち、真理を通して善を、そして善から真理を結ばせる愛が存在するようになる。その愛から実を結ばせる愛が下り、その中にすべての快さと快楽がある。逆に、自然的である姦淫愛は、霊的である悪と虚偽への愛から存在するようになる。ここから、この霊的なものは、結果の中の原因として、姦淫の自然的な愛の中にある。そこで、愛によって悪と虚偽の結婚から実を、すなわち、虚偽を通して悪を、また悪から虚偽を結ぶ愛が存在するようになる。その愛から実を結ばせる愛が姦淫の中に下り、その中にすべての快さと快楽がある。


子孫を生む愛の中にすべての快さと快楽があることは、全天界、また全世界の中の創造から運び集められているコナトュスの中に、またここから役立ちを生み出す行為の中に、快楽、祝福、幸福のすべての快さがあ、その楽しさは上がる段階の中で役立ちの善良さと卓越にしたがって永遠に増するからである。ここから、子孫を生むそれほどに大きな快楽がどこからか明らかであり、それは他のすべての快楽にまさっている。まさることは他のすべての役立ちを上回るためであり、それは人類の生まれることそこからの天界生まれることである。


ここからもまた、姦淫者の快楽と快さがある。しかし、それによって子孫を生むこと虚偽を通して悪の産出に対応するので、ここからその快楽と快さは、最後に嫌気と吐き気に変わるようにまでも、次第に、減少し、価値がなくなる。前に言われたように、結婚愛の快さは天界の快さであり、姦淫の快さは地獄の快さであるので、ここから、姦淫の快さはある不潔な火からであること、それは続く間は善の愛の快さを装う。しかし、それ自体は悪の愛の快さであり、その本質では善と真理に反する憎しみの快さである。またここからその起源であるので、姦淫する男と姦淫する女の間に、憎しみの愛のようなものでないなら愛はなく、それは外なるものの中で結合の中に、しかし、内なるものの中で結合の中にいることができるようなものである。というのは、外なるものの中に火があり、内なるものの中に氷(冷淡)があるから。それゆえ、さらにまた短い時間の後、火が消され、あるいは性的無能、あるいは嫌悪とともに、不潔なものとしてのように氷(冷淡)が現われる。


 その愛をその本質の中で見ることもまた与え、それは、内部に致命的な憎しみであったような、しかし、外部で悪臭と燃えているいやな臭いの糞からの火のように見えた。またその火がその快さとともに燃え尽したように、そのように次第に、会話と交際の相互の活力は消滅し、そして憎しみが現われる、最初は軽蔑、その後、反嫌悪、なおまた拒絶、最後に、悪く言うこと(冒涜)、また争いの外観のもとに。また、たとえ憎しみを互いに持っていても、それでも、時々、出会うことができたのは驚くべきことであった。そしてその時、憎しみの快さを愛の快さのように感じることができたが、しかし、このことは肉のかゆみ(情欲)らであった。


憎しみとここから悪を行なう快さが、地獄の中にいる者にはどのようなものであるか述べられることが、信じられることもできない。悪を行なうことは彼らの心の楽しさであり、またこのことを自分の天界と呼ぶ。悪いことを行なう彼らの快さは、そのすべてのものを善と真理に反する憎しみと復讐から引き寄せる。それゆえ、天界に対する、特に、天界からである者、また主を崇拝する者に対する殺害と悪魔の憎しみにかき立てられる。というのは、放埓に彼らを皆殺しすることに燃えるから。また身体はできないので、霊魂を殺すことを欲する。そこで、憎しみの快さがあり、それは最外部で引き起こされ、そして肉にみだらさを持ち込むみ、それをすぐに姦淫の快さにする火であり、その中に憎しみが隠れている霊魂は、その時、抑えられている。このことから、地獄が姦淫と呼ばれている。さらにまたこのことから、姦淫者は放埓に無慈悲で凶暴また残酷である。そこで、このことが地獄の結婚である。


 姦淫は、外なるものの中で火があり、しかし、内なるものの中に氷(冷淡)があるので、また結婚の中で生じるようには内なるものが外なるものを生み出さず、しかし、それ自体に反して相互に働くので、ここから、もし女が行為を欲するなら、またさらに、もし要求するなら、男は性的無能を感じる。というのは、冷たさである内なるものが、その時、コナトュス(努力)の中にやって来て、そして外なるものの火の中に流入し、それを消し、また熟していないもののように追い払うから。強姦する欲望もまたその不潔な火をつけ、その時、消えるということを付け加えておこう


 


(4) 雑談:『黙示録講解』の中の『宗教と生活』の最初の読者は私である


 この『宗教と生活』を掲載するのは三度目だと述べた。柳瀬訳『霊的な生命』(1981年発行)は『黙示録講解』を編集したものである。因縁話をもう少し追加しよう。


 この『宗教と生活』は柳瀬訳『黙示録講解』第十巻の中の記事である。発行は平成元年(1989)9月。


 私が静思社を訪れたのが平成元年正月、すぐさま校正の手伝いを始めるようになり、最初に手掛けたのが当時翻訳中であった『黙示録講解』第九巻、これを私は同年6月に校正した。続いてこの第十巻を8月に校正した。すなわち、ほぼちょうど二十二年前にこの部分を読んでいた。しかも刊行される前なので、『黙示録講解』の中の『宗教と生活』の部分は私が最初の読者である、といえる。

 柳瀬氏は当時80歳であり、元気であった。(私が42歳)

原典講読『宗教と生活』 52

 

(1) 原文「992番」


  52  Dictum est quod amor adulterii sit ignis ex impuris incensus, qui brevi deflagrat, et vertitur in frigus, ac in aversationem correspondentem odio: vicissim autem amor conjugii; hic est ignis accensus ex amore boni et veri et ex jucundo benefaciendi, ita ex amore in Dominum et ex amore erga proximum; hic ignis, qui ex orgine sua est caelestis, plenus est jucundis innumerabilibus, quot scilicet sunt jucunditates et beatitudines caeli: dictum mihi est quod totidem et tales deliciae et amoenitates in illo amore sint, quae per vices manifestantur, ut non in numerum nec in descriptionem cadant; multiplicantur etiam cum augmentis in aeternum. Origo illarum jucunditatum est ex eo, quod conjuges velint uniri in unum quoad mentes, et quod in talem unionem conspiret caelum ex conjugio boni et veri a Domino ibi.


Velim aliqua de conjugiis angelorum in caelo referre. Dicunt quod in potentia sint continua; quod post actus nusquam sit lassitudo, minus maestitia, sed alacritas vitae et hilaritas animi; quod conjuges in sinu mutui pernoctent sicut in unum creati sunt; quod effectus constanter sint aperti, ut nusquam desint dum volunt, quia absque his foret amor sicut vena obturata fontis; effectus illam aperit, et facit perennitatem, et quoque conjunctionem ut fiant sicut una caro, nam vitale viri se addit vitali uxoris, et copulat: dicunt quod deliciae effectuum non possint describi vocibus alicujus linguae in naturali mundo nec cogitari ideis nisi quam spiritualibus, quae tamen non exhauriunt. Haec ab angelis mihi dicta sunt.


 


(2) 直訳


Dictum est quod amor adulterii sit ignis ex impuris incensus, qui brevi deflagrat, et vertitur in frigus, ac in aversationem correspondentem odio: 言われた、姦淫愛が不潔なものから燃える火であること、それはじきに燃え尽きる、また冷たさに変わる、そして憎しみに対応する反感(嫌悪)に。


vicissim autem amor conjugii; けれでも、逆に、結婚愛は。


hic est ignis accensus ex amore boni et veri et ex jucundo benefaciendi, ita ex amore in Dominum et ex amore erga proximum; これは、善と真理への愛からともされる(火をつけられる)火である、また善を行なう快さから、このように主への愛から、また隣人に対する愛から。


hic ignis, qui ex orgine sua est caelestis, plenus est jucundis innumerabilibus, quot scilicet sunt jucunditates et beatitudines caeli: この火は、それはその起源から天界のものである、無数の快さで満ちている、正確に同数である、天界の快さと幸福の状態と。


dictum mihi est quod totidem et tales deliciae et amoenitates in illo amore sint, quae per vices manifestantur, ut non in numerum nec in descriptionem cadant; 私に言われた、その愛の中の歓喜と楽しさはこれほど何度も、またこのようなものであること☆1、それらは時たま示される、数の中にも、また記述の中にも落ち込まない☆2ような。


1 この個所は意訳します。


2 cadoには「効果がない、むだ」の意味があります。すなわち、「数えることも、記述することもむだ」→「数えることも、述べることもできない」。


multiplicantur etiam cum augmentis in aeternum. さらにまた増大とともに永遠に増えている。


Origo illarum jucunditatum est ex eo, quod conjuges velint uniri in unum quoad mentes, et quod in talem unionem conspiret caelum ex conjugio boni et veri a Domino ibi. それらの快さの起源はこのことからである、配偶者たち(夫婦)は心に関して一つのもの結合されることを欲すること、またこのような結合の中へ天界は一致する(調和して行動する)、そこに主からの善と真理の結合から。


Velim aliqua de conjugiis angelorum in caelo referre. 私は、天界の中の天使の結婚について何らかのものを語ることを欲する(接続)


Dicunt quod in potentia sint continua; 彼らは言う、活力(性的能力)中に絶え間なくいること。


quod post actus nusquam sit lassitudo, minus maestitia, sed alacritas vitae et hilaritas animi; 行為の後、決して疲労(飽き)ないこと、まして悲しみ☆、しかし、いのちの活発さ(はつらつさ)とアニムス()の元気(快活)


maestitiaは訳語にはありませんが、英訳書では「意気消沈、憂鬱」としています。


quod conjuges in sinu mutui pernoctent sicut in unum creati sunt; 配偶者たち(夫婦)は相互の内部に(ふところの中で)夜を過ごす、一つのものに創造されたように。


quod effectus constanter sint aperti, ut nusquam desint dum volunt, quia absque his foret amor sicut vena obturata fontis; 結果(効果)☆は変わらずに開かれている、欲する時、決して欠けないように、なぜなら、これらなしに愛は泉のふさがれた出口(流出口)ようになるであろうから


effectusは「結果、効果」という意味ですが、「実現、実行」というニュアンスもあり、ここではこの訳語がよいと思えます。


effectus illam aperit, et facit perennitatem, et quoque conjunctionem ut fiant sicut una caro, nam vitale viri se addit vitali uxoris, et copulat: その結果(効果)は開く、また永久(永続性)をつくる、そしてまた一つの肉のようになるような結合を〔つくる〕、なぜなら、夫の活力(生命力)が妻の活力(生命力)にそれ自体を加えるから、また親密に結びつける(つなぐ)


dicunt quod deliciae effectuum non possint describi vocibus alicujus linguae in naturali mundo nec cogitari ideis nisi quam spiritualibus, quae tamen non exhauriunt. 彼らは言う、結果(効果)の歓喜は自然界の中の言語の何らかの言葉で述べられることができないこと、観念で考えられることも、霊的なものでないなら、それでもそれ〔霊的な観念〕は余すところなく述べない。


Haec ab angelis mihi dicta sunt. これらのことが天使たちから私に言われた。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』992)


52 姦淫愛が不潔なものから燃える火であり、それはじきに燃え尽き、また冷たさに、そして憎しみに対応する反感に変わることが言われた。けれでも、結婚愛は逆である。これは、善と真理への愛から、また善を行なう快さから、このように主への愛また隣人に対する愛からともされる火である。この火は、その起源から天界のものであり、天界の快さと幸福の状態と正確に同数である無数の快さで満ちている。私は、時たま示されるその愛の中の歓喜と楽しさの数と性質について、それらが数えることも、述べることもできないものである、さらにまた増大とともに永遠に増えている、と言われた。それらの快さの起源は、夫婦が心に関して一つのもの結合されることを欲すること、またこのような結合の中へ天界がそこの主からの善と真理の結合から調和して行動することからである。


 私は、天界の中の天使の結婚について何らかのものを語りたい。


 彼らは、絶え間ない性的能力の中にいる、と言う。行為の後、決して疲労、まして悲しみもなく、しかし、いのちのはつらつさとアニムス()の快活がある夫婦は互いにふところの中で、一つのものに創造されたように夜を過ごす。実行(効果)は、欲する時、決して欠けないように変わらずに開かれている、なぜなら、これらなしに愛はふさがれた泉の流出口のようになるであろうから。その実行(効果)は永続性を開き、つくり、そしてまた一つの肉になるような結合をつくる、なぜなら、夫の活力が妻の活力に加わり、親密に結びつけるから。彼らは、実行(効果)の歓喜は自然界の言語の何らかの言葉で述べられること、霊的なものでないなら観念で考えられることもできないこと、その霊的な観念でもは余すところなく述べことができない、と言う


 これらのことが天使たちから私に言われた。

原典講読『宗教と生活』 53

 

(1) 原文「993番」


  53  Quod amor vere conjugialis in se tot ineffabiles jucunditates ut numeros et voces excedant, contineat, constare etiam potest ex eo, quod ille amor sit fundamentalis omnium amorum caelestium et spiritualium, quoniam homo per illum fit amor; amat enim conjux conjugem ex illo sicut bonum amat verum et verum amat bonum, ita repraesentative sicut Dominus amat caelum et ecclesiam; talis amor non potest existere quam per conjugium, in quo vir est verum et uxor bonum. Cum homo talis amor factus est per conjugium, tunc etiam in amore in Dominum est, et in amore erga proximum, proinde in amore omnis boni, et in amore omnis veri; nam ex homine ut amore non possunt nisi amores omnis generis procedere; inde est quod amor conjugialis sit amor fundamentalis omnium amorum caeli. Nunc quia est amor fundamentalis omnium amorum caeli, est etiam fundamentalis jucundorum et gaudiorum omnium caeli, nam omne jucundum et gaudium est amoris.


Ex his sequitur quod gaudia caelestia in suo ordine et in suis gradibus ex amore conjugiali origines et causas trahant. Ex felicitatibus conjugiorum concludi potest ad infelicitates adulteriorum, quod nempe amor adulterii sit fundamentalis omnium amorum infernalium, quae in se non amores sunt, sed odia; proinde quod amor adulterii sit, ex quo scaturiunt odia omnis generis, tam contra Deum quam contra proximum, in genere contra omne bonum et verum caeli et ecclesiae; inde ei sunt omnes infelicitates; homo enim ex adulteriis fit forma inferni, et ex amore illorum fit imago diaboli, ut prius dictum est. Quod ex conjugiis, in quibus est amor vere conjugialis, omnes jucunditates et felicitates crescant usque ad jucunditates et felicicitates intimi caeli; et quod injucunditates et infelicitates, in conjugiis in quibus amor adulterii regnat, crescant diritate usque ad infimum infernum, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 386).


 


(2) 直訳


Quod amor vere conjugialis in se tot ineffabiles jucunditates ut numeros et voces excedant, contineat, constare etiam potest ex eo, quod ille amor sit fundamentalis omnium amorum caelestium et spiritualium, quoniam homo per illum fit amor; 真に結婚愛は本質的にこのように多くの言い表わすことのできない快さを、数と言葉で越える(上回る)ような、含むことは、このこと(eo)からもまた明らかにすることができる、その愛は天的と霊的なすべての愛の根本的なものであること(quod)、それによって人間は愛になるので。


amat enim conjux conjugem ex illo sicut bonum amat verum et verum amat bonum, ita repraesentative sicut Dominus amat caelum et ecclesiam; というのは、善が真理を愛し、真理が善を愛するように、それ〔愛〕からの結婚の配偶者は、そのように(ita)表象的に〔愛する〕から、主が天界と教会を愛するように(sicut)


talis amor non potest existere quam per conjugium, in quo vir est verum et uxor bonum. このような愛は、結婚を通して以外に存在するようになることができない、その中で夫は真理であり、また妻は善。


Cum homo talis amor factus est per conjugium, tunc etiam in amore in Dominum est, et in amore erga proximum, proinde in amore omnis boni, et in amore omnis veri; 人間が結婚を通してこのような愛とされるとき、その時、主への愛の中にもまたいる、また隣人に対する愛の中に、それゆえに、すべての善の愛の中に、またすべての真理の愛の中に。


nam ex homine ut amore non possunt nisi amores omnis generis procedere; なぜなら、愛としての人間からすべての種類の愛でないなら発出することができないから。


inde est quod amor conjugialis sit amor fundamentalis omnium amorum caeli. ここからである、結婚愛は天界のすべての愛の根本的な愛であること。


Nunc quia est amor fundamentalis omnium amorum caeli, est etiam fundamentalis jucundorum et gaudiorum omnium caeli, nam omne jucundum et gaudium est amoris. そこで、天界のすべての愛の根本的な愛であるので、天界のすべての快さと楽しさの根本的なものでもある、なぜなら、すべての快さと楽しさは愛のものであるから。


Ex his sequitur quod gaudia caelestia in suo ordine et in suis gradibus ex amore conjugiali origines et causas trahant. これらから、~ということになる、天界の楽しさはその秩序の中とその段階の中で、結婚愛から起源と原因を得ている〔こと〕。


Ex felicitatibus conjugiorum concludi potest ad infelicitates adulteriorum, quod nempe amor adulterii sit fundamentalis omnium amorum infernalium, quae in se non amores sunt, sed odia; 結婚の幸福から姦淫の不幸へ結論づける(証明する)ことができる、すなわち、姦淫愛は地獄のすべての愛の根本的なものであること、それは本質的に愛ではない、しかし、憎しみ。


proinde quod amor adulterii sit, ex quo scaturiunt odia omnis generis, tam contra Deum quam contra proximum, in genere contra omne bonum et verum caeli et ecclesiae; それゆえに、姦淫愛である、それからすべての種類の憎しみがわき出てくる、神に反する〔もの〕も隣人に反する〔もの〕も、全般的に天界と教会のすべての善と真理に反する〔もの〕。


inde ei sunt omnes infelicitates; ここから彼にすべての不幸がある。


homo enim ex adulteriis fit forma inferni, et ex amore illorum fit imago diaboli, ut prius dictum est. というのは、人間は姦淫から地獄の形になるから、またその愛から悪魔の()になる、前に言われたように。


Quod ex conjugiis, in quibus est amor vere conjugialis, omnes jucunditates et felicitates crescant usque ad jucunditates et felicicitates intimi caeli; 結婚から、それらの中に真に結婚愛がある、すべての快さと幸福が最内部の天界の快さと幸福にまでも増すこと。


et quod injucunditates et infelicitates, in conjugiis in quibus amor adulterii regnat, crescant diritate usque ad infimum infernum, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 386). また、不快と不幸が、結婚の中、それらの中に姦淫が支配している、最も低い地獄にまでも恐るべき性質で増すこと、著作『天界と地獄』(386)に見られる。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』993)


53 真の結婚愛は、数と言葉で上回るようなこのように言い表わすことのできない多くの快さを、本質的に含むことは、その愛は天的と霊的なすべての愛の根本的なものであることからもまた明らかにすることができる、それによって人間は愛になるからである。というのは、善が真理を愛し、真理が善を愛するように、その愛からの結婚の配偶者は、主が天界と教会を愛するようにそのように表象的に愛するから。このような愛は、結婚を通してしか存在するようになることができない、その中で夫は真理、妻は善である。人間が結婚を通してこのような愛とされるとき、その時、さらにまた、主への愛の中に、また隣人に対する愛の中に、それゆえに、すべての善の愛の中に、またすべての真理の愛の中にもいる。なぜなら、愛としての人間からは、すべての種類の愛でないなら発出することができないから。ここから、結婚愛は天界のすべての愛の根本的な愛である。


 そこで、天界のすべての愛の根本的な愛であるので、天界のすべての快さと楽しさの根本的なものでもある、なぜなら、すべての快さと楽しさは愛のものであるから。これらから、天界の楽しさはその秩序の中とその段階の中で、結婚愛から起源と原因を得ていることがいえる。


 結婚の幸福から姦淫の不幸を証明することができる、すなわち、姦淫愛は地獄のすべての愛の根本的なものであり、それは本質的に愛ではなく、しかし、憎しみであることである。それゆえ、姦淫愛からは、神に反し、同じく隣人に反し、全般的に天界と教会のすべての善と真理に反するすべての種類の憎しみがわき出てくる。ここから彼にすべての不幸がある。というのは、前に言われたように、人間は姦淫から地獄の形になり、またその愛から悪魔の()になるから。


真の結婚愛がある結婚から、すべての快さと幸福が最内部の天界の快さと幸福にまでも増すこと、また、姦淫が支配している結婚の中で、不快と不幸が最も低い地獄にまでも恐るべき性質で増すことが、著作『天界と地獄』(386)に見られる。