(1) 原文
24. Omnis homo, tametsi nescit, cogitat de coetu sicut de homine; quare etiam percipit illico cum dicitur quod rex sit caput et subditi corpus, tum cum dicitur quod is et ille talis sit in communi corpore, hoc est, in regno. Simile est cum spirituali corpore sicut cum civili; spirituale corpus est ecclesia, ejus caput est Deus Homo. Inde patet qualis in hac perceptione appareret ecclesia ut homo, si non unus Deus Creator et Sustentator universi cogitaretur, sed pro uno plures; appareret in perceptione illa sicut unum corpus super quo plura capita, ita non sicut Homo, sed sicut monstrum. Si diceretur, quod capitibus illis una essentia sit, et quod per id simul faciant unum caput, non potest alia idea inde resultare, quam quod vel uni capiti plures facies sint, vel quod pluribus capitibus una facies sit; ita ecclesia in perceptione sisteretur deformis: cum tamen Deus unus est Caput, et ecclesia est corpus, quod a nutu Capitis, et non a se, agit, ut quoque fit in homine. Inde quoque est, quod non nisi quam unus rex in uno regno sit; plures enim distraherent, at unus potest continere.
(2) 直訳
Omnis homo, tametsi nescit, cogitat de coetu sicut de homine; すべての人間は、たとえ知らなくても(気づかなくても)、集団について人間についてのように考える。
quare etiam percipit illico cum dicitur quod rex sit caput et subditi corpus, tum cum dicitur quod is et ille talis sit in communi corpore, hoc est, in regno. それゆえ、さらにまたすぐさま認める、国王は頭である、また臣民は身体であること言われるとき、さらにこの者とその者はこのようなものであると言われるとき、共有の身体の中で、すなわち、王国の中。
Simile est cum spirituali corpore sicut cum civili; 霊的な身体の場合に同様である、市民の〔身体〕の場合のように。
spirituale corpus est ecclesia, ejus caput est Deus Homo. 霊的な身体は教会である、その頭は神人間である。
Inde patet qualis in hac perceptione appareret ecclesia ut homo, si non unus Deus Creator et Sustentator universi cogitaretur, sed pro uno plures; ここから明らかである、この知覚の中で人間として見られる教会がどのようなものか、もし、宇宙の創造者で支持者(維持者)〔である〕唯一の神が考えられないで、しかし、一つの代わりに多くのもの。
appareret in perceptione illa sicut unum corpus super quo plura capita, ita non sicut Homo, sed sicut monstrum. その知覚の中に見られる、一つの身体、その上に多くの頭のように、このように人間のようではなく、しかし、怪物のように。
Si diceretur, quod capitibus illis una essentia sit, et quod per id simul faciant unum caput, non potest alia idea inde resultare, quam quod vel uni capiti plures facies sint, vel quod pluribus capitibus una facies sit; もし言われるなら、それらの頭に一つの本質があること、そしてそれ〔本質〕によって一緒に一つの頭をつくること、ここから他の考え(観念)は(結果として)生じることはできない、あるいは一つの頭に多くの顔があること、あるいは多くの頭に一つの顔があること以外の。
ita ecclesia in perceptione sisteretur deformis: こうして教会は知覚の中で醜さが示される。
cum tamen Deus unus est Caput, et ecclesia est corpus, quod a nutu Capitis, et non a se, agit, ut quoque fit in homine. それでも一つの神が頭である、そして教会が身体であるとき、頭の指図(意向)から、そしてそれ自体からでなく、行動すること、人間の中でもまた生じるように。
Inde quoque est, quod non nisi quam unus rex in uno regno sit; ここからもまたである、一つの王国の中に一人の国王以外にでないならないこと。
plures enim distraherent, at unus potest continere. なぜなら、多くのもの〔国王〕は引き離すから、そして一つ〔国王〕は保つことができる。
(3) 訳文
24. すべての人間は、たとえ気づかなくても、集団について人間のように考えている。さらにまた、それゆえ、国王は頭であり臣民は身体である、と言われるとき、さらにあの者やこの者は共有の身体の中で、すなわち、王国の中で、このようであると、言われるとき、すぐさま認める。霊的な身体の場合も、市民としての身体の場合と同様である。霊的な身体は教会であり、その頭は神人間である。ここから、このことを知覚するとき、もし、宇宙の創造者で維持者である唯一の神でなく、一つに代わって多くの神が考えられるとき、人間として見られる教会がどのようなものとなるか、明らかである。このとき(知覚の中で)、一つの身体の上に多くの頭があるように、人間のようではなく、怪物のように見られる。もし、それらの頭に一つの本質があり、そしてその本質によってともに一つの頭をつくる、と言われるなら、ここからは結果として、一つの頭に多くの顔があるかあるいは多くの頭に一つの顔があること以外の考えが生じるはずがない。こうして(この知覚の中で)教会は醜ものとして示される。それでも、一つの神が頭であり、教会が身体であるとき、人間の中でも生じるように、頭の指図から、そしてその身体自体からでなく、行動する。またここから、一つの王国の中に国王は一人でなくてはならない。なぜなら、〔王国は〕多く国王により引き離され、一人の国王により保たれることができるから。
月: 2009年8月
原典講読『神の愛と知恵』 25, 26, 27
(1) 原文
25. Simile foret in ecclesia per universum terrarum orbem sparsa, quae communio vocatur, ex eo quod sicut unum corpus sub uno Capite sit. Notum est, quod caput regat corpus sub se ad nutus; in capite enim residet intellectus et voluntas, et ex intellectu et voluntate agitur corpus, usque adeo ut corpus sit modo obedientia. Corpus non potest agere aliquid nisi ex intellectu et voluntate in capite; similiter homo ecclesiae nisi ex Deo. Apparet sicut corpus agat ex se; ut sicut manus et pedes in agendo moveant se ex se, et sicut os et lingua in loquendo vibrent se ex se; cum tamen ne hilum ex se, sed ex affectione voluntatis et inde cogitatione intellectus in capite. Cogita tunc si uni corpori plura capita forent, et unumquodvis caput sui juris esset ex suo intellectu et ex sua voluntate, an subsistere possit corpus: inter illa unanimum non dabile est, quale est unius capitis. Sicut est in ecclesia, ita est in caelis, quod ex myriadibus myriadum angelorum consistit; nisi omnes et singuli spectarent ad unum Deum, decideret unus ab altero, et caelum dissolveretur. Quare si angelus caeli modo cogitat de pluribus diis, illico disparatur; ejicitur enim in ultimum finem caelorum, ac decidit.
(2) 直訳
Simile foret in ecclesia per universum terrarum orbem sparsa, quae communio vocatur, ex eo quod sicut unum corpus sub uno Capite sit. 教会の中で同様であったらよかった☆、全地球を通して広がった、それは〔聖徒の〕交わりと呼ばれる、そのことから、一つの頭の下の身体であるようなこと。
☆ 接続法未完了foretが使われているので、著者の願望が意図されています。柳瀬訳「・・・言われるであろう」は文意としてやや変ですし、誤訳といえます。長島訳「・・・もそうです」はこのことを完全に無視しています。
Notum est, quod caput regat corpus sub se ad nutus; よく知られている、頭は身体を支配すること、その自体の下に指図へ向けて。
in capite enim residet intellectus et voluntas, et ex intellectu et voluntate agitur corpus, usque adeo ut corpus sit modo obedientia. なぜなら、頭の中に理解力と意志があるから、そして理解力と意志から身体は働きかけられる、身体は単に従順なものであるように(これほど)までも。
Corpus non potest agere aliquid nisi ex intellectu et voluntate in capite; 身体は何も行なうことができない、頭の中の理解力と意志からでないなら。
similiter homo ecclesiae nisi ex Deo. 同様に教会の人間は神からでないなら。
Apparet sicut corpus agat ex se; 身体はそれ自体から行なうように見える。
ut sicut manus et pedes in agendo moveant se ex se, et sicut os et lingua in loquendo vibrent se ex se; 例えば、動いている手と足はそれ自体から動いているように〔見える〕、また話している口と舌はそれ自体からゆり動くように。
cum tamen ne hilum ex se, sed ex affectione voluntatis et inde cogitatione intellectus in capite. そのときそれでも、それ自体から〔では〕少しもない、しかし、頭の中の意志の情愛とここから理解力の思考から〔動く〕。
Cogita tunc si uni corpori plura capita forent, et unumquodvis caput sui juris esset ex suo intellectu et ex sua voluntate, an subsistere possit corpus: そのとき考えよ、もし一つの身体に多くの頭があったなら、そしてそれぞれの頭がその理解力とその意志から自分自身で管理しているなら、身体は存続することができるか。
inter illa unanimum non dabile est, quale est unius capitis. それらの間に合意(一致)はありえない、一つの頭のものであるようなもの。
Sicut est in ecclesia, ita est in caelis, quod ex myriadibus myriadum angelorum consistit; 教会の中のようである、そのようである天界の中で、天使たちの一万の一万から成り立つこと。
nisi omnes et singuli spectarent ad unum Deum, decideret unus ab altero, et caelum dissolveretur. すべてのものと個々のものが唯一の神に目を向けないなら、一つは他のものにより離反する、そして天界は分解する。
Quare si angelus caeli modo cogitat de pluribus diis, illico disparatur; それゆえ、もし天界の天使が多くの神について考えるなら、直ちに消える(追い散らされる)☆。
☆ disparorは「消える」の意味です。柳瀬訳「分離される」、長島訳「分けられる」では正確なニュアンスを反映していません。
ejicitur enim in ultimum finem caelorum, ac decidit. なぜなら、天界の最も外部の端に追い払われるから、そして落ちる。
(3) 訳文
25. 全地球へ広がり、 一つの頭の下の身体であるようなものであることから、〔聖徒の〕交わりと呼ばれる教会も同様でありたかった。頭がその指図のもとに身体を支配することは、よく知られている。なぜなら、頭の中に理解力と意志があり、身体は単に従順なものであるようにまでも、理解力と意志により働きかけられるから。身体は、頭の中の理解力と意志からでないなら、何も行なうことができず、教会の人間も、神からでないなら同様である。身体は、それ自体から動いているように見える。例えば、動いている手足はそれ自体から動いているように、また話している口と舌はそれ自体から動いているようである。そのときそれでも、それ自体からでは少しもなく、頭の中の意志の情愛とここからの理解力の思考から動いている。そのとき、もし一つの身体に多くの頭があり、それぞれの頭がその理解力とその意志から管理しているなら、身体が存続することができるか、考えてみよ。それらの間に、一つの頭からのものであるような一致はありえない。教会の中のように、多くの天使たちから成り立つ天界の中もそのようである。すべてと個々の者が唯一の神に目を向けないなら、互いに離反し、天界は分解する。それゆえ、もし天界の天使が多くの神について考えるなら、直ちに消える。なぜなら、天界の最も外部の端に追い払われ、落ちるから。
(1) 原文
26. Quoniam universum caelum et omnia caeli ad unum Deum se referunt, ideo loquela angelica talis est, ut per quendam concentum ex concentu caeli fluens desinat in unum; indicium quod illis impossibile sit cogitare nisi unum Deum; loquela enim est ex cogitatione.
(2) 直訳
Quoniam universum caelum et omnia caeli ad unum Deum se referunt, ideo loquela angelica talis est, ut per quendam concentum ex concentu caeli fluens desinat in unum; 全天界と天界のすべてのものは唯一の神に関係するので、それゆえ、天使の話し方はこのようである、天界の調和(一致)から流れ出るある種の調和(一致)によって、一つの中に(結果が)終わる☆ような。
☆ 天使たちの話し方は、(天使によってさまざまでも)「一つに終わる」とは、どういうことでしょうか。このままでもわかる気がしますが、おそらくある一定の「表現」で終わる、という意味でしょう。その表現から「調和・一致」を天使たちは感じ取っているのでしょう。
indicium quod illis impossibile sit cogitare nisi unum Deum; しるし(証拠)、彼らに唯一の神以外に考えることが不可能であること。
loquela enim est ex cogitatione. なぜなら、話し方は思考からであるから。
(3) 訳文
26. 全天界と天界のすべてのものは唯一の神に関係するので、それゆえ、天使の話し方は、天界の調和から流れ出るある種の一致によって、一つの表現形式に終わり、唯一の神以外に考えることが彼らに不可能であることのしるしとなっている。なぜなら、話し方は思考からのものであるから。
(1) 原文
27. Quis, cui integra ratio est, non percipiet, quod Divinum non dividuum sit? tum quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii non dentur? Si alius, cui ratio non est, diceret quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii dabiles sint, modo una eadem essentia sit illis, et quod per id unus Infinitus, Increatus, Omnipotens et Deus sit, annon una eadem essentia est unum idem? et unum idem pluribus non datur. Si diceretur, quod unum sit ab altero, tunc ille qui est ab altero non est Deus in se, et tamen Deus in Se est Deus a quo omnia (videatur supra n. 16).
(2) 直訳
Quis, cui integra ratio est, non percipiet, quod Divinum non dividuum sit? だれが、その者に正しい理性がある、神性が分割されないことを知覚しないか?
tum quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii non dentur? さらに、多くの無限(なる)者、創造されない者、全能(なる)者そして神々は存在しないこと?
Si alius, cui ratio non est, diceret quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii dabiles sint, modo una eadem essentia sit illis, et quod per id unus Infinitus, Increatus, Omnipotens et Deus sit, annon una eadem essentia est unum idem? もし、他の者が、その者に理性がない、多くの無限(なる)者、創造されない者、全能(なる)者そして神々が存在可能であることを言うなら、一つの同じ本質がそれらにあるかぎりは(さえすれば)、そしてそれによって唯一の無限(なる)者、創造されない者、全能(なる)者そして神が存在すること、一つの同じ本質は一つの同じものではないのか?
et unum idem pluribus non datur. そして一つの同じものは多くのものに存在しない。
Si diceretur, quod unum sit ab altero, tunc ille qui est ab altero non est Deus in se, et tamen Deus in Se est Deus a quo omnia (videatur supra n. 16). もし、一つのものは他のものから存在することを言われるなら、その時、それは、他のものから存在するもの、本質的に神ではない、そしてそれでも本質的に神は、その方からすべてのもの〔が存在する〕神である(上の16番に見られる)。
(3) 訳文
27. 正しい理性をもつ者で、だれが、神性が分割されないことを、また、多くの無限なる者、創造されない者、全能なる者、そして神々が存在しないことを知覚しないか? もし、理性をもたない者が、唯一の同じ本質があるかぎり、多くの無限なる者、創造されない者、全能なる者、そして神々が存在可能である、そしてそれによって唯一の無限なる者、創造されない者、全能なる者、そして神が存在する、と言うなら、〔その〕唯一の同じ本質とは唯一の同じものではないのか? そして唯一の同じものは、多くのものに存在しない。もし、一つのものは他のものから存在する、と言うなら、その時、他のものから存在するそれは本質的に神ではない。それでも、本質的に神は、その方からすべてのものが存在する神であられる(前の16番に見られる)。
スヴェーデンボリ遺稿『新教会の教会史』
これはスヴェーデンボリ研究の個人誌『荒野』第1号(1997年1月)に掲載したものです。ここで「原典講読」の形に改め、手直しして、このブログに掲載します。
底本はThe Swedenborg SocietyのSmall Thological Work and Letters です。そこにある本文批評の原注は煩わしくなるので(原則的に)割愛します。
OPUS POSTHUMUM EMANUELIS SWEDENBORGII
HISTORIA ECCLESIASTICA NOVAE ECCLESIAE
スヴェーデンボリ遺稿『新教会の教会史』
はじめに
この手記が1770年の後半に(『真のキリスト教』出版のため)ストックホルムからアムステルダムへ向かう馬車か船の中で書かれたことはほぼ確実です。それでところどころ極めて判読し辛くなっていて、編者としてはここに復元したものに確信はありません。さらに,スヴェーデンボリ自身のためのおおまかな草稿であったため、後から修正したであろう誤りがあり(「経験」について述べた項目4の番号付けは混乱しています)、最終的な作品なら避けたであろう粗雑さが見られます(例えば項目2の「そこには使徒信条があった」)。原文はストックホルムの王立科学アカデミーにあります。
(1) 本文
1 Quod nova Historia Ecclesiastica describenda sit, quia nunc est adventus Domini, praedictus apud Matthaeum xxiv.
2 Quod alia Ecclesia fuerit ante Concilium Nicaenum quando erat Symbolum Apostolicum, quod exscribetur.
Quod alia post Concilium Nicaenum, ac porro postquam Symbolum Athanasianum conscriptum est.
Quod cardo Ecclesiae versus sit de Deo Triuno et de Domino, imprimis de tribus personis ab aeterno.
3 Recenseantur libri a Domino per me scripti ab initio usque ad hodie.
4 Quod talis ibi scriptura sit ut luceat coram illis qui credunt in Dominum, et novam revelationem, at quod obscura sit, et nullius momenti illis qui illa negant, ac qui non in favore illorum sunt propter varias causas externas.
Experientiae quod talis scriptura sit: 1 Ex censoribus librorum Hollandiae convocatis in mundo spirituali, quorum unus dixit cum legerat, quod sint dignissimi prae omni libro alio praeter Verbum, et alius qui dixit quod nihil videat in illis nisi talia quae futilia, mera phantastica,et sic ut nullius momenti rejicienda. 2 In Anglia similiter, quod missi ad academias quia ordo Ecclesiasticus illa rejecit. 3 Ab illis in Göthoburgo, Bejer et Rosen et aliis, tum quoque quidam viderunt magnalia Dei, quidam vero nihil viderunt nisi dolos, quidam nihil quicquam. 4 In Svecia a Filenio, aliter ab aliis, qui forte nominandi. 5★★★ 6 Quod simile evenit in Svecia apud illum qui historiam literarum scribit. 7 Praeter alibi.
5 Oetinger in Würtemburg, ex ejus epistola.
6 De Göttingen―
7 Quod cum edita est SUMMARIA EXPOSITIO, apparuerit coelum angelicum ab oriente ad occidentem, a meridie in septentrionem, purpureum cum pulcherrimis floribus; hoc coram me et coram
regibus Daniae, et aliis; alia vice sicut flammeum, pulchre.
8 Quod inscriptum libris, Adventus Domini, omnibus in mundo spirituali, ibid. ex mandato duobus exemplaribus in Hollandia idem inscripsi.
5★★★ illegigibile multum A; Quod cum certus legeret scripta typis impressa, apparuerint sicut futilia, id dum argus et sinister adstierunt, aliter cum alii W
(記号「A」は「手記原稿」、「W」は「ウスター版」を意味します)
(2) 直訳
1 Quod nova Historia Ecclesiastica describenda sit, quia nunc est adventus Domini, praedictus apud Matthaeum xxiv. 1 教会の新しい歴史が述べられなくてはならない、「マタイ」第24章に予言されている主の来臨は今だからである。
2 Quod alia Ecclesia fuerit ante Concilium Nicaenum quando erat Symbolum Apostolicum, quod exscribetur. 2 ニケア公会議以前は別の教会であった、その時、使徒信条があった、これを書き出そう。
Quod alia post Concilium Nicaenum, ac porro postquam Symbolum Athanasianum conscriptum est. ニケア公会議の後では別の〔教会であり〕、そしてさらにアタナシウス信条が書かれた後では。
Quod cardo Ecclesiae versus sit de Deo Triuno et de Domino, imprimis de tribus personis ab aeterno. 神の三一性と主についての教会の主要な点は変えられた、特に永遠からの三人格について。
3 Recenseantur libri a Domino per me scripti ab initio usque ad hodie. 3 主により私を通して書かれた本を列挙しよう、始めから今日までの。
4 Quod talis ibi scriptura sit ut luceat coram illis qui credunt in Dominum, et novam revelationem, at quod obscura sit, et nullius momenti illis qui illa negant, ac qui non in favore illorum sunt propter varias causas externas. 4 そこに書かれたものはこのようなものである、主と新しい啓示を信じる者の前では輝くような、そして彼らに暗く、取るに足りないものであること、それらを否定し、それらに好意を持たなかった者、いろいろな外的な理由のために。
Experientiae quod talis scriptura sit: このように書かれたものであったことの経験―
1 Ex censoribus librorum Hollandiae convocatis in mundo spirituali, quorum unus dixit cum legerat, quod sint dignissimi prae omni libro alio praeter Verbum, et alius qui dixit quod nihil videat in illis nisi talia quae futilia, mera phantastica,et sic ut nullius momenti rejicienda. (1) 霊界で呼び集められたオランダ人の文書検閲官から、これらを一人の者が読んだとき、みことばを除いて、他のどんな本よりも〔これらには〕最も価値がある、と言った。また別の者は、これらの中には、くだらないもの、単なる幻想のようなもの以外に何も見られない、無意味なものとして拒絶すべきだ、と言った。
2 In Anglia similiter, quod missi ad academias quia ordo Ecclesiasticus illa rejecit. (2) イギリスでも同様であり、〔それらは〕大学に送られ、聖職者階級がそれらを拒否したからである。
3 Ab illis in Göthoburgo, Bejer et Rosen et aliis, tum quoque quidam viderunt magnalia Dei, quidam vero nihil viderunt nisi dolos, quidam nihil quicquam. (3) イェーテボリにいる彼らにより、バイエル、ローセン、その他。そのときもまた、ある者は神の偉大な業を見たが、ある者は実に欺瞞以外に何も見ず、ある者はまったく何も〔見なかった〕。
4 In Svecia a Filenio, aliter ab aliis, qui forte nominandi. (4) スウェーデンではフィレニウスによって、他の者らにより異なって、おそらく、その者らの名前を上げるべきであろう。
5★★★ (5) ……☆
6 Quod simile evenit in Svecia apud illum qui historiam literarum scribit. (6) 同様のことがスウェーデンで、文学の歴史を書いている者に起こった。
7 Praeter alibi. (7) 他のところでさらに多く〔の者〕に。
5 Oetinger in Würtemburg, ex ejus epistola. 5 ヴュルテンブルクのエティンゲルについて、彼の手紙から。
6 De Göttingen― 6 ゲッティンゲンについて―
7 Quod cum edita est SUMMARIA EXPOSITIO, apparuerit coelum angelicum ab oriente ad occidentem, a meridie in septentrionem, purpureum cum pulcherrimis floribus; 7 『要約解説』が出版された時、天界に、東から西まで、南から北へ、最も美しい深紅の花が現われた。
hoc coram me et coram regibus Daniae, et aliis; これは私の前で、デンマーク王の前で、その他の者〔の前で起こった〕。
alia vice sicut flammeum, pulchre. 他のときには、あたかも炎のように、美しく。
8 Quod inscriptum libris, Adventus Domini, omnibus in mundo spirituali, ibid. ex mandato duobus exemplaribus in Hollandia idem inscripsi. 8 霊界のすべての本に「主の来臨」と書かれている。同書に命令によって、オランダで二つの写し(本)に同じものを書いた。☆☆
* * * * *
注☆ 判読不能により省略。しかしウスター版には次のようにあります。
5★★★ illegigibile multum A; Quod cum certus legeret scripta typis impressa, apparuerint sicut futilia, id dum argus et sinister adstierunt, aliter cum alii W 大いに判読できない、手記原稿。〔私に〕あるものが読まれるとき、活字で印刷された文書、〔それらが〕無益なものに見えた、このことは抜け眼なく、悪い者がそばに立っている(?)間に、〔このことは〕他の者には異なる、ウスター。
注☆☆ シグステッド著『スヴェーデンボリ叙事詩』375ページ参照。そこには,『要約解説』の一冊が発見され、その表紙の裏側にHic Liber est Adventus Domini, Scriptum ex Mandato.「この本は主の来臨である,命令により書かれた」と書かれています。
* * * * *
(3) 翻訳:スヴェーデンボリ遺稿「新教会の教会史」
1.教会の新しい歴史が述べられなくてはならない。「マタイ」第24章に予言されている主の来臨は今だからである。
2.ニケア公会議以前は別の教会であり、そこには使徒信条があった。これを書き出そう。ニケア公会議の後では、またさらにアタナシウス信条が作成された後では別の教会であり、神の三一性と主についての教会の主要な点は、特に永遠からの三人格については変えられた。
3.主により私を通して書かれた本を列挙しよう,始めから今日までの。
4.そこに書かれたものは、主と新しい啓示を信じる者の面前では明るく,いろいろな外的な理由からこれを否定し,好意を持たなかった者には、暗く、無意味といったものである。
このように書かれたものであったことの経験―
(1)霊界で呼び集められたオランダ人の文書検閲官から、これらを一人の者が読んだとき、みことばを除いて,他のどんな本よりも〔これらには〕最も価値がある、と言った。また別の者は、これらの中には、くだらないもの、単なる幻想のようなもの以外に何も見られない、無意味なものとして拒絶すべきだ、と言った。
(2)イギリスでも同様であり、〔それらは〕大学に送られ、聖職者階級がそれらを拒否したからである。
(3)イェーテボリにいるバイエル、ローセン、その他の者により。そのときもまた、ある者は神の偉大な業を見たが、ある者は実に欺瞞以外に何も見ず、ある者はまったく何も見なかった。
(4)スウェーデンではフィレニウスによって。他の者らにより異なって見られた.おそらく,その者らの名前を上げるべきであろう。
(5)……(判読不能により省略、「直訳」参照)
(6)同様のことがスウェーデンで、文学の歴史を書いている者に起こった.
(7)他のところでさらに多くの者に。
5.ヴュルテンブルクのエティンゲルについて、彼の手紙から。
6.ゲッティンゲンについて―
7.『要約解説』が出版された時、天界に、東から西まで、南から北へ、最も美しい深紅の花が現われた。これは私の前で,デンマーク王の前で,その他の者の前で起こった。他のときにはあたかも炎のように,美しく。
8.霊界のすべての本には「主の来臨」と書かれている.同書に命令によって、オランダで二つの写し(本)に同じものを書いた。
原典講読『神の愛と知恵』 28, 29
QUOD IPSA DIVINA ESSENTIA SIT AMOR ET SAPIENTIA.
神的な本質そのものは愛と知恵であること。
(1) 原文
28. Si colligis omnia, quaecunque nosti, et mittis illa sub mentis tuae intuitionem, et in aliqua spiritus elevatione scrutaris quid universale omnium est, non potes concludere aliud quam quod sint Amor et Sapientia; sunt enim illa duo essentialia omnium vitae hominis; omne civile ejus, omne morale ejus, et omne spirituale ejus, a duobus illis pendent, absque illis duobus non sunt aliquid. Similiter omnia vitae Hominis compositi, qui est, ut prius dictum est, societas major et minor, regnum et imperium, ecclesia, et quoque caelum angelicum. Deme illis amorem et sapientiam, et cogita num sint aliquid, et deprehendes quod absque illis, ut ex quibus, sint nihil.
(2) 直訳
Si colligis omnia, quaecunque nosti, et mittis illa sub mentis tuae intuitionem, et in aliqua spiritus elevatione scrutaris quid universale omnium est, non potes concludere aliud quam quod sint Amor et Sapientia; もし、あなたがすべてのものを集めるなら、知られているどんなものでも、そしてそれらをあなたの心の熟慮の下に入れるなら、また何らかの霊の高揚の中で、あなたがすべてのものの普遍的なものは何か調べるなら、あなたは愛と知恵であること以外の何かを結論することはできない。
sunt enim illa duo essentialia omnium vitae hominis; なぜなら、それらは人間のいのち(生活)のすべてのものの二つの本質であるから。
omne civile ejus, omne morale ejus, et omne spirituale ejus, a duobus illis pendent, absque illis duobus non sunt aliquid. 彼の市民的なすべてのもの、彼の道徳的なすべてのもの、また彼の霊的なすべてのものは、それら二つのものによる、それら二つのものなしに何ものでもない。
Similiter omnia vitae Hominis compositi, qui est, ut prius dictum est, societas major et minor, regnum et imperium, ecclesia, et quoque caelum angelicum. 構成された「人間」のいのち(生活)も同様〔である〕、それは、以前に言われたように、大きな社会や小さな〔社会〕、王国や帝国、教会、さらにまた天使の天界である。
Deme illis amorem et sapientiam, et cogita num sint aliquid, et deprehendes quod absque illis, ut ex quibus, sint nihil. これらから愛と知恵を取り去れ、そして何ものかどうか考えよ、するとあなたは気づくであろう、それらなしに、それらからのような、何もないこと。
(3) 訳文
28. もし、あなたが知られているどんなものでもすべてのものを集め、そしてそれらを心で、また何らかの霊の高揚の中で熟慮し、すべてのもので普遍的なものは何かを調べるなら、あなたは愛と知恵であること以外に何かを結論することはできない。なぜなら、それらは人間のすべてのいのち(生活)の二つの本質であるから。彼の市民的なすべてのもの、道徳的なすべてのもの、また彼の霊的なすべてのものは、それら二つのものにより、それら二つのものがなくては何ものでもない。前に言われたように、大きな社会や小さな社会、王国や帝国、教会、さらにまた天使の天界である構成された「人間」のいのち(生活)も同様である。それらのものから愛と知恵を取り去り、それが何ものかどうか考えよ、するとあなたは、その起源としてのそれらなしに、何ものでもないこと気づくであろう。
(4) この世の本質的根元は「愛と知恵」であること
スヴェーデンボリ神学をご存知なら、本書を読んだことのある人なら、このことをいまさら言うまでないであろう。「この世を構成している根元は何だろうか?」と思ったことがあると思う。そしてその答えがこれである。世の中にあるものを見渡すとき、このことに気づく。たとえば「車」を考えてみる。最初はなかった。だれかが「便利な乗り物を作ろう」と思ったはずである。そのとき「愛」があった。いろいろな愛が考えられるが、例えば「乗り心地のよい快適な車をつくって、人に喜んでもらおう」という愛である。そしてそれだけでは車はできず、いろいろ工夫を重ねる、すなわち「知恵」がある。それで車はそのような愛と知恵の結晶である。もちろん、鉄やその他の材料を使うが、本質を問題としている。何でもよい、酒なら、美味しい酒を造りたい、飲んでもらいたい、という愛と知恵の結晶である。そしてその愛と知恵のそのまた根元が神からの愛と知恵である。悪ならそれは悪魔の愛と悪魔の知恵からのものである。また、これは言葉を変えれば「目的と方法」といえる。目的が愛であり、その方法が知恵である。あなたの生きる目的は何? そしてそのための方法は? こう考えれば、愛と知恵がいのち(生活)の根本である、とわかる。
(1) 原文
29. Quod in Deo sit Amor et simul Sapientia in ipsa sua essentia, a nemine negari potest; amat enim omnes ex Amore in Se, et ducit omnes ex Sapientia in Se. Universum etiam creatum ex ordine spectatum, est ita plenum sapientia ex amore, ut dicas omnia in complexu illam ipsam esse; sunt enim indefinita in tali ordine, successive et simultanee, ut simul sumpta unum faciant. Ex eo et non aliunde est, quod contineri et in perpetuum conservari possint.
(2) 直訳
Quod in Deo sit Amor et simul Sapientia in ipsa sua essentia, a nemine negari potest; 神の中に愛と一緒に知恵があること、その本質そのものの中に、だれからも、否定されることはできない。
amat enim omnes ex Amore in Se, et ducit omnes ex Sapientia in Se. なぜなら、すべての者をご自分の中の(本質的に)☆愛から愛するから、またすべての者をご自分の中の(本質的に)☆知恵から導く。
☆ in seは熟語として「本質的に」の意味がありますが、ここでは文脈から「自分自身・それ自体の中の」の意味でしょう。
Universum etiam creatum ex ordine spectatum, est ita plenum sapientia ex amore, ut dicas omnia in complexu illam ipsam esse; さらにまた秩序から眺められた創造された宇宙☆は、このように愛からの知恵に満ちている、あなたが全体としてすべてのものはそれら〔愛と知恵〕そのものであることと言うような。
☆ この部分の長島訳「全宇宙は、一定の秩序をめざして造られています」は、まるででたらめです。
sunt enim indefinita in tali ordine, successive et simultanee, ut simul sumpta unum faciant. なぜなら、このような秩序の中に無限のものが存在するから☆、連続的にまた同時に、同時に一緒に取られて一つとなるように。
☆ この部分の長島訳「秩序の点では、不定ですが」とは意味不明の言葉です。
Ex eo et non aliunde est, quod contineri et in perpetuum conservari possint. このことからそして別の出所でない〔から〕である☆、保たれることそして永続的に存在を保たれることができること。
☆ この部分の長島訳「内部包括的で」とはやはり意味不明の言葉です。この29番後半の長島訳は訳文だけを読めば、それなりの内容となっていますが、それは著者の意図する内容とは異なっています。自由訳の典型でしょう。
(3) 訳文
29. 神の本質そのものの中に愛と一緒に知恵があることは、だれからも否定されることはできない。なぜなら、すべての者をご自分の中の愛から愛し、またすべての者をご自分の中の知恵から導かれるから。さらにまた秩序から眺めた創造された宇宙は、あなたが全体としてすべてのものは愛と知恵そのものである、と言うようにも、愛からの知恵に満ちている。なぜなら、このような秩序の中に、連続的にまた同時に、一緒に取られて一つとなるようにして、無限のものが存在するから。このことだけから、保たれ、永続的に存在することができるのである。
原典講読『神の愛と知恵』 30, 31, 32, 33
(1) 原文
30. Ex eo, quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod homini binae facultates vitae sint, ex quarum una est illi intellectus, et ex altera est illi voluntas. Facultas ex qua intellectus, trahit omnia sua ex influxu sapientiae a Deo; et facultas ex qua voluntas, trahit omnia sua ex influxu amoris a Deo. Quod homo non juste sapiat et non juste amet non tollit facultates, sed modo includit illas; et quamdiu includit illas, intellectus quidem dicitur intellectus, similiter voluntas, sed usque essentialiter non sunt: quare si facultates illae auferrentur, periret omne humanum, quod est cogitare et ex cogitare loqui, ac velle et ex velle agere. Inde patet, quod Divinum apud hominem resideat in binis illis facultatibus, quae sunt facultas sapiendi et facultas amandi, hoc est, quod possit. Quod in homine sit posse [sapere et posse] amare, tametsi non sapit et non amat sicut potest, ex multa experientia mihi innotuit, quam alibi videbis in copia.
(2) 直訳
Ex eo, quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod homini binae facultates vitae sint, ex quarum una est illi intellectus, et ex altera est illi voluntas. このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、人間にいのち(生活)の二つの能力があること、それらの一つから彼に理解力がある、もう一つから彼に意志がある。
Facultas ex qua intellectus, trahit omnia sua ex influxu sapientiae a Deo; 能力、それから理解力☆、そのすべてのものを神からの知恵の流入から得ている。
☆ 「能力、その能力から理解力があるが、その能力は・・・」という意味ですが意訳しましょう。
et facultas ex qua voluntas, trahit omnia sua ex influxu amoris a Deo. また能力、それから意志、そのすべてのものを神からの愛の流入から得ている。
Quod homo non juste sapiat et non juste amet non tollit facultates, sed modo includit illas; 人間が正しく賢明でない、また正しく愛さないことは能力を取り去らない、しかし、単にそれらを閉じ込める。
et quamdiu includit illas, intellectus quidem dicitur intellectus, similiter voluntas, sed usque essentialiter non sunt: そしてそれらを閉じ込めるかぎり、理解力は確かに理解力と呼ばれる、同様に意志、しかしそれでも本質的にではない。
quare si facultates illae auferrentur, periret omne humanum, quod est cogitare et ex cogitare loqui, ac velle et ex velle agere. それゆえ、もし、それらの能力が取り去られるなら、すべての人間性は滅びる(失われる)、それは考えることまた考えることから話すこと、そして意志することまた意志することから行動することである。
Inde patet, quod Divinum apud hominem resideat in binis illis facultatibus, quae sunt facultas sapiendi et facultas amandi, hoc est, quod possit. ここから明らかである、人間のもとの神性はこれらの二つの能力の中に住んでいること、それらは賢明になる能力と愛する能力である、すなわち、できること。
Quod in homine sit posse [sapere et posse] amare, tametsi non sapit et non amat sicut potest, ex multa experientia mihi innotuit, quam alibi videbis in copia. 人間の中に(賢明になることの可能性(潜在能力)と)愛するこのと可能性(潜在能力)があること、たとえできるように賢明でなく、また愛さなくても、多くの経験から私によく知られた、そのこと〔経験〕を他のところで、あなたは豊富に見る☆。
☆ この最後の部分の柳瀬訳「他の所に充分に示される・・・」、長島訳「あちこちで触れていくつもりです」は、私にとっては「がまんのならない」誤訳です。
(3) 訳文
30. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、生活のために人間に二つの能力がある。それらの一つから理解力、もう一つから意志がある。理解力である能力は、そのすべてのものを神からの知恵の流入から得ている。また意志である能力は、そのすべてのものを神からの愛の流入から得ている。人間が賢明でなく、正しく愛さないことは、これら能力を取り去らないで、それらを閉じ込めるだけである。そしてそれらを閉じ込めるかぎり、理解力は理解力と呼ばれ、同様に意志も意志と呼ばれはしても、それでも本質からではない。それゆえ、それらの能力が取り去られるなら、すべての人間性は失われる。それは考え、考えることから話すこと、また意志し、意志することから行動することである。ここから、人間のもとの神性は、賢明になる能力と愛する能力、すなわち、賢明になり、愛することができるというこれらの二つの能力の中に宿っていることが明らかである。人間の中に、たとえ賢明であり、愛することができなくでも、賢明になること愛することの可能性があることは、多くの経験から私によく知られたことであるが、その経験はあなたもいろいろなところで豊かにしているであろう。
(1) 原文
31. Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod omnia in universo se referant ad bonum et ad verum; omne enim id quod ex amore procedit vocatur bonum, et quod ex sapientia procedit vocatur verum. Sed de his infra plura.
(2) 直訳
Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod omnia in universo se referant ad bonum et ad verum; このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、宇宙のすべてのものは善と真理に関係すること。
omne enim id quod ex amore procedit vocatur bonum, et quod ex sapientia procedit vocatur verum. なぜなら、すべてのものは、それは愛から発出するもの、善と呼ばれるから、そして知恵から発出するものは真理と呼ばれる。
Sed de his infra plura. しかし、これらについて下に多くのもの。
(3) 訳文
31. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、宇宙のすべてのものは善と真理に関係する。なぜなら、愛から発出するものすべてのものは善と呼ばれ、知恵から発出するすべてのものは真理と呼ばれるから。しかし、これらについて多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
32. Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod universum et omnia in illo, tam viva quam non viva, subsistant ex calore et luce; calor enim correspondet amori, et lux correspondet sapientiae. Quare etiam calor spiritualis est amor, et lux spiritualis est sapientia. Sed de his etiam infra plura.
(2) 直訳
Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod universum et omnia in illo, tam viva quam non viva, subsistant ex calore et luce; このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、宇宙とその中のすべてのものは、生きているものと同様に生きていないものも、熱と光から存続する。
calor enim correspondet amori, et lux correspondet sapientiae. なぜなら、熱は愛に対応する、また光は知恵に対応するから。
Quare etiam calor spiritualis est amor, et lux spiritualis est sapientia. それゆえ、さらにまた霊的な熱は愛である、霊的な光は知恵である。
Sed de his etiam infra plura. しかし、これらについてもまた下に多くのもの。
(3) 訳文
32. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、宇宙とその中のすべてのものは、生きているものも生きていないものも、熱と光から存続する。なぜなら、熱は愛に対応し、光は知恵に対応するから。さらにまた、それゆえ、霊的な熱は愛であり、霊的な光は知恵である。しかし、これらについてもまた多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
33. Ex Divino Amore et ex Divina Sapientia, quae faciunt ipsam Essentiam quae est Deus, oriuntur omnes affectiones et cogitationes apud hominem; affectiones ex Divino Amore, et cogitationes ex Divina Sapientia; et omnia et singula hominis non sunt nisi quam affectio et cogitatio; illae duae sunt sicut fontes omnium vitae ejus. Omnia jucunda et amaena vitae ejus ex illis sunt, jucunda ex affectione amoris ejus, et amaena ex cogitatione inde. Nunc quia homo creatus est ut sit recipiens, et recipiens est quantum amat Deum, et ex amore in Deum sapit, hoc est, quantum afficitur illis quae a Deo sunt, et quantum cogitat ex affectione illa, sequitur, quod Divina Essentia, quae Creatrix, sit Divinus Amor et Divina Sapientia.
(2) 直訳
Ex Divino Amore et ex Divina Sapientia, quae faciunt ipsam Essentiam quae est Deus, oriuntur omnes affectiones et cogitationes apud hominem; 神的な愛からと神的な知恵から、それらは神である本質そのものをつくる、人間のもとの情愛と思考のすべてのものが生ずる。
affectiones ex Divino Amore, et cogitationes ex Divina Sapientia; 神的な愛から情愛、また神的な知恵から思考。
et omnia et singula hominis non sunt nisi quam affectio et cogitatio; そして人間のすべてと個々のものは情愛と思考以外のものでないなら、ない。
illae duae sunt sicut fontes omnium vitae ejus. それら二つのものは彼のいのち(生活)のすべてのものの泉のようである。
Omnia jucunda et amaena vitae ejus ex illis sunt, jucunda ex affectione amoris ejus, et amaena ex cogitatione inde. 彼のいのち(生活)のすべての楽しさと快さはこれらからである、楽しさは彼の愛の情愛から、また快さはここからの思考から。
Nunc quia homo creatus est ut sit recipiens, et recipiens est quantum amat Deum, et ex amore in Deum sapit, hoc est, quantum afficitur illis quae a Deo sunt, et quantum cogitat ex affectione illa, sequitur, quod Divina Essentia, quae Creatrix, sit Divinus Amor et Divina Sapientia. 今や(それで)、人間は受け入れるものであるように(として)創造されているので、そして受け入れるものである、どれほど神を愛するか、また神への愛から賢明である、すなわち、どれほど神からであるもの、それらに働きかけられるか、そしてどれほどそれらの情愛から考えるか〔によって〕、〔ここから〕帰結される、神的な本質は、それは創造者、神的な愛と神的な知恵であること。
(3) 訳文
33. 神である本質そのものをつくる神的な愛からと神的な知恵から、人間のもとの情愛と思考のすべてのものが生ずる。神的な愛から情愛が、神的な知恵から思考が生じ、人間のすべてと個々のものは情愛と思考以外のものではない。これら二つのものは、生活のすべてのものの泉のようである。これらから生活のすべての楽しさと快さがある。楽しさは愛の情愛から、また快さはそこからの思考からである。そこで、人間は受け入れるものとして創造されているので、どれほど神を愛し、神への愛から賢明であるか、すなわち、どれほど神からであるものに働きかけられ、そしてどれほどそれらの情愛から考えるかによって、て受け入れるものとなっており、ここから、創造者である神的な本質は神的な愛と神的な知恵であることが帰結される。