原典講読『神の摂理』 28

 

(1) 原文


28.  (i.) Quod Caelum sit conjunctio cum Domino. Caelum non est caelum ex angelis, sed ex Domino; nam amor et sapientia, in quibus angeli sunt, et quae faciunt caelum, non sunt ex illis, sed ex Domino, immo sunt Dominus in illis. Et quia amor et sapientia sunt Domini, et Dominus ibi, ac amor et sapientia faciunt vitam illorum, patet etiam quod vita illorum sit Domini, immo Dominus. Quod a Domino vivant, confitentur ipsi angeli. Inde constare potest, quod caelum sit conjunctio cum Domino. At quia varia conjunctio cum Domino datur, et inde non simile caelum uni quam alteri, sequitur etiam, quod caelum sit secundum conjunctionem cum Domino. Quod propior et propior sit conjunctio, tum remotior et remotior, videbitur in articulo sequente. [2.] Hic aliquid dicetur de conjunctione illa, quomodo fit, et qualis est. Est conjunctio Domini cum angelis, et angelorum cum Domino, ita reciproca. Dominus influit in amorem vitae angelorum, et angeli recipiunt Dominum in sapientia, et per hanc vicissim conjungunt se Domino. Sed probe sciendum est, quod appareat angelis sicut ipsi se Domino per sapientiam conjungant, sed usque Dominus conjungit illos Sibi per sapientiam; nam sapientia illorum est etiam a Domino. Simile est, si dicatur, quod Dominus Se conjungat angelis per bonum, et quod angeli vicissim se conjungant Domino per verum, nam omne bonum est amoris, et omne verum est sapientiae. [3.] Sed quia reciproca haec conjunctio est arcanum, quod pauci possunt intelligere nisi explicetur, volo id, quantum fieri potest, per talia quae aequant captum, evolvere. In transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 404, 405) ostensum est, quomodo amor se conjungit sapientiae; quod nempe per affectionem sciendi ex qua affectio veri, et per affectionem intelligendi ex qua perceptio veri, et per affectionem videndi id quod scitur et intelligitur ex qua cogitatio. Dominus influit in omnes illas affectiones, sunt enim illae derivationes ex amore vitae cujusvis, et angeli recipiunt influxum illum in perceptione veri, et in cogitatione, in his enim apparet illis influxus, non autem in affectionibus. [4.] Nunc quia perceptiones et cogitationes apparent angelis sicut sint illorum, cum tamen sunt ex affectionibus quae a Domino sunt, ideo apparentia illa est quod angeli se reciproce conjungant Domino, cum tamen Dominus conjungit illos Sibi; nam ipsa affectio producit illas, est enim affectio quae amoris anima illarum; nemo enim potest aliquid percipere et cogitare absque affectione, et quisque percipit et cogitat secundum affectionem. Ex his patet, quod reciproca conjunctio angelorum cum Domino non sit ex illis, sed sicut ex illis. Talis conjunctio etiam est Domini cum ecclesia, et ecclesiae cum Domino, quae conjugium caeleste et spirituale vocatur.


 


(2) 直訳


(i.) Quod Caelum sit conjunctio cum Domino.― (i.) 天界は主との結合であること。


Caelum non est caelum ex angelis, sed ex Domino; 天界は天使からでなくて、しかし主からである。


nam amor et sapientia, in quibus angeli sunt, et quae faciunt caelum, non sunt ex illis, sed ex Domino, immo sunt Dominus in illis. なぜなら、愛と知恵は、それらの中に天使たちはいる、またそれらは天界とつくる、彼らからではない、しかし、主から、それどころかむしろ彼らの中の主である。


Et quia amor et sapientia sunt Domini, et Dominus ibi, ac amor et sapientia faciunt vitam illorum, patet etiam quod vita illorum sit Domini, immo Dominus. また、愛と知恵は主のものであるので、また主はそこに☆〔おられ〕、そして、愛と知恵は彼らのいのちをつくる、さらにまた明らかである、彼らのいのちは主のものであること、それどころかむしろ、主〔である〕


「そこ」とはどこでしょうか? 「愛と知恵のあるところ、そこに主がおられる」と思いたいのですが、主題が「天界」なので「そこに」とは天界ですね。


Quod a Domino vivant, confitentur ipsi angeli. 主から生きていること、天使たち自身が宣言(告白)ている。


Inde constare potest, quod caelum sit conjunctio cum Domino. ここから明らかにすることができる、天界は主との結合であること。


At quia varia conjunctio cum Domino datur, et inde non simile caelum uni quam alteri, sequitur etiam, quod caelum sit secundum conjunctionem cum Domino. しかし、主とのいろいろな結合が存在するので、またここから似た天界はない、あるものよりも(に比べて)のものに☆、さらにまた~ことになる、天界は主との結合にしたがっていること。


これでも意味は通じますが、「互いに」と意訳するものでしょうか?


Quod propior et propior sit conjunctio, tum remotior et remotior, videbitur in articulo sequente. さらに近くまたさらに近く、結合があること、さらに、さらに遠くまたさらに遠く、続く章の中に見られる。


[2.] Hic aliquid dicetur de conjunctione illa, quomodo fit, et qualis est. [2.] ここに何らかのものがその結合について言われる(未来)、どのように行なわる(生ずる)か、またどんなものであるか。


Est conjunctio Domini cum angelis, et angelorum cum Domino, ita reciproca. 天使たちとの主の結合がある、また主との天使の〔結合がある〕、こうして相互の〔結合がある〕。


Dominus influit in amorem vitae angelorum, et angeli recipiunt Dominum in sapientia, et per hanc vicissim conjungunt se Domino. 主は天使たちのいのちの愛の中に流入される、また天使たちは主を知恵の中に受ける、またこのことによって相互的に自分自身を主に結合させる。


Sed probe sciendum est, quod appareat angelis sicut ipsi se Domino per sapientiam conjungant, sed usque Dominus conjungit illos Sibi per sapientiam; しかし、十分に(よく)知らなければならない、天使たちに自分自身そのものを主に知恵によって結合させるように見えること、しかし、それでも主が彼らをご自分に知恵によって結合される。


nam sapientia illorum est etiam a Domino. なぜなら、彼らの知恵もまた主からであるから。


Simile est, si dicatur, quod Dominus Se conjungat angelis per bonum, et quod angeli vicissim se conjungant Domino per verum, nam omne bonum est amoris, et omne verum est sapientiae. 同様である(等しい)、もし言われるなら、主はご自分を天使たちに善によって結合させられる、また天使たちは相互的に自分自身を主に真理によって結合させる、なぜなら、すべての善は愛のものであるから、またすべての真理は知恵のものであるから。


[3.] Sed quia reciproca haec conjunctio est arcanum, quod pauci possunt intelligere nisi explicetur, volo id, quantum fieri potest, per talia quae aequant captum, evolvere. [3.] しかし、この相互の結合はアルカナである、もし説明されないなら、わずかな者が理解することができること、私はそれを欲する、このようなものによって、理解(把握)に匹敵するもの、説明すること。


In transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 404, 405) ostensum est, quomodo amor se conjungit sapientiae; 論文『神の愛と神の知恵について』(404, 405)の中に示されている、どのように愛がそれ自体に知恵を結合させるか。


quod nempe per affectionem sciendi ex qua affectio veri, et per affectionem intelligendi ex qua perceptio veri, et per affectionem videndi id quod scitur et intelligitur ex qua cogitatio. すなわち、知る情愛によって、それから真理の情愛〔がある〕、また理解する情愛によって、それから真理の知覚〔がある〕、またそれを見る情愛によって〔である〕こと、知られ、理解されることを、それから思考〔がある〕。


Dominus influit in omnes illas affectiones, sunt enim illae derivationes ex amore vitae cujusvis, et angeli recipiunt influxum illum in perceptione veri, et in cogitatione, in his enim apparet illis influxus, non autem in affectionibus. 主はすべてのそれらの情愛の中に流入する、というのは、それらの派生物はそれぞれのいのちの愛からであるから、また天使たちはその流入を真理の知覚の中に受ける、また思考の中に、というのは、これらの中に〔のように〕見える、彼らに、流入は、しかしながら、情愛の中にでない〔ように見える〕。


[4.] Nunc quia perceptiones et cogitationes apparent angelis sicut sint illorum, cum tamen sunt ex affectionibus quae a Domino sunt, ideo apparentia illa est quod angeli se reciproce conjungant Domino, cum tamen Dominus conjungit illos Sibi; [4.] それで、知覚と思考は天使たちに彼らのものであるように見えるので、そのとき、それでも情愛からである、それは主からのものである、それゆえ、それは外観である、天使たちが自分自身を相互に主に結合すること、そのときそれでも主が彼らをご自分に結合される。


nam ipsa affectio producit illas, est enim affectio quae amoris anima illarum; なぜなら、情愛そのものがそれら〔知覚と思考〕を生み出すから、というのは、情愛は、それは愛のもの、それらの霊魂であるから。


nemo enim potest aliquid percipere et cogitare absque affectione, et quisque percipit et cogitat secundum affectionem. というのは、だれも情愛なしに知覚することと考えることはできないから、またそれぞれが情愛にしたがって知覚する、また考える。


Ex his patet, quod reciproca conjunctio angelorum cum Domino non sit ex illis, sed sicut ex illis. これらから明らかである、主との天使たちの相互の結合は彼らからでないこと、しかし彼らからのように〔見えること〕。


Talis conjunctio etiam est Domini cum ecclesia, et ecclesiae cum Domino, quae conjugium caeleste et spirituale vocatur. このような結合が教会と主にもまたあるまた主と教会の、それは天的また霊的な結婚と呼ばれる。


 


(3) 訳文


28.  (i.) 天界は主との結合であること。


 天界は天使からでなくて、しかし、主からである。なぜなら、愛と知恵が天界とつくり、それらの中に天使たちはいて、彼らからではなく、主から、むしろ彼らの中の主であるから。また、愛と知恵は主のものであり、また主は天界におられ、そして、愛と知恵は彼らのいのちをつくるので、さらにまた、彼らのいのちは主のものであること、それどころかむしろ主であることが明らかである。主から生きていることは、天使たち自身が言明ている。ここから、天界は主との結合であることを明らかにすることができる。しかし、主とのいろいろな結合が存在し、またここからあるものに比べて他のものに似た天界はないので、さらにまた、天界は主との結合にしたがっていることがいえる。さらに近くまたさらに近く、さらに遠くまたさらに遠くと結合があることは、続く章の中に見られる。


[2.] ここにその結合について、どのように行なわれるか、またどんなものであるか、何らかのものを言おう。天使たちとの主の結合が、また主との天使の結合があり、こうして相互の結合がある。主は天使たちのいのちの愛の中に流入され、また天使たちは主を知恵の中に受け、またこのことによって相互的に自分自身を主に結合させる。しかし、天使たちには自分自身を主に知恵によって結合させるように見えるが、しかし、それでも主が彼らをご自分に知恵によって結合されることはよく知っておかなければならない、なぜなら、彼らの知恵もまた主からであるから。主はご自分を天使たちに善によって結合させられ、また天使たちは相互的に自分自身を主に真理によって結合させる、と言っても同じことある、なぜなら、すべての善は愛のものであり、またすべての真理は知恵のものであるから。


[3.] しかし、この相互の結合は、もし説明されないなら、わずかな者しか理解することのでないアルカナである。私はそれを理解できるようなものによって説明したい。著作『神の愛と知恵』(404, 405)の中に、どのように愛がそれ自体に知恵を結合させるか示されている。すなわち、真理の情愛からのものである知る情愛によって、また真理の知覚からのものである理解する情愛によって、、また知られ、理解されたこと見る情愛によってであり、それから思考がある。主はすべてのそれらの情愛の中に流入する、というのは、それらの派生物はそれぞれのいのちの愛からであるから、また天使たちはその流入を真理の知覚の中に、また思考の中に受ける、というのは、彼らにとって、流入はこれらの中にのように見え、情愛の中にでないように見えるから。


[4.] それで、知覚と思考は天使たちに彼らのものであるように見え、そのとき、それでも主からのものである情愛からであるので、それゆえ、天使たちが自分自身を相互に主に結合することは外観であって、そのとき、それでも主が彼らをご自分に結合される。なぜなら、情愛そのものがそれら〔知覚と思考〕を生み出すから、というのは、愛のものである情愛は、それらの霊魂であるから。というのは、だれも情愛なしに知覚し、考えることはできず、まただれもが情愛にしたがって知覚し、考えるから。これらから、主との天使たちの相互の結合は、天使たちからではなく、しかし彼らからのように見えることが明らかである。このような結合が、教会と主に、また主と教会にもあり、それは天的また霊的な結婚と呼ばれる。

原典講読『神の摂理』 29, 30, 31

 

(1) 原文


29.  Omnis conjunctio in mundo spirituali fit per inspectionem. Quando aliquis ibi cogitat de altero ex affectione loquendi cum illo, alter fit illico praesens, et videt unus alterum facie ad faciem: similiter fit quando aliquis de altero cogitat ex affectione amoris; sed per hanc affectionem fit conjunctio, per alteram autem fit solum praesentia. Hoc peculiare est in mundo spirituali; causa est, quia omnes ibi sunt spirituales; aliter in mundo naturali, in quo omnes sunt materiales. In mundo naturali simile fit apud homines in affectionibus et cogitationibus spiritus illorum; sed quia in mundo naturali sunt spatia, at in mundo spirituali spatia sunt solum apparentiae, ideo in hoc mundo fit actualiter id, quod in cogitatione spiritus cujusvis fit. [2.] Haec dicta sunt, ut sciatur quomodo conjunctio Domini cum angelis fit, ac apparens reciproca angelorum cum Domino; omnes enim angeli vertunt faciem ad Dominum, ac Dominus aspicit illos in fronte, ac angeli aspiciunt Dominum oculis; causa est, quia frons correspondet amori et ejus affectionibus, et oculi correspondent sapientiae et ejus perceptionibus: at usque angeli ex se non vertunt faciem ad Dominum, sed Dominus vertit illos ad Se, et vertit per influxum in amorem vitae illorum, et per illum intrat in perceptiones et cogitationes, et sic convertit illos. [3.] Talis circulus amoris ad cogitationes, et a cogitationibus ad amorem ab amore, est in omnibus mentis humanae; qui circulus vocari potest circulus vitae. De his videantur etiam aliqua in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia: ut, Quod angeli faciem suam jugiter vertant ad Dominum, ut Solem (n. 129-134). Quod omnia interiora, tam mentis quam corporis angelorum, ad Dominum ut Solem similiter versa sint (n. 135-139). Quod unusquisque spiritus, qualiscumque sit, ad amorem suum regnantem similiter se vertat (n. 140-145). Quod amor se conjungat sapientiae, ac faciat ut sapientia reciproce conjungatur (n. 410-412). Quod angeli sint in Domino, et quod Dominus sit in illis: et quia angeli sunt recipientes, quod solus Dominus sit Caelum (n. 113-118).


 


(2) 直訳


Omnis conjunctio in mundo spirituali fit per inspectionem. 霊界の中のすべての結合は、眺めること☆によって生じる。


inspecitoの意味は「眺めること、視察、観察;精神的な熟視、黙想」という意味です。そこでこの文の意味は、「相手をきちっと眺めることによって、その相手との結合が生じる」ということでしょう。ここからは「恋人同士が見つめ合うことから、強く結ばれる」、ことが想起されます。


柳瀬訳「霊界では人は精神を集中させて人に会うことができる」は意訳のしすぎ(というより自由訳)です。ついでに本書の柳瀬訳の評価をすれば、初期の翻訳でもあり(柳瀬氏51歳のときの出版)、その後の翻訳物と比べて「あまりよい訳とはいえない」です。


Quando aliquis ibi cogitat de altero ex affectione loquendi cum illo, alter fit illico praesens, et videt unus alterum facie ad faciem: そこにある者が他の者について、彼と話す情愛から考える時、他の者は直ちに現在(臨在)生じる、また互いに顔に顔を〔合わせて〕見る。


similiter fit quando aliquis de altero cogitat ex affectione amoris; 同様に生じる、ある者が他の者について愛の情愛から考える時。


sed per hanc affectionem fit conjunctio, per alteram autem fit solum praesentia. しかし、この情愛によって結合が生じる〔のであって〕、しかしながら、他のものによっては単なる現在(臨在)が生じる☆。


ここの長島訳は「そのときは情愛を情愛を感じるほうに結びつきがあっても、相手にとっては現われるだけです」となっています。はなはだしい誤訳でしょう。これだとこの文の前後に現われるper「よって」を無視しているとしか思えません。


同語反復かもしれませんが、「情愛があるから結合するのであって、情愛がなければ、単に現われるだけのこと」という意味です。


Hoc peculiare est in mundo spirituali; このことは霊界の中で独特(特有)である。


causa est, quia omnes ibi sunt spirituales; 理由である、そこにすべてのものは霊的であるから。


aliter in mundo naturali, in quo omnes sunt materiales. 自然界の中では異なる、その中ではすべてのものは物質的である。


In mundo naturali simile fit apud homines in affectionibus et cogitationibus spiritus illorum; 自然界の中で同様に生じる、人間たちのもとで、彼らの霊の情愛と思考の中で。


sed quia in mundo naturali sunt spatia, at in mundo spirituali spatia sunt solum apparentiae, ideo in hoc mundo fit actualiter id, quod in cogitatione spiritus cujusvis fit. しかし、自然界の中に空間があるので、しかし、霊界の中で空間は単なる外観である、それゆえ、この世界の中でそのことは実際に生じる、それぞれの霊の思考の中で生じることが。


[2.] Haec dicta sunt, ut sciatur quomodo conjunctio Domini cum angelis fit, ac apparens reciproca angelorum cum Domino; [2.] これらのことが言われた、天使たちとの主の結合がどのように生じるか知られるために、そして主との天使たちの相互の〔結合の〕外観が。


omnes enim angeli vertunt faciem ad Dominum, ac Dominus aspicit illos in fronte, ac angeli aspiciunt Dominum oculis; というのは、すべての天使たちは顔を主へ向ける、そして主は彼らを額(の中)で見る、そして天使たちは主を目で見るから☆。


これと同じような内容が(現在校正中の)『天界と地獄』145番にあります。


causa est, quia frons correspondet amori et ejus affectionibus, et oculi correspondent sapientiae et ejus perceptionibus: 理由である、額は愛とその情愛に対応するからである、また目は知恵とその知覚に対応する。


at usque angeli ex se non vertunt faciem ad Dominum, sed Dominus vertit illos ad Se, et vertit per influxum in amorem vitae illorum, et per illum intrat in perceptiones et cogitationes, et sic convertit illos. しかし、それでも、自分自身から主へ顔を向けない、しかし、主が彼らをご自分へ向けさせられる、また向けさせられる☆、彼らのいのちの愛の中への流入によって、またそれによって知覚と思考の中へ入られる、またこうして彼らを向けさせられる。


この「向けさせられる」は(丁寧ではあっても)くどいと思えるので訳文からは省きます。


[3.] Talis circulus amoris ad cogitationes, et a cogitationibus ad amorem ab amore, est in omnibus mentis humanae; [3.] このような愛の循環が、思考へ、また思考から愛により愛へ、人間の心のすべてのものの中にある。


qui circulus vocari potest circulus vitae. その循環は、いのちの循環と呼ばれることができる。


De his videantur etiam aliqua in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia: これらについてもまた何らかのものが論文『神の愛と神の知恵について』の中に見られる。


ut, Quod angeli faciem suam jugiter vertant ad Dominum, ut Solem (n. 129-134). 例えば、天使たちは自分の顔を常に主に向けること、太陽としての(129-134)


Quod omnia interiora, tam mentis quam corporis angelorum, ad Dominum ut Solem similiter versa sint (n. 135-139). すべての内的なものは、天使たちの心のものも身体のものも、太陽としての主に向けられていること(135-139)


Quod unusquisque spiritus, qualiscumque sit, ad amorem suum regnantem similiter se vertat (n. 140-145). それぞれの霊は、どんな種類であっても、自分をの支配する愛へ同様に自分自身を向けること(140-145)


Quod amor se conjungat sapientiae, ac faciat ut sapientia reciproce conjungatur (n. 410-412). 愛はそれ自体を知恵に結合させること、そして、知恵が相互に結合されるようにする(410-412)


Quod angeli sint in Domino, et quod Dominus sit in illis: 天使たちは主の中にいること、また主は彼らの中におられること。


et quia angeli sunt recipientes, quod solus Dominus sit Caelum (n. 113-118). また、天使たちは受け入れるものであるので、主おひとりが天界であられること(113-118)


 


(3) 訳文


29.  霊界の中のすべての結合は、眺めること(熟視)によって生じる。霊界で、ある者が他の者について、彼と話そうとする情愛から考える時、他の者は直ちに現在、互いに顔と顔を合わせて見る。ある者が他の者について愛の情愛から考える時も同様である。しかし、この情愛によって結合が生じるのであって、他のものによっては、現在だけが生じる。このことは霊界に特有なものである。その理由は、そこのすべてのものが霊的であることである。自然界の中では異なり、その中ではすべてのものは物質的である。自然界の中で、人間たちのもとで、彼らの霊の情愛と思考の中で同様に生じている。しかし、自然界の中に空間があり、しかし、霊界の中で空間は単なる外観であるので、それゆえ、霊界では、それぞれの霊の思考の中で生じることが実際に生じる。


[2.] これらのことは、天使たちとの主の結合が、そして主との天使たちの相互の結合の外観がどのように生じるか知られるために言われた。というのは、すべての天使たちは顔を主へ向け、そして主は彼らを額で見られ、そして天使たちは主を目で見るから。その理由は、額は愛とその情愛に対応し、また目は知恵とその知覚に対応するからである。しかし、それでも、自分自身から主へ顔を向けないで、主が彼らをご自分へ向けさせられる。また、彼らのいのちの愛の中への流入によって、またそれによって知覚と思考の中へ入られて、こうして彼らを向けさせられる。


[3.] このような愛の循環が、思考へ、また思考から愛により愛へ、人間の心のすべてのものの中にある。その循環は、いのちの循環と呼ばれることができる。これらについてもまた何らかのものが著作『神の愛と知恵』の中に見られる。例えば、天使たちは自分の顔を常に太陽としての主に向けること(129-134)。すべての内的なものは、天使たちの心のものも身体のものも、太陽としての主に向けられていること(135-139)。それぞれの霊は、どんな種類であっても、自分をの支配する愛へ同様に自分自身を向けること(140-145)。愛はそれ自体を知恵に結合させ、そして、知恵が相互に結合されるようにすること(410-412)。天使たちは主の中にいること、また主は彼らの中におられること。また、天使たちは受け入れるものであるので、主おひとりが天界であられること(113-118)


 


(1) 原文


30.  Caelum Domini in mundo naturali vocatur ecclesia, et angelus hujus caeli est homo ecclesiae qui Domino conjunctus est, hic etiam post excessum e mundo fit angelus caeli spiritualis: ex quo patet, quod simile, quod dictum est de caelo angelico, intelligendum sit de caelo humano, quod vocatur ecclesia. Conjunctio illa reciproca cum Domino, quae facit caelum apud hominem, revelata est a Domino his verbis apud Johannem:
“Manete in Me, etiam Ego in vobis;…. qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum quia sine me non potestis facere quicquam” (xv. 4, 5, 7)


 


(2) 直訳


Caelum Domini in mundo naturali vocatur ecclesia, et angelus hujus caeli est homo ecclesiae qui Domino conjunctus est, hic etiam post excessum e mundo fit angelus caeli spiritualis: 自然界の中の主の天界は教会と呼ばれる、またこの天界の天使は教会の人間である、その者は主と結合している、この者はまた世から去った後、霊的な天界の天使となる。


ex quo patet, quod simile, quod dictum est de caelo angelico, intelligendum sit de caelo humano, quod vocatur ecclesia. このことから明らかである、同様〔である〕こと、天使の天界について言われていることは、人間の天界について理解すべきであること、それは教会と呼ばれる。


Conjunctio illa reciproca cum Domino, quae facit caelum apud hominem, revelata est a Domino his verbis apud Johannem: 主とのその相互の結合は、それは人間のもとに天界をつくる、主により示されている、「ヨハネ」のもとに、これらのことばで―
“Manete in Me, etiam Ego in vobis;
 「わたしの中にとどまりなさい、わたしもまたあなたがたの中に。


…. qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum quia sine me non potestis facere quicquam” (xv. 4, 5, 7) …わたしの中にとどまり、わたしがその中にとどまる者は、その者は多くの実を結びます。わたしなしに、あなたがたは何もすることができないからです」(15:4, 5, 7)


 


(3) 訳文


30.  自然界の中の主の天界は教会と呼ばれ、またこの天界の天使は、教会の人間であって、主と結合している。またこの者は世から去った後、霊的な天界の天使となる。このことから、天使の天界について言われていることは、同様に、教会と呼ばれる人間の天界についても理解すべきであることが明らかである。人間のもとに天界をつくる、主とのその相互の結合は、主により、「ヨハネ福音書」に、次のことばで示されている―


 


 「わたしの中にとどまりなさい、わたしもまたあなたがたの中に〔とどまります〕。…わたしの中にとどまり、わたしがその中にとどまる者は、その者は多くの実を結びます。わたしなしに、あなたがたは何もすることができないからです」(15:4, 5, 7)


 


(1) 原文


31.  Ex his constare potest, quod Dominus sit Caelum, non modo in communi apud omnes ibi, sed etiam in particulari apud unumquemvis ibi. Est enim quisque angelus caelum in minima forma; ex tot caelis quot sunt angeli, est caelum in communi; quod ita sit, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 51-58). Quoniam ita est, ne aliquis foveat erroneum id, quod apud multos cadit in cogitationem primam, quod Dominus sit in caelo inter angelos, aut quod sit apud illos sicut rex est in suo regno, est supra illos quoad aspectum in Sole ibi; sed quoad vitam amoris et sapientiae illorum in illis.


 


(2) 直訳


Ex his constare potest, quod Dominus sit Caelum, non modo in communi apud omnes ibi, sed etiam in particulari apud unumquemvis ibi. これらから明らかにすることができる、主は天界であられること、全般的に、そこにすべての者のもとにだけでなく、しかしまた、個別的にそこにそれぞれの者のもとに。


Est enim quisque angelus calum in minima forma; というのは、それぞれの天使は最小の形の天界であるから。


ex tot caelis quot sunt angeli, est caelum in communi; 天使たちがいるのと同数の☆それだけ多くの天界から、天界は全般的に存在する。


quot「~と同数の、~だけ多くの」、ここはtot-quotの相関文。その有名な例はquot capita tot animi「頭と同数の、それだけ多くの心」すなわち「十人十色」。


quod ita sit, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 51-58). このようであることは著作『天界と地獄について』(51-58)に見られる。


Quoniam ita est, ne aliquis foveat erroneum id, quod apud multos cadit in cogitationem primam, quod Dominus sit in caelo inter angelos, aut quod sit apud illos sicut rex est in suo regno, est supra illos quoad aspectum in Sole ibi; このようであるので、だれもその間違いを抱かないように、〔それは〕多くの者のもとで最初の思考の中に落ち込むこと、主は天界の中に天使たちの間におられること、あるいは彼らの間でご自分の王国の中の王であるようなこと、彼らの上におられること、外観に関して、そこに太陽の中に。


sed quoad vitam amoris et sapientiae illorum in illis. しかし、彼らの愛と知恵のいのちに関して彼らの中に〔おられる〕。


 


(3) 訳文


31.  これらから、主は、天界のすべての者のもとで全般的にだけでなく、しかしまた、そこのそれぞれの者のもとで個別的に天界であられることを明らかにすることができる。というのは、それぞれの天使は最小の形の天界であるから。天使たちがいるのと同数のそれだけ多くの天界から、天界は全般的に存在する。このようであることは著作『天界と地獄』(51-58)に見られる。このようであるので、主は天界の中に天使たちの間におられる、あるいは彼らの間で、ご自分の王国の中の王である、それは、外観に関して、彼らの上にあるそこの太陽の中におられるような、多くの者が最初のその思考の中に落ち込むような間違いを、だれもが抱かないようにされたい。しかし、主は彼らの愛と知恵のいのちに関して彼らの中におられるのである。

原典講読『神の摂理』 32

 

(1) 原文


32.  (ii.) Quod homo ex creatione talis sit, ut propius et propius conjungi possit Domino, constare potest ex illis quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Tertia, de Gradibus ostensa sunt, in specie ex his ibi: Quod tres gradus discreti seu altitudinis in homine ex creatione sint (n. 230-235). Quod tres illi gradus in quovis homine a nativitate sint, et quod sicut aperiuntur, homo in Domino sit, et Dominus in illo (n. 236-241). Et quod omnes perfectiones crescant et ascendant cum gradibus, et secundum illos (n. 199-204). Ex quibus patet, quod homo talis a creatione sit, ut per gradus propius et propius conjungi possit Domino. [2.] Sed omnino sciendum est, quid sunt gradus; et quod sint duplicis generis, gradus discreti seu altitudinis, et gradus continui seu latitudinis, et quae illorum differentia est: tum quod cuivis homini a creatione et inde nativitate sint tres gradus discreti seu altitudinis: et quod homo in primum gradum, qui vocatur naturalis, dum nascitur, veniat, et quod hunc gradum apud se possit per continuum augere, usque dum fit rationalis: et quod in alterum gradum, qui vocatur spiritualis, veniat, si vivit secundum leges ordinis spirituales, quae sunt Divina vera: et quod etiam possit in tertium gradum, qui vocatur caelestis, venire, si vivit secundum leges ordinis caelestes, quae sunt Divina bona. [3.] Hi gradus aperiuntur apud hominem a Domino secundum vitam ejus, in mundo actualiter, sed non perceptibiliter et sensibiliter quam post ejus excessum e mundo; et sicut aperiuntur et dein perficiuntur, ita homo propius et propius conjungitur Domino. Potest conjunctio haec per appropinquationem augeri in aeternum, et quoque apud angelos in aeternum augetur; sed usque non potest angelus ad primum gradum Amoris et Sapientiae Domini pervenire, aut illum attingere, quia Dominus est infinitus, et angelus est finitus, ac ratio infiniti et finiti nulla datur. Quoniam nemo potest intelligere statum hominis, et statum elevationis ejus et approximationis ad Dominum, nisi sciat illos gradus, ideo de illis in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (a n. 173 ad 281) in specie actum est; quae videantur.


 


(2) 直訳


(ii.) Quod homo ex creatione talis sit, ut propius et propius conjungi possit Domino, constare potest ex illis quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia, in Parte Tertia, de Gradibus ostensa sunt, in specie ex his ibi: (ii.) 人間は創造からこのようなものであること、さらに近くまたさらに近く主に結合されることができるような、それらから明らかにすることができる、それは論文『神の愛と神の知恵について』の中、第三部の中、段階について、示されている、特に、そこにこれらから―


Quod tres gradus discreti seu altitudinis in homine ex creatione sint (n. 230-235). 人間の中に創造から三つの分離された、または高さの段階があること(230-235)


Quod tres illi gradus in quovis homine a nativitate sint, et quod sicut aperiuntur, homo in Domino sit, et Dominus in illo (n. 236-241). それらの三つの段階は、出生からそれぞれの人間の中にあること、また開かれるほど、人間は主の中にいる、また主は彼の中に(236-241)


Et quod omnes perfectiones crescant et ascendant cum gradibus, et secundum illos (n. 199-204). すべての完全性(完成)は増大する、またのぼる、段階とともに、またそれらにしたがって(199-204)


Ex quibus patet, quod homo talis a creatione sit, ut per gradus propius et propius conjungi possit Domino. それらから明らかである、人間は創造からこのようなものであること、さらに近くまたさらに近く主に結合されることができるような。


[2.] Sed omnino sciendum est, quid sunt gradus; [2.] しかし、確かに知らなければならない、段階が何であるか。


et quod sint duplicis generis, gradus discreti seu altitudinis, et gradus continui seu latitudinis, et quae illorum differentia est: また二(二重)段階があること、分離の、または高さの段階と連続の、または幅の段階、またそれらの相違が何か。


tum quod cuivis homini a creatione et inde nativitate sint tres gradus discreti seu altitudinis: さらに、それぞれの人間に創造から、またここから出生から分離の、または高さの段階があること。


et quod homo in primum gradum, qui vocatur naturalis, dum nascitur, veniat, et quod hunc gradum apud se possit per continuum augere, usque dum fit rationalis: また、人間は最初の段階の中に、それは自然的な〔段階〕と呼ばれる、生まれた時に、やって来る、またこの段階を自分自身のもとで継続(延長)によって増やすことができる、理性的なものを生ずる時まで。


et quod in alterum gradum, qui vocatur spiritualis, veniat, si vivit secundum leges ordinis spirituales, quae sunt Divina vera: また、もう一つの段階の中へ、それは霊的な〔段階〕と呼ばれる、やって来る、もし、霊的な秩序の法則にしたがって生きたなら、それは神的な真理である。


et quod etiam possit in tertium gradum, qui vocatur caelestis, venire, si vivit secundum leges ordinis caelestes, quae sunt Divina bona. さらにまた、第三の段階に、それは天的な〔段階〕と呼ばれる、やって来ることができる、もし、天的な秩序の法則にしたがって生きたなら、それは神的な善である。


[3.] Hi gradus aperiuntur apud hominem a Domino secundum vitam ejus, in mundo actualiter, sed non perceptibiliter et sensibiliter quam post ejus excessum e mundo; [3.] これらの段階は人間のもとで主により彼の生活にしたがって開かれる、世の中で実際に、しかし、世から彼の去った後を除いて、知覚できるようにまた感覚で捕えられるようにでない。


et sicut aperiuntur et dein perficiuntur, ita homo propius et propius conjungitur Domino. また開かれ、またその後、完全にされるように、そのように☆人間はさらに近くまたさらに近く主に結合される。


相関文sicut…itaの意味は「~と同じく、~のように、~ほど」です。


Potest conjunctio haec per appropinquationem augeri in aeternum, et quoque apud angelos in aeternum augetur; この結合は接近によって永遠に大きくする(増やす)とができる、また天使のもとでも永遠に大きくされる。


sed usque non potest angelus ad primum gradum Amoris et Sapientiae Domini pervenire, aut illum attingere, quia Dominus est infinitus, et angelus est finitus, ac ratio infiniti et finiti nulla datur. しかし、それでも、天使は主の愛と知恵の最初の段階に達することができない、あるいはそれを触れること(接すること)、主は無限であられ、また天使は有限であるので、そして、無限と有限に割合は存在しない。


Quoniam nemo potest intelligere statum hominis, et statum elevationis ejus et approximationis ad Dominum, nisi sciat illos gradus, ideo de illis in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (a n. 173 ad 281) in specie actum est; だれも人間の状態を理解することができないので、また彼の高揚の(高められた)状態、また主へ接近の〔状態〕、それらの段階を知らないなら、それゆえ、それらについて論文『神の愛と神の知恵について』(173番から281まで)の中に、特に、扱われている。


quae videantur. それらが見られる(接続法☆)


接続法なので、いろいろな訳が可能だと思います。「見てほしい」といったところでしょう。


 


(3) 訳文


32.  (ii.) 人間は創造から、さらに近くまたさらに近くと主に結合されることができるようなものであることは、著作『神の愛と知恵』の中の第三部の段階について示されていることから、特に、そこの次のものから明らかにすることができる―


 人間の中に創造から三つの分離の段階または高さの段階があること(230-235)


 それらの三つの段階は、出生からそれぞれの人間の中にあること、また開かれるほど、人間は主の中にいて、また主は人間の中におられること(236-241)


 すべての完全性は、段階とともに、また段階にしたがって増大し、上昇すること(199-204)


 それらから、人間は創造から、さらに近くまたさらに近く主に結合されることができるようなものであることが明らかである。


[2.] しかし、確かに、段階とは何であるか〔それに関して次のことを〕知らなければならない。分離または高さの段階と連続または幅の段階の二つの段階があること、またそれらの相違が何か。さらに、それぞれの人間に創造から、またここから出生から分離または高さの段階があること。また、人間は生まれた時に、自然的な段階と呼ばれる最初の段階の中にやって来ること、またこの段階を自分自身のもとで延長させて理性的なものを生ずるまで増やすことができること。また、もし神的な真理である霊的な秩序の法則にしたがって生きたなら、霊的な段階と呼ばれるもう一つの段階の中へやって来ること。さらにまた、もし神的な善である天的な秩序の法則にしたがって生きたなら、天的な段階と呼ばれる第三の段階にやって来ることができること。


[3.] これらの段階は人間のもとで主により、世の中で実際に、彼の生活にしたがって開かれるが、しかし、世から去った後ないなら、知覚できるようにまた感覚で捕えられるようにならない。また開かれ、その後、完全にされるほど、人間はさらに近くまたさらに近く主に結合される。この結合は接近によって永遠に増やすことができ、また天使のもとでも永遠に増やされる。しかし、それでも、天使は主の愛と知恵の最初の段階に達すること、あるいはそれに接することができない、主は無限であられ、また天使は有限であり、そして無限と有限に割合は存在しないからである。それらの段階を知らないなら、だれも人間の状態を、また彼の高められた状態、また主へ接近の状態を理解することができないので、それゆえ、著作『神の愛と知恵』の中に特に、それらについて(173番から281まで)扱われているところを見るとよい。

原典講読『神の摂理』 33

 

(1) 原文


33.  Paucis dicetur quomodo homo propius conjungi potest Domino, et deinde quomodo conjunctio illa propior et propior apparet. Quomodo homo propius et propius conjungitur Domino: Hoc non fit per solam scientiam, nec per solam intelligentiam, immo nec per solam sapientiam, sed per vitam illis conjunctam. Vita hominis est ejus amor, et amor est multiplex. In genere est amor mali et amor boni; amor mali est amor adulterandi, vindicandi, defraudandi, blasphemandi, deprivandi alios suis bonis: amor mali in illis cogitandis et faciendis sentit volupe et jucundum. Derivationes quae sunt affectiones hujus amoris, sunt totidem quot sunt mala in quae se determinavit; ac perceptiones et cogitationes hujus amoris sunt totidem quot sunt falsa quae favent illis malis, et confirmant illa. Haec falsa unum faciunt cum malis, sicut intellectus cum voluntate unum facit, non separantur a se invicem, quia unum est alterius. [2.] Nunc quia Dominus influit in amorem vitae cujusvis, et per ejus affectiones in perceptiones et cogitationes, et non vicissim, ut supra dictum est, sequitur quod non propius possit Se conjungere, quam sicut amor mali cum ejus affectionibus, quae sunt concupiscentiae, remotus est. Et quia hae resident in naturali homine, et homo quicquid ex naturali homine agit, sentit sicut ex se agere, quare homo sicut ex se removere debet amoris illius mala, ut tunc quantum removet illa, tantum Dominus propius accedit, et Se ei conjungit. Quisque potest ex ratione videre, quod concupiscentiae cum illarum jucundis obstipent et claudant fores pro Domino, et quod a Domino ejici nequeant, quamdiu ipse homo tenet fores clausas, et ab extra urget et adigit ne aperiantur. Quod ipse homo aperire debeat, patet a Domini verbis in Apocalypsi,


 


 “Ecce sto ad januam et pulso; si quis audiverit vocem meam, et aperuerit januam, ingrediar ad illum, et cenabo cum illo, et ille Mecum” (iii. 20).


 


[3.] Inde patet, quod quantum quis fugit mala sicut diabolica, et sicut obstantia ingressui Domini, tantum propius et propius conjungatur Domino, et ille proxime, qui abominatur illa sicut totidem furvos et ignitos diabolos; nam malum et diabolus unum sunt ac falsum mali et santanas unum sunt: quoniam sicut influxus Domini est in amorem boni et in ejus affectiones, et per has in perceptiones et cogitationes, quae omnes trahunt ex bono, in quo homo est, quod vera sint, ita influxus diaboli, hoc est inferni, est in amorem mali et ejus affectiones, quae sunt concupiscentiae, et per has in perceptiones et cogitationes, quae omnes trahunt ex malo, in quo homo est, quod falsa sint. [4.] Quomodo conjunctio illa propior apparet:Quo plus remota sunt mala in naturali homine per illorum fugam et aversationem, homo eo propius conjungitur Domino: et quia amor et sapientia, quae sunt Ipse Dominus, non sunt in spatio, affectio enim quae amoris, et cogitatio quae sapientiae, nihil commune habent cum spatio, ideo Dominus secundum conjunctionem per amorem et sapientiam propior apparet et vicissim secundum rejectionem amoris et sapientiae remotior. Spatium in spirituali mundo non datur, sed ibi distantiae et praesentiae sunt apparentiae secundum similitudines et dissimilitudines affectionum; nam, ut dictum est, affectiones quae sunt amoris et cogitationes quae sunt sapientiae, et in se spirituales, non sunt in spatio, de qua re videantur quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 7-10, et n. 69-72, et alibi,) ostensa sunt. [5.] Conjunctio Domini cum homine, apud quem mala remota sunt, intelligitur per haec Domini verba:



“Mundi corde Deum videbunt” (Matth. v. 8):


 


et per haec,


“Qui habet praecepta mea, et facit illa apud illum mansionem faciam” (Joh. xiv. 21, 23);


habere praecepta est scire, et facere praecepta est amare, nam etiam ibi dicitur, “qui facit praecepta mea, ille est qui amat Me.”


 


(2) 直訳


Paucis dicetur quomodo homo propius conjungi potest Domino, et deinde quomodo conjunctio illa propior et propior apparet. 手短に言われる(未来)、どのように人間はさらに近くまたさらに近く主に結合されるか、またその後、どのようにその結合はさらに近く見えるか。


Quomodo homo propius et propius conjungitur Domino: 「どのように人間はさらに近くまたさらに近く主に結合されるか」―


Hoc non fit per solam scientiam, nec per solam intelligentiam, immo nec per solam sapientiam, sed per vitam illis conjunctam. このことは知識だけによって生じない、理解力(知性)だけによっても、それどころか(実に)知恵だけによっても、しかし、それらに結合した生活(いのち)よって〔生ずる〕。


Vita hominis est ejus amor, et amor est multiplex. 人間の生活(いのち)彼の愛である、また愛は多種多様である。


In genere est amor mali et amor boni; 全般的に悪の愛と善の愛がある。


amor mali est amor adulterandi, vindicandi, defraudandi, blasphemandi, deprivandi alios suis bonis: 悪の愛は、姦淫する愛である、復讐する、だます、冒涜する,他の者から彼の財産を奪う。


amor mali in illis cogitandis et faciendis sentit volupe et jucundum. 悪の愛は、それらが考えられる中で、また行なわれる、ここちよさと快さを感じる。


Derivationes quae sunt affectiones hujus amoris, sunt totidem quot sunt mala in quae se determinavit; 派生物は、それらはこの愛の情愛のものである、悪があるのと同じ数のそれだけ多くある、その〔悪〕中にそれ自体を向けた。


ac perceptiones et cogitationes hujus amoris sunt totidem quot sunt falsa quae favent illis malis, et confirmant illa. そして、その愛の知覚と思考は、虚偽があるのと同じ数のそれだけ多くある、それら〔虚偽〕はそれらの悪に賛同する、またそれらを確信する(強める)


Haec falsa unum faciunt cum malis, sicut intellectus cum voluntate unum facit, non separantur a se invicem, quia unum est alterius. これらの虚偽は悪と一つとなっている、理解力が善と一つとなっているように、それ自体からお互いに分離されない、一つはもう一つのもののものであるから。


[2.] Nunc quia Dominus influit in amorem vitae cujusvis, et per ejus affectiones in perceptiones et cogitationes, et non vicissim, ut supra dictum est, sequitur quod non propius possit Se conjungere, quam sicut amor mali cum ejus affectionibus, quae sunt concupiscentiae, remotus est. [2.] そこで、主はそれぞれの生活(いのち)の愛の中に流入されるので、また彼の情愛を通って知覚と思考の中に〔流入される〕、また逆でなく、上に言われたように、~ということになる、さらに近くその方に結合されることはできないこと、悪の愛をその情愛とともに、それら〔情愛〕は欲望である、遠ざけるのを除いて(ないのなら)


Et quia hae resident in naturali homine, et homo quicquid ex naturali homine agit, sentit sicut ex se agere, quare homo sicut ex se removere debet amoris illius mala, ut tunc quantum removet illa, tantum Dominus propius accedit, et Se ei conjungit. またこれら〔欲望〕は自然的な人間の中に住むので、また人間は何でも自然的な人間から行なうので、自分自身から行なうように感じる、それゆえ、人間は自分自身からかのようにそれらの愛の悪を遠ざけなくてはならない、それで(ように)その時、どれだけそれらを遠ざけたか〔によって〕、それだけ主はさらに近く近づき、またご自分を彼に結合される。


Quisque potest ex ratione videre, quod concupiscentiae cum illarum jucundis obstipent et claudant fores pro Domino, et quod a Domino ejici nequeant, quamdiu ipse homo tenet fores clausas, et ab extra urget et adigit ne aperiantur. だれもが理性から見ることができる、欲望はそれらの快さ(快楽)とともに主に対して扉をふさぐ、また閉めること、また主により追い出されることができないこと、人間自身が扉を閉ざして保つ間、また、外から開かないように押す、また追いたてる☆〔間〕。


扉を「追いたてる」は変なので、「抵抗する」と意訳しましょう。


Quod ipse homo aperire debeat, patet a Domini verbis in Apocalypsi, 人間自身が開けなくてはならないことは、「黙示録」の中の主のことばから明らかである、


“Ecce sto ad januam et pulso; 「見よ、わたしは戸()立つ、またたたく。


si quis audiverit vocem meam, et aperuerit januam, ingrediar ad illum, et cenabo cum illo, et ille Mecum” (iii. 20). もし、だれかがわたしの声を聞いて、また戸()を開けるなら、わたしは彼のところに入る、またわたしは彼とともに、また彼はわたしとともに食事をする」(3:20)


[3.] Inde patet, quod quantum quis fugit mala sicut diabolica, et sicut obstantia ingressui Domini, tantum propius et propius conjungatur Domino, et ille proxime, qui abominatur illa sicut totidem furvos et ignitos diabolos; [3.] ここから明らかである、どれだけだれかが悪を悪魔のもののように避けるか、また主の入ることの障害のように、それだけさらに近くまたさらに近く主に結合されること、また彼は最も近くに〔結合される〕、それらをそれだけ多くの黒ずんだ燃えている悪魔のように〔避ける〕。


nam malum et diabolus unum sunt ac falsum mali et santanas unum sunt: なぜなら、悪と悪魔は一つであるから、そして悪の虚偽とサタンは一つである。


quoniam sicut influxus Domini est in amorem boni et in ejus affectiones, et per has in perceptiones et cogitationes, quae omnes trahunt ex bono, in quo homo est, quod vera sint, ita influxus diaboli, hoc est inferni, est in amorem mali et ejus affectiones, quae sunt concupiscentiae, et per has in perceptiones et cogitationes, quae omnes trahunt ex malo, in quo homo est, quod falsa sint. であるから、主の流入は善の愛の中へまたその情愛の中へ、またそれらを通って知覚と思考の中へ、それらすべてのものは善から得る、その〔善の〕中に人間はいる、それは真理であるように、そのように、悪魔の流入は、それは地獄のものである、悪の愛とその情愛の中へである、それら〔情愛〕は欲望である、またそれらを通して知覚と思考の中へ、それらすべてのものは悪から得る、その中に人間はいる、それは虚偽である。


[4.] Quomodo conjunctio illa propior apparet:― [4.] 「どのようにその結合はさらに近く見えるか」― 


Quo plus remota sunt mala in naturali homine per illorum fugam et aversationem, homo eo propius conjungitur Domino: 自然的な人間の中の悪からさらに遠ざかれば遠ざかるほど☆、それらの逃避と嫌悪によって、ますます人間は主とさらに近く結合される。


比較級を伴う相関文quoeo…「~であればあるほどますます…」です。


et quia amor et sapientia, quae sunt Ipse Dominus, non sunt in spatio, affectio enim quae amoris, et cogitatio quae sapientiae, nihil commune habent cum spatio, ideo Dominus secundum conjunctionem per amorem et sapientiam propior apparet et vicissim secundum rejectionem amoris et sapientiae remotior. また、愛と知恵は、それらは主そのものである、空間の中にないので、というのは愛のものである情愛と知恵のものである思考は、空間と共通なものを何も持たないから、それゆえ、主は愛と知恵によっての結合にしたがってさらに近く見える、また逆に、愛と知恵の拒絶にしたがって、さらに遠く〔見える〕。


Spatium in spirituali mundo non datur, sed ibi distantiae et praesentiae sunt apparentiae secundum similitudines et dissimilitudines affectionum; 霊界の中に空間は存在しない、しかし、そこに距離(隔たり)と現在(居合わせること)は外観である、情愛の似ていること(類似)と似ていないこと(相違)したがって。


nam, ut dictum est, affectiones quae sunt amoris et cogitationes quae sunt sapientiae, et in se spirituales, non sunt in spatio, de qua re videantur quae in transactione De Divino Amore et Divina Sapientia (n. 7-10, et n. 69-72, et alibi,) ostensa sunt. なぜなら、言われたように、愛のものである情愛と知恵のものである思考は、また本質的に霊的なもの〔であって〕空間の中にないから、それらの事柄についてそれらは論文『神の愛と神の知恵について』(7-10)の中に示されている。


[5.] Conjunctio Domini cum homine, apud quem mala remota sunt, intelligitur per haec Domini verba: [5.] 人間との主の結合は、その者に悪は遠ざけられた、これらの主の詞によって意味される―


“Mundi corde Deum videbunt” (Matth. v. 8): 「心のきれいな者は神を見る」(マタイ5:8)


et per haec, またこれらによって、


“Qui habet praecepta mea, et facit illa apud illum mansionem faciam” (Joh. xiv. 21, 23); 「わたしの戒めを持つ者、またそれを行なう〔者〕、彼にわたしは住まいをつくる」(ヨハネ14:21, 23)
habere praecepta est scire, et facere praecepta est amare, nam etiam ibi dicitur, “qui facit praecepta mea, ille est qui amat Me.”
 戒めを持つことは知ること、また戒めを行なうことは愛することである、なぜなら、そこにまた言われているから、「わたしの戒めを行なう者は、彼はわたしを愛する者である」。


 


(3) 訳文


33.  どのように人間は、さらに近くまたさらに近くと、主に結合されるか、またその後、どのようにその結合はさらに近く見えるか、手短に述べよう。


 「どのように人間は、さらに近くまたさらに近くと、主に結合されるか」―


 このことは知識だけによって、知性だけによっても、それどころか、知恵だけによっても生じないが、しかし、それらに結合した生活(いのち)よって生ずる。人間の生活(いのち)彼の愛であり、また愛は多種多様である。全般的に悪の愛と善の愛がある。悪の愛は、姦淫する、復讐する、だます、冒涜する,他の者から彼の財産を奪う愛である。それらが考えられ、また行なわれるる中で、悪の愛は、ここちよさと快さを感じる。この愛の情愛のものである派生物は、悪があるのと同じ数だけ多くあり、そのそれ自体を向けている。そして、その愛の知覚と思考は、虚偽がある同じ数のそれだけ多くあり、それら虚偽はそれらの悪に賛同し、またそれらを強めている。理解力が善と一つとなっているように、これらの虚偽は悪と一つとなっていて、互いに分離されない、一つはもう一つのもののものであるからである。


[2.] そこで、主はそれぞれの生活(いのち)の愛の中に流入され、また彼の情愛を通って知覚と思考の中に流入され、また、前に言われたように、逆ではないので、悪の愛を欲望であるその情愛とともに、遠ざけるのでないなら、さらに近くその方に結合されることはできないことがいえる。またこれらの欲望は自然的な人間の中に住み、また人間は何でも自然的な人間から行なうので自分自身から行なうように感じるので、それゆえ、人間は自分自身からかのようにそれらの愛の悪を遠ざけなくてはならない。そこでその時、どれだけそれらを遠ざけたかによって、それだけ主はさらに近く近づき、またご自分を彼に結合される。だれもが理性から、欲望はそれらの快さとともに主に対して扉をふさぎ、閉めること、また人間自身が扉を閉ざして保ち、外から開かないように押し、抵抗する間は、主により追い出されることができないことを見ることができる。人間自身が開けなくてはならないことは、「黙示録」の中の、主のことばから明らかである、


 


 「見よ、わたしは戸立ち、たたく。もし、だれかがわたしの声を聞いて、戸を開けるなら、わたしは彼のところに入り、わたしは彼とともに、また彼はわたしとともに食事をする」(3:20)


 


[3.] ここから、どれだけだれかが悪を悪魔のもののように、また主の入ることの障害のように避けるかによって、それだけさらに近くまたさらに近く主に結合されること、また、それらの悪をそれだけ多くの黒ずんだ燃えている悪魔のように避ける者は最も近くに結合されることが明らかである。なぜなら、悪と悪魔は一つであり、そして悪の虚偽とサタンは一つであるから。それゆえ、主の流入は善の愛の中へまたその情愛の中へ、またそれらを通って知覚と思考の中へであり、真理であるすべてのものは善から得て、その中に人間がいるように、そのように、地獄のものである悪魔の流入は、悪の愛と欲望であるその情愛の中へ、またそれらを通して知覚と思考の中へであり、虚偽であるそれらすべてのものは悪から得て、その中に人間はいる。


[4.] 「どのようにその結合はさらに近く見えるか」― 


 自然的な人間の中の悪から、それらを逃け、嫌悪することによって、遠ざかれば遠ざかるほど、ますます人間は主とさらに近く結合される。また、主そのものである愛と知恵は、空間の中にないので、というのは愛のものである情愛と知恵のものである思考は、空間と共通なものを何も持たないから、それゆえ、主は愛と知恵による結合にしたがってさらに近く見え、また逆に、愛と知恵を拒絶するにしたがって、さらに遠く見える。霊界の中に空間は存在しない、しかし、そこの距離と現存は、情愛の似ていることと似ていないことにしたがった外観である。なぜなら、言われたように、愛のものである情愛と知恵のものである思考は、本質的に霊的なものであって空間の中にないからである。それらの事柄については著作『神の愛と知恵』(7-10)の中に示されている。


[5.] 悪が遠ざけられた人間と主の結合は、次の主のことばによって意味される―


 


 「心のきれいな者は神を見る」(マタイ5:8)


 


またこれらによって、


 


 「わたしの戒めを持ち、またそれを行なう者に、わたしは住まいをつくろう」(ヨハネ14:21, 23)


 戒めを持つことは知ること、また戒めを行なうことは愛することである、なぜなら、そこにまた、「わたしの戒めを行なう者は、わたしを愛する者である」と言われているから。

原典講読『神の摂理』 34

 

(1) 原文


34.  (iii) Quod homo quo propius conjungitur Domino, eo sapientior fiat. Quoniam tres gradus vitae apud hominem a creatione et inde a nativitate sunt, (de quibus mox supra, n. 32,) sunt imprimis tres gradus sapientiae apud illum. Hi gradus sunt qui aperiuntur apud hominem secundum conjunctionem; aperiuntur secundum amorem, nam amor est ipsa conjunctio. At amoris ascensus secundum gradus ab homine non percipitur nisi quam obscure, at ascensus sapientiae clare apud illos qui sciunt et vident quid sapientia. Causa quod gradus sapientiae percipiantur, est quia amor per affectiones intrat in perceptiones et cogitationes, et hae se sistunt in visu interno mentis, qui correspondet visui externo corporis; inde est quod sapientia appareat, et non ita affectio amoris quae producit illam: hoc simile est sicut cum omnibus quae actualiter fiunt ab homine; animadvertitur quomodo corpus operatur illa, non autem quomodo anima: ita quoque percipitur quomodo homo meditatur, percipit et cogitat, sed non quomodo anima illarum, quae est affectio boni et veri, producit illas. [2.] Sed sunt tres gradus sapientiae, naturalis, spiritualis et caelestis. In gradu sapientiae naturali est homo dum vivit in mundo; hic gradus apud illum tunc potest ad summum ejus perfici, et usque non potest intrare gradum spiritualem, quia hic gradus non continuatur gradui naturali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. In gradu sapientiae spirituali est homo post mortem; et hic gradus etiam talis est, ut possit ad summum perfici, sed usque non potest intrare gradum sapientiae caelestem, quia hic gradus nec continuatur spirituali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. Ex his constare potest, quod sapientia possit elevari in ratione triplicata, et quod in unoquovis gradu possit perfici in ratione simplici ad summum ejus. [3.] Qui elevationes et perfectiones horum graduum comprehendit, ille potest aliquantum percipere id, quod de sapientia angelica dicitur, quod sit ineffabilis; haec quoque tam ineffabilis est, ut mille ideae cogitationis angelorum ex sua sapientia non possint sistere quam unam ideam cogitationis hominum ex sua sapientia, nongentae et nonaginta novem illae ideae cogitationis angelorum non possunt intrare, sunt enim supranaturalia: quod ita sit, per vivam experientiam pluries datum est scire. Sed, ut prius dictum est, nemo in sapientiam illam ineffabilem angelorum venire potest, nisi per conjunctionem cum Domino, et secundum illam, nam solus Dominus aperit gradum spiritualem et gradum caelestem, at duntaxat apud illos, qui sapiunt ex Ipso; et illi sapiunt ex Domino, qui rejiciunt diabolum, hoc est, malum a se.


 


(2) 直訳


(iii) Quod homo quo propius conjungitur Domino, eo sapientior fiat.― (iii.) 人間はさらに近く主に結合されるほど、それだけ☆さらに賢明になること―


比較級を伴う相関文quoeo…「~であればあるほどますます…」です。


Quoniam tres gradus vitae apud hominem a creatione et inde a nativitate sunt, (de quibus mox supra, n. 32,) sunt imprimis tres gradus sapientiae apud illum. いのちの三つの段階が人間のもとに創造から、またここから出生からあるので、(そのことについてすぐ上に、32番、)特に、彼のもとに知恵の三つの段階がある。


Hi gradus sunt qui aperiuntur apud hominem secundum conjunctionem; これらの段階は、人間のもとで結合にしたがって開かれるものである。


aperiuntur secundum amorem, nam amor est ipsa conjunctio. 愛にしたがって開かれる、なぜなら、愛は結合そのものであるから。


At amoris ascensus secundum gradus ab homine non percipitur nisi quam obscure, at ascensus sapientiae clare apud illos qui sciunt et vident quid sapientia. しかし、段階にしたがった愛の上昇は人間により知覚されない、はっきりとしないで以外でないなら、しかし、知恵の上昇ははっきりと、彼のもとで、知恵とは何かを知り、見る者。


Causa quod gradus sapientiae percipiantur, est quia amor per affectiones intrat in perceptiones et cogitationes, et hae se sistunt in visu interno mentis, qui correspondet visui externo corporis; 知恵の段階が知覚されることの理由は、愛は情愛を通して知覚と思考の中に入るからである、また、これらは心の内なる視覚にそれ自体を示す、それは身体の外なる視覚に対応する。


inde est quod sapientia appareat, et non ita affectio amoris quae producit illam: ここからである、知恵は見られること、またそれを生み出す愛の情愛はこのようでない。


hoc simile est sicut cum omnibus quae actualiter fiunt ab homine; このことは同様である、すべてのものにのように、それは人間により実際に行なわれる。


animadvertitur quomodo corpus operatur illa, non autem quomodo anima: 認められる(気づかれる)、どのように身体がそれらを働く(生み出す)か、しかしながら、どのように霊魂が〔働く(生み出す)か見られ〕ない。


ita quoque percipitur quomodo homo meditatur, percipit et cogitat, sed non quomodo anima illarum, quae est affectio boni et veri, producit illas. このようにまた知覚される、人間がどのように熟考する、知覚する、また考えるか、しかし、それらの霊魂がどのように〔働くか知覚され〕ない、それらは善と真理の情愛である、それらを生み出す。


[2.] Sed sunt tres gradus sapientiae, naturalis, spiritualis et caelestis. [2.] しかし、知恵の三つの段階がある、自然的な、霊的な、また天的な。


In gradu sapientiae naturali est homo dum vivit in mundo; 自然的な知恵の段階の中に人間はいる、世の中で生きる時()


hic gradus apud illum tunc potest ad summum ejus perfici, et usque non potest intrare gradum spiritualem, quia hic gradus non continuatur gradui naturali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. 彼のもとのこの段階は、その時、その最高度まで完成させられることができる、またそれでも霊的な段階に入ることはできない、この段階は連続によって自然的な段階に拡張されない(伸ばされない)ので、しかし、対応によってそれに結合される。


In gradu sapientiae spirituali est homo post mortem; 霊的な知恵の段階の中に人間はいる、死後。


et hic gradus etiam talis est, ut possit ad summum perfici, sed usque non potest intrare gradum sapientiae caelestem, quia hic gradus nec continuatur spirituali per continuum, sed conjungitur illi per correspondentias. またこの段階もまたこのようなものである、最高度まで完成させられることができるような、しかしそれでも、天的な知恵の段階に入ることはできない、この段階も連続によって霊的な〔段階に〕拡張されない(伸ばされない)ので、しかし、対応によってそれに結合される。


Ex his constare potest, quod sapientia possit elevari in ratione triplicata, et quod in unoquovis gradu possit perfici in ratione simplici ad summum ejus. これらから明らかにすることができる、三重(三倍)の割合で高揚されることができること、またそれぞれの段階の中で、その最高度まで単一の割合で完成させられることができること。


[3.] Qui elevationes et perfectiones horum graduum comprehendit, ille potest aliquantum percipere id, quod de sapientia angelica dicitur, quod sit ineffabilis; [3.] これらの段階の高揚と完成を理解する(把握する)者は、彼はそれを少しほど知覚することができる、天使の知恵について言われること、言語に絶するものであること。


haec quoque tam ineffabilis est, ut mille ideae cogitationis angelorum ex sua sapientia non possint sistere quam unam ideam cogitationis hominum ex sua sapientia, nongentae et nonaginta novem illae ideae cogitationis angelorum non possunt intrare, sunt enim supranaturalia: このこともまたこのように言語に絶するものである、その知恵からの天使の思考の千の観念は示すことができないほどに、その知恵からの人間の思考の一つの観念を除いて、天使の思考のそれらの九百九十九は入ることができない、というのは超自然的なものであるから。


quod ita sit, per vivam experientiam pluries datum est scire. このようであることを、生きた(生きいきとした)経験によってしばしば知ることが与えられた。


Sed, ut prius dictum est, nemo in sapientiam illam ineffabilem angelorum venire potest, nisi per conjunctionem cum Domino, et secundum illam, nam solus Dominus aperit gradum spiritualem et gradum caelestem, at duntaxat apud illos, qui sapiunt ex Ipso; しかし、最初に言われたように、だれも天使たちのそれらの言語に絶する知恵の中にやって来ることはできない、主との結合によってでないなら、またそれ〔結合の段階☆〕にしたがってでないなら、なぜなら、主おひとりが霊的な段階と天的な段階を開かれる、しかし、わずかに彼らのもとに、その方から賢明である者。


ここの「それ(女性)」とは「結合(女性)ですね。でも段階の言葉を補わないと「よって」と「したがって」の区別がつかなくなるでしょう。柳瀬訳がこの「それ」を「生活」としたのは唐突です。


et illi sapiunt ex Domino, qui rejiciunt diabolum, hoc est, malum a se. また主から賢明である彼らは、悪魔を追い払う者〔である〕、すなわち、悪を自分自身から。


 


(3) 訳文


34.  (iii.) 人間は、主にさらに近く結合されればされるほど、それだけさらに賢明になること。


 いのちの三つの段階が人間のもとに創造から、またここから出生からあるので(そのことについては直前の32)、特に、彼のもとに知恵の三つの段階がある。これらの段階は、人間のもとで結合にしたがって開かれるものであり、愛にしたがって開かれる、なぜなら、愛は結合そのものであるから。しかし、段階にしたがった愛の上昇は人間により、はっきりとしないでしか知覚されないが、しかし、知恵とは何かを知り、見る者のもとで知恵の上昇ははっきりと知覚される。知恵の段階が知覚されることの理由は、愛は情愛を通して知覚と思考の中に入り、これらは身体の外なる視覚に対応する心の内なる視覚にそれ自体を示するからである。ここから、知恵は見られるが、それを生み出す愛の情愛はこのようではない。このことは人間により実際に行なわれるすべてのものにも同様である。どのように身体がそれらを生み出すかは認められるが、しかしながら、どのように霊魂が生み出すかは見られない。このようにまた、人間がどのように熟考し、知覚し、考えるかは知覚される、しかし、それらを生み出す善と真理の情愛である霊魂がどのように働くかは知覚されない。


[2.] しかし、知恵の三つの段階、自然的な、霊的な、天的な段階がある。人間は世で生きる間、自然的な知恵の段階の中にいる。のもとのこの段階は、その時、その最高度まで完成させられることができるが、それでも霊的な段階に入ることはできない、この段階は連続によって自然的な段階に拡張されないからであるが、しかし、対応によってそれに結合される。人間は死後、霊的な知恵の段階の中にいる。またこの段階もまた、最高度まで完成させられることができるようなものであるが、しかしそれでも、天的な知恵の段階に入ることはできない、この段階も連続によって霊的な段階に拡張されないからであるが、しかし、対応によってそれに結合される。これらから、三重の割合で高揚されることができること、またそれぞれの段階の中で、その最高度まで単一の割合で完成させられることができることを明らかにすることができる。


[3.] これらの段階の高揚と完成を理解する者は、天使の知恵について言語に絶するものである、と言われることを少しほど知覚することができる。天使の知恵からのその思考の千の観念は、人間の知恵からのその思考の一つの観念を除いて〔それ以上〕示すことができず、天使のそれらの九百九十九の思考は超自然的なものであるので〔人間の観念に〕入ることができないほどのものであり、このこともまたそのように言語に絶するものである。このようであることを、しばしば、生きいきとした経験によって知ることが与えられた。しかし、最初に言われたように、主との結合によってでないなら、またその結合の段階にしたがってでないなら、だれも天使たちのそれらの言語に絶する知恵の中にやって来ることはできない、なぜなら、主おひとりが、わずかにその方から賢明である者のもとに霊的な段階と天的な段階を開かれるから。主から賢明である者とは、悪魔を、すなわち、悪を自分自身から追い払う者である。