原典講読『生活』 108, 109.

       (XIV.)
     QUOD SI QUIS FUGIT MALA EX QUACUNQUE ALIA CAUSA, QUAM QUIA PECCATA SUNT,
     NON FUGIAT ILLA, SED MODO FACIAT UT NON APPAREANT CORAM MUNDO.
     もしだれかがどんな他の理由から悪を避けるなら、罪であるので以外の、
     それを避けない、しかし、ただ世の前に現われないようにだけ避ける。
(1) 原文
108. Dantur morales homines, qui Praecepta secundae tabulae Decalogi servant, non defraudant, non blasphemant, non vindicant, non adulterantur; et qui eorum apud se confirmant, quod talia sint mala, quia damna reipublicae, et sic contra humanitatis leges, illi etiam charitatem, sinceritatem, justitiam, castitatem exercent. Sed si bona haec faciunt, et mala illa fugiunt, solum quia mala sunt, et non simul quia peccata, illi usque mere naturales sunt; et apud mere naturales radix mali manet insita, et non est emota; quare bona quae faciunt, non sunt bona, quia ab ipsis.
(2) 直訳
Dantur morales homines, qui Praecepta secundae tabulae Decalogi servant, non defraudant, non blasphemant, non vindicant, non adulterantur; 道徳的な人間が存在する、その者は十戒の第二の板を守る、だまさない、冒涜しない、復讐しない、姦淫しない。
et qui eorum apud se confirmant, quod talia sint mala, quia damna reipublicae, et sic contra humanitatis leges, illi etiam charitatem, sinceritatem, justitiam, castitatem exercent. 彼らの自分自身のもとで確信している者は、このようなものが悪であること、国家の☆害なので、またこうして(したがって)人道にかなった(人間性の)法に反して、彼らはまた仁愛、誠実、公正、貞潔を行なう(実践する)。
☆ respublica「国家、共和国」は二つの部分で格変化します。
Sed si bona haec faciunt, et mala illa fugiunt, solum quia mala sunt, et non simul quia peccata, illi usque mere naturales sunt; しかし、もしこれらの善を行ない、またそれらの悪を避けるなら、単に悪であるから、そして同時に罪〔である〕からでなく、彼らはやはり単に自然的である。
et apud mere naturales radix mali manet insita, et non est emota; そして単に自然的な者のもとに悪の根が植え付けられて残る、そして取り除かれない。
quare bona quae faciunt, non sunt bona, quia ab ipsis. それゆえ、〔彼らの〕行なう善は、善ではない、自分自身からなので。
(3) 訳文
 十戒の第二の板〔に書かれたこと〕を守り、だまさず、冒涜せず、復讐せず、姦淫せず、このようなものは、国家の害であり、したがって人道にかなった法に反している悪であると自分自身に確信し、そしてまた仁愛、誠実、公正、貞潔を実践する道徳的な人間がいる。しかし、もしこれらの善を行ない、それらの悪を避けても、単に悪であるから避けて、同時に罪であるとしないなら、やはり彼らは単に自然的な者である。そして単に自然的な者のもとには悪の根が植え付けられて残り、取り除かれない。それゆえ、彼らの行なう善は、自分自身から行なうものなので、〔霊的な〕善ではない、。
(1) 原文
109. Moralis naturalis homo potest apparere coram hominibus in mundo prorsus sicut moralis spiritualis homo, sed non coram angelis in caelo. Coram angelis in caelo apparet ille, si in bonis est, sicut simulacrum ex ligno, et si in veris est, sicut simulacrum ex marmore, in quibus non est vita; aliter moralis spiritualis homo: nam moralis naturalis homo est moralis externus, et moralis spiritualis homo est moralis internus; et externum absque interno non vivit; vivit quidem, sed non vitam quae vocatur vita.
(2) 直訳
Moralis naturalis homo potest apparere coram hominibus in mundo prorsus sicut moralis spiritualis homo, sed non coram angelis in caelo. 自然的な道徳的な人間は世の人間の前で完全に霊的な道徳的な人間に見えることができる、しかし、天界の天使たちの前で〔見え〕ない。
Coram angelis in caelo apparet ille, si in bonis est, sicut simulacrum ex ligno, et si in veris est, sicut simulacrum ex marmore, in quibus non est vita; 天界の天使たちの前で彼らは見える、もし善の中にいるなら、木からの彫像のように、またもし真理の中にいるなら、大理石からの彫像のように、その中にいのちのない。
aliter moralis spiritualis homo: 霊的な道徳的な人間は異なる。
nam moralis naturalis homo est moralis externus, et moralis spiritualis homo est moralis internus; なぜなら、自然的な道徳的な人間は外なる道徳的な人間である、そして霊的な道徳的な人間は内なる道徳的な人間であるから。
et externum absque interno non vivit; そして内なるものなしの外なるものは生きていない。
vivit quidem, sed non vitam quae vocatur vita. 確かに生きているが、しかし、いのち(生活)がない、〔これぞ☆〕いのち(生活)と呼ばれる〔ような☆〕。
☆ このまま訳文にすると少し物足りないので私としては〔〕のように付け足したいのですが、やりすぎかもしれません。
(3) 訳文
 自然的な道徳的人間は世の人々の前ではまったく霊的な道徳的人間に見られることができる、しかし、天界の天使たちの前では見られない。天界の天使たちの前で彼らは、もし善の中にいるなら、木からできた彫像のように、またもし真理の中にいるなら、そこにいのちのない大理石からできた彫像のように見える。霊的な道徳的人間は異なる。なぜなら、自然的な道徳的人間は外なる道徳的な人間であり、霊的な道徳的人間は内なる道徳的人間であり、内なるものがなくては外なるものは生きことはないから。確かに生きてはいるが、しかし、いのち(生活)と呼ばれるいのち(生活)はない。

原典講読『生活』 110, 111

(1) 原文
110. Concupiscentiae mali, quae faciunt interiora hominis a nativitate, non removentur nisi a solo Domino; nam Dominus influit a spirituali in naturale, homo autem ex se a naturali in spirituale; et hic influxus est contra ordinem, et non operatur in concupiscentias et removet illas, sed includit illas, arctius et arctius sicut se confirmat: et quia hereditarium malum sic latet inclusum, illud post mortem, dum homo fit spiritus, rumpit tegmen quo in mundo obvelatum fuit, ac erumpit sicut sanies per ulcus modo exterius sanatum.
(2) 直訳
Concupiscentiae mali, quae faciunt interiora hominis a nativitate, non removentur nisi a solo Domino; 悪の強い欲望は、それは出生から人間の内的なものをつくる、主だけによるでないなら取り除かれない。
nam Dominus influit a spirituali in naturale, homo autem ex se a naturali in spirituale; なぜなら、霊的なものから自然的なものの中に流入するから、しかしながら、人間は自分自身から自然的なものから霊的なものに〔流入する☆〕。
☆ ここに省略れている動詞は前後関係から「流入する」です。しかし、自然的なものから霊的なものへの流入は水が上流へ逆流する以上に不可能です。それで「流入しようとする」と意訳すべきでしょう。
et hic influxus est contra ordinem, et non operatur in concupiscentias et removet illas, sed includit illas, arctius et arctius sicut se confirmat: そしてこの流入は秩序に反する、そして強い欲望に働きかけ、それを遠ざけない、しかし、それを閉じ込める、さらに固くまたさらに固く、あたかも自分自身に確信するかのように。
et quia hereditarium malum sic latet inclusum, illud post mortem, dum homo fit spiritus, rumpit tegmen quo in mundo obvelatum fuit, ac erumpit sicut sanies per ulcus modo exterius sanatum. そして、遺伝悪はこのように閉じ込められて隠れている、それは死後、人間が霊となる時、覆いを破る、世の中で隠していたそれを、そして外側だけが癒されている潰瘍を通して膿(うみ)〔がでくる〕ように激しく出てくる。
(3) 訳文
 出生のときから人間の内的なものをつくっている悪の欲望は、主おひとりによらなければ取り除かれない。なぜなら、霊的なものから自然的なものの中に流入するのであって、しかし人間は、自分自身から自然的なものから霊的なものに流入しようとするからである。この流入は秩序に反していて、欲望に働きかけ、それを遠ざけることはなく、かえって、あたかも自分自身に確信するかのように、それをさらに固くまたさらに固く閉じ込める。この遺伝悪はこのように閉じ込められて隠れていて、それは死後、人間が霊となる時、世の中でそれを隠していた覆いを破り、外側だけが癒されていた潰瘍から膿(うみ)がでくるように突発する。
(1) 原文
111. Sunt variae et multiplices causae, quae faciunt, ut homo sit moralis in externa forma; sed si non moralis sit etiam in interna, usque tamen moralis non est. Ut pro exemplo; si quis abstinet ab adulteriis et scortationibus, ex timore legis civilis e ejus poenarum: ex timore jacturae famae et inde honoris; ex timore morborum ex illis; ex timore jurgiorum domi ab uxore, et inde intranquillitatis vitae; ex timore vindictae a marito, aut ab affini; ex egestate, aut ex avaritia; ex imbecillitate oriunda vel ex morbo, vel ex abusu, vel ex aetate, vel ex impotentia: immo si abstineat ab illis ex lege aliqua naturali aut morali, et non simul ex lege spirituali, is usque tamen interius adulter et scortator est; nihilominus enim credit quod non peccata sint, et inde illa coram Deo non illicita facit in suo spiritu, et sic in spiritu committit illa, tametsi non coram mundo in corpore: quare post mortem, cum fit spiritus, aperte loquitur pro illis. Ex his patet quod fugere mala ut damna possit impius; at quod fugere mala ut peccata non possit nisi Christianus.
(2) 直訳
Sunt variae et multiplices causae, quae faciunt, ut homo sit moralis in externa forma; いろいろなまた種々の理由がある、それらはする、人間が外なる(外部の)形で道徳的であるように。
sed si non moralis sit etiam in interna, usque tamen moralis non est. しかし、内なる(内部の)中でもまた道徳的でないなら、やはりそれでも道徳的ではない。
Ut pro exemplo; 例えば、例として。
si quis abstinet ab adulteriis et scortationibus, ex timore legis civilis e ejus poenarum: もし、だれかが姦淫や淫行☆を慎むなら、市民の法とその罰への恐れから。
☆ 長島さんはこのscortatioを「不倫」と訳しています。「長島さんの日本語は腐っている」と前日に述べました。これもその一例でしょう。
 大辞林によれば「不倫:道徳に反すること。特に、男女の関係が人の道にはずれること。また、そのさま」、「姦淫:男女が不倫な肉体関係を結ぶこと」とあります。
 ここからは不倫と姦淫は(ほぼ)同義語です。著作『結婚愛』では、姦淫と淫行は歴然と区別されています。「姦淫」は結婚した男女について用いられます。淫行」は文字通り「みだらな行ない」であり、例えば(男が)結婚前の女性を性的に誘惑したり、売春婦を買ったりする場合など考えられます。
 すなわち「姦淫や姦淫(不倫)」を慎む、のではなく「姦淫や淫行」を慎む、とすべきです。
ex timore jacturae famae et inde honoris; 名声とそこから名誉(敬意)の失うことの恐れから。
ex timore morborum ex illis; それらからの病気の恐れから。
ex timore jurgiorum domi ab uxore, et inde intranquillitatis vitae; 妻による家での口論(ガミガミ言うこと)、またそこから生活の不和(安らぎの欠如)の恐れから。
ex timore vindictae a marito, aut ab affini; 夫から、または親族からの復讐の恐れから。
ex egestate, aut ex avaritia; 貧困から、または貪欲(けち)から。
ex imbecillitate oriunda vel ex morbo, vel ex abusu, vel ex aetate, vel ex impotentia: 起こった虚弱から、あるいは病気から、あるいは濫用から、あるいは年齢から、あるいは(性的)不能から。
immo si abstineat ab illis ex lege aliqua naturali aut morali, et non simul ex lege spirituali, is usque tamen interius adulter et scortator est; 実に、もしそれらを慎むなら、何らかの自然的なまたは道徳的な法から、そして同時に霊的な法から〔慎ま〕ない、彼はやはりそれでも内的に姦淫者や淫行者である。
nihilominus enim credit quod non peccata sint, et inde illa coram Deo non illicita facit in suo spiritu, et sic in spiritu committit illa, tametsi non coram mundo in corpore: なぜなら、それでもなお〔彼は〕罪でないこと信じるから、そしてここからそれらは神の前に許されないではないとする、自分の霊の中で、そしてこうして霊の中でそれらを犯す、それでも世の前で、身体の中で〔犯さ〕ない。
quare post mortem, cum fit spiritus, aperte loquitur pro illis. それゆえ、死後、霊となるとき、公然とそれらのために語る☆。
☆ 「それらのために語る」は「弁護する」と意訳すべきでしょうね。
Ex his patet quod fugere mala ut damna possit impius; これらから明らかである、不信心な(神を敬わない)者は悪を害として避けることができること。
at quod fugere mala ut peccata non possit nisi Christianus. しかし、キリスト教徒でないなら悪を罪として避けることはできないこと。
(3) 訳文
 人間を外なる形で道徳的であるようにするさまざまな理由がある。しかし、内部でもまた道徳的でないなら、やはり道徳的ではない。その例として、だれかが姦淫や淫行を、民法とその罰への恐れから、名声とそこから名誉を失うことの恐れから、それらからの病気の恐れから。妻から家でガミガミ言われ、またそこから生活の安らぎをなくすなう恐れから、夫または親族から復讐される恐れから、貧困または貪欲(けち)から、病気あるいは濫用あるいは年齢あるいは(性的)不能から起こる虚弱から慎み、実に、何らかの自然的または道徳的な法からそれらを慎むにしても、同時に霊的な法から慎まないなら、その者はやはり内的に姦淫者であり、淫行者である。なぜなら、それにもかかわらず、彼は罪でないこと信じ、ここから自分の霊の中でそれらは神の前に許されるとして、こうして霊の中でそれらを犯すからである。それでも世の前で、身体の中では犯さない。それゆえ、死後、霊となるとき、公然とそれらを弁護する。これらから、不信心な者が悪を害として避けることができること、しかし、キリスト教徒でないなら悪を罪として避けることはできないことが明らかである。

原典講読『生活』 112, 113, 114(最終回)

(1) 原文
112. Simile est cum omnis generis furtis et defraudationibus; cum omnis generis homicidiis et vindictis; et cum omnis generis falsis testimoniis et mendaciis: nemo ab illis mundari et purificari potest a se; unicuique enim concupiscentiae insunt infinita, quae homo non videt nisi sicut unum simplex, Dominus autem videt singularissima in omni serie. Verbo, homo non potest semet regenerare, hoc est, novum cor et novum spiritum in se formare, sed solus Dominus, qui est Ipse Reformator et Regenerator: quare si homo ex sua prudentia ac intelligentia vult se novum facere, est modo sicut faciei deformi inducere fucum, ac parti interiori tabe infectae illinere smegma.
(2) 直訳
Simile est cum omnis generis furtis et defraudationibus; 〔前項で姦淫や淫行を例としたが〕すべての種類の盗みや欺瞞(詐欺)も同様である。
cum omnis generis homicidiis et vindictis; すべての種類の殺人(殺害)と復讐も。
et cum omnis generis falsis testimoniis et mendaciis: またすべての種類の偽証と偽りも。
nemo ab illis mundari et purificari potest a se; だれもこれらからきれいにされ、清められることはできない、自分自身から。
unicuique enim concupiscentiae insunt infinita, quae homo non videt nisi sicut unum simplex, Dominus autem videt singularissima in omni serie. なぜなら、強い欲望のそれぞれに無限のものが内在するから、それらを人間は単純な一つのもののようにしか見ない、しかしながら、主は最も個別のもの〔ですら〕すべての系列(連続)〔するもの〕の中で見られる。
Verbo, homo non potest semet regenerare, hoc est, novum cor et novum spiritum in se formare, sed solus Dominus, qui est Ipse Reformator et Regenerator: 一言でいえば(要するに)、人間は自分自身を再生させることはできない、すなわち、新しい心と新しい霊を自分自身の中に形作ること〔はできない〕、しかし、主おひとりが〔できる〕、「改革者」と「再生者」ご自身であられる者。
quare si homo ex sua prudentia ac intelligentia vult se novum facere, est modo sicut faciei deformi inducere fucum, ac parti interiori tabe infectae illinere smegma. それゆえ、もし人間が自分自身の思慮分別と知性から自分自身を新しいものにすることを欲するなら、単に醜い顔に紅(見せかけの外観)を着せること、そして内側が腐敗に感染した部分に洗剤を塗りつけることである。
(3) 訳文
 〔前項で姦淫や淫行を例としたが〕すべての種類の盗みや欺瞞も、すべての種類の殺人と復讐も、またすべての種類の偽証と偽りも同様である。これらから、だれも自分自身により、きれいにされ、清められることはできない。なぜなら、欲望のそれぞれに無限のものが内在すし、それらを人間は単純な一つのもののようにしか見ないるから。しかし、主は最も個々のものですら、連続するすべてのものの中で見られている。一言でいえば、人間は自分自身を再生させることは、すなわち、自分自身の中に新しい心と新しい霊を形作ることはできないが、しかし、「改革者」と「再生者」ご自身であられる主おひとりがおできになる。それゆえ、もし人間が自分自身の思慮と知性から自分自身を新しいものにすることを欲するなら、それはただ醜い顔に紅(べに)を着せ、内部が腐敗した部分に洗剤を塗りつけるだけことである。
(1) 原文
113. Idcirco dicit Dominus apud Matthaeum,
“Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (xxiii. 26):
et apud Esaiam,
“Lavate vos, purificate vos, et removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere:….et tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt” (i. 16, 18).
(2) 直訳
Idcirco dicit Dominus apud Matthaeum, それゆえ、主は「マタイ福音書」に言われる、
“Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (xxiii. 26): 「盲目のパリサイ人よ、最初に杯と皿の内側を清めよ、外側もまたきれいになるように」(23:26)。
et apud Esaiam, また「イザヤ書」に、
“Lavate vos, purificate vos, et removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere: 「あなたがたを洗え、あたながたを清めよ、わたしの目の前からあなたがたの悪意の働きを取り除け、悪を行なうことを粉砕せよ。
….et tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt” (i. 16, 18). ・・・その時、たとい、あなたがたの罪が緋のようであったにしても、雪のように白くなる、たとい、紫のように赤くあったにしても、羊毛のようになる」(1:16, 18)。
(3) 訳文
 それゆえ、主は「マタイ福音書」で言われている、
 「盲目のパリサイ人よ。まず、杯と皿の内側を清めよ、外側もまたきれいになるように」(23:26)。
 また「イザヤ書」に、
 「あなたがたを洗え、あたながたを清めよ、わたしの目の前からあなたがたの悪意の働きを取り除け、悪を行なうことをやめよ。・・・その時、たとい、あなたがたの罪が緋のようであったにしても、雪のように白くなる。たとい、紫のように赤くあったにしても、羊毛のようになる」(1:16, 18)。
(1) 原文
114. Supradictis adjicientur haec:-
(i.) Quod charitas Christiana sit cuique, ut suam functionem fideliter agat; sic enim, si fugit mala ut peccata, cottidie facit bona, et ipse est suus usus in communi corpore; sic etiam consulitur communi, et unicuique in particulari.
(ii.) Quod reliqua non sint propria charitatis opera; sed vel ejus signa, vel beneficia, vel debita.
(2) 直訳
Supradictis adjicientur haec:- 前述のことにこれらが結びつけられる―
(i.) Quod charitas Christiana sit cuique, ut suam functionem fideliter agat; (1) それぞれの者にキリスト教の仁愛があること、自分の職務を誠実に行なう(果たす)こと。
sic enim, si fugit mala ut peccata, cottidie facit bona, et ipse est suus usus in communi corpore; なぜなら、このように〔して〕、悪を罪として避けるなら、毎日、善を行なう、またその者自身が全体(共通の身体、共同体)の中で自分自身の役立ちである。
sic etiam consulitur communi, et unicuique in particulari. さらにまた、このように〔して〕共通のもの〔善〕が思いやられる(利益が図られる)、またそれぞれのものが特定的に(個別的に)。
(ii.) Quod reliqua non sint propria charitatis opera; (2) 残りのもの(その他のもの)は仁愛の固有の(ほんとうの、本来の)働きではないこと。
sed vel ejus signa, vel beneficia, vel debita. しかし、あるいはそのしるし、あるいは善行(親切)、あるいは義務〔である〕。
(3) 訳文
 前述のことに次のことをつけ加えよう―
 (1) 自分の職務を誠実に果たすそれぞれの者にキリスト教の仁愛があること。なぜなら、このようにして、悪を罪として避けるなら、日々、善を行ない、その者自身が全体の中で自分自身の役立ちとなっており、さらにまた、このようにして共通の善が、また個別的にそれぞれの善がはかられるからである。
 (2) その他のものは仁愛の本来の働きではなく、そのしるしであるか、あるいは親切、あるいは義務である。
     * * * * *
(4) 原典講読『生活について』を終えて
 本書はスヴェーデンボリ神学の特徴を最もよく示している著作の一つではないでしょうか。冒頭の「すべての宗教は生活のものであり、その生活は善を行なうことである」は標語ともいえるものです。
 私にとって、実践的な宗教を意図するこの著作を読むのは、これが三度目です。
 最初は、スヴェーデンボリを知った年の暮れ柳瀬訳を1983年の12月 に(37歳)。
 二回目は、1991年の8月で、これは英訳書とともに読みました(44歳)。
 ここで三度目となった2009年6~8月は、ご覧のとおり、原典からです(62歳)。
 「三」の内意は「はじめから終わりまでの完全」(秘義5708)なので、これで完了でしょう。
 明日からは、これまたスヴェーデンボリ神学の特徴を最もよく示している著作の一つといえる『神の愛と知恵』を始めます。「この世とは何か、この世の根本原理は何か」についての(哲学的)論考です。私自身、この著作をじっくり読んでみたかったので、取り上げます。