原典講読『驚くべきこと』 40

 

(1) 原文「451番」


40. Quidam qui in vita corporis potens fuit prae aliis, in altera vita retinuit quod etiam imperare vellet; cui dictum quod in alio regno sit, quod aeternum, et quod imperare ejus in terra mortuum sit; et quod nunc non aestimetur quisquam quam secundum bonum et verum et secundum misericordiam Domini, in qua sit; tum, quod regnum hoc se habeat sicut in terra, ubi nullus aestimatur nisi propter opes, et propter gratiam apud principem; opes hic sunt bonum et verum, et gratia apud principem est misericordia Domini; si aliter velit imperare, rebellis est, nam in alius regno est: his auditis pudefactus est.


 


(2) 直訳


40. Quidam qui in vita corporis potens fuit prae aliis, in altera vita retinuit quod etiam imperare vellet; あるその身体のいのちのよりも(権力)があった、来世で保持した、さらにまた支配することを欲すること。


cui dictum quod in alio regno sit, quod aeternum, et quod imperare ejus in terra mortuum sit; そのわれた、他王国の中にいること、それは永遠のもの、また地の中の彼の支配することは死んだこと。


et quod nunc non aestimetur quisquam quam secundum bonum et verum et secundum misericordiam Domini, in qua sit; また、今やだれも真理にしたがって(一致して)でなく評価されない(尊重されない)またの慈悲にしたがって、その中にいる。


tum, quod regnum hoc se habeat sicut in terra, ubi nullus aestimatur nisi propter opes, et propter gratiam apud principem; なおまた、この王国は地の中のようである(振る舞う)、その場所で何も評価されない(尊重されない)、富ゆえにでないなら、また君主のもとの恩恵ゆえに〔でないなら〕。


opes hic sunt bonum et verum, et gratia apud principem est misericordia Domini; ここの富は善と真理である、また君主のもとの恩恵は主の慈悲である。


si aliter velit imperare, rebellis est, nam in alius regno est: もし〔これと〕異なって支配することを欲するなら、反逆者である、なぜなら、他の王国の中にいるから。


his auditis pudefactus est. これらを聞いて☆、彼は恥じた。


奪格+奪格でいわゆる独立奪格句です。


 


(3) 訳文


40. いのちが身体中にあったとき他よりも権力のあった、来世で、さらにまた支配することを欲すること保持した。その、永遠のものである他王国の中にいること、また地上での彼の支配は死んだ、また、今やだれも真理にしたがってまた慈悲の中にいて、その慈悲にしたがってでなくは、評価されない、と言われた。なおまた、この王国は、富ゆえに、また君主のもとの恩恵ゆえにでないならで何も評価されない地上の王国のようであるここの真理でありまた君主のもとの恩恵慈悲であるもしこれと〕異なって支配することをするなら、反逆者であるなぜなら、他王国にいるから――これらを聞いて、彼は恥じた。

原典講読『驚くべきこと』 41

 

(1) 原文「452番」


41. Locutus cum spiritibus qui putabant caelum et gaudium caeleste in consistere ut maximi sint; sed dictum iis quod in caelo maximus sit qui minimus; nam qui minimus esse vult, maximam felicitatem habet; et quia maximam felicitatem habet qui minimus, sequitur inde quod sit maximus. Quid est maximus esse nisi quam felicissimus? id quaerunt potentes per potentiam, et divites per divitias: et porro dictum quod non consistat caelum in eo ut desideret minimum esse propterea ut sit maximus, tunc enim spirat et cupit esse maximum; sed est quod ex corde aliis melius velit quam sibi, servire aliis eorum felicitatis gratia, ex nullo fine sui sed ex amore.


 


(2) 直訳


41. Locutus cum spiritibus qui putabant caelum et gaudium caeleste in consistere ut maximi sint; 霊たちとしたその天界天界しみは最大であるようにあることとった


sed dictum iis quod in caelo maximus sit qui minimus; しかし、彼らに言われた、天界の中で最大の者であること、その者は最小の者。


nam qui minimus esse vult, maximam felicitatem habet; なぜなら、最小の者であることを欲する者は、最大の幸福を持つから。


et quia maximam felicitatem habet qui minimus, sequitur inde quod sit maximus. また、最大の幸福を持つのは、その者は最小の者〔である〕ので、ここから最大の者であることがいえる。


Quid est maximus esse nisi quam felicissimus? 最大の者であるとは何か? 最も幸福でなくて〔でない〕なら。


id quaerunt potentes per potentiam, et divites per divitias: それを力(権力)のある者が、力(権力)によって、また富のある者が富によって求める。


et porro dictum quod non consistat caelum in eo ut desideret minimum esse propterea ut sit maximus, tunc enim spirat et cupit esse maximum; またさらに言われた、天界はそのことの中にあるのではないこと、最小の者であることを望むような、最大の者であるようにゆえに(このために)、というのは、その時、最大の者でありたがる、また欲するから。


sed est quod ex corde aliis melius velit quam sibi, servire aliis eorum felicitatis gratia, ex nullo fine sui sed ex amore. しかし、〔このことの中に〕ある、心から、自分自身よりも他の者に善いことを欲する、他の者に仕えること、彼らの幸福のために☆、自分自身の目的は何もなく、しかし愛から。


gratia「恩恵」には属格を伴って「~のために」という意味があります。


 


(3) 訳文


41. 天界天界しみは最大でことにあるったたちとしたしかし、彼らに、天界では最小者が最大であるとわれたなぜなら、最小の者であることを欲する者は、最大の幸福を持つから。また、最小〔であることを欲する〕者は最大の幸福を持つ者であるので、ここから最大の者であることがいえる。

最も幸福でないなら、最大の者であるとは何か? それを権力のある者が、権力によって、また富のある者が富によって求める。またさらに、天界は、最大の者であるために最小の者であることを望むようなことの中にあるのではない、というのは、その時、最大の者でありたがり、また欲するから〔と言われ〕しかし、心から、自分自身よりも他の者に善いことを欲し、自分自身の目的は何もなく、愛から、他の者の幸福のために、彼らに仕えることの中にある、と言われた。

原典講読『驚くべきこと』 42

 

(1) 原文「453番」


42. Quidam tam crassam ideam de caelo habent ut putent solum esse admissionem; immo esse conclave in quod admittantur per januam quae aperiatur; et ab iis qui ibi sunt janitores, introducantur.


 


(2) 直訳


42. Quidam tam crassam ideam de caelo habent ut putent solum esse admissionem; あるはこれほどに粗雑観念天界についてっている、単るのをされることであるとうような


immo esse conclave in quod admittantur per januam quae aperiatur; それどころか部屋である、その中に扉(入り口)通って入ることが許される、それが開かれる。


et ab iis qui ibi sunt janitores, introducantur. また彼らにより、その者はそこに門番である、導き入れられる。


 


(3) 訳文


42. ある天界についてるのをされることであるとうようなこれほどに粗雑観念っているそれどころか、扉かれると、門番により、導れられ、そのることがされる部屋であるっている〕。

原典講読『驚くべきこと』 43

 

(1) 原文「454番」


43. Quidam, quod consistat in vita otiosa, in qua serviantur ab aliis; sed iis dictum quod nusquam aliqua felicitas consistat in eo ut quiescant et inde habeant felicitatem; ita quisque vellet habere felicitatem aliorum propter semet, et cum quisque, nullus haberet; talis vita foret non activa sed otiosa, in qua torpescerent, cum tamen notum iis esse posset quod absque vita activa, nulla vitae felicitas; vita angelica consistit in usu, et bonis charitatis; nam nihil felicius percipiunt quam ut spiritus ex mundo alluentes informent et doceant; ut inserviant hominibus, et regant spiritus malos apud eos ne vagentur extra limites, atque illis bonum inspirent; tum ut mortuos in vitam aeternitatis exsuscitent, et dein, {1}si possint, quod animae tales sint, in caelum introducant; ex quibus plus felicitatis percipiunt quam ut usquam describi possit; ita sunt imagines Domini; ita amant proximum plus quam semet; ideo est caelum: quare in usu, et ex usu, et secundum usum, hoc est, secundum bona amoris et charitatis, felicitas angelica. Qui talem ideam habuerant quod gaudium caeleste consisteret in eo ut otiosi essent, respirantes in otio gaudium aeternum, his dictis ut pudefierent, datum erat illis percipere qualis vita talis; et percepta quod tristissima, et quod pereunte sic omni gaudio, post paucum tempus eam fastidirent et nausearent.


@ 1 Text appears corrupt. Perhaps it should read si possit quod animae tales sint, ut in caelum introducant.


 


(2) 直訳


43. Quidam, quod consistat in vita otiosa, in qua serviantur ab aliis; ある、暇(怠惰)生活にあること、その中で他の者により仕えられる。


sed iis dictum quod nusquam aliqua felicitas consistat in eo ut quiescant et inde habeant felicitatem; しかしらにわれた、何らかの幸福してそのことのにないこと、休息するようなまたここから幸福


ita quisque vellet habere felicitatem aliorum propter semet, et cum quisque, nullus haberet; そのようにそれぞれの者が自分自身のために他の者の幸福を持つこと☆欲する、またそのときそれぞれの者が、決して持たない。


わかりづらい直訳となっていると思います。「持つ」を、他の者の幸福を、自分の幸福に「貢献するためのものとする」、とすれば、わかるでしょう。


talis vita foret non activa sed otiosa, in qua torpescerent, cum tamen notum iis esse posset quod absque vita activa, nulla vitae felicitas; このような生活は活動的でなく、しかし、(怠惰)ものであった、その〔生活の〕中で不活発に(鈍感に)なる、そのときそれでも、彼らによく知られることができる、活動的な生活なしに、幸福な生活は何もないこと。


vita angelica consistit in usu, et bonis charitatis; 天使の生活は役立ちに、また仁愛の善にある☆。


感想です。天界とは? と思うとき、簡単といえば簡単である。人のために役立った、喜んでもらえた、感謝してもらえた、と思うとき、自分も幸せである。見返りなどなく、純粋に「よかった」と思える時、それが天界である、ということでしょう。すなわち、天界はここにある。


nam nihil felicius percipiunt quam ut spiritus ex mundo alluentes informent et doceant; なぜなら、幸福を何も知覚しないから、世から到着する霊を教え、また導くようなことよりも。


ut inserviant hominibus, et regant spiritus malos apud eos ne vagentur extra limites, atque illis bonum inspirent; 〔世にいる〕人間に仕えるような、また彼らのもとの悪霊を支配(統制)する、限界の外にさまよわないように、しかし、彼らに善を吹き込む。


tum ut mortuos in vitam aeternitatis exsuscitent, et dein, {1}si possint, quod animae tales sint, in caelum introducant; なおまた、死んだ者を永遠のいのちの中に起こす(生き返らせる)ような、またその後、「もし可能である(複数)なら、このような霊魂である(複数)こと、天界の中に導く」☆。


☆ この部分「…」については「注」参照。


ex quibus plus felicitatis percipiunt quam ut usquam describi possit; それらからもっと幸福を知覚する、どんな場合で(常に)述べられることができないようなよりも。


ita sunt imagines Domini; そのように主の映像である。


ita amant proximum plus quam semet; そのように、自分自身よりももっと隣人を愛する。


ideo est caelum: それゆえ、天界である。


quare in usu, et ex usu, et secundum usum, hoc est, secundum bona amoris et charitatis, felicitas angelica. それゆえ、役立ちの中に、また役立ちから、また役立ちにしたがって、すなわち、愛と仁愛の善にしたがって、天使の幸福が〔ある〕。


Qui talem ideam habuerant quod gaudium caeleste consisteret in eo ut otiosi essent, respirantes in otio gaudium aeternum, his dictis ut pudefierent, datum erat illis percipere qualis vita talis; このような観念を持った者は、天界の楽しさはそのことにあること、(怠惰)であることのような、(怠惰)の中に永遠の楽しさを吸い込んで、これらの者に言われて、恥ずかしくなるように、彼らに知覚することが与えられた、このような生活がどんなものか。


et percepta quod tristissima, et quod pereunte sic omni gaudio, post paucum tempus eam fastidirent et nausearent. また知覚した、最も悲しい(惨めな)もの〔である〕こと、またすべての楽しさを失って、わずかな時間の後、それ〔その生活〕を退けた(嫌った)また吐き気を催した。


@ 1 Text appears corrupt. Perhaps it should read si possit quod animae tales sint, ut in caelum introducant. 注1 原文は間違いのようにみえる。おそらく、これはsi possit quod animae tales sint, ut in caelum introducant☆と読むべきであろう。


この部分の直訳は「もし可能である(単数)なら、このような霊魂である(複数)こと、天界の中に導くように」〔する〕。


 


(3) 訳文


43. ある怠惰、その中で他の者により仕えられる生活にある〔と思っている〕。しかしらにわれた。休息するようなことの、何らかの幸福してなく、またここから幸福つことがないことそのようにそれぞれの幸福自分自身のためのものにしようとするときそれぞれのして幸福たないこのような生活活動的でなくしかし怠惰ものであり、その〔生活の〕中で不活発になる。そのときそれでも、彼らに、活動的な生活なしに、幸福な生活は何もないことがよく知られることができる。天使生活、役立ちに、仁愛にあるなぜなら、世から到着する、導き、〔世にいる〕人間またらのもとの悪霊限界にさまよいないように統制し、その人間なおまた、死んだ永遠のいのちのらせまたその後、もし可能であるならこのような霊魂を天界くようにするようなこと以上幸福知覚しないからであるそれらから述べられることができないような幸福を知覚する。そのように〔して〕主の映像であり、そのように、自分自身よりももっと隣人を愛し、それゆえ、天界である。それゆえ、役立ちの中に、また役立ちから、また役立ちにしたがって、すなわち、愛と仁愛の善にしたがって、天使の幸福が〔ある〕。


天界の楽しさは怠惰の中に永遠の楽しさを吸い込んで、そのことにあるような観念を持った者は、これらの者にこのような生活がどんなものか恥ずかしくなるように言われ、彼らに知覚することが与えられた。また、すべての楽しさを失って、最も惨めなもの〔である〕こと知覚し、わずかな時間の後、それ〔その生活〕を嫌い、た吐き気を催した。

原典講読『驚くべきこと』 44

 

(1) 原文「455番」


44. Quidam inter instructissimos in Verbo cum vixit in mundo, talem ideam de gaudio caelesti habuit quod consisteret in lumine gloriae, sicut lumen cum radii solares aurei apparent; ita quoque in vita otiosa: ut nosset quod in falso, datum ei erat tale lumen, et is in medio lumine; tunc ita delectatus, sicut, ut quoque dixit, in caelo esset; sed ibi non diu subsistere potuit, nam paulatim taeduit eum, et factum nullum gaudium.


 


(2) 直訳


44. Quidam inter instructissimos in Verbo cum vixit in mundo, talem ideam de gaudio caelesti habuit quod consisteret in lumine gloriae, sicut lumen cum radii solares aurei apparent; 世で生きたとき、みことばで最も学問のある者の間にある者が、天界の楽しさについてこのような観念を持った、栄光の光の中にあること、太陽の黄金の光が見られるときの光のような。


ita quoque in vita otiosa: そのようにもまた、暇(怠惰)生活に〔あると思った〕。


ut nosset quod in falso, datum ei erat tale lumen, et is in medio lumine; 虚偽の中に〔いる〕ことを知るように、彼に与えられた、このような光があった、また彼は光の真ん中に〔いた〕。


tunc ita delectatus, sicut, ut quoque dixit, in caelo esset; その時、そのように楽しんで、あたかも~かのように、彼もまた言ったように、天界の中にいた。


sed ibi non diu subsistere potuit, nam paulatim taeduit eum, et factum nullum gaudium. しかし、そこに長い間、とどまることができなかった、なぜなら、次第に彼を飽きさせ、また楽しみを何もなくしたから。


 


(3) 訳文


44. 世で生きたとき、みことばで最も学問のある者の間で、ある者が、天界の楽しさについて、太陽の黄金の光が見られるときの光のような栄光の光の中にいること、そのようにまた、怠惰生活にあるというような観念を持った。虚偽の中にいることを知るように、彼に、このような光が、その光の真ん中にいることが与えられた。その時、そのように楽しんで、彼もまた言ったように、あたかも天界の中にいたかのようであった。しかし、そこに長い間、とどまることができなかった、なぜなら、次第に彼は飽き、また何の楽しみもなくなったから。