原典講読『驚くべきこと』 35

 

(1) 原文「446番」


35. Locutus cum spiritibus de opinione hominum qui hodie vivunt, quod non credant spiritum quia oculis non vident nec per scientias capiunt, et sic quod non solum negent spiritum esse extensum sed etiam esse substantiam quia litigant quid substantia; et quia negant esse extensum, et litigant substantia, etiam negant spiritum esse in loco, ita consequenter in corpore humano; cum tamen simplicissimus scire possit quod ejus anima seu spiritus sit in suo corpore; quae cum dicerem, mirati sunt spiritus qui inter simpliciores erant, quod homines hodie tam stulti sunt; et cum audiebant voces, de quibus lis, ut partes extra partes, et similia, vocabant talia absona, ludicra et theatralia quae nusquam mentes occuparent quia praecludunt viam ad intelligendum.


 


(2) 直訳


35. Locutus cum spiritibus de opinione hominum qui hodie vivunt, quod non credant spiritum quia oculis non vident nec per scientias capiunt, et sic quod non solum negent spiritum esse extensum sed etiam esse substantiam quia litigant quid substantia; 人間たちの見解について霊と話した、その者は今日生きている、霊を信じないこと、目で見ないし、知識(の吸収力)によって把握しないので、またこのように霊が広がりであることを否定するだけでなく、しかしまた、実体であることも〔否定する〕、何が実体か論争するので。


et quia negant esse extensum, et litigant substantia, etiam negant spiritum esse in loco, ita consequenter in corpore humano; またであることを否定するのでまた実体〔であることを〕論争するさらにまた場所にいることを否定するそのようにしたがって人間の身体の中に。


cum tamen simplicissimus scire possit quod ejus anima seu spiritus sit in suo corpore; そのときそれでも単純ることができる、彼の霊魂または霊が自分の身体の中にあること。


quae cum dicerem, mirati sunt spiritus qui inter simpliciores erant, quod homines hodie tam stulti sunt;  それを私が言うとき、霊は驚いた、その者は最も単純な者の間にいた、今日の人間がこれほどに愚かであること。


et cum audiebant voces, de quibus lis, ut partes extra partes, et similia, vocabant talia absona, ludicra et theatralia quae nusquam mentes occuparent quia praecludunt viam ad intelligendum. また言葉()を聞いた時、それらについて論争が〔ある〕、例えば部分なしに部分、また同様のもの、このようなばかばかしい(不合理な)もの、またばかばかしいもの、偽りのものと呼んだ、それらは決して心を占めてはならない、理解することへの道をふさぐので。


 


(3) 訳文


35. 今日生きている人間の見解について霊と話した。目で見ないし、知識によって把握しない、またこのように霊が広がりであることを否定するだけでなく、何が実体か論争して実体であることもまた否定するので、霊を信じないことである。またであることを否定また実体であることを論争するのでさらにまた場所したがってそのように人間の身体の中にいること否定するそのときそれでも単純、自分の霊魂または霊が自分の身体の中にあること知ることができるそのことを私が言うとき、最も単純な者の間にいた霊は、今日の人間がこれほどに愚かであることに驚いた。またそれらについての言葉、例えば、部分のない部分、また同様のものについて論争を聞いた時、それらは理解することへの道をふさぐので決して心を占めてはならない、不合理なもの、ばかばかしいもの、偽りのようなもの〔である〕と呼んだ。

原典講読『驚くべきこと』 36

 

(1) 原文「447番」


36. Quidam recens spiritus mecum locutus; cum audiret quod loquerer de spiritu, dicebat, ‘Quid spiritus?’ putans se esse hominem; cumque ei dicerem quod spiritus sit in unoquovis homine, et quod homo quoad vitam sit spiritus, et corpus modo inserviat ei ad vivendum super terra, et quod os et caro, seu corpus, nequaquam vixerit et cogitaverit cum haesitaret, quaesivi an usquam audiverit de anima: dixit, ‘Quid anima? non scio quid anima.’ Tunc ei dicere dabatur quod is nunc anima sit, seu spiritus, quod scire posset inde quod supra caput meum sit nec insistat telluri; annon hoc percipere posset? tunc territus aufugit, clamans, ‘Spiritus sum, spiritus sum.’ Quidam Judaeus putabat prorsus vivere in corpore, usque adeo ut vix potuisset aliter persuaderi; et cum ei ostensum esset quod spiritus esset, usque instabat dicere quod homo sit, quia videt et audit; tales sunt qui in mundo corporei fuerunt. Perplura adhuc potuissent afferri, sed haec solum confirmationis causa, quod spiritus sit in homine qui sentit, non corpus.


 


(2) 直訳


36. Quidam recens spiritus mecum locutus; 新しく来たある霊が私と話した。


cum audiret quod loquerer de spiritu, dicebat, ‘Quid spiritus?’ putans se esse hominem; 霊ついて私が話したことを〔彼が〕聞いたとき、言った、「霊とは何か?」、自分自身を人間である、と思って。


cumque ei dicerem quod spiritus sit in unoquovis homine, et quod homo quoad vitam sit spiritus, et corpus modo inserviat ei ad vivendum super terra, et quod os et caro, seu corpus, nequaquam vixerit et cogitaverit cum haesitaret, quaesivi an usquam audiverit de anima: また私が彼に話したとき、霊がそれぞれの人間の中にあること、また人間はいのちに関して霊であること、また身体は地の上で生きるために単に彼に仕える(役立つ)だけであること、また骨と肉は、すなわち、身体は、決して生き(未来完了)、また考えない(未来完了)、☆彼がためらったとき、私は質問した、これまで(かつて)魂について聞いたかどうか。


文意からは、ここに句読点()があったほうがよいと思います。


dixit, ‘Quid anima? non scio quid anima.’ 言った、「霊魂とは何か? 私は霊魂が何か知らない」。


Tunc ei dicere dabatur quod is nunc anima sit, seu spiritus, quod scire posset inde quod supra caput meum sit nec insistat telluri; その時、彼に言うことが与えられた、彼が今や霊魂であること、すなわち、霊〔である〕、知ることができること、ここから私の頭の上にいる、地球に立ってもいない。


annon hoc percipere posset? このことを知覚することができないのか?


tunc territus aufugit, clamans, ‘Spiritus sum, spiritus sum.’ その時、怖がって逃げ去った、叫んで、「私は霊である、私は霊である」。


Quidam Judaeus putabat prorsus vivere in corpore, usque adeo ut vix potuisset aliter persuaderi; あるユダヤ人はまったく身体の中で生きていると思った、ほとんど〔それと〕異なって説得されることができないそこまでも。


et cum ei ostensum esset quod spiritus esset, usque instabat dicere quod homo sit, quia videt et audit; また彼に示されたとき、霊であったこと、それでも言うことを固執した、人間であること、見る、また聞くので。


tales sunt qui in mundo corporei fuerunt. このような者である、世の中で形体的であっ(物質的なものにだけ関心があった)


Perplura adhuc potuissent afferri, sed haec solum confirmationis causa, quod spiritus sit in homine qui sentit, non corpus. 非常に多くのもの〔例〕をさらに提示されることができる、しかし、これらは単に確信(証拠)のために(理由)、霊が人間の中にいること、その者が感じる、身体でなく。


 


(3) 訳文


36. 〔霊たちの世界しくたあるした。霊ついてしたことを〔彼〕聞いたとき、彼自分自身人間であるって「霊とは?」と言ったまた、霊がそれぞれの人間にあることまた人間はいのちにしてであることまた身体きるためににその人間えるだけであることまたすなわち、身体、決してきも、考えもしないとって、彼まだ返事ためらっているとき、私これまでに霊魂についていたかどうか質問した――彼は、「霊魂とは何か? 私は霊魂が何か知らない」と言った。


その時、彼が今や霊魂である、すなわち、霊であり、私の頭の上にいて、地球に立ってもいないことから知ることができる、このことを知覚することができないのか? と彼に言うことが与えられた。その時、怖がって、「私は霊だ、私は霊だ」と叫びながら、逃げ去った。


 あるユダヤ人はまったく身体の中で生きていると思い、それとは異なる説得されることがほとんどできないほどにまで〔そのように思った〕。また彼に〔自分が〕霊であることを示されたとき、それでも見、また聞くので人間であると言い張った。このような者が世の中で形体的であっ(物質的なものにだけ関心があった)者である


非常に多くの例をさらに提示することができる、しかし、それらは、感じるのは身体でなく人間の中にいる霊であることを、確信するためのものである

原典講読『驚くべきこと』 37

 

(1) 原文「448番」


37. Locutus cum multis qui in vita eorum corporis mihi noti fuerunt, et diu, per menses et annum, tam clara voce, sed interna, sicut cum amicis in mundo; cum quibus aliqua etiam intercesserunt commercia sermonis de statu hominis post mortem; mirati valde quod nemo in corporis vita sciat vel credat quod victurus ita post vitam corporis, cum tamen sit continuatio vitae, et talis ut transeat e vita obscura in perspicuam; et qui in fide in Dominum, in magis magisque perspicuam: voluerunt ut dicerem amicis eorum quod vivant, et quod scriberem ad eos; qui eorum status sint, quibus etiam plura narravi de statu amicorum eorum; [2] sed dixi, si dicerem aut scriberem, quod non crederent; vocarent phantasias, irriderent, peterent signa aut miracula antequam credant, sic exponerer eorum subsannationi: et quod haec vera sint, forte pauci credituri, nam negant corde quod sint spiritus; et qui non negant, usque nihil audire volunt quod aliquis cum spiritibus loqui possit. Talis fides de spiritibus nusquam fuit antiquis temporibus, sed hodie, cum ex cerebroso ratiocinio volunt explorare quid spiritus, quos omni sensu privant per definitiones et suppositiones; et quo eruditiores volunt esse, eo plus.


 


(2) 直訳


37. Locutus cum multis qui in vita eorum corporis mihi noti fuerunt, et diu, per menses et annum, tam clara voce, sed interna, sicut cum amicis in mundo; 多くのしたその身体らのいのちのによく知られていた、また長い間、月と年にわたって、これほどにはっきりした声で、しかし内なるもの〔声で〕、世の中の友とのように。


cum quibus aliqua etiam intercesserunt commercia sermonis de statu hominis post mortem; 彼らと何らかのものもまたは会話のやりとりにはさまった、死後の人間の状態について。


mirati valde quod nemo in corporis vita sciat vel credat quod victurus ita post vitam corporis, cum tamen sit continuatio vitae, et talis ut transeat e vita obscura in perspicuam; 大いに驚いた、だれも身体のいのちの中で知らなかったか信じなかったこと、身体のいのちの後、このように生きること、そのときそれでもいのちの連続があること、またこのような、不明確ないのちから明白な〔いのち〕の中に移るような。


et qui in fide in Dominum, in magis magisque perspicuam: また、主への信仰の中に〔いる〕者は


さらにまたさらに明白な〔いのちの〕中に。


voluerunt ut dicerem amicis eorum quod vivant, et quod scriberem ad eos; 彼らは私が彼らの友に言うように欲した、生きていること、また、それらを私が書くこと。


qui eorum status sint, quibus etiam plura narravi de statu amicorum eorum; それら〔書いたもの〕は彼らの状態である、それらにまた私が彼らの友の状態について語った多くのもの。


[2] sed dixi, si dicerem aut scriberem, quod non crederent; [2] しかし、私は言った、もし私が言うかまたは書くなら、信じないこと。


vocarent phantasias, irriderent, peterent signa aut miracula antequam credant, sic exponerer eorum subsannationi: 彼らは幻想と呼ぶ(であろう)、あざわらう、信じる前にしるしかまたは奇跡を求める、このように私は彼らのあざけりにさらされる(であろう)。


et quod haec vera sint, forte pauci credituri, nam negant corde quod sint spiritus; またこれらが真理であることは、おそらく、わずかな者に信じられる(未来分詞)、なぜなら、心で否定するから、霊である(霊が存在する)こと。


et qui non negant, usque nihil audire volunt quod aliquis cum spiritibus loqui possit. また否定しない者は、それでも何も聞くことを欲しない、ある者が霊について話すことができるとき。


Talis fides de spiritibus nusquam fuit antiquis temporibus, sed hodie, cum ex cerebroso ratiocinio volunt explorare quid spiritus, quos omni sensu privant per definitiones et suppositiones; 霊についてこのような信仰(信念)は決して古代の時代になかった、しかし、今日〔ある〕、狂った推論から霊とは何か探究することを欲するとき、それら〔霊〕をすべての感覚で奪う☆、定義と推測によって。


きたない直訳となっています。「霊からすべての感覚を奪う」、すなわち、「霊には感覚などない」としてしまうことです。


et quo eruditiores volunt esse, eo plus. また、さらに学問のある者であることを欲するほどますますもっと〔そうなる〕。


 


(3) 訳文


37. 彼らのいのちが身体中にあったとき、また長い年月の間にわたって、私によく知られていた多くの、世の中の友とのように、これほどにはっきりした声で、しかし内なる声で話した。彼らとの会話のやりとりに死後人間状態についてらかのものもまたはさまった。身体のいのちの後、このようにきることをだれも身体のいのちのらなかったかじなかったことそのときそれでもまた不明確ないのちから明白ないのちのまた、主への信仰にいるはさらにまたさらに明白ないのちの中にるようないのちの連続があることにいにいた


彼らは私が彼らの友に〔自分たちが〕生きていることを言うように、また、それらを私が書くこと欲した。それらは彼らの状態であり、また私が彼らの友の状態について語った多くのものである。


[2] しかし、私は、もし私が言うかまたは書いても、彼らは信じない、と言った。彼らは幻想と呼び、あざわらい、信じる前にしるしかまたは奇跡を求め、このように私は彼らのあざけりにさらされるであろう。またこれらが真理であることは、おそらく、わずかな者に信じられであろう、なぜなら、霊が存在することを心で否定するから。また否定しない者は、それでも、ある者が霊について話すことができるとき何も聞くことを欲しない。


 霊についてこのような信念は決して古い時代になかった、しかし、今日は、狂った推論から霊とは何か探究することを欲するとき、定義と推測によって、霊からすべての感覚を奪う。また、学問のある者であることを欲するほどますますもっと〔そうなる〕。

原典講読『驚くべきこと』 38

 

De Caelo et Gaudio caelesti


天界と天界の楽しさについて


 


(1) 原文「449番」


38. QUID caelum et gaudium caeleste, nemo adhuc novit; qui de illo et de hoc cogitarunt, tam communem et tam crassam ideam conceperunt ut vix sit aliqua. Ex spiritibus qui recens e mundo in alteram vitam veniunt, optime scire potui qualem de caelo et de gaudio caelesti conceperunt notionem; nam relicti sibi sicut forent in mundo, cogitant similiter: aliqua solum exempla licet afferre.


 


(2) 直訳


38. QUID caelum et gaudium caeleste, nemo adhuc novit; 天界と天界の楽しさが何か、だれも依然として(今でも)知らなかった(知らない)


qui de illo et de hoc cogitarunt, tam communem et tam crassam ideam conceperunt ut vix sit aliqua. それについてまたこれについて考えた者は、これほどに全般的な、またこれほどに粗雑な(粗末な)念をいだいた、ほとんど何らかのものでないような。


Ex spiritibus qui recens e mundo in alteram vitam veniunt, optime scire potui qualem de caelo et de gaudio caelesti conceperunt notionem; 霊たちから、その者たちは近ごろ世から来世にやって来る者、最もよく私は知ることができた、天界についてまた天界の楽しさについてどんなものか、概念をいだいているか。


nam relicti sibi sicut forent in mundo, cogitant similiter: なぜなら、世の中にいたように自分自身に残されて(そのままにされて)、同じように考えるから。


aliqua solum exempla licet afferre. ある(いくつか)の例だけが提示されることが許されている。


 


(3) 訳文


38. 天界天界しさがだれも依然としてらないそれらについてえたほとんどらかのものでないようなこれほどに全般的なまた粗末をいだいた。私、近ごろから来世にやってたちから、天界についてまた天界しさについてどんな概念をいだいているか、最もよくることができたなぜなら、自分自身が世にいたようなままにされるとき、同じようにえるから――そのいくつか提示されることがされている

原典講読『驚くべきこと』 39

 

(1) 原文「450番」


39. Quidam qui quoque visi in mundo prae aliis illustrati in Verbo, tam falsam conceperunt ideam de caelo quod putarent se esse in caelo cum in alto, et quod regere possent inde quae infra, ita esse in gloria sui, et eminenti prae aliis: illi quia tali phantasia erant, ut scirent quod in falso essent, sublati sunt in altum, et inde aliquid regere in inferioribus permissum; sed animadvertebant cum pudore quod hoc esset phantasiae caelum; et quod caelum non consisteret in alto, sed ubicumque is qui in amore et charitate est, seu in quo regnum Domini, nec velle eminere prae aliis: nam major velle esse aliis, non est caelum sed est infernum.


 


(2) 直訳


39. Quidam qui quoque visi in mundo prae aliis illustrati in Verbo, tam falsam conceperunt ideam de caelo quod putarent se esse in caelo cum in alto, et quod regere possent inde quae infra, ita esse in gloria sui, et eminenti prae aliis: あるそのまたにまさってみことばでるくされた(らされた)と見られた、天界についてこれほどの虚偽の観念をいだいた、自分自身が、高いところ☆にいる時、天界の中にいると思ったこと、またここからそれら下のもの()を支配することができること、そのように自分の栄光(栄誉)の中にいること、また他の者にまさって著名(である)すぐれて(いる)〔思った〕。


ここで述べている「高いところ」は場所として、空間的な位置として「高い」ではなく、その後の「支配する」の言葉から「高い地位」などであると解釈するとよいでしょう。高い地位につき、そこから下の地位にいる者を支配するとき、これを天界のように感じるのです。


illi quia tali phantasia erant, ut scirent quod in falso essent, sublati sunt in altum, et inde aliquid regere in inferioribus permissum; 彼らはこのような幻想であったので☆〔心にあったので〕、高いところに上げられた、またここから下のもの()の中で支配することが許された。


動詞erantからは「どうし」ても、このようにしか直訳できません、しかし、これでは意味が通じません。inが省略されたと見なして「幻想の中にいた」とするのが普通かと思います。しかし、二つの英訳書は「幻想をいだいた」としています。sumに「(心の中に)ある」⇒「いだく」という意訳が可能なのでしょうか?


sed animadvertebant cum pudore quod hoc esset phantasiae caelum; しかし、恥辱感とともにめたこれは幻想天界であったこと


et quod caelum non consisteret in alto, sed ubicumque is qui in amore et charitate est, seu in quo regnum Domini, nec velle eminere prae aliis: また天界高いところの中にないこと、しかし、どこでも彼らに、愛と仁愛の中にいる者、すなわち、その者の中に主の王国〔がある〕、他の者にまさって著名(である)すぐれて(いる)ことを欲することでもない。


nam major velle esse aliis, non est caelum sed est infernum. なぜなら、他(よりも)偉大である(高位である、重要である)とをすることは天界でなくしかし地獄であるから


 


(3) 訳文


39. 世にまさってみことばでるくされたと見られた者がいて、天界について、自分が高いところにいて、またここから下の者を支配することができ、そのように自分の栄誉の中にいること、また他の者にまさってすぐれている時、天界の中にいると思ったほどに偽りの観念をいだいていた――彼らはこのような幻想をいだいたので、高いところに上げられ、またここから下の者を支配することが許された。しかし、恥辱感とともにこれは幻想天界であったことまた天界高いところにはなく、しかし、どこでも、愛と仁愛の中にいる者、すなわち、その者の中に主の王国がある者にあり、他の者にまさってすぐれていることを欲することでもないことめた――なぜなら、他よりも偉大であることをすることは天界でなく、地獄であるから