原典講読『驚くべきこと』 31(直訳まで)

 

(1) 原文「322番」


31. Caveant sibi ab opinione falsa quod spiritus sint absque sensitivo exquisitiore multo quam in vita corporis; contrarium scio a mille et mille experientiis; sique non credere velint ex causa suarum suppositionum de spiritu, habeant sibi, cum in alteram vitam veniunt, ubi ipsa experientia faciet eos credere: non solum habent visum, nam vivunt in luce, et spiritus boni, angelici et angeli in tanta luce ut lux meridiei in mundo ei vix comparari possit: de luce in qua vivunt et vident, ex Divina Domini Misericordia, in sequentibus: habent auditum, tam exquisitum ut auditus eorum in corpore non aequiparari possit; mecum locuti sunt nunc per aliquot annos fere continue; sed de loquela eorum etiam, ex Divina Domini misericordia, in sequentibus: habent olfactum, de quo etiam, ex Divina Domini Misericordia, in sequentibus: habent tactum exquisitissimum, inde dolores et cruciatus in inferno; nam ad tactum se referunt omnes sensationes, quae sunt modo diversitates et varietates tactus: [2] habent cupiditates et affectiones, quibus nec comparari possunt eae quas habuerunt in vita corporis, de quibus plura, ex Divini Domini Misericordia, in sequentibus: cogitant multo perspicacius et distinctius quam cogitarunt in vita corporis; in una idea cogitationis plura involvunt quam in mille cum cogitarunt in vita corporis: loquuntur inter se ita acute, subtiliter, sagaciter et distincte, ut si perciperet homo modo aliquid de eo, obstupesceret: in summa, nihil prorsus amiserunt quin sint sicut homines sed perfectiones, praeter ossa et carnem et inde imperfectiones. Agnoscunt et percipiunt quod dum in corpore vixerunt, fuerit spiritus qui sensit, quod tametsi apparuit in corpore, usque non fuit corporis; quare rejecto corpore vivunt sensationes multo exquisitiores et perfectiones; vita consistit in sensu, nam absque sensu nulla vita, et qualis sensus talis vita quod cuivis potest notum esse.


 


(2) 直訳


31. Caveant sibi ab opinione falsa quod spiritus sint absque sensitivo exquisitiore multo quam in vita corporis; 自分自身間違った見解から用心する〔とよい〕、霊は身体のいのちの中よりもはるかに(いに)さらに敏感感覚なしでいること。


contrarium scio a mille et mille experientiis; 正反対のことをっている、千のまた経験から


sique non credere velint ex causa suarum suppositionum de spiritu, habeant sibi, cum in alteram vitam veniunt, ubi ipsa experientia faciet eos credere: またもし、信じることをしないなら、霊についての自分推測(仮説)理由から、自分自身っている、来世にやってたとき、そこに経験そのものからそれらを信じることをつくるであろう〔とよい〕。


non solum habent visum, nam vivunt in luce, et spiritus boni, angelici et angeli in tanta luce ut lux meridiei in mundo ei vix comparari possit: 視覚を持っているだけでなく、なぜなら、光の中で生きているから、また善霊、天使的な霊と天使は、それほど大きな光の中に〔生きている〕世の中の真昼の光のような、それとほとんど比較されることができない〔ような〕。


de luce in qua vivunt et vident, ex Divina Domini Misericordia, in sequentibus: 光について、その中で生き、見る、主の神的な慈悲から、続くものの中で〔述べよう〕。


habent auditum, tam exquisitum ut auditus eorum in corpore non aequiparari possit; 〔彼らは〕聴覚を持っている、それほど敏感な、身体の中の彼らの聴覚と比較されることができないような。


mecum locuti sunt nunc per aliquot annos fere continue; 私と話した、今や、数年の間、ほとんど絶えず。


sed de loquela eorum etiam, ex Divina Domini misericordia, in sequentibus: しかし、彼らの話し方についてもまた、主の神的な慈悲から、続くものの中で〔述べよう〕。


habent olfactum, de quo etiam, ex Divina Domini Misericordia, in sequentibus: 〔彼らは〕嗅覚を持っている、そのことについてもまた、主の神的な慈悲から、続くものの中で〔述べよう〕。


habent tactum exquisitissimum, inde dolores et cruciatus in inferno; 〔彼らは〕最も敏感な触覚をもっている、ここから地獄の中の苦痛と拷問(責め苦)〔がある〕。


nam ad tactum se referunt omnes sensationes, quae sunt modo diversitates et varietates tactus: なぜなら、触覚にすべての感覚は関係するから、それらは触覚の単なる多様性と変化である。


[2] habent cupiditates et affectiones, quibus nec comparari possunt eae quas habuerunt in vita corporis, de quibus plura, ex Divini Domini Misericordia, in sequentibus: [2] 〔彼らは〕欲望と情愛を持っている、それらにそれらは(もまた)比較されることができない、それらは身体のいのちの中で持った、それらについて多くのことを、主の神的な慈悲から、続くものの中で〔述べよう〕。


cogitant multo perspicacius et distinctius quam cogitarunt in vita corporis; 〔彼らは〕はるかに(大いに)さらに明敏にまたさらに明確に考える、身体のいのちの中で考えたよりも。


in una idea cogitationis plura involvunt quam in mille cum cogitarunt in vita corporis: 思考の一つの観念の中に多くのものを含む、身体のいのちの中で考えたとき千のものの中よりも。


loquuntur inter se ita acute, subtiliter, sagaciter et distincte, ut si perciperet homo modo aliquid de eo, obstupesceret: 自分たちの間でそのように鋭く、繊細に(透徹して)、敏感に、また明確に話す、もし人間がそれについて何らかの手段で知覚するなら、唖然としたであろう。


in summa, nihil prorsus amiserunt quin sint sicut homines sed perfectiones, praeter ossa et carnem et inde imperfectiones. 要するに、まったく何も失っていなかった、むしろ人間のようである、しかし、完全な、骨と肉とここからの不完全なものを除いて。


Agnoscunt et percipiunt quod dum in corpore vixerunt, fuerit spiritus qui sensit, quod tametsi apparuit in corpore, usque non fuit corporis; 彼らが認め、知覚する、それを身体の中で生きた時、霊であった、その者が感じる、たとえ身体の中で見られても、それでも身体のものではなかった。


quare rejecto corpore vivunt sensationes multo exquisitiores et perfectiones; それゆえ、身体を捨てて、はるかに(大いに)さらに敏感なまたさらに完成された感覚に生きている。


vita consistit in sensu, nam absque sensu nulla vita, et qualis sensus talis vita quod cuivis potest notum esse. いのちは感(の中)にある、なぜなら、感覚なしに、いのちは何もないから、また感覚がどのようなものか〔によって〕いのちはそのよう〔である〕から、そのことはそれぞれの者によく知られていることができる。 

原典講読『驚くべきこと』 31(訳文)

 

(3) 訳文


31. 霊はいのちが身体の中にあるときよりも(はるかに)感覚なしでいるという間違った見解を警戒するとよい。千のまた経験から、私正反対のことをっているまたもし、霊についての自分自身っている理由から、信じることをしないなら、来世にやってたとき、そこでは経験そのものからそれらを信じることをつくるとよい。視覚っているだけでなくなぜなら、光きているからまた善霊、天使的霊、天使、世真昼とほとんど比較されることができないようなそれほどきなきているその、見について、主神的慈悲から、続くものの〔述べよう〕。彼らは、身体らの聴覚比較されることができないようなそれほど敏感聴覚っている。今、数年間、ほとんどえず、しているしかし、彼らのについてもまた、主神的慈悲から、続くものの〔述べよう〕。彼らは嗅覚っているそのことについてもまた、主神的慈悲から、続くものの〔述べよう〕。彼らは敏感触覚をもっていてここから地獄苦痛拷問()があるなぜなら、触覚にすべての感覚関係、感覚触覚なる多様性変化であるから


[2] らは欲望情愛っているそれらもまたいのちが身体中にあったときに持ったものと比較されることができないそれらについてくのことを、主神的慈悲から、続くものの〔述べよう〕。彼らはいのちが身体ののにあったときえたよりもはるかに明敏また明確える。思考つの観念いのちが身体中にあったときに考えたのものの中にあるものよりもくのものを。自分たちのでそのように、繊細、敏感また明確もし人間がそれについてらかの手段知覚するなら、唖然としたであろう。要するにまったくっていなかった、骨とここからの不完全なものをいてむしろ完全人間のようである

身体きた時、認、知覚したものは、霊が感じたのでありたとえ身体られてもそれでも身体のものではなかったそれゆえ、身体を捨てて、はるかに敏感なまたさらに完成された感覚に生きている。いのちは感覚にある、なぜなら、感覚なしに、いのちは何もないから、また感覚がどのようなものか〔によって〕いのちはそのよう〔である〕から、そのことはそれぞれの者によく知られることができる。

原典講読『驚くべきこと』 32

 

Exempla quaedam a Spiritibus, quid cogitaverint in vita corporis de Anima aut Spiritu


霊たちからのある例、霊魂または霊について身体のいのちの中で何を考えたか


 


(1) 原文「443番」


32. IN altera vita manifeste percipere datur quas opiniones habuerint, cum vixerunt in corpore, de anima, de spiritu, de vita post mortem; nam cum tenentur in statu quasi essent in corpore, tunc similiter cogitant, et cogitatio tam perspicue communicatur ac si aperte loquerentur. A quodam qui ante paucum tempus decesserat, percepi, quod etiam fassus, quod quidem crediderit spiritum, sed quod victurus vitam obscuram, ex causa, si abstraheretur vita corporis, quod remaneret obscurum quid; posuit enim in corpore vitam; quare habuit ideam de spiritu sicut de larva; seque confirmavit ex eo quod viderit bruta quoque vitam habere paene sicut homines; miratus nunc quod spiritus et angeli in summa luce vivant, in summa intelligentia, sapientia et felicitate, cum tali perceptione ut vix describi queat; ita minime in vita obscura sed in clara et distinctissima.


 


(2) 直訳


32. I altera vita manifeste percipere datur quas opiniones habuerint, cum vixerunt in corpore, de anima, de spiritu, de vita post mortem; 来世ではっきりと知覚することが与えられる、どんな見解を持っているか、身体の中で生きたとき、霊魂について、霊について、死後のいのちについて。


nam cum tenentur in statu quasi essent in corpore, tunc similiter cogitant, et cogitatio tam perspicue communicatur ac si aperte loquerentur. なぜならあたかも身体にいたような状態保たれるとき、その時、同じように考えるから、また思考はこれほどに明瞭に伝えられる、そして(のように)もしあからさまに話されるなら☆。


☆ここは少し変だなと思いますが、このようないいかたもあるのでしょうか? acには「~のように」という意味があるので、ここはこれでよいでしょう。siには「たとえ~でも」の意味があるので、そうとも取れますが、すると文意がつながりません。


A quodam qui ante paucum tempus decesserat, percepi, quod etiam fassus, quod quidem crediderit spiritum, sed quod victurus vitam obscuram, ex causa, si abstraheretur vita corporis, quod remaneret obscurum quid; あるからそのしの時間んだ、私知覚したさらにまためた☆こと、確かに霊を信じたこと、しかし、不明確ないのちを生きる(ようになる)こと、理由から、もし身体のいのちが離されるなら、何か不明確なものが残ること。


fassus(辞書形はfateor)だけで簡略された表現です。その者(qui)が認めた(告白した)でしょう、


posuit enim in corpore vitam; というのは、身体にいのちをいたから


posuitの辞書形はponoです。


quare habuit ideam de spiritu sicut de larva; それゆえ、霊について幽霊についてのような観念を持った。


seque confirmavit ex eo quod viderit bruta quoque vitam habere paene sicut homines; またそのことから自分自身に確信した、獣もまたほとんど人間のようないのちを持つことを思った(見た)と。


miratus nunc quod spiritus et angeli in summa luce vivant, in summa intelligentia, sapientia et felicitate, cum tali perceptione ut vix describi queat; 今や、驚いた、霊と天使たちが最大の光の中で生きていること、最大の知性、知恵また幸福の中に、このような知覚とともに、ほとんど述べられることができないような。


ita minime in vita obscura sed in clara et distinctissima. そのように不明確ないのちの中では決してなく、しかし、明るい(はっきりした)また最も明確な〔いのちの〕中に〔いる〕。


 


(3) 訳文


32. 身体の中で生きたとき、霊魂について、霊について、死後のいのちについて、どんな見解を持っているか、来世ではっきりと知覚することが与えられる。なぜならあたかも身体にいたような状態保たれる時、同じように考え、また思考は、もしあからさまに話されるなら、そのように、これほどに明瞭に伝えられるから。


 少んだあるから、私、確かに〔彼が〕霊を信じたこと、しかし、もし身体のいのちが離されるなら、何か不明確なものが残るという理由から、不明確ないのちを生きるようになることも〔彼が〕認めたことを知覚したというのはいのちを身体いたからそれゆえ、霊について幽霊についてのような観念ったまたそのことからもまたほとんど人間のようないのちをつと、確信した。今、霊天使たちが最大、最大知性、知恵、幸福ほとんどべられることができないような知覚とともに、そのように不明確ないのちのではしてなくしかしはっきりしたまた明確ないのちのきていることにいた

原典講読『驚くべきこと』 33

 

(1) 原文「444番」


33. Locutus cum quodam qui dum vixit in mundo, credidit spiritum non esse extensum, ex quo principio nec ullam vocem admittere voluit qua involveret extensum; quaesivi quid nunc sentiat de se, qui est anima aut spiritus, quod visum habeat, quod auditum, quod olfactum, quod tactum exquisitum, quod cupiditates, quod cogitationem, usque adeo ut se putet prorsus quasi in corpore: tenebatur in idea in qua fuit cum ita cogitavit in mundo; tunc dixit quod spiritus sit cogitatio; sed ei respondere dabatur, sicut vixisset in mundo, anne sciat quod visus corporeus non possit existere absque organo visus seu oculo; quomodo visus internus seu cogitatio; annon ei substantia organica, ex qua: tunc agnovit quod in vita corporis phantasia ea laboraverit, quod putaverit spiritum modo esse cogitationem absque omni organico seu extenso: addebatur si anima seu spiritus cogitatio modo esset, quod non homini opus tanto cerebro, cum totum cerebrum sit organicum sensuum interiorum; si hoc non foret potuisset cranium esse excavatum, et cogitatio usque inibi agere spiritum; ex solo hoc, tum ex operatione animae in musculos, usque ut motus tanti existant, constare ei potuerat quod spiritus sit organicus seu substantia organica; quare fassus errorem suum et miratus quod tam fatuus fuerit.


 


(2) 直訳


33. Locutus cum quodam qui dum vixit in mundo, credidit spiritum non esse extensum, ex quo principio nec ullam vocem admittere voluit qua involveret extensum; ある者と話した、その者は、世で生きた時、霊を信じた、広がりが存在しないこと、その原理から何の言葉()入れる(許す)ことを欲しなかった、それらは広がりを含む。


quaesivi quid nunc sentiat de se, qui est anima aut spiritus, quod visum habeat, quod auditum, quod olfactum, quod tactum exquisitum, quod cupiditates, quod cogitationem, usque adeo ut se putet prorsus quasi in corpore: 私質問した、今や、何を自分自身に感じたか、その者は霊魂または霊である、視覚を持っていること、聴覚を〔持っている〕こと、嗅覚を〔持っている〕こと、敏感な触覚を〔持っている〕こと、欲望を〔持っている〕こと、思考を〔持っている〕こと、自分自身を完全にあたかも身体の中に〔いる〕かのように思うまでに。


tenebatur in idea in qua fuit cum ita cogitavit in mundo; 彼は観念の中に保たれた、その中にいた、世の中でそのように考えたとき。


tunc dixit quod spiritus sit cogitatio; その時、彼は言った、霊は思考であること。


sed ei respondere dabatur, sicut vixisset in mundo, anne sciat quod visus corporeus non possit existere absque organo visus seu oculo; しかし、彼に答えることが〔私に〕与えられた、世の中で生きたように、知ったのではないか、身体の視覚は存在するようになることができなかったこと、視覚の器官、すなわち、目なしに。


quomodo visus internus seu cogitatio; どのようにして内なる視覚、すなわち、思考が〔存在するようなることができるのか〕。


annon ei substantia organica, ex qua: それに有機体(器官)の実体が〔ある〕のではないか、それらから〔思考がある(働いている)☆〕。


ここは見解が分かれるでしょう。すなわち、ex qua「それら(有機体)ら」をどう解釈するかです。直前に「思考」が問題となっているので、①感覚器官があるからこそ思考もある、とするのか、②思考からそれらの感覚器官が働いている、と思うかです。どちらにしろ、感覚器官と思考が切り離せないものであることは共通です。英訳のSF版は①、SS版は②です。


tunc agnovit quod in vita corporis phantasia ea laboraverit, quod putaverit spiritum modo esse cogitationem absque omni organico seu extenso: その時、彼は認めた、身体のいのちの中でその幻想に苦しんだ(困った)こと、霊を単なる思考であると考えたこと、すべての有機体(器官)または広がりなしに。


addebatur si anima seu spiritus cogitatio modo esset, quod non homini opus tanto cerebro, cum totum cerebrum sit organicum sensuum interiorum; 付言された、もし霊魂または霊が単なる思考であったなら、人間にそれほど大きな脳は必要されない☆こと、脳全体が内的な感覚の器官であるとき。


opus est「+奪格」で「必要とされる」という意味であり、ここではestが省略されている、と見なします。


si hoc non foret potuisset cranium esse excavatum, et cogitatio usque inibi agere spiritum; もしこれが〔必要とされ〕なかったなら、頭蓋は空洞化されたことができた、また思考はそれでもそこに霊を〔として〕働くこと〔ができた〕。


ex solo hoc, tum ex operatione animae in musculos, usque ut motus tanti existant, constare ei potuerat quod spiritus sit organicus seu substantia organica; このことだけから、なおまた筋肉の中での霊魂の働きから、このように多くの運動が存在するようになるようにまでも、彼に明らかにすることができた、霊は有機体、すなわち、有機体(器官)の実体であること。


quare fassus errorem suum et miratus quod tam fatuus fuerit. それゆえ、自分の誤りを認めた(告白した)、またいぶかった(不思議に思った)、これほどの愚かさにいたこと。


 


(3) 訳文


33. 世で生きた時、霊に広がりが存在しない、と信じた者と話した。その者は、その原理から広がりを含む何の言葉入れることを欲しなかった。私質問した。今や、霊魂または霊であり、自分自身を完全にあたかも身体の中にいるかと思うようにまでも、視覚、聴覚、嗅覚、敏感な触覚、欲望、思考を持っている自分自身を何と感じたか。彼でそのようにえたときの観念たれその時、霊が思考であるったしかし、彼えることが〔私〕与えられた。世きたように、視覚器官、すなわち、目なしに身体視覚存在するようになることができなかった、っっていたのではないか。どのようにして、内なる視覚、すなわち、思考が〔存在するようなることができるのか〕。①それに思考が働く器官の実体があるのではないか、②それらから思考があって、それに器官の実体があるのではないか。〔二通り考えられます〕。その時、彼は、いのちが身体の中にあったとき、霊をすべての有機体または広がりのない単なる思考であると考えた、その幻想に困ったことを認めた――もし霊魂または霊が単なる思考であったなら、脳全体が内的な感覚の器官であるとき、人間にそれほど大きな脳は必要されず、必要とされなかったなら、頭蓋は空洞化され、それでも思考はそこで霊として働くことができたであろう、と付言された。このことだけから、なおまた筋肉の中で、このように多くの運動が存在するようになるような霊魂の働きから、彼に、霊は有機体、すなわち、器官の実体であることを明らかにすることができた。それゆえ、彼は自分の誤りを認め、また、これほどの愚かさにいたことを不思議に思った

原典講読『驚くべきこと』 34

 

(1) 原文「445番」


34. Porro dictum quod eruditi nihil aliud credant quam quod anima quae victura post mortem, seu spiritus, sit cogitatio abstracta; patet manifeste inde quod vocem extensi, et quorum sunt extensi, nolint admittere, ex causa quia cogitatio abstracte a subjecto non est extensa, sed subjectum cogitationis et objecta cogitationis sunt extensa; et quae objecta non sunt extensa, finiunt ea homines et faciunt extensa ut capiant; exinde manifeste constat quod eruditi per animam aut spiritum, nihil aliud capiant quam cogitationem solam; et quod nusquam aliter credere possint quam quod evanitura, cum moriuntur.


 


(2) 直訳


34. Porro dictum quod eruditi nihil aliud credant quam quod anima quae victura post mortem, seu spiritus, sit cogitatio abstracta; さらに言われた、学識のある者(学者)は何らかのものを何も信じないこと、霊魂、それは死後に生きる、すなわち霊、抽象的な思考であることを除いて。


patet manifeste inde quod vocem extensi, et quorum sunt extensi, nolint admittere, ex causa quia cogitatio abstracte a subjecto non est extensa, sed subjectum cogitationis et objecta cogitationis sunt extensa; ここかららかである、広がりの言葉を、また広がりのものである〔もの〕を、入れることを欲しないこと、理由から、主体(対象)から抽象された思考は広がりがない、しかし、思考の主体と思考の対象は広がりであるので。


et quae objecta non sunt extensa, finiunt ea homines et faciunt extensa ut capiant; またその対象がりではない、人間たちはそれ〔広がり〕を限定す(境界を定める)、また広がりを作る、把握するために。


exinde manifeste constat quod eruditi per animam aut spiritum, nihil aliud capiant quam cogitationem solam; このゆえにはっきりとらかである、学識のある者(学者)は霊魂または霊によって、単なる思考を除いて(以外に)らかのものを何も把握しないこと。


et quod nusquam aliter credere possint quam quod evanitura, cum moriuntur. また、決してなってじることができないことぬとき、消えること以外に。


 


(3) 訳文

34. さらに学者は、死後に生きる霊魂、すなわち、霊が抽象的な思考であることを以外に何らかのものを何も信じない、と言われた。ここから、広がりの言葉を、また広がりに属するものを、受け入れることを欲しないことが明らかである。主体から抽象された思考は広がりがない、しかし、思考の主体と思考の対象には広がりがある、との理由からであり、またその対象がりではなく、人間は把握するために、それ〔広がり〕を限定し、広がりとする。このゆえに学者は霊魂または霊によって、単なる思考であること以外に何らかのものを何も把握しないことが、また、死ぬとき消えること以外に、決してなってじることができないことがはっきりとらかである