QUOD IPSA DIVINA ESSENTIA SIT AMOR ET SAPIENTIA.
神的な本質そのものは愛と知恵であること。
(1) 原文
28. Si colligis omnia, quaecunque nosti, et mittis illa sub mentis tuae intuitionem, et in aliqua spiritus elevatione scrutaris quid universale omnium est, non potes concludere aliud quam quod sint Amor et Sapientia; sunt enim illa duo essentialia omnium vitae hominis; omne civile ejus, omne morale ejus, et omne spirituale ejus, a duobus illis pendent, absque illis duobus non sunt aliquid. Similiter omnia vitae Hominis compositi, qui est, ut prius dictum est, societas major et minor, regnum et imperium, ecclesia, et quoque caelum angelicum. Deme illis amorem et sapientiam, et cogita num sint aliquid, et deprehendes quod absque illis, ut ex quibus, sint nihil.
(2) 直訳
Si colligis omnia, quaecunque nosti, et mittis illa sub mentis tuae intuitionem, et in aliqua spiritus elevatione scrutaris quid universale omnium est, non potes concludere aliud quam quod sint Amor et Sapientia; もし、あなたがすべてのものを集めるなら、知られているどんなものでも、そしてそれらをあなたの心の熟慮の下に入れるなら、また何らかの霊の高揚の中で、あなたがすべてのものの普遍的なものは何か調べるなら、あなたは愛と知恵であること以外の何かを結論することはできない。
sunt enim illa duo essentialia omnium vitae hominis; なぜなら、それらは人間のいのち(生活)のすべてのものの二つの本質であるから。
omne civile ejus, omne morale ejus, et omne spirituale ejus, a duobus illis pendent, absque illis duobus non sunt aliquid. 彼の市民的なすべてのもの、彼の道徳的なすべてのもの、また彼の霊的なすべてのものは、それら二つのものによる、それら二つのものなしに何ものでもない。
Similiter omnia vitae Hominis compositi, qui est, ut prius dictum est, societas major et minor, regnum et imperium, ecclesia, et quoque caelum angelicum. 構成された「人間」のいのち(生活)も同様〔である〕、それは、以前に言われたように、大きな社会や小さな〔社会〕、王国や帝国、教会、さらにまた天使の天界である。
Deme illis amorem et sapientiam, et cogita num sint aliquid, et deprehendes quod absque illis, ut ex quibus, sint nihil. これらから愛と知恵を取り去れ、そして何ものかどうか考えよ、するとあなたは気づくであろう、それらなしに、それらからのような、何もないこと。
(3) 訳文
28. もし、あなたが知られているどんなものでもすべてのものを集め、そしてそれらを心で、また何らかの霊の高揚の中で熟慮し、すべてのもので普遍的なものは何かを調べるなら、あなたは愛と知恵であること以外に何かを結論することはできない。なぜなら、それらは人間のすべてのいのち(生活)の二つの本質であるから。彼の市民的なすべてのもの、道徳的なすべてのもの、また彼の霊的なすべてのものは、それら二つのものにより、それら二つのものがなくては何ものでもない。前に言われたように、大きな社会や小さな社会、王国や帝国、教会、さらにまた天使の天界である構成された「人間」のいのち(生活)も同様である。それらのものから愛と知恵を取り去り、それが何ものかどうか考えよ、するとあなたは、その起源としてのそれらなしに、何ものでもないこと気づくであろう。
(4) この世の本質的根元は「愛と知恵」であること
スヴェーデンボリ神学をご存知なら、本書を読んだことのある人なら、このことをいまさら言うまでないであろう。「この世を構成している根元は何だろうか?」と思ったことがあると思う。そしてその答えがこれである。世の中にあるものを見渡すとき、このことに気づく。たとえば「車」を考えてみる。最初はなかった。だれかが「便利な乗り物を作ろう」と思ったはずである。そのとき「愛」があった。いろいろな愛が考えられるが、例えば「乗り心地のよい快適な車をつくって、人に喜んでもらおう」という愛である。そしてそれだけでは車はできず、いろいろ工夫を重ねる、すなわち「知恵」がある。それで車はそのような愛と知恵の結晶である。もちろん、鉄やその他の材料を使うが、本質を問題としている。何でもよい、酒なら、美味しい酒を造りたい、飲んでもらいたい、という愛と知恵の結晶である。そしてその愛と知恵のそのまた根元が神からの愛と知恵である。悪ならそれは悪魔の愛と悪魔の知恵からのものである。また、これは言葉を変えれば「目的と方法」といえる。目的が愛であり、その方法が知恵である。あなたの生きる目的は何? そしてそのための方法は? こう考えれば、愛と知恵がいのち(生活)の根本である、とわかる。
(1) 原文
29. Quod in Deo sit Amor et simul Sapientia in ipsa sua essentia, a nemine negari potest; amat enim omnes ex Amore in Se, et ducit omnes ex Sapientia in Se. Universum etiam creatum ex ordine spectatum, est ita plenum sapientia ex amore, ut dicas omnia in complexu illam ipsam esse; sunt enim indefinita in tali ordine, successive et simultanee, ut simul sumpta unum faciant. Ex eo et non aliunde est, quod contineri et in perpetuum conservari possint.
(2) 直訳
Quod in Deo sit Amor et simul Sapientia in ipsa sua essentia, a nemine negari potest; 神の中に愛と一緒に知恵があること、その本質そのものの中に、だれからも、否定されることはできない。
amat enim omnes ex Amore in Se, et ducit omnes ex Sapientia in Se. なぜなら、すべての者をご自分の中の(本質的に)☆愛から愛するから、またすべての者をご自分の中の(本質的に)☆知恵から導く。
☆ in seは熟語として「本質的に」の意味がありますが、ここでは文脈から「自分自身・それ自体の中の」の意味でしょう。
Universum etiam creatum ex ordine spectatum, est ita plenum sapientia ex amore, ut dicas omnia in complexu illam ipsam esse; さらにまた秩序から眺められた創造された宇宙☆は、このように愛からの知恵に満ちている、あなたが全体としてすべてのものはそれら〔愛と知恵〕そのものであることと言うような。
☆ この部分の長島訳「全宇宙は、一定の秩序をめざして造られています」は、まるででたらめです。
sunt enim indefinita in tali ordine, successive et simultanee, ut simul sumpta unum faciant. なぜなら、このような秩序の中に無限のものが存在するから☆、連続的にまた同時に、同時に一緒に取られて一つとなるように。
☆ この部分の長島訳「秩序の点では、不定ですが」とは意味不明の言葉です。
Ex eo et non aliunde est, quod contineri et in perpetuum conservari possint. このことからそして別の出所でない〔から〕である☆、保たれることそして永続的に存在を保たれることができること。
☆ この部分の長島訳「内部包括的で」とはやはり意味不明の言葉です。この29番後半の長島訳は訳文だけを読めば、それなりの内容となっていますが、それは著者の意図する内容とは異なっています。自由訳の典型でしょう。
(3) 訳文
29. 神の本質そのものの中に愛と一緒に知恵があることは、だれからも否定されることはできない。なぜなら、すべての者をご自分の中の愛から愛し、またすべての者をご自分の中の知恵から導かれるから。さらにまた秩序から眺めた創造された宇宙は、あなたが全体としてすべてのものは愛と知恵そのものである、と言うようにも、愛からの知恵に満ちている。なぜなら、このような秩序の中に、連続的にまた同時に、一緒に取られて一つとなるようにして、無限のものが存在するから。このことだけから、保たれ、永続的に存在することができるのである。
カテゴリー: 原典講読『神の愛と知恵』
原典講読『神の愛と知恵』 30, 31, 32, 33
(1) 原文
30. Ex eo, quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod homini binae facultates vitae sint, ex quarum una est illi intellectus, et ex altera est illi voluntas. Facultas ex qua intellectus, trahit omnia sua ex influxu sapientiae a Deo; et facultas ex qua voluntas, trahit omnia sua ex influxu amoris a Deo. Quod homo non juste sapiat et non juste amet non tollit facultates, sed modo includit illas; et quamdiu includit illas, intellectus quidem dicitur intellectus, similiter voluntas, sed usque essentialiter non sunt: quare si facultates illae auferrentur, periret omne humanum, quod est cogitare et ex cogitare loqui, ac velle et ex velle agere. Inde patet, quod Divinum apud hominem resideat in binis illis facultatibus, quae sunt facultas sapiendi et facultas amandi, hoc est, quod possit. Quod in homine sit posse [sapere et posse] amare, tametsi non sapit et non amat sicut potest, ex multa experientia mihi innotuit, quam alibi videbis in copia.
(2) 直訳
Ex eo, quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod homini binae facultates vitae sint, ex quarum una est illi intellectus, et ex altera est illi voluntas. このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、人間にいのち(生活)の二つの能力があること、それらの一つから彼に理解力がある、もう一つから彼に意志がある。
Facultas ex qua intellectus, trahit omnia sua ex influxu sapientiae a Deo; 能力、それから理解力☆、そのすべてのものを神からの知恵の流入から得ている。
☆ 「能力、その能力から理解力があるが、その能力は・・・」という意味ですが意訳しましょう。
et facultas ex qua voluntas, trahit omnia sua ex influxu amoris a Deo. また能力、それから意志、そのすべてのものを神からの愛の流入から得ている。
Quod homo non juste sapiat et non juste amet non tollit facultates, sed modo includit illas; 人間が正しく賢明でない、また正しく愛さないことは能力を取り去らない、しかし、単にそれらを閉じ込める。
et quamdiu includit illas, intellectus quidem dicitur intellectus, similiter voluntas, sed usque essentialiter non sunt: そしてそれらを閉じ込めるかぎり、理解力は確かに理解力と呼ばれる、同様に意志、しかしそれでも本質的にではない。
quare si facultates illae auferrentur, periret omne humanum, quod est cogitare et ex cogitare loqui, ac velle et ex velle agere. それゆえ、もし、それらの能力が取り去られるなら、すべての人間性は滅びる(失われる)、それは考えることまた考えることから話すこと、そして意志することまた意志することから行動することである。
Inde patet, quod Divinum apud hominem resideat in binis illis facultatibus, quae sunt facultas sapiendi et facultas amandi, hoc est, quod possit. ここから明らかである、人間のもとの神性はこれらの二つの能力の中に住んでいること、それらは賢明になる能力と愛する能力である、すなわち、できること。
Quod in homine sit posse [sapere et posse] amare, tametsi non sapit et non amat sicut potest, ex multa experientia mihi innotuit, quam alibi videbis in copia. 人間の中に(賢明になることの可能性(潜在能力)と)愛するこのと可能性(潜在能力)があること、たとえできるように賢明でなく、また愛さなくても、多くの経験から私によく知られた、そのこと〔経験〕を他のところで、あなたは豊富に見る☆。
☆ この最後の部分の柳瀬訳「他の所に充分に示される・・・」、長島訳「あちこちで触れていくつもりです」は、私にとっては「がまんのならない」誤訳です。
(3) 訳文
30. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、生活のために人間に二つの能力がある。それらの一つから理解力、もう一つから意志がある。理解力である能力は、そのすべてのものを神からの知恵の流入から得ている。また意志である能力は、そのすべてのものを神からの愛の流入から得ている。人間が賢明でなく、正しく愛さないことは、これら能力を取り去らないで、それらを閉じ込めるだけである。そしてそれらを閉じ込めるかぎり、理解力は理解力と呼ばれ、同様に意志も意志と呼ばれはしても、それでも本質からではない。それゆえ、それらの能力が取り去られるなら、すべての人間性は失われる。それは考え、考えることから話すこと、また意志し、意志することから行動することである。ここから、人間のもとの神性は、賢明になる能力と愛する能力、すなわち、賢明になり、愛することができるというこれらの二つの能力の中に宿っていることが明らかである。人間の中に、たとえ賢明であり、愛することができなくでも、賢明になること愛することの可能性があることは、多くの経験から私によく知られたことであるが、その経験はあなたもいろいろなところで豊かにしているであろう。
(1) 原文
31. Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod omnia in universo se referant ad bonum et ad verum; omne enim id quod ex amore procedit vocatur bonum, et quod ex sapientia procedit vocatur verum. Sed de his infra plura.
(2) 直訳
Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod omnia in universo se referant ad bonum et ad verum; このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、宇宙のすべてのものは善と真理に関係すること。
omne enim id quod ex amore procedit vocatur bonum, et quod ex sapientia procedit vocatur verum. なぜなら、すべてのものは、それは愛から発出するもの、善と呼ばれるから、そして知恵から発出するものは真理と呼ばれる。
Sed de his infra plura. しかし、これらについて下に多くのもの。
(3) 訳文
31. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、宇宙のすべてのものは善と真理に関係する。なぜなら、愛から発出するものすべてのものは善と呼ばれ、知恵から発出するすべてのものは真理と呼ばれるから。しかし、これらについて多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
32. Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod universum et omnia in illo, tam viva quam non viva, subsistant ex calore et luce; calor enim correspondet amori, et lux correspondet sapientiae. Quare etiam calor spiritualis est amor, et lux spiritualis est sapientia. Sed de his etiam infra plura.
(2) 直訳
Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod universum et omnia in illo, tam viva quam non viva, subsistant ex calore et luce; このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、宇宙とその中のすべてのものは、生きているものと同様に生きていないものも、熱と光から存続する。
calor enim correspondet amori, et lux correspondet sapientiae. なぜなら、熱は愛に対応する、また光は知恵に対応するから。
Quare etiam calor spiritualis est amor, et lux spiritualis est sapientia. それゆえ、さらにまた霊的な熱は愛である、霊的な光は知恵である。
Sed de his etiam infra plura. しかし、これらについてもまた下に多くのもの。
(3) 訳文
32. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、宇宙とその中のすべてのものは、生きているものも生きていないものも、熱と光から存続する。なぜなら、熱は愛に対応し、光は知恵に対応するから。さらにまた、それゆえ、霊的な熱は愛であり、霊的な光は知恵である。しかし、これらについてもまた多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
33. Ex Divino Amore et ex Divina Sapientia, quae faciunt ipsam Essentiam quae est Deus, oriuntur omnes affectiones et cogitationes apud hominem; affectiones ex Divino Amore, et cogitationes ex Divina Sapientia; et omnia et singula hominis non sunt nisi quam affectio et cogitatio; illae duae sunt sicut fontes omnium vitae ejus. Omnia jucunda et amaena vitae ejus ex illis sunt, jucunda ex affectione amoris ejus, et amaena ex cogitatione inde. Nunc quia homo creatus est ut sit recipiens, et recipiens est quantum amat Deum, et ex amore in Deum sapit, hoc est, quantum afficitur illis quae a Deo sunt, et quantum cogitat ex affectione illa, sequitur, quod Divina Essentia, quae Creatrix, sit Divinus Amor et Divina Sapientia.
(2) 直訳
Ex Divino Amore et ex Divina Sapientia, quae faciunt ipsam Essentiam quae est Deus, oriuntur omnes affectiones et cogitationes apud hominem; 神的な愛からと神的な知恵から、それらは神である本質そのものをつくる、人間のもとの情愛と思考のすべてのものが生ずる。
affectiones ex Divino Amore, et cogitationes ex Divina Sapientia; 神的な愛から情愛、また神的な知恵から思考。
et omnia et singula hominis non sunt nisi quam affectio et cogitatio; そして人間のすべてと個々のものは情愛と思考以外のものでないなら、ない。
illae duae sunt sicut fontes omnium vitae ejus. それら二つのものは彼のいのち(生活)のすべてのものの泉のようである。
Omnia jucunda et amaena vitae ejus ex illis sunt, jucunda ex affectione amoris ejus, et amaena ex cogitatione inde. 彼のいのち(生活)のすべての楽しさと快さはこれらからである、楽しさは彼の愛の情愛から、また快さはここからの思考から。
Nunc quia homo creatus est ut sit recipiens, et recipiens est quantum amat Deum, et ex amore in Deum sapit, hoc est, quantum afficitur illis quae a Deo sunt, et quantum cogitat ex affectione illa, sequitur, quod Divina Essentia, quae Creatrix, sit Divinus Amor et Divina Sapientia. 今や(それで)、人間は受け入れるものであるように(として)創造されているので、そして受け入れるものである、どれほど神を愛するか、また神への愛から賢明である、すなわち、どれほど神からであるもの、それらに働きかけられるか、そしてどれほどそれらの情愛から考えるか〔によって〕、〔ここから〕帰結される、神的な本質は、それは創造者、神的な愛と神的な知恵であること。
(3) 訳文
33. 神である本質そのものをつくる神的な愛からと神的な知恵から、人間のもとの情愛と思考のすべてのものが生ずる。神的な愛から情愛が、神的な知恵から思考が生じ、人間のすべてと個々のものは情愛と思考以外のものではない。これら二つのものは、生活のすべてのものの泉のようである。これらから生活のすべての楽しさと快さがある。楽しさは愛の情愛から、また快さはそこからの思考からである。そこで、人間は受け入れるものとして創造されているので、どれほど神を愛し、神への愛から賢明であるか、すなわち、どれほど神からであるものに働きかけられ、そしてどれほどそれらの情愛から考えるかによって、て受け入れるものとなっており、ここから、創造者である神的な本質は神的な愛と神的な知恵であることが帰結される。
原典講読『神の愛と知恵』 34, 35
QUOD DIVINUS AMOR SIT DIVINAE SAPIENTIAE,
ET QUOD DIVINA SAPIENTIA SIT DIVINI AMORIS.
神的な愛は神的な知恵のものであること、
また神的な知恵は神的な愛のものであること。
(1) 原文
34. Quod Divinum Esse et Divinum Existere in Deo Homine distincte unum sint, videatur supra (n. 14-16). Et quia Divinum Esse est Divinus Amor, et Divinum Existere est Divina Sapientia, ideo haec similiter distincte unum sunt. Distincte unum dicuntur, quia amor et sapientia duo distincta sunt, sed ita unita ut amor sit sapientiae et sapientia amoris; amor enim est in sapientia, et sapientia existit in amore: et quia Sapientia trahit suum Existere ex amore (ut supra n. 15, dictum est), inde etiam Divina Sapientia est Esse. Ex quo sequitur, quod Amor et Sapientia simul sumpta sint Divinum Esse, at distincte sumpta vocatur Amor Divinum Esse, et Sapientia Divinum Existere. Talis est idea angelica de Divino Amore et de Divina Sapientia.
(2) 直訳
Quod Divinum Esse et Divinum Existere in Deo Homine distincte unum sint, videatur supra (n. 14-16). 神人間の中の神的なエッセと神的なエキステレは区別して一つであること、上に見られる(14-16番)。
Et quia Divinum Esse est Divinus Amor, et Divinum Existere est Divina Sapientia, ideo haec similiter distincte unum sunt. そして神的なエッセは神的な愛であるので、また神的なエキステレは神的な知恵、それゆえ、これらは同様に区別して一つである。
Distincte unum dicuntur, quia amor et sapientia duo distincta sunt, sed ita unita ut amor sit sapientiae et sapientia amoris; 区別して一つと言われる、愛と知恵は二つの区別されたものであるので、しかし、このように結合〔したものである〕愛は知恵のものであるように、また知恵は愛の〔ものである〕。
amor enim est in sapientia, et sapientia existit in amore: なぜなら、愛は知恵の中に「存在する」から、また知恵は愛の中に「存在するようになる☆」。
☆ existoは「存在するようになる、生ずる、起こる、発生する・・・」という意味です。
et quia Sapientia trahit suum Existere ex amore (ut supra n. 15, dictum est), inde etiam Divina Sapientia est Esse. そして知恵はそのエキステレを愛から得ているので(上の15番に言われているように)、ここからもまた神的な知恵はエッセである。
Ex quo sequitur, quod Amor et Sapientia simul sumpta sint Divinum Esse, at distincte sumpta vocatur Amor Divinum Esse, et Sapientia Divinum Existere. これらから帰結される、愛と知恵はひとまとまりにされて(一緒に集められて)神的なエッセであること、しかし区別して集められ、愛は神的なエッセ、また知恵は神的なエキステレと呼ばれる。
Talis est idea angelica de Divino Amore et de Divina Sapientia. 天使の観念はこのようなものである、神的な愛についてと神的な知恵について。
(3) 訳文
34. 神人間の中の神的なエッセと神的なエキステレは区別される一つのものであることは前に見られる(14-16番)。また神的なエッセは神的な愛であり、神的なエキステレは神的な知恵であるので、それゆえ、同様にこれらは区別される一つのものである。愛と知恵は二つの区別されたものであるので、区別された一つのものと言われるが、しかし、愛は知恵のものであり、知恵は愛のものであるように結合したものである。なぜなら、愛は知恵の中に「存在する」、そして知恵は愛の中に「存在するようになる」から。また知恵は(前の15番に言われているように)そのエキステレを愛から得ているので、ここからもまた神的な知恵はエッセである。これらから、愛と知恵はひとまとまりにされて神的なエッセであるが、しかし区別されて、愛は神的なエッセ、知恵は神的なエキステレ、と呼ばれることが帰結される。神的な愛と神的な知恵について、天使の観念はこのようなものである。
(1) 原文
35. Quoniam talis unio Amoris et Sapientiae, ac Sapientiae et Amoris, est in Deo Homine, est Divina Essentia una; Divina enim Essentia est Divinus Amor quia est Divinae Sapientiae, et Divina Sapientia quia est Divini Amoris: et quoniam talis unio illorum est, ideo etiam Divina Vita est una. Vita est Divina Essentia. Quod Divinus Amor et Divina Sapientia sint unum, est quia unio est reciproca, ac unio reciproca facit unum. At de unione reciproca alibi plura dicentur.
(2) 直訳
Quoniam talis unio Amoris et Sapientiae, ac Sapientiae et Amoris, est in Deo Homine, est Divina Essentia una; 愛と知恵のこのような結合、そして知恵と愛の〔結合〕、神人間の中にあるので、神的な本質は一つである。
Divina enim Essentia est Divinus Amor quia est Divinae Sapientiae, et Divina Sapientia quia est Divini Amoris: なぜなら、神的な本質は、神的な愛であるから、神的な知恵のものであるので、また神的な知恵〔であるから〕神的な愛のものであるので。
et quoniam talis unio illorum est, ideo etiam Divina Vita est una. そしてそれらの結合はこのようであるので、それゆえ、神的ないのちもまた一つである。
Vita est Divina Essentia. いのちは神的な本質である。
Quod Divinus Amor et Divina Sapientia sint unum, est quia unio est reciproca, ac unio reciproca facit unum. 神的な愛と神的な知恵は一つであること、結合が相互(のもの)であるので、そして相互の結合は一つをつくる。
At de unione reciproca alibi plura dicentur. しかし、相互の結合について他のところで多くのものが言われる。
(3) 訳文
35. 神人間の中に、愛と知恵そして知恵と愛のこのような結合あるので、神的な本質は一つである。なぜなら、神的な本質は、神的な知恵のものであるので神的な愛であり、また神的な愛のものであるので神的な知恵であるから。そしてそれらの結合はこのようであるので、それゆえ、神的ないのちもまた一つである。いのちは神的な本質である。神的な愛と神的な知恵は一つである。その結合が相互のものであり、相互の結合は一つのものをつくるからである。しかし、相互の結合については他のところで多くのことを述べよう。
原典講読『神の愛と知恵』 36, 37
(1) 原文
36. Unio amoris et sapientiae est quoque in omni opere Divino; ex illa est perpetuitas, immo aeternitas ejus. Si plus Divini Amoris quam Divinae Sapientiae, aut si plus Divinae Sapientiae quam Divini Amoris, in aliquo opere creato foret, non subsistet, nisi quantum ex aequo insunt; transit quod super est.
(2) 直訳
Unio amoris et sapientiae est quoque in omni opere Divino; 愛と知恵の結合はすべての神的な働きの中にもまたある。
ex illa est perpetuitas, immo aeternitas ejus. それ〔結合〕から永続がある、実にその永遠〔がある〕。
Si plus Divini Amoris quam Divinae Sapientiae, aut si plus Divinae Sapientiae quam Divini Amoris, in aliquo opere creato foret, non subsistet, nisi quantum ex aequo insunt; もし、愛の神的なものが知恵の神的なものよりも多いなら、または、もし、知恵の神的なものは愛の神的なものよりも多いなら、何らかの創造の働きの中に、存続しない、等しく内在するかぎり(程度に)でないなら。
transit quod super est. 超えるものは移る(過ぎ去る)。
(3) 訳文
36. 愛と知恵の結合は、すべての神的な働きの中にもまたある。その結合からその〔働きの〕永続性が、実に永遠性がある。何らかの創造の働きの中に、愛の神的なものが知恵の神的なものよりも多いなら、または知恵の神的なものは愛の神的なものよりも多いなら、等しく内在するのでないなら存続しない。過剰なものは過ぎ去ってしまう。
(1) 原文
37. Divina Providentia in reformandis, regenerandis et salvandis hominibus, ex aequo participat ex Divino Amore et ex Divina Sapientia. Ex pluri Divini Amoris quam Divinae Sapientiae, aut ex pluri Divinae Sapientiae quam Divini Amoris, homo non reformari, regenerari et salvari potest. Divinus Amor vult omnes salvare, sed non salvare potest nisi per Divinam Sapientiam; et Divinae Sapientiae sunt omnes leges per quas fit salvatio, et Amor non potest illas leges transcendere, quoniam Divinus Amor et Divina Sapientia unum sunt, et in unione agunt.
(2) 直訳
Divina Providentia in reformandis, regenerandis et salvandis hominibus, ex aequo participat ex Divino Amore et ex Divina Sapientia. 神的な摂理は、人間に(を)改心させるために、再生させるために、また救うために☆、神的な愛と神的な知恵から等しく関与する。
☆ reformandisなどここの三つの動詞は動形容詞(その複数奪格)なので「~すべき、~あるべき」という意味です。「神的な摂理」からすれば「~させるために」という言葉になるでしょう。
Ex pluri Divini Amoris quam Divinae Sapientiae, aut ex pluri Divinae Sapientiae quam Divini Amoris, homo non reformari, regenerari et salvari potest. 知恵の神的なものよりも愛の神的なものの多さから、または愛の神的なものよりも知恵の神的なものの多さから、人間は改心される、再生される、救われることはできない。
Divinus Amor vult omnes salvare, sed non salvare potest nisi per Divinam Sapientiam; 神的な愛はすべての者を救うことを欲する、しかし、神的な知恵によってでないなら救われることができない。
et Divinae Sapientiae sunt omnes leges per quas fit salvatio, et Amor non potest illas leges transcendere, quoniam Divinus Amor et Divina Sapientia unum sunt, et in unione agunt. そして、神的な知恵はすべての法則である、それらによって救いが行なわれる、そして愛はそれらの法則を越えることはできない、神的な愛と神的な知恵は一つである、そして結合の中で働くので。
(3) 訳文
37. 人間を改心させ、再生させ、また救うために、神的な摂理は、神的な愛と神的な知恵から等しく関与している。知恵の神的なものよりも愛の神的なものが多いなら、または愛の神的なものよりも知恵の神的なものが多いなら、人間は改心し、再生し、救われることはできない。神的な愛はすべての者を救うことを欲するが、しかし、神的な知恵によらないなら救われることはできない。神的な知恵は、救いを行なうすべての法則であり、神的な愛と神的な知恵は一つであって結合して働くので、その愛はその法則を越えることはできないからである。
原典講読『神の愛と知恵』 38, 39
(1) 原文
38. Divinus Amor et Divina Sapientia in Verbo intelliguntur per “justitiam et judicium,” Divinus Amor per “justitiam” et Divina Sapientia per “judicium:” quare in Verbo dicitur “justitia” et “judicium” de Deo. Ut apud Davidem,
“Justitia et Judicium fulcrum throni tui” (Ps. lxxxix. [1]15[B.A. 14]);
apud eundem,
Jehovah “educet sicut lucem justitiam…, et judicium.. sicut meridiem” (Ps. xxxvii. 6):
apud Hoscheam,
“Desponsabo [2]Me tibi in aeternum… in justitia et judicio” (ii. 19);
apud Jeremiam,
“Suscitabo Davidi germen justum, qui regnabit Rex,… et faciet judicium et justitiam in terra” (xxiii. 5);
apud Esaiam,
Sedebit “super throno Davidis, et super regno ejus, ad stabiliendum illud… in judicio et in justitia” (ix. 6[B.A. 7]):
apud eundem,
“Exaltetur Jehovah,… quia implevit” terram “judicio et justitia” (xxxiii. 5):
apud Davidem,
“Cum didicero judicia justitiae tuae:…. septies in die laudo Te super judiciis justitiae tuae” (Ps. cxix. 7, [3]164);
Simile per “vitam” et “lucem” intelligitur apud Johannem,
“In Ipso Vita erat, et Vita erat Lux hominum,” (i. 4):
per “vitam” ibi intelligitur Divinus Amor Domini, et per “lucem” Divina Sapientia Ipsius. Simile etiam per “vitam” et “spiritum” apud Johannem,
Jesus dixit, “Verba quae ego loquor vobis spiritus et vita sunt” (vi. 63).
[1] 15 pro “5” [2] “Me tibi”―sic editio princeps; sic quoque Doc. de Sac. Scpip., n. 85; Apoc. Rev., ed. princeps. n.688; V. C. R., ed. princeps, n. 51; Apoc. Expl., n. 388[e]. Videantur autem anriculi sequentes, ubi legimus “te Mihi:”―A. C., n. 2235, 9182, 9857; De Caelo et Inferno, n. 216; Apoc. Rev., n. 567;Apoc. Expl., n. 329[a], 650[e], 701[c], 946; Dicta Prob., ed. 1845, pag. 56 [3] 164 pro “64”
(2) 直訳
Divinus Amor et Divina Sapientia in Verbo intelliguntur per “justitiam et judicium,” Divinus Amor per “justitiam” et Divina Sapientia per “judicium:” 神的な愛と神的な知恵は、みことばの中で「公正(正義)と審判(判断)」によって意味される、神的な愛は「公正」によって、また神的な知恵は「審判」によって。
quare in Verbo dicitur “justitia” et “judicium” de Deo. それゆえ、みことばの中で「公正(義)」と「審判(裁き)」は主について言われている。
Ut apud Davidem, 例えば、「ダビデ」に、
“Justitia et Judicium fulcrum throni tui” (Ps. lxxxix. [1]15[B.A. 14]); 「義と裁き☆はあなたの王座の支え」(詩篇89:14)。
☆ 新改訳聖書「公正」協会約聖書「公平」と訳されているjudiciumは、もとのヘブル語「ミシュパート」の第一義は「審判」という意味です。二義的に「公正」という意味があります。ラテン語judiciumに「公正」の意味はありません。
apud eundem, 同書に、
Jehovah “educet sicut lucem justitiam…, et judicium.. sicut meridiem” (Ps. xxxvii. 6): エホバは、「義を光のように現わす・・・そしてさばきを・・・真昼のように」(詩篇37:6)。
apud Hoscheam, 「ホセア書」に、
“Desponsabo [2]Me tibi in aeternum… in justitia et judicio” (ii. 19); 「わたしはわたしをあなたに永遠に婚約させる・・・公正と審判の中で」(2:19)。
apud Jeremiam, 「エレミヤ書」に、
“Suscitabo Davidi germen justum, qui regnabit Rex,… et faciet judicium et justitiam in terra” (xxiii. 5); 「わたしはダビデに正しい若枝を起こす、彼は王〔として〕支配する・・・地にさばきと公正を行なう」(23:5)。
apud Esaiam, 「イザヤ書」に、
Sedebit “super throno Davidis, et super regno ejus, ad stabiliendum illud… in judicio et in justitia” (ix. 6[B.A. 7]): 彼は座る「ダビデの王座の上に、またその王国の上に、それを堅く立てるために・・・さばきの中に、公正の中に」(9:7)。
apud eundem, 同書に、
“Exaltetur Jehovah,… quia implevit” terram “judicio et justitia” (xxxiii. 5): 「エホバは高められる・・・地をさばきと公正で満たされたから」(33:5)。
apud Davidem, 「ダビデ」に、
“Cum didicero judicia justitiae tuae:…. septies in die laudo Te super judiciis justitiae tuae” (Ps. cxix. 7, [3]164); 「私はあなたの公正なさばきを学ぶとき・・・日に七度、私はあなたをほめたたえる、あなたの公正なさばきについて」(詩篇119:7, 164)。
Simile per “vitam” et “lucem” intelligitur apud Johannem, 同様のものが「いのち」と「光」によって意味される、「ヨハネ福音書」に、
“In Ipso Vita erat, et Vita erat Lux hominum,” (i. 4): 「その方の中にいのちがあった、いのちは人間の光であった」(1:4)。
per “vitam” ibi intelligitur Divinus Amor Domini, et per “lucem” Divina Sapientia Ipsius. 「いのち」によって主の神的な愛が意味される、また「光」によってその方の神的な知恵が。
Simile etiam per “vitam” et “spiritum” apud Johannem, さらにまた同様のものが「いのち」と「霊」によって、「ヨハネ福音書」に、
Jesus dixit, “Verba quae ego loquor vobis spiritus et vita sunt” (vi. 63). イエスは言われた、「わたしがあなたがたに話したことばは、霊といのちです☆」
☆ 「霊といのちです」のギリシア原文は「霊です(単数)、そしていのちです(複数)」です。存在を表す動詞がどうしてこのように、単数と複数に区別されているのか、私にはわかりません。
[1] 15 pro “5” 注[1] 「5」の代わりに15
[2] “Me tibi”―sic editio princeps; sic quoque Doc. de Sac. Scpip., n. 85; Apoc. Rev., ed. princeps. n.688; V. C. R., ed. princeps, n. 51; Apoc. Expl., n. 388[e]. Videantur autem articuli sequentes, ubi legimus “te Mihi:”―A. C., n. 2235, 9182, 9857; De Caelo et Inferno, n. 216; Apoc. Rev., n. 567;Apoc. Expl., n. 329[a], 650[e], 701[c], 946; Dicta Prob., ed. 1845, pag. 56. 注[2] 「Me tibi」―このように初版に。このようにまた『聖書についての教え』85番、『啓示された黙示録』初版688番、『真のキリスト教』初版51番、『黙示録講解』388番末。しかし、以下の節を見られたい、そこに(私たちは)「te Mihi」と読む☆1―『天界の秘義』2235, 9182, 9857番、『天界と地獄』216番、『啓示された黙示録』567番、『黙示録講解』329(a), 650(e), 710(c), 946番、『聖書からの確認』☆1845年版56ページ。
☆1 ヘブル原文からは「te Mihi」が正しい訳となります。
☆2 Dicta. Prob.とはDicta Probantiaであり、英訳書名は『Scripture Comfirmatio』です。
[3] 164 pro “64” 注[3] 「64」の代わりに164
(3) 訳文
38. 神的な愛と神的な知恵は、みことばの中で「公正(義)と審判(さばき)」によって、神的な愛は「公正」によって、また神的な知恵は「審判」によって意味されている。それゆえ、みことばの中で「公正(義)」と「審判(さばき)」は主について言われている。
例えば、「ダビデ」に、
「義とさばきはあなたの王座の支え」(詩篇89:14)。
同書に、
エホバは、「義を光のように・・・そしてさばきを・・・真昼のように現わす」(詩篇37:6)。
「ホセア書」に、
「わたしは、わたしをあなたに永遠に婚約させる・・・公正と審判の中で」(2:19)。
「エレミヤ書」に、
「わたしはダビデに正しい若枝を起こす。彼は王として支配し・・・地にさばきと公正を行なう」(23:5)。
「イザヤ書」に、
「ダビデの王座に、その王国の上に着く。さばきと公正のうちに、これを堅く立てるために」(9:7)。
同書に、
「エホバは高められる・・・地をさばきと公正で満たされたからである」(33:5)。
「ダビデ」に、
「私はあなたの公正なさばきを学ぶとき・・・日に七度、私はあなたを、あなたの公正なさばきについてほめたたえます」(詩篇119:7, 164)。
同様のことが「ヨハネ福音書」に、「いのち」と「光」によって意味される、
「その方の中にいのちがあった。いのちは人間の光であった」(1:4)。
「いのち」によって主の神的な愛が、また「光」によってその方の神的な知恵が意味される。さらにまた同様のことが「ヨハネ福音書」に、「いのち」と「霊」によって意味される、
イエスは言われた、「わたしがあなたがたに話したことばは、霊といのちです」
(1) 原文
39. In homine apparent amor et sapientia ut duo separata, sed usque in se distincte unum sunt, quoniam apud hominem talis est sapientia qualis est amor, et talis amor qualis est sapientia. Sapientia quae non unum facit cum suo amore, apparet sicut sit sapientia, et tamen non est; ac amor qui non unum facit cum sua sapientia, apparet sicut sit sapientiae amor, tametsi non est; unum enim trahet suam essentiam et suam vitam ex altero reciproce. Quod sapientia et amor apud hominem appareant ut duo separata, est quia facultas intelligendi apud illum est elevabilis in lucem caeli, sed non facultas amandi, nisi quantum homo facit sicut intelligit. Quare id apparentis sapientiae quod non unum facit cum amore sapientiae, relabitur in amorem qui unum facit, qui potest esse amor non sapientiae, immo amor insaniae: homo enim potest ex sapientia scire quod illum oporteat facere hoc et illud, sed usque non facit, quia non amat illud; at quantum ex amore facit quod sapientiae est, tantum est imago Dei.
(2) 直訳
In homine apparent amor et sapientia ut duo separata, sed usque in se distincte unum sunt, quoniam apud hominem talis est sapientia qualis est amor, et talis amor qualis est sapientia. 人間の中に愛と知恵は二つの分離したもののように見られる、しかし、それでも、本質的に区別して一つのものである、人間のもとで、知恵はこのようなものであるので、愛がどのようなものである〔かによって〕、またこのような愛、知恵がどのようなものであるか〔によって〕。
Sapientia quae non unum facit cum suo amore, apparet sicut sit sapientia, et tamen non est; 知恵は、それはその愛と一つとなっていない、知恵のように見える、そしてそれでも、〔知恵〕でない。
ac amor qui non unum facit cum sua sapientia, apparet sicut sit sapientiae amor, tametsi non est; そして愛は、それはその知恵と一つとなっていない、知恵の愛のように見える、(たとえ)それでも、でない。
unum enim trahet suam essentiam et suam vitam ex altero reciproce. なぜなら、一方はその本質とそのいのちを他方から相互に得るから。
Quod sapientia et amor apud hominem appareant ut duo separata, est quia facultas intelligendi apud illum est elevabilis in lucem caeli, sed non facultas amandi, nisi quantum homo facit sicut intelligit. 知恵と愛は人間のもとで二つの分離したもののように見られることは、彼のもとの理解する能力は天界の光の中に上げられることのできるものであるから、しかし、愛する能力はない、人間が理解するように行なうその程度(かぎり)でないなら。
Quare id apparentis sapientiae quod non unum facit cum amore sapientiae, relabitur in amorem qui unum facit, qui potest esse amor non sapientiae, immo amor insaniae: それゆえ、知恵のものに見えるそれは、知恵の愛と一つとならないもの、〔知恵と〕一つではない愛の中にすべり落ちる、それは知恵のものでない愛であることができる、実に、狂気の愛。
homo enim potest ex sapientia scire quod illum oporteat facere hoc et illud, sed usque non facit, quia non amat illud; なぜなら、人間は知恵から知ることができるから、それを行なわなければならないこと、これをとそれを、しかし、それでも行なわない、それを愛さないから。
at quantum ex amore facit quod sapientiae est, tantum est imago Dei. しかし、知恵のものであることをどれだけ愛から行なうか〔によって〕、それだけ神の映像である。
(3) 訳文
39. 人間の中で、愛と知恵は二つの分離したもののように見える、しかし、それでも本質的に区別された一つのものである。人間のもとで、愛がどのようなものであるかによって、知恵はそのようなものであり、るので、、また知恵がどのようなものであるかによって愛はそのようなものであるからである。愛と一つとなっていない知恵は、知恵のように見えるが、それでも知恵ではない。そして知恵と一つとなっていない愛は、知恵の愛のように見えるが、それでも、その愛ではない。なぜなら、一方はその本質とそのいのちを相互に他方から得るから。知恵と愛が人間のもとで二つの分離したもののように見られるのは、彼のもとの理解する能力は天界の光の中に上げられることのできるが、しかし、愛する能力は、人間が理解したように行なわないかぎり、上げられないからである。それゆえ、知恵の愛と一つとならないで知恵のものに見えるは、知恵と一つではない愛の中に落ち込み、それは知恵のものでない愛でありえる、実に、狂気の愛である。なぜなら、人間は知恵から、あれこれと行なわなければならないこと知ることができるが、それでもそれを愛さないので、行なわないからである。しかし、〔人間は〕どれだけ愛から知恵のものであることを行なうかによって、それだけ神の映像なのである。