(1) 原文
8. Ex his constare potest, quod homo ex idea mere naturali non comprehendere possit, quod Divinum sit ubivis et tamen non in spatio, et quod angeli et spiritus id clare comprehendant; consequenter quod etiam homo possit, modo in cogitationem suam admittat aliquid lucis spiritualis. Causa quod homo possit comprehendere, est quia non corpus ejus cogitat, sed spiritus ejus; ita non naturale ejus, sed spirituale ejus.
(2) 直訳
Ex his constare potest, quod homo ex idea mere naturali non comprehendere possit, quod Divinum sit ubivis et tamen non in spatio, et quod angeli et spiritus id clare comprehendant; これらから明らかにすることができる、人間は単なる自然的な観念から理解することができないこと、神性はどこにでも存在すること、そしてそれでも空間の中でなはない、そして天使と霊たちはそのことを明らかに理解すること。
consequenter quod etiam homo possit, modo in cogitationem suam admittat aliquid lucis spiritualis. 結果として、人間もまた〔理解〕できること、もし自分の思考の中に何らかの霊的な光が入ることを許すなら。
Causa quod homo possit comprehendere, est quia non corpus ejus cogitat, sed spiritus ejus; 人間が理解することのできる理由は、彼の身体が考えるのではない、しかし彼の霊が〔考える〕からである。
ita non naturale ejus, sed spirituale ejus. このように彼の自然的なものでなく、しかし彼の霊的なものが〔考える〕。
(3) 訳文
8. これらから、神性はどこにでも存在するが、それでも空間の中ではないことを、人間は単なる自然的な観念からは理解することができが、天使と霊たちはそのことをはっきりと理解すること、その結果、人間もまた、自分の思考の中に何らかの霊的な光が入ることを許すなら、理解できることを明らかにすることができる。人間が理解することのできる理由は、身体ではなく、霊が考える、したがって彼の自然的なものでなく、彼の霊的なものが考えるからである。
(1) 原文
9. Quod autem plures id non comprehendant, est quia amant naturale, et ideo non volunt cogitationes intellectus sui supra illud elevare in lucem spiritualem; et qui non volunt, illi non possunt nisi ex spatio cogitare, etiam de Deo; et cogitare de Deo ex spatio, est de extenso naturae. Hoc praemittendum est, quia absque scientia et aliqua perceptione quod Divinum non sit in spatio, non aliquid intelligi potest de Divina Vita, quae est Amor et Sapientia, de quibus hic agitur; et inde parum si quicquam de Divina Providentia, Omnipraesentia, Omniscientia, Omnipotentia, Infinitate et Aeternitate, de quibus in serie agendum est.
(2) 直訳
Quod autem plures id non comprehendant, est quia amant naturale, et ideo non volunt cogitationes intellectus sui supra illud elevare in lucem spiritualem; しかしながら、多くの者はこのことを理解しないこと、自然的なものを愛するので、そしてそれゆえ、自分の理解力の思考を霊的な光の中に上げることを欲しない。
et qui non volunt, illi non possunt nisi ex spatio cogitare, etiam de Deo; そして欲しない者らは、彼らは空間から考えることしかできない、神についてもまた。
et cogitare de Deo ex spatio, est de extenso naturae. そして神について空間から考えることは、自然の拡大についてから〔考えること〕である。
Hoc praemittendum est, quia absque scientia et aliqua perceptione quod Divinum non sit in spatio, non aliquid intelligi potest de Divina Vita, quae est Amor et Sapientia, de quibus hic agitur; このことはあらかじめ言っておかなくてはならない、知識と何らかの知覚なしに、神性が空間の中に存在しないこと、神的ないのちについて何かが理解されることができないので、それは愛と知恵である、それらについここで扱われる。
et inde parum si quicquam de Divina Providentia, Omnipraesentia, Omniscientia, Omnipotentia, Infinitate et Aeternitate, de quibus in serie agendum est. またここから、ほとんど〔理解され〕ない、もしどんなものでも、神的な摂理、遍在、全知、全能、無限と永遠について、それらについて(これから)この中に扱われる。
(3) 訳文
9. しかし、多くの者は自然的なものを愛するので、このことを理解せず、それゆえ、自分の理解力の思考を霊的な光の中に上げることを欲しない。そして欲しない者らは、神についてもまた空間から考えることしかできない。神について空間から考えるとは、大自然の広がりから考えることである。このことをあらかじめ言っておかなくてはならないのは、神性が空間の中に存在しないという何らかの知識と知覚なしに、ここで扱われる愛と知恵である神的ないのちについて何も理解できず、またここから、これから扱われる神的な摂理、遍在、全知、全能、無限、永遠について、これらについてのどんなこともまたほとんど理解されなくなるからである。
(1) 原文
10. Dictum est, quod in mundo spirituali aeque appareant spatia ut in mundo naturali, consequenter etiam distantiae; sed quod sint apparentiae secundum affinitates spirituales quae sunt amoris et sapientiae, seu boni et veri. Inde est, quod Dominus, tametsi est in coelis apud angelos ubique, usque appareat alte supra illos ut Sol: et quia receptio amoris et sapientiae facit affinitatem cum Ipso, ideo [1]propiores Ipsi apparent Coeli ubi angeli in [2]propiore affinitate ex receptione sunt, quam qui in remotiore: ex eo etiam est, quod caeli, qui tres sunt, inter se distincti sint, similiter societates cujusvis caeli; tum quod inferni sub illis sint remoti secundum rejectionem amoris et sapientiae. Simile est cum hominibus, in quibus et apud quos Dominus praesens est in universo terrarum orbe; et hoc unice ex causa, quia Dominus non est in spatio.
[1] propiores pro “propriores” [2] propiore pro “propriore”
(2) 直訳
Dictum est, quod in mundo spirituali aeque appareant spatia ut in mundo naturali, consequenter etiam distantiae; 言われた、霊界の中に等しく空間が見られること、自然界の中のように、結果として距離もまた。
sed quod sint apparentiae secundum affinitates spirituales quae sunt amoris et sapientiae, seu boni et veri. しかし、霊的な姻戚関係(親近感)にしたがった外観であること、それは愛と知恵のもの、すなわち善と真理のものである。
Inde est, quod Dominus, tametsi est in coelis apud angelos ubique, usque appareat alte supra illos ut Sol: ここからである、主は、天界の中にいるけれども、どこでも天使たちのもとに、それでも彼らの上方の高いところに太陽として見える。
et quia receptio amoris et sapientiae facit affinitatem cum Ipso, ideo [1]propiores Ipsi apparent caeli ubi angeli in [2]propiore affinitate ex receptione sunt, quam qui in remotiore: そして愛と知恵の受け入れがその方との姻戚関係(親近感)を生ずるので、それゆえ、天界はその方のさらに近くに見える、そこに天使たちは受け入れからさらに近い姻戚関係(親近感)中に、さらに遠い〔姻戚関係(親近感)〕の者よりも。
ex eo etiam est, quod caeli, qui tres sunt, inter se distincti sint, similiter societates cujusvis caeli; そしてまたこのことからである、天界は、それは三つある、それら自体の間で区別される、同様に天界のそれぞれの社会。
tum quod inferni sub illis sint remoti secundum rejectionem amoris et sapientiae. さらにそれらの下の地獄は、愛と知恵の拒絶にしたがって遠く離れていること。
Simile est cum hominibus, in quibus et apud quos Dominus praesens est in universo terrarum orbe; 人間もまた同様である、その者の中にまたその者のともに、主は現在する、全地球の中の。
et hoc unice ex causa, quia Dominus non est in spatio. そしてこのことはまったく(もっぱら)理由から、主は空間の中に存在しないから。
[1] propiores pro “propriores” [1] 「propriores」の代わりにpropiores〔「さらに正しく」でなく「さらに近くに」〕
[2] propiore pro “propriore” [2] 「propriore」の代わりにpropiore〔「さらに正しい」でなく「さらに近い」〕
(3) 訳文
10. 霊界でも、自然界と等しく、空間が見られ、その結果、距離もまた見られる、と言われた。しかし、愛と知恵のもの、すなわち善と真理のものである霊的な親近感にしたがった外観である。ここから、主は、天界の中のどこでも天使たちのもとにおられるれども、それでも彼らの上方の高いところに太陽として見られる。そして愛と知恵の受け入れによりその方との親近感が生ずるので、それゆえ、強い親近感をもって受け入れる天使たちの天界は、親近感の薄い者の天界よりも、さらにその方の近くに見える。そしてまたこのことから、三つの天界があって、互いに区別され、天界のそれぞれの社会も同様である。さらに、それらの下にある地獄は、愛と知恵の拒絶にしたがって遠く離れている。全地球の人間もまた同様であり、その者のうちに、またその者のともに、主は現在される。そしてこのことはひとえに、主は空間の中に存在されない、という理由によるのである。
カテゴリー: 原典講読『神の愛と知恵』
原典講読『神の愛と知恵』 11
QUOD DEUS SIT IPSE HOMO.
神は人間そのものであること。
(1) 原文
11. In omnibus Coelis non alia idea Dei est quam idea Hominis. Causa est, quia caelum in toto et in parte est in forma sicut Homo, ac Divinum, quod est apud angelos, facit caelum; et cogitatio vadit secundum formam caeli; quare aliter cogitare de Deo angelis impossibile est. Inde est, quod omnes illi in mundo, qui conjuncti sunt caelo, similiter de Deo, cum interius in se seu in suo spiritu, cogitent. Ex eo quod Deus sit Homo, omnes angeli et omnes spiritus, in perfecta forma homines sunt; forma caeli hoc facit, quae in maximis et in minimis est sibi similis. (Quod caelum in toto et in parte sit in forma ut Homo videatur in opere De Caelo et Inferno, n. 59 ad 87: et quod cogitationes vadant secundum formam caeli, n. 203, 204.) Quod homines ad imaginem et ad similitudinem Dei creati sint, notum est, ex Genesi(i. 26,27); tum quod Deus visus sit ut Homo Abrahamo, et aliis. Antiqui, a sapientibus usque ad simplices, non aliter de Deo quam ut de Homine, cogitaverunt; et tandem cum plures deos coeperunt colere, ut Athenis et Romae, coluerunt omnes ut homines. Haec illustrari possunt per haec sequentia, de quibus in quodam opusculo prius:
Gentes, imprimis Africani, qui unum Deum Creatorem universi agnoscunt et colunt, ideam Hominis de Deo habent; dicunt quod nemo aliam de Deo possit habere. Cum audiunt quod plures de Deo foveant ideam sicut nubeculae in medio [universi], quaerunt ubinam illi sunt; et cum dicitur quod sint inter Christianos, negant quod dabile sit. Sed respondetur, quod sit illis talis idea ex eo, quod Deus in Verbo dicatur “Spiritus,” et de spiritu non aliter cogitant, quam sicut de particula nubis; non scientes quod omnis spiritus et omnis angelus sit homo. At usque exploratum est, num spiritualis illorum idea sit similis ideae illorum naturali, et compertum est quod non similis sit apud illos, qui Dominum pro Deo caeli et terrae interius agnoscunt. Audivi quendam presbyterum ex Christianis dicentem, quod nemo possit habere ideam Divini Humani; et vidi illum translatum ad varias Gentes, successive ad interiores et interiores, et ab illis ad caelos earum, et tandem ad caelum Christianum; et ubivis data est communicatio perceptionis interioris eorum de Deo, et animadvertit quod non alia illis idea Dei esset quam idea Hominis, quae eadem est cum idea Divini Humani. [(Vid. Continuatio de Ultimo Judicio, et de Mundo Spirituali, n. 74.)]
(2) 直訳
In omnibus Coelis non alia idea Dei est quam idea Hominis. すべての天界の中で神〔について〕の他の観念はない、人間〔について〕の観念以外の。
Causa est, quia caelum in toto et in parte est in forma sicut Homo, ac Divinum, quod est apud angelos, facit caelum; 理由は、天界は全体でも、また部分でも形で人間のようであるから、そして神性は、それは天使のもとにある、天界をつくる。
et cogitatio vadit secundum formam caeli; そして思考は天界の形にしたがって進む。
quare aliter cogitare de Deo angelis impossibile est. それゆえ、神について異なって考えることは天使たちに不可能である。
Inde est, quod omnes illi in mundo, qui conjuncti sunt caelo, similiter de Deo, cum interius in se seu in suo spiritu, cogitent. ここからである、すべての者は、彼らは世の中〔いる〕、その者たちは天界と結合している、神について同様に、自分自身の内部で自分自身の霊の中に〔いる〕とき、考える。
Ex eo quod Deus sit Homo, omnes angeli et omnes spiritus, in perfecta forma homines sunt; 神は人間であることそのことから☆、すべての天使たちとすべての霊たちは、完全な形での人間である。
☆ ex eo quodの直訳です。eoはquod以下を指します。この部分の長島訳は「ということで、神は人間なのです。・・・」となっていますが、「ということで」とはでたらめとしかいいようがありません。日本語で「ということは」といえば、それまでの部分からの結論を述べる言葉ですが、文脈らから決してそうなっていません。
forma caeli hoc facit, quae in maximis et in minimis est sibi similis. 天界の形がこのことをする、それは最大の中で、また最小の中でそれ自体に似ている。
(Quod caelum in toto et in parte sit in forma ut Homo videatur in opere De Caelo et Inferno, n. 59 ad 87: et quod cogitationes vadant secundum formam caeli, n. 203, 204.) (天界は全体でも、また部分でも形の中で人間のようであることは、著作『天界と地獄』59から87番に見られる。また思考は天界の形にしたがって進むことは203, 204番)
Quod homines ad imaginem et ad similitudinem Dei creati sint, notum est, ex Genesi(i. 26,27); 人間は神の映像に、また似姿に創造されていることは、知られる、「創世記」(1:26, 27)から。
tum quod Deus visus sit ut Homo Abrahamo, et aliis. さらに、神は人間としてアブラハム、また他の者に見られたこと。
Antiqui, a sapientibus usque ad simplices, non aliter de Deo quam ut de Homine, cogitaverunt; 古代人は、賢明な者から単純な者にまでも、神について人間についてとして以外に異なって、考えなかった。
et tandem cum plures deos coeperunt colere, ut Athenis et Romae, coluerunt omnes ut homines. そしてついに多くの神々を礼拝し始めたとき、アテネとローマのように、すべてのもの〔神〕を人間として礼拝した。
Haec illustrari possunt per haec sequentia, de quibus in quodam opusculo prius: これらのことはこれらの次のものによって説明されることができる、それらについてある小著☆の中で、前に〔出版された〕―
☆ 『続・最後の審判』も本書と同じく1763年アムステルダムで出版されています。
Gentes, imprimis Africani, qui unum Deum Creatorem universi agnoscunt et colunt, ideam Hominis de Deo habent; 異邦人、特にアフリカ人は、その者は宇宙の創造のひとりの神を認め、礼拝する、神について人間の観念を抱いている。
dicunt quod nemo aliam de Deo possit habere. 彼らは言う、だれも神について他のもの〔観念〕を抱くことができないこと。
Cum audiunt quod plures de Deo foveant ideam sicut nubeculae in medio [universi], quaerunt ubinam illi sunt; 彼らが聞くとき、多くの者が神について(宇宙の)真ん中の雲のような〔ものである〕という観念を抱いていること、どこに彼らがいるのか、と尋ねる。
et cum dicitur quod sint inter Christianos, negant quod dabile sit. そしてキリスト教徒たちの間にいると言うと、ありうることであることを否定する。
Sed respondetur, quod sit illis talis idea ex eo, quod Deus in Verbo dicatur “Spiritus,” et de spiritu non aliter cogitant, quam sicut de particula nubis; しかし、答えて言われる、彼らにこのような観念はこのことからであること、神はみことばの中で「霊」と言われていること、そして霊について異なって考えない、雲の小部分についてのように以外に。
non scientes quod omnis spiritus et omnis angelus sit homo. すべての霊たちとすべての天使たちは人間であることを知らないで。
At usque exploratum est, num spiritualis illorum idea sit similis ideae illorum naturali, et compertum est quod non similis sit apud illos, qui Dominum pro Deo caeli et terrae interius agnoscunt. しかし、それでも、調べられた、彼らの霊的な観念が彼らの自然的な観念に似ているかどうか、そしてわかった、彼らのもとで似ていないこと、天地の神として主を内的に認める者たち。
Audivi quendam presbyterum ex Christianis dicentem, quod nemo possit habere ideam Divini Humani; 私はキリスト教徒からのある長老が言うのを聞いた、だれも神人間の観念を持つことができないこと。
et vidi illum translatum ad varias Gentes, successive ad interiores et interiores, et ab illis ad caelos earum, et tandem ad caelum Christianum; そして私は彼を見た、いろいろな異邦人へ運ばれる、連続的に内的な者へまた内的な者へ、そして彼らから彼らの天界へ、そしてついにキリスト教徒の天界へ。
et ubivis data est communicatio perceptionis interioris eorum de Deo, et animadvertit quod non alia illis idea Dei esset quam idea Hominis, quae eadem est cum idea Divini Humani. そしてどこでも神について彼らの内的な知覚の伝達が与えられた、そして気づいた、彼らに神〔について〕の他の観念が存在しなかったこと、人間〔について〕の観念以外の、それは神人間の観念と同じである。
[(Vid. Continuatio de Ultimo Judicio, et de Mundo Spirituali, n. 74.)] (『続・最後の審判について(それと霊界について)』74番、参照)
(3) 訳文
11. すべての天界に、神は人間であるという観念以外の他の観念はない。その理由は、天界は全体でもまた部分でも、形では人間のようであり、天使のもとにある神性が天界をつくり、思考は天界の形にしたがって進み、それゆえ、天使たちに神についてこれと異なって考えることは不可能であるからである。ここから、世にいながらも天界と結合しているすべての者は、自分自身の内部で、自分自身の霊の中にいるとき、神について同様に考えている神は人間であることことから、すべての天使と霊たちは完全な形での人間である。このことは天界の形によってなされ、その形は最大のものの中で、また最小のもの中でそれ自体に似ている(天界の形は全体でも、また部分でも人間のようであることは、著作『天界と地獄』59から87番に見られる。また思考は天界の形にしたがって進むことは203, 204番)。人間は神の映像に、また似姿に、創造されていることは、「創世記」(1:26, 27)から知られる。さらに、神は、アブラハムや他の者から人間として見られた。古代人は、賢明な者から単純な者にまでも、神について人間についてとしてしか考えなかった。そしてついに、アテネやローマのように、多くの神々を礼拝し始めたとき、すべての神を人間として礼拝した。これらのことは、前に出版された小著の中の次のものによって説明される―
異邦人、特にアフリカ人は宇宙創造のひとりの神を認め、礼拝し、神について人間であるという観念を抱いている。彼らは、だれも神について他の観念を抱くことはできない、と言う。多くの者が神について(宇宙の)真ん中の雲のようなものであるという観念を抱いている、と聞くとき、彼らはどこにいるのか、と尋ねる。そしてキリスト教徒たちの間にいると言うと、ありえない、と否定する。しかし、すべての霊と天使たちは人間であることを知らないで、彼らにこのような観念あるのは、神はみことばの中で「霊」と言われており、霊について雲の一部であるようにしか考えないからである、と答えられる。しかし、それでも、彼らの霊的な観念がその自然的な観念と似ているかどうか調べられ、主を天地の神として内的に認める者たちのもとでは似ていないことがわかった。私は、キリスト教徒のある長老が、神人間の観念をだれも持つことができない、と言うのを聞いた。それから私は、彼が、いろいろな異邦人のもとへ、しだいにさらに内的な者のもとへ、そして彼らから彼らの天界へ、そしてついにキリスト教徒の天界へ運ばれるのを見た。そしてどこでも彼に、神についてその者たちの内的な知覚が伝達され、彼らには、神は人間であるという観念しか観念が存在しなかったこと、それは神人間の観念と同じであることに気づかされた(『続・最後の審判』74番、参照)。
原典講読『神の愛と知恵』 12, 13
(1) 原文
12. Plebeja idea in Christianismo de Deo est ut de Homine, quia Deus vocatur Persona in Doctrina Trinitatis Athanasiana: at qui supra plebem sapiunt, illi Deum invisibilem pronuntiant; quod fit quia non comprehendere possunt, quomodo Deus ut Homo creare potuisset caelum et terram, tum implere universum praesentia sua, et plura, quae non cadere possunt in intellectum, quamdiu ignoratur, quod Divinum non sit in spatio. Illi autem qui solum Dominum adeunt, Divinum Humanum cogitant, ita Deum ut Hominem.
(2) 直訳
Plebeja idea in Christianismo de Deo est ut de Homine, quia Deus vocatur Persona in Doctrina Trinitatis Athanasiana: キリスト教(界)の中の平民(大衆)の(もつ)神についての観念は人間についてとしてである、神はアタナシウスの三一性の教え(教義)の中で「位格(ペルソナ)☆」と呼ばれているので。
☆ personaは第一義は「人物」という意味であり、そこから第二義的に人物の個性、すなわち「人格」という意味です。この言葉が神について使われるとき、神性の三つの様相(父・子・聖霊)のそれぞれである「ペルソナ・位格」と訳します。それで三つの位格とは三つの「人格」なのですが、神なので「人格」と言えないので「位格」と言っているだけのことです。神とは「人格(人間としての性格)」をもった神です、すなわち、最も完全な、理想的な人間としての神です。これが神的人間性(Divinus Humanus)です。
at qui supra plebem sapiunt, illi Deum invisibilem pronuntiant; しかし、平民(大衆)にまさって賢明である者らは、彼らは神を目に見えないと表明している。
quod fit quia non comprehendere possunt, quomodo Deus ut Homo creare potuisset caelum et terram, tum implere universum praesentia sua, et plura, quae non cadere possunt in intellectum, quamdiu ignoratur, quod Divinum non sit in spatio. このことは理解することができないので生じる、人間としての神がどのようにして天と地を創造することができたか、さらに宇宙をご自分の現在(臨在)で満たすこと〔ができたか〕、それらは理解力の中に落ち込むことができない、知られないかぎり、神は空間の中に存在しないこと。
Illi autem qui solum Dominum adeunt, Divinum Humanum cogitant, ita Deum ut Hominem. しかしながら、彼らは、その者は主だけに近づく、神性人間性(神的人間性)☆を考える、こうして神を人間として〔考える〕。
☆ Divinus Humanusは通常「神的人間性」と訳します。しかし「人間的神性」もありえます、このほうが味があるかもしれません。また「神人性」で通じるなら、これもよいでしょう。この二つの言葉はもともとが形容詞なので「~性」の言葉はつけるべきです。
(3) 訳文
12. キリスト教界の大衆のもつ神についての観念は、アタナシウスの三一性の教義の中で神が「ペルソナ」(位格、すなわち人格)と呼ばれているので、人間としての神である。しかし、大衆よりも賢明である者らは、神を目に見えないと表明している。このことは、人間としての神がどのようにして天と地を創造し、さらにご自分が臨在して宇宙を満たすことができたか理解することができないので生じる。それらのことは、神が空間の中に存在しないことが知られないかぎり、理解されることができない。しかし、主だけに近づく者は、神性人間性を思い、こうして神を人間として考える。
(1) 原文
13. Quanti interest justam ideam Dei habere, constare potest ex eo, quod idea Dei faciat intimum cogitationis apud omnes quibus est religio, omnia enim religionis et omnia cultus spectant Deum: et quia Deus universaliter et singulariter est in omnibus religionis et cultus, ideo nisi justa idea Dei sit, non potest communicatio dari cum caelis. Inde est, quod unaquaevis gens in mundo spirituali sortiatur locum secundum ideam Dei ut Hominis; in hoc enim est idea Domini, et non in alia. Quod status vitae post mortem sit homini secundum ideam Dei apud se affirmatam, patet manifeste ab ejus opposito, quod negatio Dei faciat infernum, et in Christianismo negatio Divinitatis Domini.
(2) 直訳
Quanti interest justam ideam Dei habere, constare potest ex eo, quod idea Dei faciat intimum cogitationis apud omnes quibus est religio, omnia enim religionis et omnia cultus spectant Deum: 神〔について〕の正しい観念を持つことがどれほど重要であるか、このことから明らかにすることができる、神〔について〕の観念はすべての者のもとの思考の最内部をつくること、その者に宗教がある、なぜなら宗教のすべてのものと礼拝のすべてのものは神に目を向けるから。
et quia Deus universaliter et singulariter est in omnibus religionis et cultus, ideo nisi justa idea Dei sit, non potest communicatio dari cum caelis. そして神は普遍的にまた個別的にすべての宗教のものと礼拝のものに存在するので、それゆえ、神〔について〕の正しい観念がないなら、天界との伝達は存在することが(与えらることが)できない。
Inde est, quod unaquaevis gens in mundo spirituali sortiatur locum secundum ideam Dei ut Hominis; ここからである、霊界の中のそれぞれの国民は人間としての神〔について〕の観念にしたがって場所を割り当てられる。
in hoc enim est idea Domini, et non in alia. なぜなら、このことの中に主〔について〕の観念があるから、そして他にない。
Quod status vitae post mortem sit homini secundum ideam Dei apud se affirmatam, patet manifeste ab ejus opposito, quod negatio Dei faciat infernum, et in Christianismo negatio Divinitatis Domini. 死後のいのち(生活)の状態は神〔について〕の観念にしたがって人間にあることは、自分自身に主張した、その正反対のものから明らかに(はっきりと)明らかである、神の否定が地獄をつくること、そしてキリスト教(界)では主の神性の否定。
(3) 訳文
13. 神についての正しい観念を持つことがどれほど重要であるかは、神についての観念により宗教をもつすべての者のもとの思考の最内部がつくられることから明らかにすることができる。なぜなら、宗教と礼拝のすべてのものは神に目を向けるから。そして神は、すべての宗教と礼拝のものに普遍的にまた個別的に存在するので、神についての正しい観念がないなら、天界との伝達は存在することができない。ここから、霊界の中のそれぞれの国民は人間としての神についての観念にしたがって場所を割り当てられる。なぜなら、この観念の中にだけ、主についての観念があるから。死後の生活の状態は、その人間が主張した神についての観念にしたがっていることは、その正反対のものである神の否定が、キリスト教界では主の神性の否定が、地獄をつくることからはっきりと明らかである。
原典講読『神の愛と知恵』 14, 15, 16
QUOD ESSE ET EXISTERE IN DEO HOMINE DISTINCTE UNUM SINT.
エッセとエキステレは神人間の中で区別して一つであること。
(1) 原文
14. Ubi est Esse, ibi est Existere; non datur unum absque altero; Esse enim per Existere est, et non absque eo. Hoc rationale comprehendit, dum cogitat, num dari queat aliquod Esse quod non existit, et num dari queat Existere nisi ab Esse; et quia unum cum altero et non absque altero datur, sequitur quod unum sint, sed distincte unum. Sunt distincte unum, sicut amor et sapientia; amor etiam est Esse, et sapientia est Existere, amor enim non datur nisi in sapientia, nec sapientia nisi ex amore, quare cum amor in sapientia est, tunc existit. Haec duo tale unum sunt, ut quidem distingui cogitatione possint, sed non actu: et quia distingui possunt cogitatione et non actu, ideo dicitur distincte unum. Esse et Existere in Deo Homine etiam distincte unum sunt sicut anima et corpus; anima non datur absque suo corpore, nec corpus absque sua anima. Divina Anima Dei Hominis est quae intelligitur per Divinum Esse; ac Divinum Corpus quod intelligitur per Divinum Existere. Quod anima existere possit absque corpore, ac cogitare et sapere, est error profluens ex fallaciis; omnis enim anima hominis in spirituali corpore est, postquam rejecit exuvias materiales quas in mundo circumtulit.
(2) 直訳
Ubi est Esse, ibi est Existere; エッセ(存在)のある場所に、そこにエキステレ(実在)がある。
non datur unum absque altero; 一方は他方なしに存在しない。
Esse enim per Existere est, et non absque eo. なぜなら、エッセはエキステレによって存在するから、そしてそれなしに〔存在し〕ない。
Hoc rationale comprehendit, dum cogitat, num dari queat aliquod Esse quod non existit, et num dari queat Existere nisi ab Esse; このことを理性は理解する、考える時、存在するようにならない何らかのエッセが存在することはできるかどうか、そしてエッセからでないならエキステレが存在することができるかどうか。
et quia unum cum altero et non absque altero datur, sequitur quod unum sint, sed distincte unum. そして一つは他のものとともに他のものなしにでなく存在するので、一つである、しかし区別して一つであることが帰結される。
Sunt distincte unum, sicut amor et sapientia; 区別して一つである、愛と知恵のように。
amor etiam est Esse, et sapientia est Existere, amor enim non datur nisi in sapientia, nec sapientia nisi ex amore, quare cum amor in sapientia est, tunc existit. さらにまた愛はエッセである、また知恵はエキステレである、なぜなら、愛は知恵の中でないなら存在しないから、知恵も愛からでないなら〔存在しない〕、それゆえ、愛が知恵の中にあるとき、その時、存在するようになる。
Haec duo tale unum sunt, ut quidem distingui cogitatione possint, sed non actu: これらの二つのものはこのように一つである、確かに思考で区別されることができるように、しかし、活動で〔区別され〕ない。
et quia distingui possunt cogitatione et non actu, ideo dicitur distincte unum. そして思考で区別されることができ、活動で〔区別され〕ないので、それゆえ、区別して一つと言われる。
Esse et Existere in Deo Homine etiam distincte unum sunt sicut anima et corpus; 神人間の中のエッセとエキステレもまた区別して一つである、霊魂と身体のように。
anima non datur absque suo corpore, nec corpus absque sua anima. 霊魂はその身体なしに存在しない、身体もその霊魂なしに〔存在し〕ない。
Divina Anima Dei Hominis est quae intelligitur per Divinum Esse; 神人間の神的な霊魂は神的なエッセによって意味されるものである。
ac Divinum Corpus quod intelligitur per Divinum Existere. そして神的な身体は、神的なエキステレによって意味されるもの〔である〕。
Quod anima existere possit absque corpore, ac cogitare et sapere, est error profluens ex fallaciis; 霊魂は身体なしに存在するようになることができること、そして考えることと賢明であること、〔感覚の〕欺きから流れ出る誤りである。
omnis enim anima hominis in spirituali corpore est, postquam rejecit exuvias materiales quas in mundo circumtulit. なぜなら、人間の霊魂は霊的な身体の中に存在するから、物質的なぬけがらを捨てた後に、それを世の中で持ってまわった。
(3) 訳文
14. エッセ(存在)のあるところに、エキステレ(実存)がある。一方は他方なしに存在しない。なぜなら、エッセはエキステレによって存在し、それなしに存在しないから。このことを理性的な人間は、何らかのエッセが存在するようにならないで存在することができるかどうか、またエッセからでないならエキステレが存在することができるかどうか考える時、理解する。そして、一方は他のものとともにでなければ存在しないので一つであるが、しかし区別される一つであることが帰結される。愛と知恵のように区別される一つのものである。さらにまた愛はエッセであり、知恵はエキステレである、なぜなら、愛は知恵の中でないなら存在せず、知恵も愛からでないなら存在しないからであり、それゆえ、愛が知恵の中にあるとき、存在するようになる。これらの二つのものは実に思考で区別されることができるように一つであるが、しかし、活動で区別されない。思考で区別されるが、活動で区別されることができないので、それゆえ、区別されるが一つであると言われる。神人間の中のエッセとエキステレもまた霊魂と身体のように区別される一つのものである。霊魂はその身体なしに存在しないし、身体もまたその霊魂なしに存在しない。神人間の神的な霊魂は神的なエッセによって意味されるものであり、神的な身体は神的なエキステレによって意味されるものである。身体なしに霊魂が存在するようになり、考え、賢明であることができる〔と考える〕ことは〔感覚の〕欺きから流れ出る誤りである。なぜなら、人間の霊魂は、世の中で持ってまわった物質的なぬけがらを捨てた後に、霊的な身体の中に存在するから。
(4) エッセEsseとエキステレExistereについて
スヴェーデンボリ神学でのキーワードの一つである。
esseは、形としては動詞sum「~である、存在する」の不定法であり、意味としては「存在」であるが、根源的存在としての「存在」である。
existereは、形としては動詞existo「存在するようになる、生じる、現われる」の不定法であり、意味は「実在」としたが、他の訳語(実存、現在、その他)も考えられる。
「存在」と「実在」ではどこが違うのか、一見するとわかりづらいかもしれないので、老婆心ながら述べておこう。例として「愛」を考えてみる。どんな愛でもよいのだが、たとえば、だれかを好きになったとしよう。その瞬間、その人の中に愛が「存在」する。しかし、実在とはいえない。何らかの行動・行為(見つめる、話しかける、がその最初でだろうか)となって現われて「実在」といえる。
存在だけで実在がなければ、その存在はやがて消え、なかったも同然。また存在のない、「実在」だけもありえないし、あったとすれば、それは(愛の存在しない愛の行動のように)にせもの・仮のものであろう。
(1) 原文
15. Quod Esse non sit Esse nisi existat, est quia non prius est in forma, et si non est in forma non habet quale, et quod non habet quale non est aliquid. Illud quod ex Esse existit, unum facit cum Esse per id quod sit ex Esse; inde est unitio in unum, et inde est quod unum sit alterius mutuo et vicissim, tum quod unum sit omne in omnibus alterius sicut in se.
(2) 直訳
Quod Esse non sit Esse nisi existat, est quia non prius est in forma, et si non est in forma non habet quale, et quod non habet quale non est aliquid. エッセは存在するようにならないなら〔=エキステレとならないなら〕存在ではない、形の中に存在する前に存在しないので、そしてもし形の中に存在しないなら、性質をもたない、そして性質をもたないなら、何ものでもない。
Illud quod ex Esse existit, unum facit cum Esse per id quod sit ex Esse; エッセから存在するようになるもの、それは(Illud)、それ(id)によってエッセと一つとなる、エッセから存在するもの。
inde est unitio in unum, et inde est quod unum sit alterius mutuo et vicissim, tum quod unum sit omne in omnibus alterius sicut in se. ここからである、一つのものの中の結合、そしてここからである、一つは他のもののものである、相互にまた交替に(お互いに)、さらに一つは他のもののすべての中のすべてであること、それ自体の中のように。
(3) 訳文
15. エッセは存在するようにならないなら存在ではない。形の中に存在する前には存在せず、形の中に存在しないなら、性質をもたず、性質をもたないなら、何ものでもないからである。エッセから存在するようになるものは、エッセから存在するものによってエッセと一つとなる。ここから、一つのものの中に結合があり、そしてここから、一方は相互にまた交替に他方のものであり、さらに一方はそれ自体の中にあるかのように、他方のすべての中のすべてである。
(1) 原文
16. Ex his constare potest, quod Deus sit Homo, et quod per id sit Deus Existens; non Existens a Se, sed in Se. Qui in Se existit, ille est Deus a quo omnia.
(2) 直訳
Ex his constare potest, quod Deus sit Homo, et quod per id sit Deus Existens; これらのことから明らかにすることができる、神は人間であること、そしてそのことによって神は存在するようになること。
non Existens a Se, sed in Se. ご自身から存在するようになるのではなく、しかし、ご自分のうちに。
Qui in Se existit, ille est Deus a quo omnia. ご自分のうちに存在するようになる者は、彼は神である、そこからすべてのものが〔ある〕。
(3) 訳文
16. これらのことから、神は人間であり、そのことによって、ご自身から存在するようになるのではなく、ご自分のうちに神は存在するようになられることを明らかにすることができる。ご自分のうちに存在する方とは、そこからすべてのものが存在する神である。
原典講読『神の愛と知恵』 17
QUOD IN DEO HOMINE INFINITA DISTINCTE UNUM SINT.
神人間の中で無限のものは区別して一つであること☆。
☆ ここのdisctincte unum estを長島訳は「明らかに一つとなっている」としています。これはでたらめです。「無限のものが明らかに一つである」とは意味不明であり、私にはとうてい理解できません。
また一つ前の表題に含まれる同じ文を「区別されるが、一体である」としています(「一体である」に私は違和を感じ、許容範囲をはみ出していると思う)。
まったく同じ文を(すなわち著者は同一の意味合いで使用しているはず)、その直後に、これほどまでに変えて訳すことを「でたらめ」と言って、言い過ぎではないでしょう。
(1) 原文
17. Notum est, quod Deus infinitus sit, vocatur enim Infinitus; sed vocatur Infinitus quia est infinitus. Ex eo solum quod sit ipsum Esse et Existere in Se, non est Infinitus, sed quia infinita in Ipso sunt: Infinitum absque Infinitis in Ipso non est Infinitum nisi quoad solum nomen. Infinita in Ipso non dici possunt infinite multa, nec infinite omnia, propter ideam naturalem de multis et de omnibus; nam idea naturalis de infinite multis est limitata, et de infinite omnibus est quidem illimitata, sed trahit ex limitatis in universo. Quare homo, quia ei idea naturalis est, non potest sublimatione et approximatione venire in perceptionem de infinitis in Deo; at angelus, quia est in idea spirituali, potest sublimatione et approximatione venire supra hominis gradum, non tamen usque illuc.
(2) 直訳
Notum est, quod Deus infinitus sit, vocatur enim Infinitus; よく知られている、神は無限であること、なぜなら「無限(なる)者」と呼ばれるから。
sed vocatur Infinitus quia est infinitus. しかし、無限であるので、「無限(なる)者」と呼ばれる。☆
☆ この直訳のままでは意味が汲み取りづらいと思います。それでも「無限者」と呼ばれるのは、無限であられるからである、と言い換えればわかりやすいでしょう。
Ex eo solum quod sit ipsum Esse et Existere in Se, non est Infinitus, sed quia infinita in Ipso sunt: ご自分(その方)の中にエッセとエキステレそのものが存在することそのことだけから、「無限」であるのではなく、しかし、その方の中に無限があるからである。
Infinitum absque Infinitis in Ipso non est Infinitum nisi quoad solum nomen. その方の中に無限なしの無限は、無限ではない、名前だけに関して以外に。
Infinita in Ipso non dici possunt infinite multa, nec infinite omnia, propter ideam naturalem de multis et de omnibus; その方の中の無限は、多くの無限と言われることができない、すべての無限もまたない、多くについてとすべてについての自然的な観念ゆえに。
nam idea naturalis de infinite multis est limitata, et de infinite omnibus est quidem illimitata, sed trahit ex limitatis in universo. なぜなら、多くの無限についての自然的な観念は限定されている、またすべての無限について〔の観念は〕確かに限定されない、しかし、宇宙の中の限定されたものから得ている。
Quare homo, quia ei idea naturalis est, non potest sublimatione et approximatione venire in perceptionem de infinitis in Deo; それゆえ、人間は、彼に自然的な観念があるので、浄化(昇華)や接近で神の中の無限についての知覚の中にやって来ることができない。
at angelus, quia est in idea spirituali, potest sublimatione et approximatione venire supra hominis gradum, non tamen usque illuc. しかし、天使は、霊的な観念の中にいるので、浄化(昇華)や接近で人間の段階の上にやって来ることができる、それでもやはりそこに☆〔到達し〕ない。
☆ 「そこに」とは言うまでもないでしょうが、「神の中にある無限なものの知覚」です。
(3) 訳文
17. 神が無限であることはよく知られている、なぜなら「無限なる者」と呼ばれるから。それでも「無限なる者」と呼ばれるのは、無限であられるからである。その方の中にエッセとエキステレそのものが存在することだけから、無限であるのではなく、その方の中に無限があるからである。その方の中に無限がないなら、名目だけの無限である。その方の中の無限は、多くの無限とかすべての無限とか言われることができない、多くもすべても自然的な観念であるから。なぜなら、多くの無限という自然的な観念は限定されたものであり、またすべての無限という観念は確かに限定されないが、しかし、その観念は宇宙の中の限定されたものから得ているからである。それゆえ、人間には自然的な観念があるので、浄化や接近で神の中の無限についての知覚に到達することができない。しかし、天使は、霊的な観念の中にいるので、浄化や接近で人間の段階以上に到達できるが、それでもやはりそこに到達できない。