原典講読『神の愛と知恵』 はじめに

 SAPIENTIA ANGELICA DE DIVINO AMORE ET DE DIVINA SAPIENTIAと題された本書は1763年(著者73歳)にアムステルダムで出版されたものです。スヴェーデンボリは本書のの中で次のように述べています。
nam finis hujus opusculi est, ut detegantur causae, et ex illis videantur effectus, et sic discutiantur tenebrae, in quibus homo ecclesiae est de Deo, deque Domino, et in genere de Divinis quae spiritualia vocantur.(なぜなら、この小著の目的は、原因が明らかにされ、それ〔原因〕から結果が見られ、こうして暗やみが追い散らされることである。教会の人間は、神について、また主について、全般的に霊的なものと呼ばれる神的なものについてその〔暗やみ〕中にいる。)
 目の前に見える世界、自然界は「結果の世界」です。結果だけから原理を知ろうとするのが科学でしょう。これには必ずや限界があると思います。「原因の世界」を知らなければ、ほんとうのことわからないでしょう。それが霊界です。「原因から結果を見る」、すなわち、霊界からの流入として、また霊界との対応として自然界を見れば、特に「霊的なもの」についての暗やみが消え去るでしょう。
 さて、原典講読の形式についてこれまでと同じですが、復習しておきます。すなわち、
 (1) 「原文」の提示。わかってもわからなくても目を通す(それも複数回)と勉強になります。
 (2) 「直訳」、これはなるべく短く区切って、なるべく語順どおりに、直訳」する。そのさい( )で別訳語を示し、随時☆印をつけて、単語や文法事項の説明、および他訳の批評をします。ここをよく読むことが「講読」という勉強の形となっていると思います。このまま内容を把握しづらいと思うので、(3) 「訳文」の提示、これはやや意訳しています。
 そして、折に触れて「感想」など思いついたとき、(4) として雑感を述べます。
 なるべく「柳瀬訳」と「アルカナ訳」それと「聖書」を用意し、読み比べるとよいでしょう。私の翻訳に対する姿勢、また主張も、比較することで、正当な評価ができるでしょう。
 もう一つ本書の題名について述べておきます。SAPIENTIA ANGELICA DE DIVINO AMORE ET DE DIVINA SAPIENTIAは『神的な愛と神的な知恵についての天使の知恵』です。
 「神の」と「神的な」は、厳密には違います。「神の」より一般的な表現であり「~の」は所有・所属の概念が濃いです。すなわち「神のものである~」というニュアンスです。「神的な」は「的」に「性質を帯びている」概念が付属します。すなわち「神の性質を帯びた~」です。
 それで、よりふさわしい題名は『神的な愛と神的な知恵について』ですが、やや漠然と包括的ではありますが、本の区別が付けばよいので、こだわらずに『神の愛と知恵』とします。

原典講読『神の愛と知恵』 1, 2, 3

     SAPIENTIA ANGELICA DE DIVINO AMORE
       神的な愛について天使の知恵
       PARS PRIMA
        第一部
     QUOD AMOR SIT VITA HOMINIS.
     愛は人間のいのちであること。
(1) 原文
1. Homo novit quod amor sit, sed non novit quid amor est. Novit quod amor sit, ex communi loquela; ut quod dicatur quod ille me amet, quod rex amet subditos et quod subditi ament regem, quod maritus amet uxorem, et quod mater liberos, ac vicissim, tum quod hic et ille amet patriam, concives, proximum; similiter de rebus abstractis a persona, ut quod amet hoc aut illud. Sed tametsi amor tam universale est in loquelis, usque vix aliquis novit quid amor. Dum meditatur de eo, quia tunc non potest aliquam ideam cogitationis de eo sibi formare, dicit vel non esse aliquid, vel solum esse aliquod influens ex visu, auditu, tactu et conversatione, et sic movens; nescit prorsus quod sit ipsa ejus vita; non modo vita communis totius ejus corporis, et vita communis omnium ejus cogitationum, sed etiam vita omnium singularium eorum. Hoc potest sapiens percipere ex hoc, cum dicitur, “si removes affectionem quae amoris, an potes cogitare aliquid? et an potes agere aliquid? Annon quantum frigescit affectio quae amoris, tantum frigescat cogitatio, loquela et actio? et quantum incalescit, tantum incalescant illa?” Sed haec sapiens percipit non ex cognitione quod amor sit vita hominis, sed ab experientia quod ita fiat.
(2) 直訳
Homo novit quod amor sit, sed non novit quid amor est. 人間は愛があることを知っている、しかし、愛が何であるか知らない。
Novit quod amor sit, ex communi loquela; 愛があることを知っている、普通の会話から。
ut quod dicatur quod ille me amet, quod rex amet subditos et quod subditi ament regem, quod maritus amet uxorem, et quod mater liberos, ac vicissim, tum quod hic et ille amet patriam, concives, proximum; 例えば、言われること、彼は私を愛すること、国王は臣民(家来)を愛することまた臣民は国王を愛すること、夫は妻を愛すること、また母は子供を愛すること、そして逆に、さらにこの者とあの者は祖国、同郷の市民(仲間)、隣人を愛すること。
similiter de rebus abstractis a persona, ut quod amet hoc aut illud. 同様に、人物から抽象された事柄について、(例えば)このことまたはあのことを愛することのように。
Sed tametsi amor tam universale est in loquelis, usque vix aliquis novit quid amor. しかし、(それでも、)愛はこのように会話の中で普遍的である、それでもある者はほとんど知らない、愛が何か。
Dum meditatur de eo, quia tunc non potest aliquam ideam cogitationis de eo sibi formare, dicit vel non esse aliquid, vel solum esse aliquod influens ex visu, auditu, tactu et conversatione, et sic movens; それについて熟考する時、その時、そのことについて何らかの考え(観念)を自分自身に形成することができないので、あるいは何らかのものではない、あるいは視覚、聴覚、触覚、また社交(交際)から流入する、こうして感動させる何らかの単なる存在、と言う。
nescit prorsus quod sit ipsa ejus vita; まったく知らない、彼のいのちそのものであること。
non modo vita communis totius ejus corporis, et vita communis omnium ejus cogitationum, sed etiam vita omnium singularium eorum. 彼の全身の全般的ないのちだけでなく、しかしまた、彼の個々のものすべてのいのち〔であること〕。
Hoc potest sapiens percipere ex hoc, cum dicitur, “si removes affectionem quae amoris, an potes cogitare aliquid? このことを賢明な者はこのことから知覚することができる、言われるとき、「もし、あなたが愛のものである情愛を取り去るなら、何かを考えることができるのか?
et an potes agere aliquid? また、何かを行なうことができるのか?
Annon quantum frigescit affectio quae amoris, tantum frigescat cogitatio, loquela et actio? どれだけ愛のものである情愛が冷たくなるか〔によって〕、それだけ思考、会話や行動(活動)は冷たくならないか?
et quantum incalescit, tantum incalescant illa?” またどれだけ熱くなるか〔によって〕、それだけそれらは熱くなる?」
Sed haec sapiens percipit non ex cognitione quod amor sit vita hominis, sed ab experientia quod ita fiat. しかし、これらのことを賢明な者は知識から知覚しない、愛が人間のいのちであること、しかし、経験から、このようなことが起こること。
(3) 訳文(この個所の大部分が『結婚愛』34番に引用されている)
1. 人間は愛があることを知っている、しかし、愛が何であるかを知らない。普通の会話から愛があることを知っている。例えば、彼は私を愛する、国王は臣民を愛し、また臣民は国王を愛する、夫は妻を愛する、また母は子供を愛し、その逆も、さらにあれこれの者が祖国、仲間の市民、隣人を愛する、同様に、人物から抽象された事柄について、このことやあのことを愛する、というように言われている。しかし、このように会話の中で愛は普通のことではあるが、それでも愛とは何か、ほとんど知らない。愛について熟考する時、そのことについて何らの観念も形成することができないので、何でもない、あるいは単に視覚、聴覚、触覚、また交際から流入し、こうして感動させる何らかの存在である、と言う。いのちそのものであることを、全身の全般的ないのちだけでなく、個々のものすべてのいのちであることをまったく知らない。賢明な者はこのことを、「もし、あなたが愛のものである情愛を取り去るなら、何かを考えることができるのか? また、何かを行なうことができるのか? 愛のものである情愛が冷たくなるほど、それだけ思考、会話、行動は冷たくならないか? また熱くなるほど、それだけそれらも熱くならないか?」と言われるとき、ここから知覚することができる。しかし、賢明な者は、これらのことを、愛が人間のいのちであるという知識からではなくて、このようなことが起こる経験から知覚している。
(1) 原文
2. Nemo scit quid vita hominis, nisi sciat quod sit amor; si hoc non scit, potest unus credere quod vita hominis modo sit sentire et agere, alter quod sit cogitare, cum tamen cogitatio est effectus vitae primus, ac sensatio et actio est effectus vitae secundus. Dicitur quod cogitatio sit effectus vitae primus, sed datur cogitatio interior et interior, tum exterior et exterior; intima cogitatio, quae est perceptio finium, est actualiter primus vitae effectus: sed de his infra, ubi de gradibus vitae.
(2) 直訳
Nemo scit quid vita hominis, nisi sciat quod sit amor; 何が人間のいのち(生活)であるかだれも知らない、もし愛であることを知らないなら。
si hoc non scit, potest unus credere quod vita hominis modo sit sentire et agere, alter quod sit cogitare, cum tamen cogitatio est effectus vitae primus, ac sensatio et actio est effectus vitae secundus. もしこれを知らないなら、ある者は人間のいのち(生活)が単に感じることと行動することと信じることができる、他の者は考えることである〔と信じる〕、そのときそれでも思考はいのちの最初の結果である、そして感覚と行動はいのちの第二の結果である。
Dicitur quod cogitatio sit effectus vitae primus, sed datur cogitatio interior et interior, tum exterior et exterior; 思考はいのちの最初の結果であることが言われる、しかし、内的なまた内的な思考が存在する、それで外的なまた外的な〔思考が存在する〕。
intima cogitatio, quae est perceptio finium, est actualiter primus vitae effectus: 最内部の思考、それは目的の知覚である、そして実際にいのちの最初の結果である。
sed de his infra, ubi de gradibus vitae. しかし、これらについては下で、いのちの段階についてのところで〔扱おう〕。
(3) 訳文
2. 人間のいのち(生活)とは何か、もし愛であることを知らないなら、だれも知らない。もしこのことを知らないなら、ある者は人間のいのち(生活)とは、単に感じ、行動することと信じ、他の者は考えることであると信じることができる。そのときそれでも、思考はいのちの最初の結果であり、感覚と行動はいのちの第二の結果である。思考はいのちの最初の結果であると言われるが、しかし、内的なまた内的な思考が存在し、なおまた外的なまた外的な思考が存在する。目的の知覚である最内部の思考が、実際にいのちの最初の結果である。しかし、これらについては後に、いのちの段階についてのところで扱おう。
(1) 原文
3. Aliqua idea de amore, quod sit vita hominis, haberi potest ex calore solis in mundo; ille quod sit sicut vita communis omnium vegetationum terrae, notum est, ex illo enim dum exoritur, quod fit tempore veris, vegetabilia omnis generis ex humo exsurgunt, ornantur foliis, postea floribus, et demum fructibus, et sic quasi vivunt; at cum calor recedit, quod fit tempore autumni et hiemis, illis vitae suae signis denudantur, et flaccescunt. Simile est cum amore apud hominem, nam correspondent sibi mutuo; quare etiam amor calet.
(2) 直訳
Aliqua idea de amore, quod sit vita hominis, haberi potest ex calore solis in mundo; 愛について何らかの考え(観念)は、人間のいのちであること、世の中の太陽の熱から抱かれることができる。
ille quod sit sicut vita communis omnium vegetationum terrae, notum est, ex illo enim dum exoritur, quod fit tempore veris, vegetabilia omnis generis ex humo exsurgunt, ornantur foliis, postea floribus, et demum fructibus, et sic quasi vivunt; それ〔熱〕が地のすべての植物の共通のいのちのようであることは、よく知られている、なぜなら、それ〔熱〕から発生する時、春の時に起こること、すべての種類の植物が土地から生長する、葉で飾る、その後、花で、そして最後に果実で、こうしていわば生きるから。
at cum calor recedit, quod fit tempore autumni et hiemis, illis vitae suae signis denudantur, et flaccescunt. しかし、熱が去る(引き下がる)とき、秋と冬の時に起こること、それらにそのいのちのしるしははがされる、そして衰える。
Simile est cum amore apud hominem, nam correspondent sibi mutuo; 人間のもとの愛と同様である、なぜなら、それ自体に相互に対応するから。
quare etiam amor calet. それゆえ、愛もまた温かい。
(3) 訳文
3. 人間のいのちである愛についての何らかの観念は、世の太陽の熱〔について考えること〕から抱くことができる。その熱が地のすべての植物の共通のいのちのようなものであることは、よく知られている。なぜなら、その熱から、春の時に起こることであるが、土地からすべての種類の植物が生長し、葉で、その後、花で、そして最後に果実で飾り、こうしていわば生きるからである。しかし、秋と冬の時に、熱が去るとき、それらからそのいのちのしるしをはがされ、衰える。人間のもとの愛も同様である、なぜなら、熱と愛は互に対応するから。それゆえ、愛もまた温かい。

原典講読『神の愛と知恵』 4

 QUOD DEUS SOLUS ITA DOMINUS SIT IPSE AMOR, QUIA EST IPSA VITA;
      ET QUOD ANGELI ET HOMINES SINT RECIPIENTES VITAE.
 神ひとりが、したがって主が、愛そのものであること、いのちそのものであるので。
   そして天使と人間たちはいのちの(を)受け入れるものであること☆。
☆ 訳語「いのち」について、別訳書のこの見出しの訳について(4)で論じます。
(1) 原文
4. Hoc in Transactionibus de Divina Providentia, et de Vita, multis illustrabitur, hic modo quod Dominus, qui est Deus Universi, sit Increatus et Infinitus, homo autem et angelus est creatus et finitus; et quia Dominus est Increatus et infinitus, est ipsum Esse quod vocatur Jehovah, et est ipsa Vita seu Vita in se: ex Increato, Infinito, ipso Esse et ipsa Vita, non potest aliquis immediate creari, quia Divinum est unum et non dividuum, sed erit ex creatis et finitis, ita formatis, ut illis Divinum possit inesse. Quia homines et angeli tales sunt, sunt recipientes vitae. Quare si quis homo cogitatione eo usque se abduci patitur, quod non sit recipiens vitae, sed Vita, non potest abduci a cogitatione, quod sit Deus. Quod homo sentiat sicut sit vita, et inde credat quod sit, est ex fallacia; in causa instrumentali enim non percipitur causa principalis aliter quam sicut una secum. Quod Dominus sit Vita in Se, docet Ipse apud Johannem,
“Quemadmodum.. Pater habet vitam in Se Ipso, ita etiam dedit Filio habere vitam in Se Ipso” (v. 26);
et quod sit ipsa Vita (Joh. xi. 25; cap. xiv. 6). Nunc quia vita et amor unum sunt, ut ex supradictis (n. 1, 2) patet, sequitur quod Dominus, quia est ipsa Vita, sit ipse Amor.
(2) 直訳
Hoc in Transactionibus de Divina Providentia, et de Vita,* multis illustrabitur; このことは『神の(神的な)摂理』と『生活』☆についての論文の中で、大いに説明される。
☆ 『生活』とは(ここで終了した講読の題材である)『新しいエルサレムのための生活の教え』の著作です。
hic modo quod Dominus, qui est Deus Universi, sit Increatus et Infinitus, homo autem et angelus est creatus et finitus; ここは単に、主は、その者は宇宙の神である、創造されない、無限なものである、しかしながら、人間と天使は創造され、有限である〔と述べておく〕。
et quia Dominus est Increatus et infinitus, est ipsum Esse quod vocatur Jehovah, et est ipsa Vita seu Vita in se: そして、主は創造されず、無限であるので、「存在」そのものである、エホバと呼ばれること、またいのちそのものまたは本質的に☆いのちである。
☆ このin seについて後述、柳瀬訳「生命自身における生命」、長島訳「ご自身の中にある〈いのち〉」のどちらもやや変ですね。
ex Increato, Infinito, ipso Esse et ipsa Vita, non potest aliquis immediate creari, quia Divinum est unum et non dividuum, sed erit ex creatis et finitis, ita formatis, ut illis Divinum possit inesse. 創造されないもの、無限(なもの)、存在そのものといのちそのものから、だれも直接に創造されることはできない、神性は一つであり、分かつことができないから、しかし、創造された有限なものからでなくてはならない、このように形作られたもの〔から〕、それらに神性が内在することができるような。
Quia homines et angeli tales sunt, sunt recipientes vitae. 人間と天使たちはこのようなものであるので、いのちの(を)受け入れるものである。
Quare si quis homo cogitatione eo usque se abduci patitur, quod non sit recipiens vitae, sed Vita, non potest abduci a cogitatione, quod sit Deus. それゆえ、もし、だれか人間がその☆1思考にそれでもなお☆2導かれることを許すなら、いのちの(を)受け入れるものでない、しかし、いのち〔である〕こと、思考から導き出されることはできない、神であること。
☆1 このeoはquod以下を指します。
☆2 このusque「それでもなお、やはり」は後ろのnon potest~にかかることばだと思います。意訳します。
Quod homo sentiat sicut sit vita, et inde credat quod sit, est ex fallacia; 人間がいのちであるように感じ、そしてここからそうであることを信じることは、〔感覚の〕欺きからである。
in causa instrumentali enim non percipitur causa principalis aliter quam sicut una secum. なぜなら、手段となる原因に知覚されるから、主要な原因が、それ自体と一つのように以外に異なって、ない☆。
☆ 見苦しい直訳で失礼。「主要な原因と手段となる原因を一つのもののようにしか把握していないからである」という意味です。
Quod Dominus sit Vita in Se, docet Ipse apud Johannem, 主は本質的に(本来)☆いのちであることを、その方は「ヨハネ福音書」で教えている、
☆ in seは「本質的に、本来」という意味です。これを「それ自身の中で」とすると、わけがわからなくなります。柳瀬訳は「主は主御自身において生命であられる」と、わかりづらくなっています。長島訳はもっとひどくて「主こそ、みずからのうちにある〈いのち〉です」としています。この意味を把握できる人がいるのでしょうか? 私には全然わかりません。普通の人なら、「スヴェーデンボリがこんなわかりづらいことを言うのだろうか?」という疑問を持つのではないでしょうか。
“Quemadmodum.. Pater habet vitam in Se Ipso, ita etiam dedit Filio habere vitam in Se Ipso” (v. 26): 「・・・父がご自分(そのもの)のうちに☆1いのちを持つように、このように子にもまた自分(そのもの)のうちにいのちを持つことを与えた」(2:26)。
☆1 ここのin Se はseが大文字であり、Ipseが後ろについていること、また文脈からも「それ自身の中に」の意味です。
et quod sit “ipsa Vita” (Joh. xi. 25; cap. xiv. 6). そして「いのち(そのもの☆2)」であること(ヨハネ11:25、第14章6)。
☆2 これらの聖書からの引用個所で、ギリシア原典に「そのもの」のことばはありません。
Nunc quia Vita et Amor unum sunt, ut ex supradictis (n. 1, 2) patet, sequitur quod Dominus, quia est ipsa Vita, sit ipse Amor. 今や(それで)、いのちと愛は一つであるので、前述のこと(1, 2番)から明らかなように、主は、いのちそのものであるので、愛そのものであることが帰結される。
(3) 訳文
4. このことは『神の摂理』と『生活』についての論文の中で、大いに説明される。ここではただ、宇宙の神である主は、創造されず、無限なものであるが、しかし、人間と天使は創造され、有限である、とだけ述べておこう。そして、主は創造されず、無限なものであるので、エホバと呼ばれる「存在」そのものであり、いのちそのもの、または本質的に、いのちであられる。創造されないもの、無限なもの、存在そのもの、いのちそのものからは、神性は一つであり、分かつことができないので、だれも直接に創造されることはできない。しかし、神性が内在することができるように形作られた、創造された有限なものからでなくてはならない。人間と天使たちはこのようなものであるので、いのちを受け入れるものである。それゆえ、もし、だれかが、人間とは、いのちを受け入れるものではなく、いのちあるという思考に導かれることを許すなら、どうしても〔自分は〕神であるという思考から導き出されることはできない。人間〔自身〕がいのちであるように感じ、ここからそうであると信じることは、〔感覚の〕欺きからである。なぜなら、主要な原因と手段となる原因を一つのもののようにしか知覚しないからである。主は、ご自分が本質的にいのちであることを「ヨハネ福音書」で教えられている、
 「・・・父がご自分のうちにいのちを持つように、子にもまた自分のうちにいのちを持つことを与えられた」(2:26)。
 そして「いのち」であられること(ヨハネ11:25、第14章6)。それで、前述のこと(1, 2番)から明らかなように、いのちと愛は一つであるので、いのちそのものであられる主は愛そのものであられることが帰結される。
(4) vitaの訳語は「いのち」か「生活」、また、この見出しの訳について
 私はvitaの訳語をだいたい、またはなるべく「生活」とし、場合によって「いのち」その他としています。どのように使い分けるのかは、簡単です。vitaが心の内面にあるとき、また霊的な存在と見なされるとき「いのち」です。そしてvitaが実場面に現われるとき「生活」です。ここの見出しのように、「主から天使や人間が受ける」といった抽象的な場合は、まず「いのち」とします。もし「主の生活」と言ったなら、それは、主がこの地上で過ごされた日々の「生活」であり、これは「ご生涯」と訳すことになります。
 さて、第1番の見出しもそうですが、この第4番の見出しは重要だと思います。それなのに、
柳瀬訳は「神のみが,従って主のみが生命それ自体であり、天使と人間とは生命を受容する器であるため主は愛それ自身である」としています。変です。どこかといえば「ため」の位置が間違っているので文意がおかしくなっています。
長島訳は「唯一の神である主は、〈いのち〉そのものであるから、愛そのものである。天使や人間は、その〈いのち〉を受ける器である」です。よいのですが、「唯一の神である主は」とすると文意がぼやけます。solusを「唯一の」とするのは誤訳です。
 なお形容詞recipiensはrecipioの現在分詞で「受け入れる、受容する」という意味であり、厳密には両者の訳にある「器」という意味まではありません。

原典講読『神の愛と知恵』 5, 6

(1) 原文
5. Sed ut hoc in intellectum cadat, omnino sciendum est, quod Dominus, quia est Amor in ipsa sua essentia, hoc est, Divinus Amor, appareat coram angelis in Coelo sicut Sol, et quod ex illo Sole procedat Calor et Lux, et quod Calor inde procedens in sua essentia sit amor, et Lux inde procedens in sua essentia sit sapientia, et quod angeli quantum recipientes spiritualis illius caloris et spiritualis illius lucis sunt, tantum sint amores et sapientiae, non amores et sapientiae a se, sed a Domino. Spiritualis ille calor et spiritualis illa lux non modo influunt apud angelos et afficiunt illos, sed etiam influunt apud homines et afficiunt illos, prorsus sicut recipientes fiunt; et recipientes fiunt secundum eorum amorem in Dominum, et amorem erga proximum. Ipse ille Sol, seu Divinus Amor, non potest per suum calorem et per suam lucem creare aliquem immediate ex se, sic enim foret Amor in sua essentia, qui est Ipse Dominus, sed potest creare ex substantiis et materiis ita formatis, ut recipere possint ipsum calorem et ipsam lucem; comparative sicut sol mundi non potest per calorem et lucem immediate producere germinationes in tellure, sed ex materiis humi, quibus per calorem et lucem potest inesse, et vegetationem dare. Quod Divinus Amor Domini appareat ut Sol in mundo spirituali, et quod ex illo procedat spiritualis calor et spiritualis lux, ex quibus angelis est amor et sapientia, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 116-140).
(2) 直訳
Sed ut hoc in intellectum cadat, omnino sciendum est, quod Dominus, quia est Amor in ipsa sua essentia, hoc est, Divinus Amor, appareat coram angelis in caelo sicut Sol, et quod ex illo Sole procedat calor et lux, et quod calor inde procedens in sua essentia sit amor, et lux inde procedens in sua essentia sit sapientia; しかし、このことが理解力の中に落ち込むために、すべての点で(完全に)知られなくてはならない、主は、その本質そのもの自体で愛であるので、すなわち、神的な愛、天界の中の天使たちの前に太陽として見られること、そしてその太陽から熱と光が発出すること、そしてそこから発出する熱はその本質では愛であること、またそこから発出する光はその本質では知恵である。
et quod angeli quantum recipientes spiritualis illius caloris et spiritualis illius lucis sunt, tantum sint amores et sapientiae; そして天使たちはどれだけその霊的な熱の受け入れるものであるか、それとその霊的な光の〔受け入れるものであるかによって〕、それだけ愛と知恵である。
non amores et sapientiae a se, sed a Domino. 自分自身から愛と知恵ではなく、しかし、主から。
Spiritualis ille calor et spiritualis illa lux non modo influunt apud angelos et afficiunt illos, sed etiam influunt apud homines et afficiunt illos, prorsus sicut recipientes fiunt; その霊的な熱とその霊的な光は天使たちのもとに流入し、彼らに働きかけるだけでなく、しかしまた人間のもとに流入し、彼らに働きかける、完全に〔彼らが〕受け入れるものとなるように。
et recipientes fiunt secundum eorum amorem in Dominum, et amorem erga proximum. そして受け入れるものとなる、彼らの主への愛と、隣人に対する愛にしたがって。
Ipse ille Sol, seu Divinus Amor, non potest per suum calorem et per suam lucem creare aliquem immediate ex se, sic enim foret Amor in sua essentia, qui est Ipse Dominus, sed potest creare ex substantiis et materiis ita formatis, ut recipere possint ipsum calorem et ipsam lucem; その太陽そのものは、すなわち、神的な愛は、それ自体の熱によって、またそれ自体の光によって、何かを直接にそれ自体から創造することはできない、なぜなら、このようにして〔そのものは〕その本質で愛となるから、それは主そのものである、しかしこのように☆形成された実体と物質から創造することができる、熱そのものと光そのものを受け入れることができるような。
☆ このitaはut以下を指します。
comparative sicut sol mundi non potest per calorem et lucem immediate producere germinationes in tellure, sed ex materiis humi, quibus per calorem et lucem potest inesse, et vegetationem dare. 比較によって(比べれば)、熱と光によって直接に地球に発芽を生み出すことができない世の太陽のよう〔である〕、しかし、土地の物質から、熱と光によってそれ〔土地の物質〕に内在すること、そして植物に〔発芽を〕与えることができる。
Quod Divinus Amor Domini appareat ut Sol in mundo spirituali, et quod ex illo procedat spiritualis calor et spiritualis lux, ex quibus angelis est amor et sapientia, videatur in opere De Caelo et Inferno (n. 116-140). 主の神的な愛が霊界の中で太陽として見られること、そしてそれから霊的な熱と霊的な光が発出すること、それらから天使たちに愛と知恵があることは、著作『天界と地獄について』(116-140番)に見られる。
(3) 訳文
5. しかし、このことが理解されるためには、主は愛の本質そのもの、すなわち、神的な愛であられるので、天界の天使たちの前に太陽として見られること、そしてその太陽から熱と光が発出し、そこから発出する熱はその本質では愛であり、またそこから発出する光はその本質では知恵であること、そして天使たちはその霊的な熱を受け入れるほど、またその霊的な光を受け入れるほど、それだけ愛と知恵であること、自分自身からではなく、主から愛と知恵であることを完全に知らなくてはならない。その霊的な熱とその霊的な光は天使たちのもとに流入し、働きかけるだけでなく、また人間のもとにも完全に受け入れるものとなるようにまで、流入し、働きかける。彼らの主への愛と隣人に対する愛にしたがって、彼らは受け入れるものとなる。その太陽そのもの、すなわち、神的な愛は、それ自体の熱とそれ自体の光によって、それ自体から直接に何かを創造することはできない。なぜなら、このときそれはその本質で愛となり、それは主そのものであるから。しかし、熱と光そのものを受け入れることができるように形成された実体と物質から創造することができる。比べれば、世の太陽は熱と光によって直接に地球に発芽を生み出すことができないが、土地の物質から、熱と光によって土地の物質に内在し、その土地の物質から植物を発芽させることができるようなものである。主の神的な愛が霊界の中で太陽として見られること、そしてそれから霊的な熱と霊的な光が発出すること、そこから天使たちに愛と知恵があることは、著作『天界と地獄について』(116-140番)に見られる。
(1) 原文
6. Cum itaque homo non est vita sed recipiens vitae, sequitur quod conceptio hominis a patre non sit conceptio vitae, sed modo conceptio primae et purissimae formae receptibilis vitae, cui ut stamini aut initiamento in utero successive accedunt substantiae et materiae in formis ad receptionem vitae in suo ordine et in suo gradu adaptatae.
(2) 直訳
Cum itaque homo non est vita sed recipiens vitae, sequitur quod conceptio hominis a patre non sit conceptio vitae, sed modo conceptio primae et purissimae formae receptibilis vitae, cui ut stamini aut initiamento in utero successive accedunt substantiae et materiae in formis ad receptionem vitae in suo ordine et in suo gradu adaptatae. それゆえ人間はいのちではなく、しかしいのちの受け入れるものであるので、父による(からの)人間の受胎はいのちの受胎ではないことが帰結される、しかし単なる最初で、最も純粋な形の受胎〔である〕、いのちの受け入れる、それ〔形〕に子宮の中で、原基☆または初期の段階で連続的に実体(物質)と物質が加わるように、いのちの受容の形の中で、その秩序の中でとその段階の中でふさわしいように。
☆ 原基とは「個体発生の途中で、将来ある器官になることが予定されているが、まだ形態的・機能的には未分化の状態にある部分」です。
(3) 訳文
6. それゆえ、人間はいのちではなく、いのちの受け入れるものであるので、父による人間の受胎はいのちの受胎ではなく、子宮の中で、いのちの受け入れる単なる最初の最も純粋な形の受胎であり、原基または初期の段階の形に、いのちの受容の形の中で、その秩序と段階の中で、ふさわしいように連続的に実体と物質が加わることが帰結される。

原典講読『神の愛と知恵』 7

       QUOD DIVINUM NON SIT IN SPATIO.
       神性は空間の中に存在しないこと。
(1) 原文
7. Quod Divinum seu Deus non sit in spatio, tametsi est omnipraesens, et apud unumquemvis hominem in mundo, et apud unumquemvis angelum in caelo, et apud unumquemvis spiritum sub caelo, non potest idea mere naturali comprehendi, sed potest idea spirituali. Quod id non possit idea naturali comprehendi, est quia in illa est spatium; formata enim est ex talibus quae in mundo sunt, in quorum omnibus et singulis, quae spectantur oculis, est spatium; omne magnum et parvum ibi est spatii; omne longum, latum et altum ibi est spatii; verbo omnis mensura, figura et forma ibi est spatii; quare dictum est, quod non possit idea mere naturali comprehendi, quod Divinum non sit in spatio, cum dicitur quod sit ubivis. Sed usque potest homo comprehendere id cogitatione naturali, modo in illam admittat aliquid lucis spiritualis; quare primum aliquid dicetur de idea et inde cogitatione spirituali. Idea spiritualis non trahit aliquid ex spatio, sed omne suum trahit ex statu. Status dicitur de amore, de vita, de sapientia, de affectionibus, de gaudiis inde; in genere de bono et de vero. Idea vere spiritualis de illis non commune habet cum spatio; est superior, et spectat ideas spatii sub se sicut coelum spectat terram. At quia angeli et spiritus aeque vident oculis ut homines in mundo, et objecta non videri possunt nisi in spatio, ideo in mundo spirituali, ubi spiritus et angeli sunt, apparent spatia similia spatiis in terris, at usque non sunt spatia, sed apparentiae; non enim sunt fixa et stata sicut in terris; possunt enim elongari et contrahi, possunt mutari et variari; et quia sic non possunt mensura determinari, non possunt ibi aliqua idea naturali, sed solum idea spirituali comprehendi; quae non alia est de distantiis spatii, quam sicut de distantiis boni aut de distantiis veri, quae sunt affinitates et similitudines secundum status eorum.
(2) 直訳
Quod Divinum seu Deus non sit in spatio, tametsi est omnipraesens, et apud unumquemvis hominem in mundo, et apud unumquemvis angelum in caelo, et apud unumquemvis spiritum sub caelo, non potest idea mere naturali comprehendi, sed potest idea spirituali. 神性あるいは神は空間の中に存在ないことは、それでも遍在である、そして世の中のそれぞれの人間のもとに、そして天界の中のぞれぞれの天使のもとに、そして天界の下のそれぞれの霊のもとに、単なる自然的な観念は理解することできない、しかし、霊的な観念はできる。
Quod id non possit idea naturali comprehendi, est quia in illa est spatium; それを自然的な観念が理解できないことは、その中に空間が存在するからである。
formata enim est ex talibus quae in mundo sunt, in quorum omnibus et singulis, quae spectantur oculis, est spatium; なぜなら、このようなものから形成されているから、それらは世の中にあるもの、それらの中にすべてと個々のもの、それらは目で見られる、〔そこには〕空間がある。
omne magnum et parvum ibi est spatii; すべての大きいものや小さいもの、そこに空間のものである。
omne longum, latum et altum ibi est spatii; すべての、長さ、幅、高さは、そこに空間のものである。
verbo omnis mensura, figura et forma ibi est spatii; 一言でいえば、すべての量、形状や形は、そこに空間のものである。
quare dictum est, quod non possit idea mere naturali comprehendi, quod Divinum non sit in spatio, cum dicitur quod sit ubivis. それゆえ、言われる、単なる自然的な観念は理解されることができないこと、神性は空間の中に存在しないこと、どこでも存在することは言われるとき。
Sed usque potest homo comprehendere id cogitatione naturali, modo in illam admittat aliquid lucis spiritualis; しかし、それでも、人間はそのことを自然的な思考で理解するができる、ただその中に何らかの霊的な光が入ることを許すだけ〔で〕。
quare primum aliquid dicetur de idea et inde cogitatione spirituali. それゆえ、最初に何らかのことが言われる、霊的な観念とそこからの思考について。
Idea spiritualis non trahit aliquid ex spatio, sed omne suum trahit ex statu. 霊的な観念は、空間から何らかのものを得ない、しかし、そのすべてのものを状態から得る。
Status dicitur de amore, de vita, de sapientia, de affectionibus, de gaudiis inde; 状態は、愛について、いのちについて、知恵について、情愛について、ここから楽しさについて言われる。
in genere de bono et de vero. 全般的に、善についてと真理について〔言われる〕。
Idea vere spiritualis de illis non commune habet cum spatio; これらについて真の霊的な観念は、空間と共通なものを持たない☆。
☆ 「空間と共通なものを持たない」は「空間と無縁である、関わらない」と思えばよいでしょう。
est superior, et spectat ideas spatii sub se sicut coelum spectat terram. より上のものである、そして空間の観念をそれ自体の下に天(界)が地を見るように見る。
At quia angeli et spiritus aeque vident oculis ut homines in mundo, et objecta non videri possunt nisi in spatio, ideo in mundo spirituali, ubi spiritus et angeli sunt, apparent spatia similia spatiis in terris, at usque non sunt spatia, sed apparentiae; しかし、天使と霊たちは等しく目で見る、世の中の人間のように、そして対象は空間の中でないなら見られることはできないので、それゆえ、霊界の中で、そこに霊と天使たちがいる、空間は地上の空間と同様に見える、しかし、それでも空間ではない、しかし、外観〔である〕。
non enim sunt fixa et stata sicut in terris; なぜなら、地上のように固定した不変のものではないから。
possunt enim elongari et contrahi, possunt mutari et variari; なぜなら、動かされる(移される)ことと引き寄せられることができる、変えられることと多様にされる(変化される)ことができるから。
et quia sic non possunt mensura determinari, non possunt ibi aliqua idea naturali, sed solum idea spirituali comprehendi; そしてこのようなので測定で定められることはできない、そこに何らかの自然的な観念は〔理解されることが〕できない、しかし、霊的な観念だけが理解されることができる。
quae non alia est de distantiis spatii, quam sicut de distantiis boni aut de distantiis veri, quae sunt affinitates et similitudines secundum status eorum. それ〔霊的な観念〕は空間の距離について他のものではない、善の距離についてまたは真理の距離についてのような以外の、それらはそれらの状態にしたがって姻戚関係(親近感)と似寄り(類似)である。
(3) 訳文
7. 神性あるいは神は、空間の中に存在しないが、それでも世のそれぞれの人間のもとに、天界のぞれぞれの天使のもとに、そして天界の下のそれぞれの霊のもとに遍在することは、単なる自然的な観念で理解することできないが、しかし、霊的な観念で理解できる。そのことを自然的な観念が理解できないのは、その観念の中に空間が存在するからである。なぜなら、世の中にあって、目で見られるすべてと個々のものは空間の中にあるようなものから形成されているから。そこの大小すべてのものは空間に属する。そこのすべての長さ、幅、高さは空間に属する。一言でいえば、そこのすべての量、形状、形は空間に属する。それゆえ、神性は空間の中に存在しないで、どこでも存在する、と言われるとき、単なる自然的な観念では理解されることができない、と言うのである。しかしそれでも、人間はそのことを自然的な思考で、その中に何らかの霊的な光が入ることを許すときにだけ理解するができる。それゆえ、最初に、霊的な観念とそこからの思考について何らかのことが言われる。霊的な観念は、空間からは何も得ないで、すべてを状態から得ている。状態とは、愛、いのち、知恵、情愛、そこから楽しさについて、全般的に、善と真理について言われる。これらについて、真に霊的な観念は空間と共通なものを持たない。〔霊的な観念は〕上位のものであって、〔自然的な観念からの〕空間の観念を天が地を見るようにそれの下に見ている。しかし、天使と霊たちは世の人間と等しく目で見ており、またその対象は空間の中でないなら見られることはできないので、それゆえ、霊と天使たちがいる霊界では、そこの空間は地上の空間と同様に見える。しかし、それでも空間ではなく、外観である。なぜなら、地上のように固定した不変のものではないから。というのも、移され、引き寄せられること、変えられ、変化されることができるから。のようなものなので測定で定められることはできず、何らかの自然的な観念では理解されることができず、霊的な観念だけにより理解されることができる。その霊的な観念からは、空間の距離については善または真理の距離のようなものであって、それ以外のものではなく、その距離は親近感と類似の状態にしたがっている。