原典講読『聖書』 110, 111

(1) 原文


110.  Ex his constare potest quod Verbum, quod est in Ecclesia Reformatorum, illustret omnes gentes et populos per communicationem spiritualem: tum quod provideatur a Domino, ut in tellure semper sit ecclesia, ubi Verbum legitur, et per id Dominus notus est. Quare cum Verbum a Pontificiis paene rejectum erat, ex Divina Domini providentia facta est Reformatio, et inde Verbum iterum receptum est: et quoque quod sanctum habeatur Verbum a nobili gente inter Pontificios.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』270番に引用されている〕


Ex his constare potest quod Verbum, quod est in Ecclesia Reformatorum, illustret omnes gentes et populos per communicationem spiritualem: これらから明らかにすることができる、みことばは、それは改革派の教会の中にある、霊的な伝達よってすべての国民と人民を照らすこと。


tum quod provideatur a Domino, ut in tellure semper sit ecclesia, ubi Verbum legitur, et per id Dominus notus est. さらに、主により配慮されていること、地球の中に常に教会があるように、そこにみことばが読まれる、またそのことによって主がよく知られる。


Quare cum Verbum a Pontificiis paene rejectum erat, ex Divina Domini providentia facta est Reformatio, et inde Verbum iterum receptum est: それゆえ、みことばがローマカトリック教徒たちによりほとんど退けられたとき、主の神的な摂理から宗教改革が起こった、またここからみことばが再び受け入れられた。


et quoque quod sanctum habeatur Verbum a nobili gente inter Pontificios. そしてまた、みことばは神聖なものを持たれ(接続法)☆、ローマカトリック教徒の間のすぐれた人々(国民)より。


直訳調に砕いて言えば、「みことばが神聖さを持つようにした」ということでしょう。


 


(3) 訳文


110.  これらから、改革派の教会の中にあるみことばは、霊的な伝達よってすべての国民と人民を照らすこと、さらに、主により、地上に常に教会があって、そこでみことばが読まれ、またそのことによって主が知られるように、配慮されていることを明らかにすることができる。それゆえ、みことばがローマカトリック教徒たちによりほとんど退けられたとき、主の神的な摂理から宗教改革が起こり、またここからみことばが再び受け入れられた。そしてまた、ローマカトリック教徒の間のすぐれた人々により、みことばの神聖さが保たれた。


 


(1) 原文


111.  Quoniam absque Verbo non est cognitio Domini, ita non salvatio, ideo quando Verbum apud gentem Judaicam prorsus falsificatum et adulteratum erat, et inde quasi nullum factum est, tunc placuit Domino e caelo descendere, et venire in mundum, ac implere Verbum, et per id redintegrare et restituere illud, ac iterum dare lucem incolis telluris: secundum Domini verba,


 


“Populus sedens in tenebris vidit lumen magnum;… sedentibus in regione et umbra mortis, lux exorta illis est” (Matth. iv. 16; Esai. ix. 1 (B.A. 2)).


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』270番に引用されている〕


Quoniam absque Verbo non est cognitio Domini, ita non salvatio, ideo quando Verbum apud gentem Judaicam prorsus falsificatum et adulteratum erat, et inde quasi nullum factum est, tunc placuit Domino e caelo descendere, et venire in mundum, ac implere Verbum, et per id redintegrare et restituere illud, ac iterum dare lucem incolis telluris: みことばなしに主〔について〕の知識はないので、したがって救いはない、それゆえ、みことばがユダヤ国民のもとで完全に虚偽化され、不純化された時、またここからあたかも無となった、その時、天界から下ることが主の喜びであった☆、また世の中にやって来ること、そしてみことばを満たす(成就する)こと、またそのことによってそれを復旧することと回復すること、そして再び地球の住民に光を与えること―


placeo「喜ぶ」は与格と不定法を伴って「~の喜びである、~の好むところである」という意味になります。


secundum Domini verba, 主のことばにしたがって、


“Populus sedens in tenebris vidit lumen magnum; 「暗やみの中に座っている民は大きな光を見た。


… sedentibus in regione et umbra mortis, lux exorta illis est” (Matth. iv. 16; Esai. ix. 1 (B.A. 2)). ……死の地方と陰に座っている者たちに、彼らに光が上った」(マタイ4:16、イザヤ9:2)


 


(3) 訳文


111.  みことばがなくては、主についての知識はなく、したがって救いはなく、それゆえ、みことばがユダヤ国民のもとで完全に虚偽化され、不純化され、またここからあたかも無となった時、主が天界から下り、世にやって来て、みことばを成就し、またそのことによってそれを復旧し、回復し、そして再び地球の住民に光を与えることが主の喜びであった。主のことばにしたがえば、


 


 「暗やみの中に座っている民は大きな光を見た。


 ……死の地方と陰に座っている者たちに光が上った」(マタイ4:16、イザヤ9:2)

原典講読『聖書』 112, 113

 

(1) 原文


112.  Quoniam praedictum est, quod in fine hujus ecclesiae etiam oborirentur tenebrae ex non cognitione et agnitione Domini, quod sit Deus caeli et terrae, et ex fidei separatione a charitate, ne per id genuinus intellectus Verbi periret, ideo placuit Domino nunc revelare sensum spiritualem Verbi, et manifestare quod Verbum in illo sensu, et ex illo in sensu naturali, agat de Domino et de ecclesia, immo de illis solis; et plura alia, per quae lux veri ex Verbo, paene exstincta, restituatur. Quod lux veri in fine hujus ecclesiae paene exstincta esset, praedicitur multis in locis in Apocalypsi; et quoque intelligitur per haec Domini verba, apud Matthaeum:


“Statim post afflictionem dierum istorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de caelo, et virtutes caelorum commovebuntur: et tunc… videbunt Filium hominis venientem in nubibus caeli cum gloria et virtute” (Matth. xxiv. 29, 30):


per “solem” ibi intelligitur Dominus quoad amorem; per “lunam” Dominus quoad fidem; per “stellas” Dominus quoad cognitiones boni et veri; per “Filium hominis” Dominus quoad Verbum; per “nubem” sensus litterae Verbi, et per “gloriam” sensus spiritualis, ac transparentia ejus in sensu litterae.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』271番に引用されている〕


Quoniam praedictum est, quod in fine hujus ecclesiae etiam oborirentur tenebrae ex non cognitione et agnitione Domini, quod sit Deus caeli et terrae, et ex fidei separatione a charitate, ne per id genuinus intellectus Verbi periret, ideo placuit Domino nunc revelare sensum spiritualem Verbi, et manifestare quod Verbum in illo sensu, et ex illo in sensu naturali, agat de Domino et de ecclesia, immo de illis solis; 予言されているので、この教会の終わりにもまた、主〔について〕の知識と承認がない〔こと〕から暗やみが生ずること、〔主が〕天と地の神であられること、また仁愛からの信仰の分離から、そのことからみことばの理解(理解力)滅びないように、それゆえ、今や、みことばの霊的な意味を啓示することが主の喜びであった、また明らかにすること、みことばはその意味の中で、またそれから自然的な意味の中で、主についてと教会について扱っていること、実に(それどころか)、それらだけについて。


et plura alia, per quae lux veri ex Verbo, paene exstincta, restituatur. また他の多くのことを、それらによってみことばからの真理の光を、ほとんど消された、もとに戻された。


Quod lux veri in fine hujus ecclesiae paene exstincta esset, praedicitur multis in locis in Apocalypsi; 真理の光はこの教会の終わりにほとんど消えることは「黙示録」の中に、多くの個所の中に予言されている。


et quoque intelligitur per haec Domini verba, apud Matthaeum: また、これらの主のことばによってもまた意味される、マタイのもとに、


“Statim post afflictionem dierum istorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de caelo, et virtutes caelorum commovebuntur: 「その日の苦難の後、直ちに太陽は暗くされる、また月はその光を与えない、また星は天から落ちる、また天の力はゆり動かされる。


et tunc… videbunt Filium hominis venientem in nubibus caeli cum gloria et virtute” (Matth. xxiv. 29, 30): またその時……人の子が栄光と力をもって天の雲の中に来るのを見る」(マタイ24:29, 30)


per “solem” ibi intelligitur Dominus quoad amorem; 「太陽」によって、そこに愛に関する主が意味される。


per “lunam” Dominus quoad fidem; 「月」によって、信仰に関する主が。


per “stellas” Dominus quoad cognitiones boni et veri; 「星」によって、善と真理の知識に関する主が。


per “Filium hominis” Dominus quoad Verbum; 「人の子」によって、みことばに関する主が。


per “nubem” sensus litterae Verbi, et per “gloriam” sensus spiritualis, ac transparentia ejus in sensu litterae. 「雲」によって、みことばの文字通りの意味が、また「栄光」によって、霊的な意味が、そして文字通りの意味の中にその輝き貫くこと〔が意味される〕。


 


(3) 訳文


112.  この教会の終わりにもまた、主が天と地の神であられるという主についての知識と承認がなく、また仁愛からの信仰の分離から、暗やみが生ずることが予言されているので、そのことからみことばの理解滅びないように、それゆえ、今や、みことばの霊的な意味を啓示すること、また、みことばはその意味の中で、またそこから自然的な意味の中で、主と教会について、実に、それらだけについて扱っていることを、また他の多くのことを明らかにすることが主の喜びであった。それらによって、ほとんど消されたみことばからの真理の光がもとに戻された。


 真理の光は、この教会の終わりにほとんど消えることは「黙示録」の中の多くの個所の中に予言されており、「マタイ福音書」に、次の主のことばによってもまた意味されている、


 


 「その日の苦難の後、直ちに太陽は暗くされ、月はその光を与えず、星は天から落ち、天の力はゆり動かされる。またその時……人の子が栄光と力をもって天の雲の中に来るのを見る」(マタイ24:29, 30)


 


 そこの「太陽」によって、愛に関する主が意味され、「月」によって、信仰に関する主が、「星」によって、善と真理の知識に関する主が、「人の子」によって、みことばに関する主が、「雲」によって、みことばの文字通りの意味が、また「栄光」によって、霊的な意味が、そして文字通りの意味の中にその輝き貫くことが意味される。


 


(1) 原文


113.  Per multam experientiam mihi scire datum est, quod per Verbum sit homini communicatio cum caelo. Dum perlegi Verbum a primo capite Esaiae usque ad ultimum Malachiae, et Psalmos Davidis, datum est clare percipere quod unusquisque versus communicaret cum aliqua societate caeli, et quod sic totum Verbum cum universo caelo.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』272番に引用されている〕


Per multam experientiam mihi scire datum est, quod per Verbum sit homini communicatio cum caelo. 多くの経験を通して、私に知ることが与えられた、みことばによって人間に伝達があること、天界との。


Dum perlegi Verbum a primo capite Esaiae usque ad ultimum Malachiae, et Psalmos Davidis, datum est clare percipere quod unusquisque versus communicaret cum aliqua societate caeli, et quod sic totum Verbum cum universo caelo. 私がみことばを「イザヤ書」の第一章から「マラキ書」の終わりまで通読した間、またダビデの「詩篇」を、明らかに知覚することが与えられた、それぞれの節が天界のある社会と伝達していること、またみことば全部が天界全体と。


 


(3) 訳文


113.  多くの経験を通して、私に、みことばによって人間に天界との伝達があることを知ることが与えられた。私がみことばを「イザヤ書」の第一章から「マラキ書」の終わりまで、またダビデの「詩篇」を通読した間、それぞれの節が天界のある社会と、またみことば全部が天界全体と伝達していることを明らかに知覚することが与えられた。

原典講読『聖書』 114

 

QUOD NISI VERBUM FORET, NEMO SCIRET DEUM,
CAELUM ET INFERNUM,
VITAM POST MORTEM, ET MINUS DOMINUM.


みことばがないなら、だれも神を知らないこと、
天界と地獄を
死後の生活(いのち)を、またなおさら主を〔知らない〕


 


(1) 原文


114.  Hoc ut commune conclusum sequitur ex omnibus quae hactenus dicta et ostensa sunt: ut,- Quod Verbum sit ipsum Divinum Verum (n. 1-4): Quod Verbum sit medium conjunctionis cum angelis caeli (n. 62-69): Quod in Verbo ubivis sit conjugium Domini et ecclesiae, et inde conjugium boni et veri (n. 80-89): Quod ecclesia talis sit, qualis est intellectus Verbi ab illa (n. 76-79): Quod Verbum etiam in caelis sit, et quod ex illo angelis sapientia (n. 70-75): Quod etiam sit lux spiritualis gentibus et populis extra ecclesiam per Verbum (n. 104-113): praeter plura. Ex quibus concludi potest, quod absque Verbo non alicui sit intelligentia spiritualis, quae est, quod sciat Deum, caelum et infernum, et vitam post mortem; et prorsus non aliquid sciat de Domino, de fide et amore in Ipsum, ita non aliquid de redemptione, per quam tamen salvatio. Dicit etiam Dominus ad discipulos,


 


“Sine Me non potestis facere quicquam” (Joh. xv. 5);


et Johannes,


 


“Non potest homo sumere quicquam, nisi sit datum illi e caelo” (Joh. iii. 27).


 


 


(2) 直訳


Hoc ut commune conclusum sequitur ex omnibus quae hactenus dicta et ostensa sunt: このことは全般的な結論として続く(~ということになる)、すべてのものから、それらは今まで言われ、示された。


ut,- Quod Verbum sit ipsum Divinum Verum (n. 1-4): 例えば―みことばは神的な真理そのものであること(1-4)


Quod Verbum sit medium conjunctionis cum angelis caeli (n. 62-69): みことばは天界の天使たちとの結合の手段であること(62-69)


Quod in Verbo ubivis sit conjugium Domini et ecclesiae, et inde conjugium boni et veri (n. 80-89): みことばのどこでも主と教会の結婚があること、またここから善と真理の結婚〔があること〕(80-89)


Quod ecclesia talis sit, qualis est intellectus Verbi ab illa (n. 76-79):  教会はそのようであること、それ〔教会〕から、みことばの理解がどのようであるか〔によって〕(76-79)


Quod Verbum etiam in caelis sit, et quod ex illo angelis sapientia (n. 70-75): みことばは天界の中にもあること、また、それから天使たちに知恵が〔ある〕こと(70-75)


Quod etiam sit lux spiritualis gentibus et populis extra ecclesiam per Verbum (n. 104-113): みことばによって教会の外の国民や人民にもまた霊的な光があること(104-113)


praeter plura. その他、多くのこと。


Ex quibus concludi potest, quod absque Verbo non alicui sit intelligentia spiritualis, quae est, quod sciat Deum, caelum et infernum, et vitam post mortem; それらから結論されることができる、みことばなしにある者に霊的な知性(理解力)ないこと、それらは神を知ることである、天界と地獄、また死後の生活(いのち)


et prorsus non aliquid sciat de Domino, de fide et amore in Ipsum, ita non aliquid de redemptione, per quam tamen salvatio. また完全にあるもの(何か)知らない、主について、その方への信仰と愛について、このようにあるもの(何か)を、あがないについて、それでもそのことによって救い〔がある〕。


Dicit etiam Dominus ad discipulos, 主もまた弟子たちに言われた、


“Sine Me non potestis facere quicquam” (Joh. xv. 5); 「わたしなしに、あなたがたは何も行なうことができません」(ヨハネ15:5)
et Johannes,
 また、ヨハネは、


“Non potest homo sumere quicquam, nisi sit datum illi e caelo” (Joh. iii. 27). 「人間は何も得る(取る)ことができません、それが天から与えられるのでないなら」(ヨハネ3:27) 


 


(3) 訳文


114. このことは、今まで言われ、示されたすべてのものから、全般的な結論としていえる。


 例えば―みことばは神的な真理そのものであること(1-4)みことばは天界の天使たちとの結合の手段であること(62-69)。みことばのどこでも主と教会の結婚があること、またここから善と真理の結婚があること(80-89)。教会からの、みことばの理解がどのようであるかによって、教会はそのようなものであること(76-79)。みことばは天界の中にもあり、そのみことばから天使たちに知恵があること(70-75)。みことばによって教会の外の国民や人民にもまた霊的な光があること(104-113)。その他、多くのこと。


 それらから、みことばなしに、ある者に、神、天界と地獄、また死後の生活を知るという霊的な知性がないし、また、主について、その方への信仰と愛について、このようにあがないについて何らかのものを、それでもそのことによって救いがあるのに、〔それらについて〕完全に何も知らないことを結論することができる。主もまた弟子たちに言われた、


 


 「わたしなしに、あなたがたは何も行なうことができません」(ヨハネ15:5)


 


 また、ヨハネは、


 


 「人は何も得ることはできません、それが天から与えられるのでないなら」(ヨハネ3:27)

原典講読『聖書』 115

 

(1) 原文


115.  Sed quia illi qui statuunt, et apud se confirmaverunt, quod homo absque Verbo scire posset existentiam Dei, et quoque caeli et inferni, tum aliquid de reliquis quae Verbum docet, et illi per id auctoritatem et sanctitatem Verbi infirmant, si non ore usque corde, ideo non licet cum illis ex Verbo agere, sed ex lumine rationali; nam non credunt Verbo, sed sibi. Ex lumine rationali inquire, et invenies quod duae facultates vitae sint apud hominem, quae vocantur intellectus et voluntas, et quod intellectus subjectus sit voluntati, et non voluntas intellectui; intellectus enim solum docet et monstrat viam. Inquire etiam, et invenies quod voluntas hominis sit ejus proprium, et quod hoc in se spectatum sit mere malum, et quod inde sit falsum in intellectu. [2] Quum haec inveneris, videbis quod homo ex se non velit aliud intelligere quam quod est ex proprio voluntatis ejus, et quod nec possit, nisi alibi sit unde id sciat. Homo ex proprio voluntatis suae, non vult aliud intelligere quam quod sui et mundi est; quicquid supra est, ei in caligine est: ut dum videt solem, lunam et stellas, si tunc forte cogitaret de ortu illorum, num aliter posset cogitare, quam quod illa a se sint? Num altius quam plures docti in mundo, qui tametsi sciunt ex Verbo creationem omnium a Deo, usque agnoscunt naturam? Quid tunc iidem si nihil ex Verbo scivissent? Num credis quod veteres sophi, ac Aristoteles, Cicero, Seneca et alii, qui de Deo, et de immortalitate animae scripserunt, id primum ex proprio sumpserint? Non, sed ex aliis, qui per traducem ex illis qui id primum sciverunt ex Verbo ({1}Vetusto). Scriptores theologiae naturalis nec hauriunt quicquam tale ex se; sed modo confirmant illa quae sciunt ab ecclesia, in qua est Verbum, per rationalia; et possunt dari inter illos qui confirmant, et tamen non credunt.


@1 Vetusto:- sic V.C.R., n. 273.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』273番に引用されている〕


Sed quia illi qui statuunt, et apud se confirmaverunt, quod homo absque Verbo scire posset existentiam Dei, et quoque caeli et inferni, tum aliquid de reliquis quae Verbum docet, et illi per id auctoritatem et sanctitatem Verbi infirmant, si non ore usque corde, ideo non licet cum illis ex Verbo agere, sed ex lumine rationali; しかし、彼らは、その者らは思う(決め込む)、また自分のもとで確信したので、人間はみことばなしで神の存在を知ることができること、また天界と地獄も、さらに何らかのもの、他のものについて、それらはみことばが教える、また、彼らはそのことによって、みことばの権威と神聖さを弱める、もし口でないならそれでも心で、それゆえ、彼らとみことばから行なう(論ずる)ことは許されない、しかし、理性の光(照明)から。


光にはluxlumenの二種類あります。「真理の光」「天界の光」などの場合luxです。スヴェーデンボリが使い分けているのか、本来の語義からこのように使い分けるのか、他のラテン語の書物を知らないので、わかりません。


nam non credunt Verbo, sed sibi. なぜなら、みことばを信じないから、しかし、自分自身を。


Ex lumine rationali inquire, et invenies quod duae facultates vitae sint apud hominem, quae vocantur intellectus et voluntas, et quod intellectus subjectus sit voluntati, et non voluntas intellectui; 理性の光(照明)から探求せよ、するとあなたは見つける(未来)、いのちの二つの能力が人間のもとにあること、それらは理解力と意志と呼ばれる、また理解力は意志に服従(従属)していること、また意志は、理解力に〔服従してい〕ない。


intellectus enim solum docet et monstrat viam. というのは、理解力は単に道を教え、示すから。


Inquire etiam, et invenies quod voluntas hominis sit ejus proprium, et quod hoc in se spectatum sit mere malum, et quod inde sit falsum in intellectu. さらにまた探求せよ、するとあなたは見つける(未来)、人間の意志は彼のプロプリウム(固有のもの)であること、またこれは本質的に見られたときまったく悪であること、またここから理解力の中に虚偽があること。


[2] Quum haec inveneris, videbis quod homo ex se non velit aliud intelligere quam quod est ex proprio voluntatis ejus, et quod nec possit, nisi alibi sit unde id sciat. [2] これらがあなたに見つけられるとき、あなたは見る、人間は自分自身から何らかのものを理解することを欲しないこと、彼の意志のプロプリウムからのものであるもの以外に、またできもしないこと、他のところから存在するのでないなら、そこからそれを知る。


Homo ex proprio voluntatis suae, non vult aliud intelligere quam quod sui et mundi est; 人間は自分の意志のプロプリウムから、何らかのものを理解することを欲しない、自分のものと世のものであるもの以外に。


quicquid supra est, ei in caligine est: 何でも〔これを超えて〕上にあるものは、彼に〔とって〕暗黒の中にある。


ut dum videt solem, lunam et stellas, si tunc forte cogitaret de ortu illorum, num aliter posset cogitare, quam quod illa a se sint? 例えば、太陽、月また星を見る時、もしその時、ことによるとそれらの起源について考えるなら、異なって考えることができるかどうか、それらはそれ自体から存在すること以外に?


Num altius quam plures docti in mundo, qui tametsi sciunt ex Verbo creationem omnium a Deo, usque agnoscunt naturam? より高く〔考えることができるの〕か? 世の多くの博学な者たちよりも、その者らは、みことばからすべてのものの創造は神からと知っているとはいえ、それでも、自然を認める☆。


言葉足らずですが、文脈からは「自然を創造の主体と認める」ということですね。


Quid tunc iidem si nihil ex Verbo scivissent? 何をその時、同じ者たちは〔考えることができただろうか〕、もしみことばから知らなかったなら?


Num credis quod veteres sophi, ac Aristoteles, Cicero, Seneca et alii, qui de Deo, et de immortalitate animae scripserunt, id primum ex proprio sumpserint? あなたは信じるのか、古代の賢人たち、そしてアリストテレス、キケロ、セネカまた他の者たちは、その者たちは神について、また霊魂の不死について書いた、そのことを最初に自己もの(プロプリウム)から取り出したこと?


Non, sed ex aliis, qui per traducem ex illis qui id primum sciverunt ex Verbo ({1}Vetusto). 〔そう〕ではない、しかし、他の者たちから、その者たちは彼らから接ぎ木によって、その者たちはそのことを最初に(古代の☆)みことばから知った。


注にあるようにこの部分を引用して後から書かれた『真のキリスト教』には、この語が追加されているので、スヴェーデンボリは言葉足らずに気づいたのでしょう。ここは補って訳すべきところです。


Scriptores theologiae naturalis nec hauriunt quicquam tale ex se; 自然神学の著者たちも自分自身から何もこのようなものを吸収して(取り入れて)ない。


sed modo confirmant illa quae sciunt ab ecclesia, in qua est Verbum, per rationalia; しかし、単にそれらを確信(論証)する、それらは教会で(から)知られている、その中にみことばがある、推論☆によって。


中性名詞rationaleの意味は「理性、推理力、判断力」ですが、ここは複数です。その場合「(正常な)推理、(正しい)論」という意味になります。長島訳は「道理をつかって……」としています。このことについて (4) 長島訳への批評について、で述べます。


et possunt dari inter illos qui confirmant, et tamen non credunt. また彼らの間に存在することができる、その者は確信(論証)する、またそれでも信じていない。


@1 Vetusto:- sic V.C.R., n. 273.  1 Vestusto:―このように『真教』273番〔にある〕


 


(3) 訳文


115.  しかし、人間は、みことばなしで、神の存在を、また天界と地獄も、さらにみことばが教える他の何らかのものについて、知ることができると思い、自分のもとで確信した者がいて、彼らはそのことによって、みことばの権威と神聖さを、もし口でないならそれでも心で弱めるので、それゆえ、彼らとみことばから論ずることは許されないが、しかし、理性の光から論じることは許される。なぜなら、みことばを信じないで、自分自身を信じるから。理性の光から探求せよ、するとあなたに、理解力と意志と呼ばれる、いのちの二つの能力が人間のもとにあること、また理解力は意志に服従しているが、意志は、理解力に服従していないことがわかる。というのは、理解力は単に道を教え、示すから。さらにまた探求せよ、するとあなたに、人間の意志は彼のプロプリウム(固有のもの)であり、またこれは本質的に見られたときまったく悪であること、またここから理解力の中に虚偽があることがわまる。


[2] これらがあなたにわかるとき、あなたは、人間が他のところから存在し、そこからそれを知るのでないなら、彼の意志のプロプリウムからのものであるもの以外に、自分自身から何らかのものを理解することを欲しないこと、またできもしないことを見る。人間は自分の意志のプロプリウムから、自分のものと世のものであるもの以外に何らかのものを理解することを欲しない。何であれ〔これを超えて〕上にあるものは、彼に〔とって〕暗黒の中にある。例えば、太陽、月また星を見る時、もしその時、それらの起源について考えるとするなら、それらはそれ自体から存在するとしか考えることができないのではないか? みことばからすべてのものの創造は神からであると知っているとはいえ、それでも、自然を認める世の多くの博学な者たちよりも、より高く〔考えることができるの〕か? もしみことばから知らなかったなら、その者たちはその時、何を〔考えることができただろうか〕? あなたは、神について、また霊魂の不死について書いた古代の賢人たち、またアリストテレス、キケロ、セネカまた他の者たちが、そのことを最初に自己ものから取り出した、と信じるのか? そうではない、その者たちは、接ぎ木によって、そのことを最初に古代のみことばから知った他の者たちから取り出したのである。自然神学の著者たちも自分自身からは何もこのようなものを取り入れていない。みことばがある教会で知られているそれらのことを、推論によって。単に論証しているだけである。また論証しても、それでも信じていない者が彼らの間に存在することができる。


 


(4) 長島訳への批評について


 ものは公けにすれば、評価はつきものである。作品・製品を世に出せば、鑑賞者・使用者から「よい・悪い」の判断を下されるのはあたりまえ。翻訳物も、その「出来」を批評するのは、広い、またよい意味で成長につながる(製品ならば、改良品)。単なる「あらさがし」なら、誹謗・中傷の非難を受ける。


 さて、私は「長島さんの日本語(もちろん翻訳物で使用されることば)は腐っている」と言うことがある。これは誹謗中傷だろうか。私が、何の根拠もなくこのように発言するなら、その通り。


 しかし、ここに「道理をつかって……」と表現されている。私は「道理」を「つかう」という日本語は存在しないと思っている。「道理」ということばと「つかう」ということばは、その意味からして結びつかないし、その使用例に出会ったことはない。99%以上の方々が違和感を覚える表現だと思う。それで私はこれを「腐っている」と表現する。


 なぜ、このようなことを(わざわざ)述べるのか、弁解がましいといえば、それまでだが、長島氏を貶めるのが本意ではない。「スヴェーデンボリは極めて明快に論述している。でも翻訳には不備が付きものだから、それに拘泥しないで,ほしい。ひょっとして、翻訳でひっかかって本筋が見えなくならないように」といった余計なお世話からである。ただ、こんなことを言っている暇があったら、自分で少しでもよい翻訳するのがお利口さんかもしれない。

原典講読『聖書』 116

 

(1) 原文


116.  Datum est videre populos in insulis natos, quoad civilia rationales, qui ne hilum sciverunt de Deo. Illi in mundo spirituali apparent sicut simiae, ac paene simili vita cum illis. At quia homines nati sunt, et inde in facultate recipiendi vitam spiritualem, instruuntur ab angelis, et per cognitiones de Domino ut Homine vivificantur. Qualis est homo ex se, apparet evidenter ex illis qui in inferno sunt, inter quos etiam aliqui antistites et eruditi sunt, qui ne quidem volunt audire de Deo, et propterea nec possunt nominare Deum; hos vidi, et cum illis locutus sum; et quoque locutus sum cum illis, qui in ignem irae et excandescentiae venerunt, cum audiverunt aliquem loquentem de Deo. [2] Expende itaque, qualis homo foret, qui nihil audivit de Deo, cum quidam tales sunt qui audiverunt de Deo, scripserunt de Deo, et praedicaverunt de Deo; sunt plures tales ex Jesuitis. Quod tales sint, est ex voluntate quae mala est; et haec, ut prius dictum est, ducit intellectum, et aufert verum quod ibi est ex Verbo. Si homo ex se potuisset scire quod Deus sit, et quod vita post mortem, cur non sciverat quod homo sit homo post mortem? Cur credit quod anima seu spiritus ejus sit sicut ventus aut sicut aether, qui non videt oculis, et audit auribus, et loquitur ore, priusquam conjungitur et coalescit cum suo cadavere et cum suo sceleto? [3] Pone itaque doctrinam pro cultu ex solo lumine rationali exclusam, annon foret, ut ipse coleretur? ut factum est a saeculis et hodie fit ab illis, qui sciunt ex Verbo, quod solus Deus colendus sit. Cultus alius ex proprio hominis non dari potest; ne quidem cultus solis et lunae.


 


(2) 直訳〔ここは『真のキリスト教』274番に引用されている〕


Datum est videre populos in insulis natos, quoad civilia rationales, qui ne hilum sciverunt de Deo.  マレー諸島☆生まれの人々を見ることが与えられた、市民的なこと関して理性的〔であったが〕、その者たちは、神について少しも知らなかった。


insula「島」の複数には「マレー諸島」の意味があるように見える(チャドウイック)。『結婚愛』342:3に「アジアと周囲の島に……」の記述があることから、スヴェーデンボリの念頭には「島」とはマレー諸島ではなかったろうか、とチャドウイックは考えたようです。


Illi in mundo spirituali apparent sicut simiae, ac paene simili vita cum illis. 彼らは霊界の中でサルのように見える、そしてほとんど似た生活(いのち)が彼らに〔ある〕。


At quia homines nati sunt, et inde in facultate recipiendi vitam spiritualem, instruuntur ab angelis, et per cognitiones de Domino ut Homine vivificantur. しかし、人間は〔人間として〕生まれているので、また霊的ないのち(生活)を受け入れる能力の中に、天使たちにより教えられる、また主についての知識を通して人間として生かされた。


Qualis est homo ex se, apparet evidenter ex illis qui in inferno sunt, inter quos etiam aliqui antistites et eruditi sunt, qui ne quidem volunt audire de Deo, et propterea nec possunt nominare Deum; 人間は自分自身からどんなものであるか、彼らから明らかに見られる、地獄の中にいる者ら、彼らの間にもまたある高位聖職者と博学な者たちがいる、その者らは神について聞くことさえ欲しない、またこのために、神の名前を言うこともできない。


hos vidi, et cum illis locutus sum; この者らを私は見た、また彼らと私は話した。


et quoque locutus sum cum illis, qui in ignem irae et excandescentiae venerunt, cum audiverunt aliquem loquentem de Deo. また彼らともまた私は話した、その者らは怒りと憤りの火の中にやって来た、ある者が神について話すのを聞いたとき。


[2] Expende itaque, qualis homo foret, qui nihil audivit de Deo, cum quidam tales sunt qui audiverunt de Deo, scripserunt de Deo, et praedicaverunt de Deo; [2] そこで、熟考せよ、どのように人間はなったか、神について何も聞かなかった者、その時、ある者らはこのようである、その者らは神について聞いた、神について書いた、また神について説教した。


sunt plures tales ex Jesuitis. このような多くの者はイエズス会士らからである。


Quod tales sint, est ex voluntate quae mala est; このような者であることは、意志からである、それは悪である。


et haec, ut prius dictum est, ducit intellectum, et aufert verum quod ibi est ex Verbo. またこれは、以前に言われたように、理解力を導く、また真理を取り去る、それはそこにみことばからある。


Si homo ex se potuisset scire quod Deus sit, et quod vita post mortem, cur non sciverat quod homo sit homo post mortem? もし、人間が自分自身から神が存在することを知ることができたなら、また死後の生活を、なぜ、人間が死後、人間であることを知らなかったのか?


Cur credit quod anima seu spiritus ejus sit sicut ventus aut sicut aether, qui non videt oculis, et audit auribus, et loquitur ore, priusquam conjungitur et coalescit cum suo cadavere et cum suo sceleto? なぜ、信じるのか? 彼の霊魂または霊は、風()のような、またはエーテルのようなものであることを、それは目で見ない、また耳で聞か〔ない〕、また口で話さ〔ない〕、その死体とまたその骸骨と結合する、また合体しないうちに。


[3] Pone itaque doctrinam pro cultu ex solo lumine rationali exclusam, annon foret, ut ipse coleretur? [3] そこで、教えを置け(仮定せよ)、礼拝として理性の光だけから孵化された(考え出された)、ならないか☆? 自分自身を礼拝するような〔礼拝に〕。


annonは肯定の答えを期待しています


ut factum est a saeculis et hodie fit ab illis, qui sciunt ex Verbo, quod solus Deus colendus sit. 〔その〕ようになっている、〔何〕世紀〔も前〕から、また今日〔も〕彼らから生じている、その者はみことばから知っている、神だけが礼拝されなくてはならないこと。


Cultus alius ex proprio hominis non dari potest; 人間のプロプリウムから他の礼拝は存在することができない。


ne quidem cultus solis et lunae. 太陽と月の礼拝でさえない☆。


[3]の直訳は以上です。私のこの直訳に間違いはないと思っています。ご自分で訳文を考えてみてください。さて、この個所の「長島訳」はとんでもないものになっています(「そら、批判が始まった」の声が聞こえる)。黙っておれないので、(4)でその全文を掲載するとともに、論じます。


 


(3) 訳文


116. マレー諸島生まれの人々を見ることが与えられた。その者たちは、市民的なこと関して理性的であったが、神について少しも知らなかった。彼らは霊界の中でサルのように見え、そしてほとんど似たいのちが彼らにある。しかし、人間として生まれ、霊的ないのちを受け入れる能力の中にているので、天使たちにより教えられ、主についての知識を通して人間として生かされた。自分自身から人間はどんなものであるか、、地獄の中にいる者らから明らかに見られる。彼らの間にもある高位聖職者と博学な者たちがいて、その者らは神について聞くことさえ欲しないし、またこのために、神の名前を言うこともできない。私はこの者らを見、また彼らと話した。また、ある者が神について話すのを聞くとき、怒りと憤りの火の中にやって来る者たちも話した。


[2] そこで、神について何も聞かなかった人間はどのような者になったか、熟考してみよ。その時、神について聞き、神について書き、また神について説教した者らもこのようであった。このような者の多くは、イエズス会士からである。このような者であることは、意志からであり、それは悪である。また意志は、以前に言われたように、理解力を導き、みことばからそこにある真理を取り去る。もし、人間が自分自身から神が存在することを、また死後の生活を知ることができたなら、なぜ、人間が死後も人間であることを知らなかったのか? なぜ、人間の霊魂または霊は、その死体と骸骨と結合し、合体しないうちは、目で見ず、耳で聞かず、口で話さない、またはエーテルのようなものである、と信じるのか?


[3] そこで、礼拝として理性の光だけから考え出された教えを仮定してみよ。その礼拝は自分自身を礼拝するようなものにならないか? 何世紀も前から、また今日も、そのようになっていて、そのことは、神だけが礼拝されなくてはならないことを、みことばから知っている者たちから生じている。人間のプロプリウムからは、他の礼拝は、太陽と月の礼拝でさえ、存在することができない。


 


(4) 思い込みで訳している「長島訳」


 この個所の最後の部分[3]の長島訳は―


「ですから合理的な光に根差した信心だけの教義にしてください。そうすれば何世紀も前から現在まで、神のみに仕えよとの〈みことば〉を知る人がやったように、その光は大切にされるようになります。それ以外の人のエゴに根差した信心、太陽や月信仰であってはならないのです」


 


 この訳文に、どのような感想を持たれるであろうか? この訳文だけをみれば、筋が通っている(筋を通すために「その光は大切にされるようになります」という創作(でっち上げ)までしている)。しかし、原意とは似ても似つかないものである。これを私は「でたらめ」と評している。これは「あらさがし」ではなく、まともな指摘であろう。「黙っておれない」とはこのこと。