(1) 原文
23. Quod idololatriae gentium antiquis temporibus ex scientia correspondentiarum traxerint originem, erat ex causa, quia omnia quae apparent super tellure, correspondent; ita non modo arbores, sed etiam pecudes et aves omnis generis, tum pisces et reliqua. Antiqui, qui in scientia correspondentiarum fuerunt, fecerunt sibi imagines, quae caelestibus correspondebant, et illis delectabantur quia significabant talia quae caeli et inde ecclesiae erant, et ideo illa non modo in suis templis sed etiam in suis domibus posuerunt, non adorationis causa sed recordationis rei caelestis quam significabant. Inde in Aegypto et alibi fuerunt in imagine vituli, boves, serpentes; tum pueri, senes, virgines; quia “vituli” et “boves” significabant affectiones et vires naturalis hominis, “serpentes” prudentiam sensualis hominis, “pueri” innocentiam et charitatem, “senes” sapientiam, et “virgines” affectiones veri, et sic porro. Posteri, quando scientia correspondentiarum obliterata est, coeperunt imagines et simulacra ab antiquis posita, quia in templis, et juxta illa, colere ut sancta, et tandem ut numina. [2] Similiter apud alias gentes, sicut apud Philisthaeos in Aschdodo Dagon (de quo 1 Sam. v. 1 ad fin.), qui superius fuit sicut homo, inferius sicut piscis; quae imago inventa fuit, quia “homo” significat intelligentiam, et “piscis” scientiam, quae unum faciunt. Inde erat quoque antiquis cultus in hortis et in lucis secundum arborum species, tum etiam super montibus et collibus; “horti” enim et “luci” significabant sapientiam et intelligentiam, et unaquaevis arbor aliquid illarum; sicut “olea” bonum amoris, “vitis” verum ex illo bono, “cedrus” bonum et verum rationale, et “mons” significabat caelum supremum, et “collis” caelum sub illo. [3] Quod scientia correspondentiarum permanserit apud plures orientales usque ad adventum Domini, constare potest ex sapientibus ab oriente, qui venerunt ad Dominum cum natus est; quare illis praeivit stella, et illi secum tulerunt dona, “aurum, thus et myrrham” (Matth. ii. 1, 2, 9-11); “stella” enim, quae praeivit, significabat cognitionem e caelo, “aurum” significabat bonum caeleste, “thus” bonum spirituale, et “myrrha” bonum naturale; ex quibus tribus est omnis cultus. [4] Sed usque scientia correspondentiarum prorsus nulla fuit apud gentem Israeliticam et Judaicam, tametsi omnia cultus illorum, et omnia judicia et statuta illis per Mosen data, et omnia Verbi, erant merae correspondentiae. Causa erat, quia illi corde idololatrae erant, et tales ut ne quidem scire vellent quod aliquid cultus illorum significaret caeleste et spirituale: volebant enim ut illa omnia sancta essent ex se et cum illis; quare si illis caelestia et spiritualia detecta fuissent, non modo rejecissent illa, sed etiam profanavissent; quapropter caelum illis ita clausum fuit, ut vix scirent quod vita aeterna daretur. Quod ita sit, manifeste patet ex eo, quod non agnoscerent Dominum, tametsi universa Scriptura Sacra de Ipso prophetavit, et Ipsum praedixit: rejecerunt Ipsum propter illam solam causam, quia illos de regno caelesti, et non de regno terrestri, docuit; voluerunt enim Messiam qui illos super omnes gentes in universo mundo exaltaret, et non aliquem Messiam qui saluti eorum aeternae consuleret. Praeterea affirmant quod Verbum in se contineat multa arcana, quae mystica vocantur, sed non scire volunt quod illa sint de Domino; at scire volunt, cum dicitur quod illa sint de auro.
(2) 直訳
Quod idololatriae gentium antiquis temporibus ex scientia correspondentiarum traxerint originem, erat ex causa, quia omnia quae apparent super tellure, correspondent; 古代の時代の国民の偶像崇拝が対応の知識から起源を得たことは、理由からであった、すべてのものは、それらは地の上に見られる、対応するので。
ita non modo arbores, sed etiam pecudes et aves omnis generis, tum pisces et reliqua. このように、木々だけでなく、しかしまた、すべての種類の小家畜や鳥、さらに魚や他のもの。
Antiqui, qui in scientia correspondentiarum fuerunt, fecerunt sibi imagines, quae caelestibus correspondebant, et illis delectabantur quia significabant talia quae caeli et inde ecclesiae erant, et ideo illa non modo in suis templis sed etiam in suis domibus posuerunt, non adorationis causa sed recordationis rei caelestis quam significabant. 古代人は、彼らは対応の知識の中にいた、自分自身に像を作った、それらは天界のもの対応した、またそれらに喜んだ、このようなものを意味したので、それらは天界の、またここから教会のものであった、またそれゆえ、それらを自分たちの神殿の中だけでなく、しかしまた自分たちの家の中にも置いた、崇拝の理由でなく、しかし天界の事柄の思い出すことの〔理由〕、それらを意味した。
Inde in Aegypto et alibi fuerunt in imagine vituli, boves, serpentes; ここからエジプトの中に、また他のところに、像の中に子牛、牛、魚があった。
tum pueri, senes, virgines; さらに、少年(子供)、老人、娘。
quia “vituli” et “boves” significabant affectiones et vires naturalis hominis, “serpentes” prudentiam sensualis hominis, “pueri” innocentiam et charitatem, “senes” sapientiam, et “virgines” affectiones veri, et sic porro. 「子牛」と「牛」は自然的な人間の情愛と力を意味したので、「魚」は感覚的な人間の思慮分別を、「少年」は無垢と仁愛を、「老人」は知恵を、「娘」は真理への情愛を、その他。
Posteri, quando scientia correspondentiarum obliterata est, coeperunt imagines et simulacra ab antiquis posita, quia in templis, et juxta illa, colere ut sancta, et tandem ut numina. 子孫は、対応の知識が消し去られた時、古代人により像と肖像を(~し)始めた、神殿の中に〔あった〕ので、またその近くに、聖なるものとして礼拝すること、またついには神☆として。
☆ 名詞numenは「超自然的な力、(異教の)神」という意味です。
[2] Similiter apud alias gentes, sicut apud Philisthaeos in Aschdodo Dagon (de quo 1 Sam. v. 1 ad fin.), qui superius fuit sicut homo, inferius sicut piscis; [2] 同様に、他の国民のもとで、アシュドデの中のぺリシテ人のもとのダゴンのように(それについては「サムエル記Ⅰ」5:1-最後)、それは上のほうが人間のようであった、下のほうが魚のような。
quae imago inventa fuit, quia “homo” significat intelligentiam, et “piscis” scientiam, quae unum faciunt. その像は考え出された、「人間」は知性を意味する、また「魚」は知恵を、それらが一つとなる〔ので〕。
Inde erat quoque antiquis cultus in hortis et in lucis secundum arborum species, tum etiam super montibus et collibus; ここからでもあった、古代人たちに礼拝が〔あった〕庭園の中また杜の中で、木の種類にしたがって、さらにまた山の上で、また丘で。
“horti” enim et “luci” significabant sapientiam et intelligentiam, et unaquaevis arbor aliquid illarum; というのは「庭園」と「木立ち(杜)」は知恵と知性を意味したから、またそれぞれの木はそれらの何らかのものを。
sicut “olea” bonum amoris, “vitis” verum ex illo bono, “cedrus” bonum et verum rationale, et “mons” significabat caelum supremum, et “collis” caelum sub illo. そのように「オリーブの木」は愛の善を、「ぶどうの木」はその善からの真理を、「杉」は理性的な善と真理を、また「山」は最も高い天界を意味した、また「丘」はその下の天界を。
[3] Quod scientia correspondentiarum permanserit apud plures orientales usque ad adventum Domini, constare potest ex sapientibus ab oriente, qui venerunt ad Dominum cum natus est; [3] 対応の知識は東洋の多くの者もとに残存したことは、主の到来(来臨)まで、東からの賢人たちから明らかにすることができる、彼らは主が生まれたときやって来た。
quare illis praeivit stella, et illi secum tulerunt dona, “aurum, thus et myrrham” (Matth. ii. 1, 2, 9-11); それゆえ、星が彼らに先行した(前を行った)、また彼らは自分自身で贈り物を持ってきた、「金、乳香と没薬」(マタイ2:1, 2, 9-11)。
“stella” enim, quae praeivit, significabat cognitionem e caelo, “aurum” significabat bonum caeleste, “thus” bonum spirituale, et “myrrha” bonum naturale; というのは、「星」は、それは先行した(前を行った)、天界からの知識を意味したから、「金」は天的な善を意味した、「乳香」は霊的な善を、また「没薬」は自然的な善を。
ex quibus tribus est omnis cultus. それらの三つからすべての礼拝がある。
[4] Sed usque scientia correspondentiarum prorsus nulla fuit apud gentem Israeliticam et Judaicam, tametsi omnia cultus illorum, et omnia judicia et statuta illis per Mosen data, et omnia Verbi, erant merae correspondentiae. [4] しかし、それでも対応の意識はまったく無となった、イスラエル人とユダヤ人のもとで、それでも彼らのすべての礼拝は、またモーセによって彼らに与えられたすべての判決と法令は、またみことばのすべてのものは、対応そのものであった。
Causa erat, quia illi corde idololatrae erant, et tales ut ne quidem scire vellent quod aliquid cultus illorum significaret caeleste et spirituale: 理由であった、彼らは心で偶像崇拝者、またこのようなものであったので、決して知ることを欲しないような、彼らの礼拝の何らかのものが天的なものと霊的なものを意味したこと。
volebant enim ut illa omnia sancta essent ex se et cum illis; というのは、それらすべてのものがそれ自体から聖なるものであるように欲したから、また彼らにとって。
quare si illis caelestia et spiritualia detecta fuissent, non modo rejecissent illa, sed etiam profanavissent; それゆえ、もし彼らに天的なものと霊的なものが明らかにされたなら、それらを拒絶するだけでなく、しかし冒涜もまたした。
quapropter caelum illis ita clausum fuit, ut vix scirent quod vita aeterna daretur. それゆえ、天界は彼らにこのように閉ざされた、ほとんど知らないように、永遠のいのちが存在すること。
Quod ita sit, manifeste patet ex eo, quod non agnoscerent Dominum, tametsi universa Scriptura Sacra de Ipso prophetavit, et Ipsum praedixit: このようであったことは、そのことから明らかに明らかである、主を認めなかったこと、聖書全体はその方について預言していた、またその方を予言したとはいえ。
rejecerunt Ipsum propter illam solam causam, quia illos de regno caelesti, et non de regno terrestri, docuit; その方をその理由だけのために拒絶した、彼らを天界の王国について、また地の王国についてでなく、教えたので。
voluerunt enim Messiam qui illos super omnes gentes in universo mundo exaltaret, et non aliquem Messiam qui saluti eorum aeternae consuleret. というのは、メシアを欲したから、その者は彼らを全世界のすべての国民の上に高める、また他のメシアを〔欲し〕ない、その者は彼らの永遠の救いに意を用いる(思いやる)。
Praeterea affirmant quod Verbum in se contineat multa arcana, quae mystica vocantur, sed non scire volunt quod illa sint de Domino; さらに彼らは、みことばはそれ自体の中に多くのアルカナを含むことを主張する、それらは神秘的なものと呼ばれる、しかし、知ることを欲しない、それら〔アルカナ〕は主についてであること。
at scire volunt, cum dicitur quod illa sint de auro. しかし、知ることを欲した、それらは金についてであることが言われるとき。
(3) 訳文
23. 古代の国民が偶像崇拝の起源を対応の知識から得たことは、地の上に見られるすべてのものは、このように木だけでなく、すべての種類の小家畜や鳥、さらに魚や他のものもまた対応することが理由であった。対応の知識の中にいた古代人は、自分に天界のもの対応した像を作り、またそれらが天界に属するもの、またここから教会に属するようなものを意味したのでの、それらを喜び、またそれゆえ、それらを自分たちの神殿の中だけでなく、自分たちの家の中にも置いたが、その理由は崇拝のまえではなく、それらが意味する天界の事柄を思い出すためであった。ここからエジプトに、また他のところに、子牛、牛、魚、さらに、少年、老人、娘の像があった。「子牛」と「牛」は自然的な人間の情愛と力を、「魚」は感覚的な人間の思慮分別を、「少年」は無垢と仁愛を、「老人」は知恵を、「娘」は真理への情愛を意味したからであり、その他のものも同様である。対応の知識が消し去られた時、その子孫は、古代人により神殿の中に、またその近くにあった像と似たものを、聖なるものとして、ついには神として礼拝し始めた。
[2] アシュドデのぺリシテ人のもとの上部が人間のようで、下部が魚のようであったダゴンのように(それについては「サムエル記Ⅰ」5:1-終わり)、他の国民のもとでも同様であった。その像は、「人間」が知性を、「魚」は知恵を意味し、それらが一つとなることを意味するので、考え出された。ここからまた、古代人たちは木の種類にしたがって庭園の中また杜の中で礼拝し、さらにまた山の上、また丘で礼拝した。というのは、「庭園」と「杜」は知恵と知性を、またそれぞれの木は、「オリーブの木」は愛の善を、「ぶどうの木」はその善からの真理を、「杉」は理性的な善と真理を意味するように、それらの何らかのものを意味し、また「山」は最も高い天界を、「丘」はその下の天界を意味したから。
[3] 対応の知識が主の来臨まで東洋の多くの者もとに残存したことは、主が生まれたときやって来た東からの賢人たちから明らかにすることができる。それゆえ、星が彼らの前を行き、彼らは「金、乳香、没薬」の贈り物を持ってきた (マタイ2:1, 2, 9-11)。というのは、前を行った「星」は天界からの知識を意味し「金」は天的な善を、「乳香」は霊的な善を、また「没薬」は自然的な善を意味し、それらの三つからすべての礼拝があるからである。
[4] しかし、対応の意識は、イスラエル人とユダヤ人のもとで、まったく無となったけれども、それでも彼らのすべての礼拝は、またモーセによって彼らに与えられたすべての判決と法令は、またみことばのすべてのものは対応そのものであった。彼らが心では偶像崇拝者であり、また彼らの礼拝の何らかのものが天的なものと霊的なものを意味するものであったことを、決して知ろうとはしないような者であったことがその理由であった。というのは、それらすべてのものがそれ自体から、また彼らにとって聖なるものであるように欲したから。それゆえ、もし彼らに天的なものと霊的なものが明らかにされたなら、それらを拒絶するだけでなく、冒涜もしたであろう。それゆえ、天界は彼らに、永遠のいのちが存在することをほとんど知らないほどに、このように閉ざされた。このようであったことは、聖書全体が主について預言し、またそ主を予言していたのに、主を認めなかったことから、きわめて明らかである。主を、自分たちに地の王国についてでなく、天界の王国について教えたという理由だけで拒絶した。というのは、自分たちを全世界のすべての国民の上に高めるメシアを欲し、自分たちの永遠の救いを思いやる他のメシアを欲しなかったから。さらに彼らは、みことばにはそれ自体の中に神秘的なものと呼ばれる多くのアルカナを含まれることを主張するが、しかし、そのアルカナが主についてであることを知ろうとはしない。しかし、それらは金についてであること、と言われるとき、知ろうとした。