原典講読『神の愛と知恵』 373

 

(1) 原文


373.  Quoniam voluntas et intellectus sunt receptacula amoris et sapientiae, ideo sunt illa duo, formae organicae, seu formae ex purissimis substantiis organizatae; ut enim receptacula sint, erunt tales. Non obstat, quod organizatio illorum non pateat coram oculo; est intra ejus visum, etiam exaltatum per microscopia. Intra visum etiam sunt minima insecta, in quibus etiam sunt sensoria et motoria; sentiunt enim, ac gradiuntur et volant: quod etiam illis sint cerebra, corda, fistulae pulmonares, viscera, ex anatome illorum per microscopia a perspicacibus detectum est. Cum ipsa insectula non patent coram visu, et minus adhuc viscerula ex quibus, et non negatur quin illa usque ad singula in illis organizata sunt, quomodo tunc dici potest, quod non bina receptacula amoris et sapientiae, quae vocantur voluntas et intellectus, formae organicae sint? Quomodo potest amor et sapientia, quae sunt vita a Domino, agere in non subjectum, aut in aliquod quod non substantialiter existit? Quomodo alioqui potest cogitatio inhaerere, et aliquis ex cogitatione non inhaerente loqui? Estne cerebrum, ubi cogitatio existit, plenum, et unumquodvis ibi organizatum? Ipsae formae organicae ibi coram nudo oculo etiam apparent, et exstanter in substantia corticali receptacula voluntatis et intellectus in principiis suis, ubi sicut parvae glandulae conspiciuntur, de qua re videatur supra (n. 366). Ne quaeso ex idea vacui de his cogites: vacuum est nihilum, et in nihilo nihil fit, et ex nihilo nihil existit. (De idea vacui videatur supra n. 82.)


 


(2) 直訳


Quoniam voluntas et intellectus sunt receptacula amoris et sapientiae, ideo sunt illa duo, formae organicae, seu formae ex purissimis substantiis organizatae; 意志と理解力は愛と知恵の容器であるので、それゆえ、それら二つは有機体の形である、すなわち、組織化された(有機的にまとめられた)最も純粋な実体(物質)からの形。


ut enim receptacula sint, erunt tales. というのは、容器であるために、このようなものである(未来形)から。


Non obstat, quod organizatio illorum non pateat coram oculo; 妨げな(障害物とならない)、それらの組織が目の前に明らかでないこと。


これを「異論のないことです」とする長島訳にはその日本語の使い方に「異論があります」。意味が違います。


est intra ejus visum, etiam exaltatum per microscopia. 彼の視覚の内にある☆1、さらにまた(~でさえ)2顕微鏡によって高められた。


1 柳瀬訳「それが顕微鏡で拡大されたときですら視覚には映じない」は明らかな語訳で、これではこのあたり全体の意味が通じなくなります。なお、この訳文は「見えないものが拡大されて見えてくる」ととらえていますが、視覚が高められるのです。


2 ここの接続詞etiamの使い方にやや難点を感じますが、それは「目に見えないけれど、ほんとはあるんだ、見えているんだ、それは顕微鏡で視覚の能力が高められ“さえすれば”見えるんだ」または「高められた視力“でもまた”見えるんだ」といった気持ちを含めたものだと思います。


Intra visum etiam sunt minima insecta, in quibus etiam sunt sensoria et motoria; 視覚の内にある最小の昆虫、それらの中にもまた感覚のもの〔器官〕と運動のもの〔器官〕がある。


sentiunt enim, ac gradiuntur et volant: というのは、感じる、そして歩く、また飛ぶから。


quod etiam illis sint cerebra, corda, fistulae pulmonares, viscera, ex anatome illorum per microscopia a perspicacibus detectum est. さらにまたそれらに脳、心臓、肺の気管、内臓があることが、鋭い知覚力(洞察力)☆により、顕微鏡を通して彼ら☆の解剖から明かされた(示された)


名詞perspicaciaは上記の意味なのですが、受動態の文中で動作主を示すaが使われていること、また前のほうにillorum(これはperspicaciaeを指す)があることから、これは抽象名詞でなくその能力を持つ「者」と見なすべきです。


Cum ipsa insectula non patent coram visu, et minus adhuc viscerula ex quibus, et non negatur quin illa usque ad singula in illis organizata sunt, quomodo tunc dici potest, quod non bina receptacula amoris et sapientiae, quae vocantur voluntas et intellectus, formae organicae sint? 小さい昆虫そのものが視覚の前に明らかでないとき、さらに少なく(まして)れらからの内臓は、またそれらが個々のものまでそれらの組織化され(有機的にまとめられ)(ない)こと☆は否定されない〔とき〕、どのようにその時、言われることができるか? 愛と知恵の二つの容器が、それらは意志と理解力と呼ばれる、有機体の形であること。


quinは「~ないことを」という意味ですが、このような文脈では「~ことを」としないとおかしくなります。


Quomodo potest amor et sapientia, quae sunt vita a Domino, agere in non subjectum, aut in aliquod quod non substantialiter existit? どのように愛と知恵はできるのか? それらは主からのいのちである、主体でないものの中へ働きかけること、または何らかのものの中に、実体的に存在するようにならないもの。


Quomodo alioqui potest cogitatio inhaerere, et aliquis ex cogitatione non inhaerente loqui? そうでなければ、どのように思考は固定して残る(定着する)とができるのか? まただれが固定して残って(定着して)いない思考から話すことが〔できるのか?〕


Estne cerebrum, ubi cogitatio existit, plenum, et unumquodvis ibi organizatum? 脳は、そこに思考が存在するようになる、満ちていて(完全であって)、またそこにそれぞれのもので組織化され(有機的にまとめられ)ていないか?


Ipsae formae organicae ibi coram nudo oculo etiam apparent, et exstanter in substantia corticali re videatur supra (n. 366). 有機的な形そのものはそこに肉眼の前にもまた見られる、皮質の物質の中にはっきりと〔見られる〕意志と理解力の容器が、その源(原理)の中に、そこに小さい腺のように見られる、それらの事柄については上に見られる(366)


Ne quaeso ex idea vacui de his cogites: どうぞ(願わくば)()空の観念からこれらについてあなたが考えないように。


vacuum est nihilum, et in nihilo nihil fit, et ex nihilo nihil existit. ()空は無である、また無の中で何も生じない(行なわれない)また無から何も存在するようにならない。


(De idea vacui videatur supra n. 82.) (()空の観念について、上の82番に見られる。)


 


(3) 訳文


373. 意志と理解力は愛と知恵の容器であるので、それゆえ、それら二つは有機体の形、すなわち、有機的にまとめられた最も純粋な実体からの形である。というのは、容器であるためには、このようなものでなければならないから。それらの組織が目の前に明らかでないことは妨げとならな。顕微鏡によって高められた視覚の内になら、はいってくる。視覚の内にある最小の昆虫の中にもまた感覚器官と運動器官がある。感じ、そして歩き、飛ぶからである。さらにまた、それらに脳、心臓、肺の気管、内臓があることが、鋭い洞察力を持つ者により、顕微鏡を通して彼らの解剖から示されている


 小さい昆虫そのものが、ましてそれらの内臓が視覚の前に明らかでなくても、それらが個々のものまで有機的にまとめられていることが否定されないとき、どうして、意志と理解力と呼ばれる愛と知恵の二つの容器が有機体の形をしていない、と言うことができるのか? 主からのいのちである愛と知恵は、主体でないものの中へ、または実体的に存在するようになっていない何らかのものの中に、どのように働きかけることできるのか? そうでなければ、思考はどのように定着することができ、まただれが定着していない思考から話すことができるのか? 思考が存在するようになる脳は、完全であって、そこにはそれぞれのものが有機的にまとめられていないか? そこには有機的な形そのものが肉眼にも、皮質の中に、はっきりと源の中に〕意志と理解力の容器が、小さい腺のように見られる。それらの事柄については前に見られる(366)


 どうかこれらについてあなたは空(くう)の観念から考えないようにしてほしい。空は無であり、無の中で何も行なわず、また無から何も存在するようにならない。(空の観念については前の82番に見られる。)

コメントを残す