原典講読『神の愛と知恵』 365

 

(1) 原文


365.  (ii.) Quod vita hominis in principiis sit in cerebris, et in principiatis in corpore. In principiis est in primis suis, et in principiatis est in productis et formatis a primis; et per vitam in principiis intelligitur voluntas et intellectus. Haec bina sunt, quae in cerebris in suis principiis sunt, et in corpore in suis principiatis. Quod principia seu prima vitae sint in cerebris, constat, (1.) Ex ipso sensu, quod dum homo intendit mentem et cogitat, percipiat se in cerebro cogitare; intrahit sicut visum oculi, ac frontem tenet intensam, et percipit quod intus sit speculatio, maxime intra frontem, et aliquid superius. (2.) Ex formatione hominis in utero; quod cerebrum seu caput sit primum, et quod illud diu postea grandius sit corpore. (3.) Quod caput sit supra, et corpus infra; et secundum ordinem est, ut superiora agant in inferiora, et non vicissim. (4.) Quod laeso cerebro vel in utero, vel ex vulnere, vel ex morbo, vel ex nimia intensione, cogitatio labefactetur, et quandoque mens deliret. (5.) Quod omnes sensus externi corporis, qui sunt visus, auditus, olfactus, gustus, una cum sensu universali qui est tactus, tum etiam loquela, sint in anteriore parte capitis, quae vocatur facies, ac immediate per fibras cum cerebris communicent ac vitam suam sensitivam et activam inde trahant. (6.) Inde est, quod affectiones quae sunt amoris in quadam effigie appareant in facie, et quod cogitationes quae sunt sapientiae, in quadam luce in oculis. (7.) Ex anatome etiam scitur, quod omnes fibrae e cerebris per cervicem in corpus descendant, et non aliquae e corpore per cervicem in cerebra ascendant: et ubi fibrae in suis principiis ac primis sunt, ibi est vita in suis principiis ac primis. Quis sustinet negare, quin origo vitae sit, ubi origo fibrarum? (8.) Dic alicui qui in perceptione communi est, “Ubinam est cogitatio, aut ubinam cogitas?” et respondebit, quod in capite: at dic postea alicui, qui assignavit animae sedem vel in quadam glandula, vel in corde, vel alibi, “Ubinam affectio et inde cogitatio in suo primo? annon in cerebro?” et respondebit quod non, vel quod non sciat; causam hujus inscitiae videas supra (n. 361).


 


(2) 直訳


(ii.) Quod vita hominis in principiis sit in cerebris, et in principiatis in corpore.- (ii.) 人間のいのちは、その源(原理)の中で、脳の中にあること、また(原理から)生したものの中で身体の中に〔ある〕。


In principiis est in primis suis, et in principiatis est in productis et formatis a primis; 源(原理)の中で、とはその最初のものの中で、である、また(原理から)生したものの中で、とは最初のものから生み出されたものや形作られたものの中で、である。


et per vitam in principiis intelligitur voluntas et intellectus. 源(原理)の中のいのちによって意志と理解力が意味される。


Haec bina sunt, quae in cerebris in suis principiis sunt, et in corpore in suis principiatis. これらの二つのものがある、それらは脳の中に、その源(原理)の中にある、また身体の中に、その(原理から)生したものの中に〔ある〕。


Quod principia seu prima vitae sint in cerebris, constat,- いのちの源(原理)または最初のものが脳の中にあることは、〔次のことから〕明らかである―


(1.) Ex ipso sensu, quod dum homo intendit mentem et cogitat, percipiat se in cerebro cogitare; (1.) 感覚そのものから、人間は心に(考えを)向け、考える時、脳の中で考えることを(自分自身に)覚する(認める)と。


intrahit sicut visum oculi, ac frontem tenet intensam, et percipit quod intus sit speculatio, maxime intra frontem, et aliquid superius. 引っ込めるように、目の視覚を☆1、そして額を強度に保つ☆2、また知覚す(認める)、内部に熟考(思索)あること、額の内側で最大に、また何らかのものを上に。


1「目の視覚を引っ込めるようにする」では通じませんね。考え事などするときの「目をしかめるような」所作を指しているのでしょう。


2 これも意訳すれば「まゆをひそめる」ですね。額では表情を表わせないので、その部分の「まゆ」でよいでしょう。


(2.) Ex formatione hominis in utero; (2.) 人間の形成から、子宮の中で。


quod cerebrum seu caput sit primum, et quod illud diu postea grandius sit corpore. 脳または頭が最初のものであること、またそれはその後の長い間、身体よりも大きいこと。


(3.) Quod caput sit supra, et corpus infra; (3.) 頭は上にあること、また身体は下に。


et secundum ordinem est, ut superiora agant in inferiora, et non vicissim.  また秩序にしたがっている、上のものが下のものの中に働くこと、また逆にでない。


(4.) Quod laeso cerebro vel in utero, vel ex vulnere, vel ex morbo, vel ex nimia intensione, cogitatio labefactetur, et quandoque mens deliret. (4.) 脳の損傷で、あるいは子宮の中、あるいは傷から、あるいは病気から、あるいはあまりに集中(専念)から、思考が揺さぶられる(滅ぼされる)、また時々、心が(気が)狂うこと。


(5.) Quod omnes sensus externi corporis, qui sunt visus, auditus, olfactus, gustus, una cum sensu universali qui est tactus, tum etiam loquela, sint in anteriore parte capitis, quae vocatur facies, ac immediate per fibras cum cerebris communicent ac vitam suam sensitivam et activam inde trahant.  (5.) 身体の外()のすべての感覚は、それらは、視覚、聴覚、嗅覚、味覚、普遍的な感覚とともに、それは触覚である、さらにまた話すことは、一つである、頭の前の部分の中で、それは顔と呼ばれる、そして直接に繊維を通して脳と連絡している、そして感覚的な、また活動的なそのいのちをここから得ている。


(6.) Inde est, quod affectiones quae sunt amoris in quadam effigie appareant in facie, et quod cogitationes quae sunt sapientiae, in quadam luce in oculis. (6.) ここからである、情愛が、それらは愛のものである、ある種の像の中に、顔の中に見られること、また思考が、それらは知恵のものである、ある種の光の中に、目の中に〔見られる〕こと。


(7.) Ex anatome etiam scitur, quod omnes fibrae e cerebris per cervicem in corpus descendant, et non aliquae e corpore per cervicem in cerebra ascendant: (7.) 解剖からもまた知られる、すべての繊維は脳から首を通って身体の中に下る、また何らかのものが身体から首を通って脳の中に上らない。


et ubi fibrae in suis principiis ac primis sunt, ibi est vita in suis principiis ac primis. また繊維がその源(原理)または最初のものの中にある場所に、そこにいのちがある、その源(原理)または最初のものの中に。


Quis sustinet negare, quin origo vitae sit, ubi origo fibrarum? だれが否定することをし続けるのか? いのちの起源があるのではないことを、繊維の起源が〔ある〕場所に。


(8.) Dic alicui qui in perceptione communi est, “Ubinam est cogitatio, aut ubinam cogitas?” et respondebit, quod in capite: (8.) だれかに言え、普遍的な知覚の中にいる者、「思考はどこにあるのか、またどこであなたは考えるのか?」、すると答えるであろう、頭の中〔である〕こと。


at dic postea alicui, qui assignavit animae sedem vel in quadam glandula, vel in corde, vel alibi, “Ubinam affectio et inde cogitatio in suo primo? annon in cerebro?” et respondebit quod non, vel quod non sciat; しかし、その後、だれかに言え、霊魂の座を割り当てた(あるとした)者、あるいはある種の腺の中に、あるいは心臓の中に、あるいは他の場所に、「情愛とそこからの思考は、その最初のものの中の、どこにあるのか? 脳の中ではないのか?」 すると答えるであろう、否〔という〕ことを、あるいは、知らないことを。


柳瀬訳のこの個所は意味不明と思います。誤訳だからです。


causam hujus inscitiae videas supra (n. 361). この無知の原因を、あなたは上に(361)見る。


 


(3) 訳文


365. (ii.) 人間のいのちは、その源では脳の中にあり、また生したものの中では身体の中にあること。源で、とはその最初のものの中で、また生したものの中で、とは最初のものから生み出されたものや形作られたものの中で、ということであり、源の中のいのちによって意志と理解力が意味される。これらの二つのものが、その源脳の中に、またその生した身体の中にある。


 いのちの源または最初のものが脳の中にあることは、次のことから明らかである―


 (1.)人間は心に向けて考える時、目をしかめ、まゆをひそめ、内部に熟考があること、額の内側で最大に、また何らかのものがその上にあること認め、脳の中で考えることを覚する、その感覚そのものから。


 (2.) 子宮の中での人間の形成から。脳または頭が最初のものであること、またそれはその後の長い間、身体よりも大きい。


 (3.) 頭は上に、また身体は下にあること。上のものが下のものの中に働き、その逆でないことは秩序にしたがっている。


 (4.) 子宮の中、傷、あるいは病気により脳の損傷で、あるいはあまりの集中から、思考が滅ぼされ、また時には気が狂うこと。


 (5.) 身体の外のすべての感覚である、視覚、聴覚、嗅覚、味覚は、普遍的な感覚である触覚とともに、さらにまた話すこととともに、顔と呼ばれる頭の前の部分の中で一つとなっており、直接に繊維を通して脳と連絡していて、その感覚的な、また活動的ないのちをここから得ている。


 (6.) ここから、愛のものである情愛が、ある像の中に、顔の中に見られ、また知恵のものである思考が、ある光の中に、目の中に見られること。


 (7.) 解剖からもまた知られる。すべての繊維は脳から首を通って身体の中に下り、身体から首を通って脳の中に上るものはない。繊維がその源または最初のものの中にある場所に、そこにまたは最初のものの中のいのちがある。繊維の起源がある場所に、いのちの起源がない、とだれが否定し続けるのか?


 (8.) 普遍的な知覚の中にいる者に、「思考はどこにあるのか、またあなたはどこで考えるのか?」と言ってみよ、すると、頭の中、と答えるであろう。しかし、その後、霊魂の座を、ある腺の中に、あるいは心臓の中に、あるいは他の場所にあるとした者に、「情愛とそこからの思考は、その最初に、どこにあるのか? 脳の中ではないのか?」と言ってみよ、すると、否、あるいは、知らない、と答えるであろう。この無知の原因は、前に見られる(361)

コメントを残す