QUOD GRADUS NATURALIS MENTIS HUMANAE
IN SE SPECTATUS SIT CONTINUUS,
SED QUOD PER CORRESPONDENTIAM
CUM BINIS GRADIBUS SUPERIORIBUS,
DUM ELEVATUR, APPAREAT SICUT SIT DISCRETUS.
それ自体の中で(本質的に)眺められた
人間の心の自然的な段階は連続していること、
しかし、二つの高い段階と対応によって
高揚される時、分離しているように見えること
(1) 原文
256. Hoc tametsi aegre potest comprehendi ab illis qui nondum in scientia graduum altitudinis sunt, usque tamen revelandum est, quia sapientiae angelicae est, quae sapientia quamvis ab homine naturali non potest eo modo, quo ab angelis, cogitari, potest tamen comprehendi intellectu, dum hic usque ad gradum lucis, in qua sunt angeli, elevator; intellectus enim potest eo usque elevari, ac secundum elevationem illustrari. Sed illustratio mentis naturalis non ascendit per gradus discretos, sed increscit per gradum continuum; tunc sicut increscit, ita ab interiori ex luce graduum binorum superiorum illustratur. Quomodo hoc fit, comprehendi potest ex perceptione graduum altitudinis, quod unus sit supra alterum, et quod gradus naturalis, qui est ultimus, sit quasi velamen commune duorum superiorum graduum; tunc sicut naturalis gradus elevatur ad gradum superioris, ita superior ab interiori agit in exteriorem naturalem, ac illum illuminat. Fit quidem illuminatio ab interiori ex luce graduum superiorum; at illa a gradu naturali, qui circumtegit et ambit, recipitur per continuum, ita lucidius et purius secundum ascensum; hoc est, gradus naturalis illustratur ab interiore ex luce graduum superiorum discrete, sed in se continue. Ex his patet, quod homo, quamdiu in mundo vivit, et per id in naturali gradu est, non possit elevari in ipsam sapientiam, qualis illa est apud angelos, sed modo in lucem superiorem usque ad angelos, ac recipere illustrationem ab illorum luce, quae ab interiori influit ac illuminat. Sed haec non possunt adhuc clarius describi; potest melius comprehendi ab effectibus, nam effectus ponunt causas, dum hae aliquantum prius sciuntur, in se in luce, et sic illustrant.
(2) 直訳
Hoc tametsi aegre potest comprehendi ab illis qui nondum in scientia graduum altitudinis sunt, usque tamen revelandum est, quia sapientiae angelicae est, quae sapientia quamvis ab homine naturali non potest eo modo, quo ab angelis, cogitari, potest tamen comprehendi intellectu, dum hic usque ad gradum lucis, in qua sunt angeli, elevator; このことは彼らによりほとんど理解されることができないとはいえ、高さの段階の知識の中にまだいない者たち、やはりそれでも知られるようにしなければ(示さなければ)ならない、天使たちの知恵のものであるので、その知恵は自然的な人間により考えられることができないとはいえ、そのような方法で、それに天使により、それでも理解力で理解されることが〔できる〕、これが光の段階にまでも、その中に天使たちがいる、高揚される時。
intellectus enim potest eo usque elevari, ac secundum elevationem illustrari. なぜなら、理解力はやはりそれだけ高揚されることができるから、そして高揚にしたがって照らされることが〔できる〕。
Sed illustratio mentis naturalis non ascendit per gradus discretos, sed increscit per gradum continuum; しかし、自然的な心の照らしは分離した段階を通して上昇しない、しかし連続した段階を通して増大する。
tunc sicut increscit, ita ab interiori ex luce graduum binorum superiorum illustratur. その時、増大するように、そのように内的なものにより高い二つの段階の光から照らされる。
Quomodo hoc fit, comprehendi potest ex perceptione graduum altitudinis, quod unus sit supra alterum, et quod gradus naturalis, qui est ultimus, sit quasi velamen commune duorum superiorum graduum; どのようにこのことが生ずるか、高さの段階の知覚(把握)から理解されることができる、一つのものが他のものの上にあること、また自然的な段階は、それは最後のものである、いわば二つの高い段階の全般的なおおいである。
tunc sicut naturalis gradus ad gradum superioris☆, ita superior ab interiori agit in exteriorem naturalem, ac illum illuminat. その時、自然的な段階が高い段階へ〔上げられる〕ように、このように高いものは内的なものにより自然的な外的なものの中に働き、そして照らす。
☆ 原文superiorisは内容から対格superioremとするのがよいようです。
Fit quidem illuminatio ab interiori ex luce graduum superiorum; 確かに照らしは高い段階の光から内的なものにより生ずる。
at illa a gradu naturali, qui circumtegit et ambit, recipitur per continuum, ita lucidius et purius secundum ascensum; しかし、それ〔照らし〕は自然的な段階により、それは〔高い段階を〕包み、囲む、連続〔の段階〕によって受ける、このように上昇にしたがってさらに照らされて、またさらに純粋に。
hoc est, gradus naturalis illustratur ab interiore ex luce graduum superiorum discrete, sed in se continue. すなわち、自然的な段階は内的なものにより高い段階の光から分離して照らされる、しかし、それ自体の中で(本質的に)連続して。
Ex his patet, quod homo, quamdiu in mundo vivit, et per id in naturali gradu est, possit elevari in ipsam sapientiam, qualis illa est apud angelos, sed modo in lucem superiorem usque ad angelos, ac recipere illustrationem ab illorum luce, quae ab interiori influit ac illuminat. これらから明らかである、世の中に生きるかぎり、またそのことによって自然的な段階の中にいる、同じ知恵の中に高揚されることはできない、天使たちのもとにあるそれらのような、しかし、高い光の中へ〔高揚される〕かぎり、天使にまでも、そしてそれらの光により照らしを受け入れること〔ができる〕、それらは内的なものにより流入し、そして照らす。
Sed haec non possunt adhuc clarius describi; しかし、このことはさらにはっきりと述べることはできない。
potest melius comprehendi ab effectibus, nam effectus ponunt causas, dum hae aliquantum prius sciuntur, in se in luce, et sic illustrant. 結果からよりよく理解されることができる、なぜなら、結果は原因を置く(もたらす)から、これらがいくらか前もって知られている時、それ自体の中に(本質的に)光の中に、またこうして説明するから。
(3) 訳文
256. 高さの段階についての知識の中にまだいない者たちに、このことはほとんど理解されることができないとはいえ、天使たちの知恵に属するので、やはりそれでも示さなければならない。その知恵は、天使のようには自然的な人間により考えられることができないとはいえ、それでも理解力が天使たちのいる光の段階にまでも高揚される時、理解されることができる。なぜなら、理解力はそれだけ高揚され、そして高揚にしたがって照らされることができるから。
しかし、自然的な心が照らされることは、分離した段階を通して上昇するのではなく、連続した段階を通して増大する。そして、増大する時、内的なものにより高い二つの段階の光から照らされる。どのようにこのことが生ずるかは、一つのものが他のものの上にあり、また最後のものである自然的な段階は、いわば二つの高い段階の全般的なおおいである、高さの段階を知覚することで理解されることができる。そして、自然的な段階が高い段階へ上げられる時、に高いものは内的なものにより自然的な外的なものの中に働き、照らす。確かに、照らしは高い段階の光から内的なものにより生ずるが、しかし、照らしは高い段階を包み、囲む、自然的な段階により、連続によって、このように上昇にしたがって、さらに明るく、さらに純粋に、受ける。すなわち、自然的な段階は内的なものにより高い段階の光から分離して照らされるが、しかし、それ自体の中では連続している。
これらから、世の中に生き、またそのことによって自然的な段階の中にいるかぎり、天使たちのもとにあるような同じ知恵の中に高揚されることはできないが、しかし、天使たちの高い光の中へ高揚され、それらの光により照らしを受け入れるなら、それらは内的なものにより流入し、照らすことができることが明らかである。しかし、このことはこれ以上明らかに述べることはできず、結果からさらによく理解されることができる。なぜなら、結果は、これらがいくらか前もって知られている時、原因をもたらし、光の中にそれ自体を置き、こうして説明するから。