(1) 原文
30. Ex eo, quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod homini binae facultates vitae sint, ex quarum una est illi intellectus, et ex altera est illi voluntas. Facultas ex qua intellectus, trahit omnia sua ex influxu sapientiae a Deo; et facultas ex qua voluntas, trahit omnia sua ex influxu amoris a Deo. Quod homo non juste sapiat et non juste amet non tollit facultates, sed modo includit illas; et quamdiu includit illas, intellectus quidem dicitur intellectus, similiter voluntas, sed usque essentialiter non sunt: quare si facultates illae auferrentur, periret omne humanum, quod est cogitare et ex cogitare loqui, ac velle et ex velle agere. Inde patet, quod Divinum apud hominem resideat in binis illis facultatibus, quae sunt facultas sapiendi et facultas amandi, hoc est, quod possit. Quod in homine sit posse [sapere et posse] amare, tametsi non sapit et non amat sicut potest, ex multa experientia mihi innotuit, quam alibi videbis in copia.
(2) 直訳
Ex eo, quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod homini binae facultates vitae sint, ex quarum una est illi intellectus, et ex altera est illi voluntas. このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、人間にいのち(生活)の二つの能力があること、それらの一つから彼に理解力がある、もう一つから彼に意志がある。
Facultas ex qua intellectus, trahit omnia sua ex influxu sapientiae a Deo; 能力、それから理解力☆、そのすべてのものを神からの知恵の流入から得ている。
☆ 「能力、その能力から理解力があるが、その能力は・・・」という意味ですが意訳しましょう。
et facultas ex qua voluntas, trahit omnia sua ex influxu amoris a Deo. また能力、それから意志、そのすべてのものを神からの愛の流入から得ている。
Quod homo non juste sapiat et non juste amet non tollit facultates, sed modo includit illas; 人間が正しく賢明でない、また正しく愛さないことは能力を取り去らない、しかし、単にそれらを閉じ込める。
et quamdiu includit illas, intellectus quidem dicitur intellectus, similiter voluntas, sed usque essentialiter non sunt: そしてそれらを閉じ込めるかぎり、理解力は確かに理解力と呼ばれる、同様に意志、しかしそれでも本質的にではない。
quare si facultates illae auferrentur, periret omne humanum, quod est cogitare et ex cogitare loqui, ac velle et ex velle agere. それゆえ、もし、それらの能力が取り去られるなら、すべての人間性は滅びる(失われる)、それは考えることまた考えることから話すこと、そして意志することまた意志することから行動することである。
Inde patet, quod Divinum apud hominem resideat in binis illis facultatibus, quae sunt facultas sapiendi et facultas amandi, hoc est, quod possit. ここから明らかである、人間のもとの神性はこれらの二つの能力の中に住んでいること、それらは賢明になる能力と愛する能力である、すなわち、できること。
Quod in homine sit posse [sapere et posse] amare, tametsi non sapit et non amat sicut potest, ex multa experientia mihi innotuit, quam alibi videbis in copia. 人間の中に(賢明になることの可能性(潜在能力)と)愛するこのと可能性(潜在能力)があること、たとえできるように賢明でなく、また愛さなくても、多くの経験から私によく知られた、そのこと〔経験〕を他のところで、あなたは豊富に見る☆。
☆ この最後の部分の柳瀬訳「他の所に充分に示される・・・」、長島訳「あちこちで触れていくつもりです」は、私にとっては「がまんのならない」誤訳です。
(3) 訳文
30. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、生活のために人間に二つの能力がある。それらの一つから理解力、もう一つから意志がある。理解力である能力は、そのすべてのものを神からの知恵の流入から得ている。また意志である能力は、そのすべてのものを神からの愛の流入から得ている。人間が賢明でなく、正しく愛さないことは、これら能力を取り去らないで、それらを閉じ込めるだけである。そしてそれらを閉じ込めるかぎり、理解力は理解力と呼ばれ、同様に意志も意志と呼ばれはしても、それでも本質からではない。それゆえ、それらの能力が取り去られるなら、すべての人間性は失われる。それは考え、考えることから話すこと、また意志し、意志することから行動することである。ここから、人間のもとの神性は、賢明になる能力と愛する能力、すなわち、賢明になり、愛することができるというこれらの二つの能力の中に宿っていることが明らかである。人間の中に、たとえ賢明であり、愛することができなくでも、賢明になること愛することの可能性があることは、多くの経験から私によく知られたことであるが、その経験はあなたもいろいろなところで豊かにしているであろう。
(1) 原文
31. Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod omnia in universo se referant ad bonum et ad verum; omne enim id quod ex amore procedit vocatur bonum, et quod ex sapientia procedit vocatur verum. Sed de his infra plura.
(2) 直訳
Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod omnia in universo se referant ad bonum et ad verum; このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、宇宙のすべてのものは善と真理に関係すること。
omne enim id quod ex amore procedit vocatur bonum, et quod ex sapientia procedit vocatur verum. なぜなら、すべてのものは、それは愛から発出するもの、善と呼ばれるから、そして知恵から発出するものは真理と呼ばれる。
Sed de his infra plura. しかし、これらについて下に多くのもの。
(3) 訳文
31. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、宇宙のすべてのものは善と真理に関係する。なぜなら、愛から発出するものすべてのものは善と呼ばれ、知恵から発出するすべてのものは真理と呼ばれるから。しかし、これらについて多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
32. Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod universum et omnia in illo, tam viva quam non viva, subsistant ex calore et luce; calor enim correspondet amori, et lux correspondet sapientiae. Quare etiam calor spiritualis est amor, et lux spiritualis est sapientia. Sed de his etiam infra plura.
(2) 直訳
Ex eo quod ipsa Divina Essentia sit Amor et Sapientia, est quod universum et omnia in illo, tam viva quam non viva, subsistant ex calore et luce; このことからである、神的な本質そのものは愛と知恵であること、宇宙とその中のすべてのものは、生きているものと同様に生きていないものも、熱と光から存続する。
calor enim correspondet amori, et lux correspondet sapientiae. なぜなら、熱は愛に対応する、また光は知恵に対応するから。
Quare etiam calor spiritualis est amor, et lux spiritualis est sapientia. それゆえ、さらにまた霊的な熱は愛である、霊的な光は知恵である。
Sed de his etiam infra plura. しかし、これらについてもまた下に多くのもの。
(3) 訳文
32. 神的な本質そのものは愛と知恵であることから、宇宙とその中のすべてのものは、生きているものも生きていないものも、熱と光から存続する。なぜなら、熱は愛に対応し、光は知恵に対応するから。さらにまた、それゆえ、霊的な熱は愛であり、霊的な光は知恵である。しかし、これらについてもまた多くのことを後で述べよう。
(1) 原文
33. Ex Divino Amore et ex Divina Sapientia, quae faciunt ipsam Essentiam quae est Deus, oriuntur omnes affectiones et cogitationes apud hominem; affectiones ex Divino Amore, et cogitationes ex Divina Sapientia; et omnia et singula hominis non sunt nisi quam affectio et cogitatio; illae duae sunt sicut fontes omnium vitae ejus. Omnia jucunda et amaena vitae ejus ex illis sunt, jucunda ex affectione amoris ejus, et amaena ex cogitatione inde. Nunc quia homo creatus est ut sit recipiens, et recipiens est quantum amat Deum, et ex amore in Deum sapit, hoc est, quantum afficitur illis quae a Deo sunt, et quantum cogitat ex affectione illa, sequitur, quod Divina Essentia, quae Creatrix, sit Divinus Amor et Divina Sapientia.
(2) 直訳
Ex Divino Amore et ex Divina Sapientia, quae faciunt ipsam Essentiam quae est Deus, oriuntur omnes affectiones et cogitationes apud hominem; 神的な愛からと神的な知恵から、それらは神である本質そのものをつくる、人間のもとの情愛と思考のすべてのものが生ずる。
affectiones ex Divino Amore, et cogitationes ex Divina Sapientia; 神的な愛から情愛、また神的な知恵から思考。
et omnia et singula hominis non sunt nisi quam affectio et cogitatio; そして人間のすべてと個々のものは情愛と思考以外のものでないなら、ない。
illae duae sunt sicut fontes omnium vitae ejus. それら二つのものは彼のいのち(生活)のすべてのものの泉のようである。
Omnia jucunda et amaena vitae ejus ex illis sunt, jucunda ex affectione amoris ejus, et amaena ex cogitatione inde. 彼のいのち(生活)のすべての楽しさと快さはこれらからである、楽しさは彼の愛の情愛から、また快さはここからの思考から。
Nunc quia homo creatus est ut sit recipiens, et recipiens est quantum amat Deum, et ex amore in Deum sapit, hoc est, quantum afficitur illis quae a Deo sunt, et quantum cogitat ex affectione illa, sequitur, quod Divina Essentia, quae Creatrix, sit Divinus Amor et Divina Sapientia. 今や(それで)、人間は受け入れるものであるように(として)創造されているので、そして受け入れるものである、どれほど神を愛するか、また神への愛から賢明である、すなわち、どれほど神からであるもの、それらに働きかけられるか、そしてどれほどそれらの情愛から考えるか〔によって〕、〔ここから〕帰結される、神的な本質は、それは創造者、神的な愛と神的な知恵であること。
(3) 訳文
33. 神である本質そのものをつくる神的な愛からと神的な知恵から、人間のもとの情愛と思考のすべてのものが生ずる。神的な愛から情愛が、神的な知恵から思考が生じ、人間のすべてと個々のものは情愛と思考以外のものではない。これら二つのものは、生活のすべてのものの泉のようである。これらから生活のすべての楽しさと快さがある。楽しさは愛の情愛から、また快さはそこからの思考からである。そこで、人間は受け入れるものとして創造されているので、どれほど神を愛し、神への愛から賢明であるか、すなわち、どれほど神からであるものに働きかけられ、そしてどれほどそれらの情愛から考えるかによって、て受け入れるものとなっており、ここから、創造者である神的な本質は神的な愛と神的な知恵であることが帰結される。