原典講読『神の愛と知恵』 25, 26, 27

(1) 原文
25. Simile foret in ecclesia per universum terrarum orbem sparsa, quae communio vocatur, ex eo quod sicut unum corpus sub uno Capite sit. Notum est, quod caput regat corpus sub se ad nutus; in capite enim residet intellectus et voluntas, et ex intellectu et voluntate agitur corpus, usque adeo ut corpus sit modo obedientia. Corpus non potest agere aliquid nisi ex intellectu et voluntate in capite; similiter homo ecclesiae nisi ex Deo. Apparet sicut corpus agat ex se; ut sicut manus et pedes in agendo moveant se ex se, et sicut os et lingua in loquendo vibrent se ex se; cum tamen ne hilum ex se, sed ex affectione voluntatis et inde cogitatione intellectus in capite. Cogita tunc si uni corpori plura capita forent, et unumquodvis caput sui juris esset ex suo intellectu et ex sua voluntate, an subsistere possit corpus: inter illa unanimum non dabile est, quale est unius capitis. Sicut est in ecclesia, ita est in caelis, quod ex myriadibus myriadum angelorum consistit; nisi omnes et singuli spectarent ad unum Deum, decideret unus ab altero, et caelum dissolveretur. Quare si angelus caeli modo cogitat de pluribus diis, illico disparatur; ejicitur enim in ultimum finem caelorum, ac decidit.
(2) 直訳
Simile foret in ecclesia per universum terrarum orbem sparsa, quae communio vocatur, ex eo quod sicut unum corpus sub uno Capite sit. 教会の中で同様であったらよかった☆、全地球を通して広がった、それは〔聖徒の〕交わりと呼ばれる、そのことから、一つの頭の下の身体であるようなこと。
☆ 接続法未完了foretが使われているので、著者の願望が意図されています。柳瀬訳「・・・言われるであろう」は文意としてやや変ですし、誤訳といえます。長島訳「・・・もそうです」はこのことを完全に無視しています。
Notum est, quod caput regat corpus sub se ad nutus; よく知られている、頭は身体を支配すること、その自体の下に指図へ向けて。
in capite enim residet intellectus et voluntas, et ex intellectu et voluntate agitur corpus, usque adeo ut corpus sit modo obedientia. なぜなら、頭の中に理解力と意志があるから、そして理解力と意志から身体は働きかけられる、身体は単に従順なものであるように(これほど)までも。
Corpus non potest agere aliquid nisi ex intellectu et voluntate in capite; 身体は何も行なうことができない、頭の中の理解力と意志からでないなら。
similiter homo ecclesiae nisi ex Deo. 同様に教会の人間は神からでないなら。
Apparet sicut corpus agat ex se; 身体はそれ自体から行なうように見える。
ut sicut manus et pedes in agendo moveant se ex se, et sicut os et lingua in loquendo vibrent se ex se; 例えば、動いている手と足はそれ自体から動いているように〔見える〕、また話している口と舌はそれ自体からゆり動くように。
cum tamen ne hilum ex se, sed ex affectione voluntatis et inde cogitatione intellectus in capite. そのときそれでも、それ自体から〔では〕少しもない、しかし、頭の中の意志の情愛とここから理解力の思考から〔動く〕。
Cogita tunc si uni corpori plura capita forent, et unumquodvis caput sui juris esset ex suo intellectu et ex sua voluntate, an subsistere possit corpus: そのとき考えよ、もし一つの身体に多くの頭があったなら、そしてそれぞれの頭がその理解力とその意志から自分自身で管理しているなら、身体は存続することができるか。
inter illa unanimum non dabile est, quale est unius capitis. それらの間に合意(一致)はありえない、一つの頭のものであるようなもの。
Sicut est in ecclesia, ita est in caelis, quod ex myriadibus myriadum angelorum consistit; 教会の中のようである、そのようである天界の中で、天使たちの一万の一万から成り立つこと。
nisi omnes et singuli spectarent ad unum Deum, decideret unus ab altero, et caelum dissolveretur. すべてのものと個々のものが唯一の神に目を向けないなら、一つは他のものにより離反する、そして天界は分解する。
Quare si angelus caeli modo cogitat de pluribus diis, illico disparatur; それゆえ、もし天界の天使が多くの神について考えるなら、直ちに消える(追い散らされる)☆。
☆ disparorは「消える」の意味です。柳瀬訳「分離される」、長島訳「分けられる」では正確なニュアンスを反映していません。
ejicitur enim in ultimum finem caelorum, ac decidit. なぜなら、天界の最も外部の端に追い払われるから、そして落ちる。
(3) 訳文
25. 全地球へ広がり、 一つの頭の下の身体であるようなものであることから、〔聖徒の〕交わりと呼ばれる教会も同様でありたかった。頭がその指図のもとに身体を支配することは、よく知られている。なぜなら、頭の中に理解力と意志があり、身体は単に従順なものであるようにまでも、理解力と意志により働きかけられるから。身体は、頭の中の理解力と意志からでないなら、何も行なうことができず、教会の人間も、神からでないなら同様である。身体は、それ自体から動いているように見える。例えば、動いている手足はそれ自体から動いているように、また話している口と舌はそれ自体から動いているようである。そのときそれでも、それ自体からでは少しもなく、頭の中の意志の情愛とここからの理解力の思考から動いている。そのとき、もし一つの身体に多くの頭があり、それぞれの頭がその理解力とその意志から管理しているなら、身体が存続することができるか、考えてみよ。それらの間に、一つの頭からのものであるような一致はありえない。教会の中のように、多くの天使たちから成り立つ天界の中もそのようである。すべてと個々の者が唯一の神に目を向けないなら、互いに離反し、天界は分解する。それゆえ、もし天界の天使が多くの神について考えるなら、直ちに消える。なぜなら、天界の最も外部の端に追い払われ、落ちるから。
(1) 原文
26. Quoniam universum caelum et omnia caeli ad unum Deum se referunt, ideo loquela angelica talis est, ut per quendam concentum ex concentu caeli fluens desinat in unum; indicium quod illis impossibile sit cogitare nisi unum Deum; loquela enim est ex cogitatione.
(2) 直訳
Quoniam universum caelum et omnia caeli ad unum Deum se referunt, ideo loquela angelica talis est, ut per quendam concentum ex concentu caeli fluens desinat in unum; 全天界と天界のすべてのものは唯一の神に関係するので、それゆえ、天使の話し方はこのようである、天界の調和(一致)から流れ出るある種の調和(一致)によって、一つの中に(結果が)終わる☆ような。
☆ 天使たちの話し方は、(天使によってさまざまでも)「一つに終わる」とは、どういうことでしょうか。このままでもわかる気がしますが、おそらくある一定の「表現」で終わる、という意味でしょう。その表現から「調和・一致」を天使たちは感じ取っているのでしょう。
indicium quod illis impossibile sit cogitare nisi unum Deum; しるし(証拠)、彼らに唯一の神以外に考えることが不可能であること。
loquela enim est ex cogitatione. なぜなら、話し方は思考からであるから。
(3) 訳文
26. 全天界と天界のすべてのものは唯一の神に関係するので、それゆえ、天使の話し方は、天界の調和から流れ出るある種の一致によって、一つの表現形式に終わり、唯一の神以外に考えることが彼らに不可能であることのしるしとなっている。なぜなら、話し方は思考からのものであるから。
(1) 原文
27. Quis, cui integra ratio est, non percipiet, quod Divinum non dividuum sit? tum quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii non dentur? Si alius, cui ratio non est, diceret quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii dabiles sint, modo una eadem essentia sit illis, et quod per id unus Infinitus, Increatus, Omnipotens et Deus sit, annon una eadem essentia est unum idem? et unum idem pluribus non datur. Si diceretur, quod unum sit ab altero, tunc ille qui est ab altero non est Deus in se, et tamen Deus in Se est Deus a quo omnia (videatur supra n. 16).
(2) 直訳
Quis, cui integra ratio est, non percipiet, quod Divinum non dividuum sit? だれが、その者に正しい理性がある、神性が分割されないことを知覚しないか?
tum quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii non dentur? さらに、多くの無限(なる)者、創造されない者、全能(なる)者そして神々は存在しないこと?
Si alius, cui ratio non est, diceret quod plures Infiniti, Increati, Omnipotentes ac Dii dabiles sint, modo una eadem essentia sit illis, et quod per id unus Infinitus, Increatus, Omnipotens et Deus sit, annon una eadem essentia est unum idem? もし、他の者が、その者に理性がない、多くの無限(なる)者、創造されない者、全能(なる)者そして神々が存在可能であることを言うなら、一つの同じ本質がそれらにあるかぎりは(さえすれば)、そしてそれによって唯一の無限(なる)者、創造されない者、全能(なる)者そして神が存在すること、一つの同じ本質は一つの同じものではないのか?
et unum idem pluribus non datur. そして一つの同じものは多くのものに存在しない。
Si diceretur, quod unum sit ab altero, tunc ille qui est ab altero non est Deus in se, et tamen Deus in Se est Deus a quo omnia (videatur supra n. 16). もし、一つのものは他のものから存在することを言われるなら、その時、それは、他のものから存在するもの、本質的に神ではない、そしてそれでも本質的に神は、その方からすべてのもの〔が存在する〕神である(上の16番に見られる)。
(3) 訳文
27. 正しい理性をもつ者で、だれが、神性が分割されないことを、また、多くの無限なる者、創造されない者、全能なる者、そして神々が存在しないことを知覚しないか? もし、理性をもたない者が、唯一の同じ本質があるかぎり、多くの無限なる者、創造されない者、全能なる者、そして神々が存在可能である、そしてそれによって唯一の無限なる者、創造されない者、全能なる者、そして神が存在する、と言うなら、〔その〕唯一の同じ本質とは唯一の同じものではないのか? そして唯一の同じものは、多くのものに存在しない。もし、一つのものは他のものから存在する、と言うなら、その時、他のものから存在するそれは本質的に神ではない。それでも、本質的に神は、その方からすべてのものが存在する神であられる(前の16番に見られる)。

コメントを残す