原典講読『生活』 15, 16, 17

(1) 原文
15. Quod homo, qui non spiritualis est, usque possit rationaliter cogitare et inde loqui, sicut spiritualis homo, est quia intellectus hominis potest elevari in lucem caeli, quae est veritas, et ex illa videre; sed voluntas hominis non potest similiter elevari in calorem caeli, qui est amor, et ex illo facere. Inde est, quod veritas et amor non unum faciant apud hominem, nisi spiritualis sit; inde etiam est quod homo possit loqui; hoc etiam facit discrimen inter hominem et inter bestiam. Per hoc quod intellectus possit elevari in caelum, cum adhuc non voluntas, est quod homo possit reformari et spiritualis fieri; sed tunc primum reformatur et spiritualis fit, quando etiam voluntas elevatur. Ex illa dote intellectus prae dote voluntatis, est, quod homo, qualiscunque sit, etiam malus, possit rationaliter cogitare et inde loqui, sicut spiritualis; sed quod non usque rationalis sit, est quia intellectus non ducit voluntatem, sed voluntas intellectum; intellectus modo docet et monstrat viam, ut in Doctrina de Scriptura Sacra (n. 115) dictum est; et quamdiu voluntas non una cum intellectu est in caelo, homo non est spiritualis, et inde nec rationalis; nam cum relinquitur suae voluntati seu suo amori, tunc rationalia intellectus sui de Deo, de caelo, et de vita aeterna, ejicit, et loco illorum assumit talia quae cum voluntatis ejus amore concordant, et illa vocat rationalia. Sed haec videnda erunt in transactionibus de Sapientia Angelica.
(2) 直訳
Quod homo, qui non spiritualis est, usque possit rationaliter cogitare et inde loqui, sicut spiritualis homo, est quia intellectus hominis potest elevari in lucem caeli, quae est veritas, et ex illa videre; 人間は、霊的でない者、それでも理性的に考えること、そしてここから話すことができる、霊的な人間のように、人間の理解力(知力)は天界の光の中に高揚されることができるからである、それは真理である、そしてそれを見ること〔ができる〕。
sed voluntas hominis non potest similiter elevari in calorem caeli, qui est amor, et ex illo facere. しかし、人間の意志は同様に天界の熱の中へ高揚されることはできない、それは愛である、そしてそれから行なうこと〔ができるない〕。
Inde est, quod veritas et amor non unum faciant apud hominem, nisi spiritualis sit; ここからである、真理と愛は人間のもとで一つとならないこと、霊的でないなら。
inde etiam est quod homo possit loqui; さらにまたここからである、人間は話すことができること。
hoc etiam facit discrimen inter hominem et inter bestiam. このこともまた、人間(の間)と獣の間の違いを生む。
Per hoc quod intellectus possit elevari in caelum, cum adhuc non voluntas, est quod homo possit reformari et spiritualis fieri; このことによって(いるのである)☆、理解力は天界に高揚されることができること、そのときそれでも意志は〔高揚され〕ない、人間が改心されることと霊的にされること〔という〕ことは。
☆ 「倒置文」ですね。hocは直後のquod以下を指します。最後のquod以下が主部となります、estが述部を導く動詞です。すなわち「~est per hoc~」。
sed tunc primum reformatur et spiritualis fit, quando etiam voluntas elevatur. しかしその時、初めて改心され、霊的になる、意志もまた高揚される時。
Ex illa dote intellectus prae dote voluntatis, est, quod homo, qualiscunque sit, etiam malus, possit rationaliter cogitare et inde loqui, sicut spiritualis; 意志の賜物☆にまさる理解力の賜物それから、である、人間が、どんな種類であれ、悪でもまた、理性的に考えること、そしてここから話すことができること、霊的〔であるか〕のように。
☆ dosは「持参金」の意味と「(生まれつきの)能力、才能、贈り物」の意味があります。長島訳「理性のこのような性格」のように「性格」と訳しては「正確」ではないし、何のことかわからないでしょう。「理性の性格」なんて言葉が日本語に存在するのでしょうか?
sed quod non usque rationalis sit, est quia intellectus non ducit voluntatem, sed voluntas intellectum; しかし、それでも理性的ではないこと、理解力が意志を導かないからである、しかし、意志が理解力を。
intellectus modo docet et monstrat viam, ut in Doctrina de Scriptura Sacra (n. 115) dictum est; 理解力は単に道を教え、示す、『聖書についての教え』の中に言われているように(115番)。
et quamdiu voluntas non una cum intellectu est in caelo, homo non est spiritualis, et inde nec rationalis; そして意志が理解力と天界の中で一つでないかぎり(間は)、人間は霊的ではない、そしてここから理性的でもない。
nam cum relinquitur suae voluntati seu suo amori, tunc rationalia intellectus sui de Deo, de caelo, et de vita aeterna, ejicit, et loco illorum assumit talia quae cum voluntatis ejus amore concordant, et illa vocat rationalia. なぜなら、自分自身の意志にあるいは自分自身の愛に残されるとき、その時、神について、天界について、永遠の生活についての自分の理解力の理性的なものを、投げ出す、そしてそれらの場所に、このようなものを取り入れる、それらは彼の意志の愛に一致する、そしてそれらを理性的なものと呼ぶから。
Sed haec videnda erunt in transactionibus de Sapientia Angelica. しかし、これらは『天使の知恵』☆についての論文の中で見られることになる。
☆ 「四つの教え」として1763年に出版された『主について』の「教え」には、やや異常と思える「まえがき」がつけられています。それによると、数年前『天界と地獄』『最後の審判』などの五つの著作を出版した(これらは全部匿名である)。今後、主の命令により次ぎのものを出版する、として「四つの教え」と『最後の審判の続き』『神の摂理に関する天使の知恵』『神の全能、遍在、全知、無限、永遠に関する天使の知恵』『神の愛と神の知恵に関する天使の知恵』『生活に関する天使の知恵』を挙げています。
 ここではこの『~に関する天使の知恵』の著作に言及しています。
 なお、1763年に『続・最後の審判』と『神の愛と知恵』、1764年に『神の摂理』が出版され、予定された他の著作は、その後、決して出版されませんでした。
(3) 訳文
 霊的でない人間でも、霊的な人間のように理性的に考え、そしてここから話すことができるのは、人間の理解力が真理である天界の光の中に高揚され、それ光を見ることができるからである。しかし、人間の意志は同じように愛である天界の熱の中へ高揚され、そしてその熱から行なうことはできない。ここから、霊的でないなら、人間のもとで真理と愛は一つとならない。ここからまた、人間は話すことができるが、このこともまた、人間と獣の間の違いを生んでいる。人間が改心し、霊的になれることは、理解力が天界に高揚されることができることによっているのであるが、それでもそのとき意志は高揚されない。意志もまた高揚される時に、初めて改心し、霊的になる。意志の能力にまさる理解力の能力から、どんな種類の人間であれ、悪人もまた、霊的であるかのように理性的に考え、そしてここから話すことができる。しかし、それでも理性的ではないのは、理解力が意志を導くのではなく、意志が理解力を導くからである。『聖書についての教え』(115番)に述べられているように、理解力は道を教え、示すだけである。意志が理解力と天界の中で一つとならないかぎり、人間は霊的ではなく、ここから理性的でもない。なぜなら、自分自身の意志あるいは自分自身の愛に残される時、神、天界、永遠のいのち(生活)についての理解力からの自分の理性的なものを投げ出し、それらに代わって、自分自身の意志からの愛に一致するようなものを取り入れ、そしてそれらを理性的なものと呼ぶから。しかし、これらは『天使の知恵』についての論文の中で見られるであろう。
16. In sequentibus illi qui bonum faciunt a se, dicentur homines naturales; quoniam morale et civile apud illos quoad essentiam est naturale: at illi qui bonum faciunt a Domino, dicentur homines spirituales; quoniam morale et civile apud illos quoad essentiam est spirituale.
(2) 直訳
In sequentibus illi qui bonum faciunt a se, dicentur homines naturales; 続くものの中で、自分自身から善を行なう者、彼らは自然的な人間と言われる。
quoniam morale et civile apud illos quoad essentiam est naturale: 彼らのもとで道徳的なものと市民的なものは、本質に関して自然的であるから。
at illi qui bonum faciunt a Domino, dicentur homines spirituales; しかし、神から善を行なう者、彼らは霊的な人間と言われる。
quoniam morale et civile apud illos quoad essentiam est spirituale. 彼らのもとで道徳的なものと市民的なものは、本質に関して、霊的であるので。
(3) 訳文
 今後、自分自身から善を行なう者は自然的な人間と呼ばれる。彼らのもとの道徳的なものと市民的なものは、本質的に自然的であるから。しかし、神から善を行なう者は霊的な人間と呼ばれる。彼らのもとの道徳的なものと市民的なものは、本質的に霊的であるから。
(1) 原文
17. Quod nemo possit facere aliquod bonum quod bonum est, a se, docet Dominus apud Johannem:
“Homo non potest sumere quicquam, nisi sit datum illi e caelo” (iii. 27).
et apud eundem,
“Qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum: quia sine Me non potestis facere quicquam” (xv. 5):
“Qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum,” est quod a Domino sit omne bonum; “fructus” est bonum: “sine Me non potestis facere quicquam,” est quod nemo id possit facere a se. Illi qui credunt in Dominum, et bonum faciunt ab Ipso, vocantur
“Filii Lucis” (Joh. xii. 36; Luc. xvi. 8);
“Filii nuptiarum” (Marc. ii. 19);
“Filii resurrectionis” (Luc. xx. 36);
“Filii Dei” (Luc. xx; 36; Joh. i. 12);
“Ex Deo nati” (Joh. i. 13);
Quod Deum visuri sint (Matth. v. 8);
Quod Dominus mansionem apud illos facturus sit (Joh. xiv. 23);
Quod fidem Dei habeant (Marc. {1}xi. 22):
Quod opera illorum sint a Deo facta (Joh. iii. 21).
Haec in summa sunt in his verbis:
“Quotquot receperunt” Jesum, “dedit illis potestatem ut filii Dei essent, credentibus in nomen Ipsius; qui non ex sanguinibus, neque e voluntate carnis, neque e voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joh. i 12, 13):
“credere in nomen filii Dei,” est credere Verbum, et vivere secundum id; “voluntas carnis” est proprium voluntatis hominis, quod in se est malum; et “voluntas viri” est proprium intellectus ejus, quod in se est falsum ex malo; “nati ex illis,” sunt qui ex proprio volunt et faciunt, ac cogitant et loquuntur; “nati a Deo” sunt qui illa ex Domino: in summa, quod non bonum sit quod ab homine, sed quod bonum sit quod a Domino.
@1 xi. pro “xii.”$
(2) 直訳
Quod nemo possit facere aliquod bonum quod bonum est, a se, docet Dominus apud Johannem: だれも何らかの善を行なうことはできないこと、善であるもの、自分自身から、主は「ヨハネ」に教えている、
“Homo non potest sumere quicquam, nisi sit datum illi e caelo” (iii. 27). 「人間は何も取ることができない、天から彼に与えられるのでないなら」(3:27)。
et apud eundem, また同書に、
“Qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum: quia sine Me non potestis facere quicquam” (xv. 5): 「わたしの中にとどまり、わたしも彼の中に(とどまる)者、この者は多くの実を結ぶ。わたしなしにあなたがたは何もすることができないからである」(15:5)。
“Qui manet in Me, et Ego in illo, hic fert fructum multum,” est quod a Domino sit omne bonum; 「わたしの中にとどまり、わたしも彼の中に(とどまる)者、この者は多くの実を結ぶ」は、すべての善は主から〔のもの〕であることである。
“fructus” est bonum: 「実」は善である。
“sine Me non potestis facere quicquam,” est quod nemo id possit facere a se. 「わたしなしにあなたがたは何もすることができない」は、だれもそれを自分自身なら行なうことはできないことである。
Illi qui credunt in Dominum, et bonum faciunt ab Ipso, vocantur 主を信じる者、そして善をその方から行なう者は、呼ばれる、
“Filii Lucis” (Joh. xii. 36; Luc. xvi. 8); 「光の子ども」(ヨハネ12:36;ルカ16:8)。
“Filii nuptiarum” (Marc. ii. 19); 「婚礼の子たち」(ルカ16:8)。
“Filii resurrectionis” (Luc. xx. 36); 「復活の子たち」(ルカ20:36)。
“Filii Dei” (Luc. xx; 36; Joh. i. 12); 「神の子ども」(ルカ20:36;ヨハネ1:2)。
“Ex Deo nati” (Joh. i. 13); 「神から生まれた」(ヨハネ1:3)。
Quod Deum visuri sint (Matth. v. 8); 神を見ること(マタイ5:8)。
Quod Dominus mansionem apud illos facturus sit (Joh. xiv. 23); 主は彼らのもとに住まいをつくられること(ヨハネ14:23)。
Quod fidem Dei habeant (Marc. {1}xi. 22): 神の信仰を持つ☆こと(マルコ11:22)。
☆ ギリシア原典は命令形「持て」です。
Quod opera illorum sint a Deo facta (Joh. iii. 21). 彼らの行ないは神からなされること(ヨハネ3:21)。
Haec in summa sunt in his verbis: これらのことは次のことばの中に要約されている。
“Quotquot receperunt” Jesum, “dedit illis potestatem ut filii Dei essent, credentibus in nomen Ipsius; 「受け入れたと同数の者」イエスは、「彼らに力☆を与えた、神の子となるような、その方の名を信じて。
☆ 原語「エクーシア」は第一義が「力」です。その後、「権利、権威、特権」などの意味をもちました。ここは「力」のことばのほうが「力強く」思えます。
qui non ex sanguinibus, neque e voluntate carnis, neque e voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joh. i 12, 13): (その者は)血からではなく、肉の意志からでもなく、人の意志からでもなく、しかし、神から生まれた」(ヨハネ1:12, 13)。
“credere in nomen filii Dei,” est credere Verbum, et vivere secundum id; 「神の子の名を信じること」は、みことばを信じること、そしてそれにしたがって生きることである。
“voluntas carnis” est proprium voluntatis hominis, quod in se est malum; 「肉の意志」は、人間の意志のプロプリウムである、それは本質的に悪である。
et “voluntas viri” est proprium intellectus ejus, quod in se est falsum ex malo; そして「血の意志」は、その理解力のプロプリウムである、それは本質的に悪からの虚偽である。
“nati ex illis,” sunt qui ex proprio volunt et faciunt, ac cogitant et loquuntur; 「それらから生まれた」者は、プロプリウムから意志し、行ない、そして考え、話す者である。
“nati a Deo” sunt qui illa ex Domino: 神から生まれた」者は、主からそれら〔を行なう〕者である。
in summa, quod non bonum sit quod ab homine, sed quod bonum sit quod a Domino. 要するに、 人間からのものは善ではないこと、しかし、善であるものは主からのものである。
@1 xi. pro “xii.” 注1 「12」の代わりに11。
(3) 訳文
 何らかの善である善をだれも自分自身からは行なうことができないことを、主は「ヨハネ福音書」で教えられている、
 「人は天から与えられるのでなけれは、何も受け取ることができない」(3:27)。
 また同書に、
 「わたしの中にとどまり、わたしもその人の中にとどまる者は、多くの実を結ぶ。わたしなしにあなたがたは何もすることができないからである」(15:5)。
 「わたしの中にとどまり、わたしもその人の中にとどまる者は、多くの実を結ぶ」は、すべての善は主からのものであることである。「実」は善である。「わたしなしにあなたがたは何もすることができない」は、だれもそれを自分自身なら行なうことはできないことである。
 主を信じ、その方から善を行なう者は、〔次のように〕呼ばれている、
 「光の子ども」(ヨハネ12:36;ルカ16:8)、
 「婚礼の子たち」(ルカ16:8)、
 「復活の子たち」(ルカ20:36)、
 「神の子ども」(ルカ20:36;ヨハネ1:2)、
 「神から生まれた」(ヨハネ1:3)。
 彼らは神を見ること(マタイ5:8)、
 主は彼らのもとに住まいをつくられること(ヨハネ14:23)、
 神の信仰を持つこと(マルコ11:22)、
 彼らの行ないは神からなされること(ヨハネ3:21)。
 これらのことは、次のことばの中に要約されている。
  イエスは、「その方の名を信じて受け入れたと同数の者に神の子となる力を与えられた。その者は、血からでもなく、肉の意志からでもなく、人の意志からでもなく、神から生まれたのである」(ヨハネ1:12, 13)。
 「神の子の名を信じること」は、みことばを信じ、それにしたがって生きることである。「肉の意志」は、人間の意志のプロプリウムであり、それは本質的に悪である。「血の意志」は、その理解力のプロプリウムであり、それは本質的に悪からの虚偽である。「それらから生まれた」者は、プロプリウムから意志し、行ない、そして考え、話す者である。神から生まれた」者は、主からそれらを行なう者である。要するに、 人間からのものは善ではなく、善であるものは主からのものである。

コメントを残す