(1) 原文「2877番」
363(2877). Quoties affectio veri et affectio boni insinuatur a Domino, quod fit cum homo prorsus nescit, {1}tunc in libero, quia e affectione, verum imbuit et bonum agit, quicquid enim ex affectione, hoc, ut dictum, est liberum, et tunc se conjungit verum quod est fidei, cum bono quod est charitatis. Nisi liberum foret homini in omni quod cogitat et quod vult, nusquam liberum cogitandi verum et volendi bonum alicui a Domino insinuari posset; nam homo ut reformetur, debet verum cogitare sicut a se et bonum agere sicut a se, et quod sicut a se, est in libero; nisi ita, nusquam aliqua reformatio nec regeneratio.
@1 tum I
(2) 直訳
363(2877). Quoties affectio veri et affectio boni insinuatur a Domino, quod fit cum homo prorsus nescit, {1}tunc in libero, quia e affectione, verum imbuit et bonum agit, quicquid enim ex affectione, hoc, ut dictum, est liberum, et tunc se conjungit verum quod est fidei, cum bono quod est charitatis. 363(2877) 真理の情愛と善の情愛が主から徐々に持ち込まれる(しみ込む)たびごとに、それは人間がまったく知らないときに生じる、その時、自由の中に〔いる〕、情愛から、真理を吸収し、善を行なうので、というのは、情愛から〔生じるものは〕何でも、これは、言われたように、自由がある、またその時、自分自身を真理に結合する、それは信仰のものである、善に、それは仁愛のものである。
Nisi liberum foret homini in omni quod cogitat et quod vult, nusquam liberum cogitandi verum et volendi bonum alicui a Domino insinuari posset; すべてのものの中に、それを考える、またそれを行なう、人間に自由がないなら、真理を考えるまた善を行なう自由は、ある者に主から決して徐々に持ち込まれる(しみ込む)ことができない。
nam homo ut reformetur, debet verum cogitare sicut a se et bonum agere sicut a se, et quod sicut a se, est in libero; なぜなら、人間が改心されるために、~すべきである(~しなくてはならない)からである、真理を自分自身からのように考えること、また善を自分自身からのように行なうこと、また自分自身からのように〔そうする〕ことが、自由の中にいる。
nisi ita, nusquam aliqua reformatio nec regeneratio. そのようでないなら、決して(どこにも)改心がなく再生もない。
@1 tum I 注1 初版はtumである。
(3) 訳文
363(2877) 真理の情愛と善の情愛が主から徐々に持ち込まれるたびごとに、それは人間がまったく知らないときに生じ、その時、情愛から、真理を吸収し、善を行なうので、自由の中にいる、というのは、情愛から〔生じるものは〕何でも、これは、言われたように、〔そこに〕自由がある、またその時、自分自身を信仰のものである真理に、仁愛のものである善に結合する。
人間が考え、行なうすべてのものの中に、自由がないなら、真理を考えるまた善を行なう自由は、主からある者に決して徐々に持ち込まれることができない。なぜなら、人間が改心されるために、真理を自分自身からのように考え、また善を自分自身からのように行なわなければからである、また自分自身からのように〔そうする〕ことが、自由の中にいることである。そのようでないなら、決して改心はなく、再生もない。