(1)原文
324. (vii.) Quod varietates et diversitates horum conjugiorum quoad amorem et ejus attributa excedant omnem numerum.― Est omnium varietas infinita, et quoque est diversitas infinita: per varietates hic intelligitur inter illa quae unius generis, aut unius speciei sunt, tum etiam inter genera, et inter species; at per diversitates hic intelligitur inter illa, quae in opposito sunt. Idea nostra de distinctione varietatum et diversitatum, illustrari potest per hoc: Caelum angelicum, quod cohaeret ut unum, in infinita varietate est; non datur unus ibi absolute similis alteri, non quoad animas et mentes, nec quoad affectiones, perceptiones, et inde cogitationes, nec quoad inclinationes et inde intentiones, neque quoad sonos loquelae, facies, corpora, gestus, et gressus, et plura; et usque, tametsi sunt myriades myriadum, a Domino ordinati sunt et ordinantur in unam formam, in qua est plenaria unanimitas et concordia; quae non dabilis esset, nisi ab Uno ducantur omnes tam varii universaliter et singulariter; illa sunt, quae per varietates hic intelligimus. [2] At per diversitates intelligimus opposita varietatum illarum, quae dantur in inferno; omnes enim et singuli ibi e diametro oppositi sunt illis qui in caelo sunt, et infernum ex illis continetur ut unum per varietates inter se prorsus contrarias varietatibus in caelo, ita per diversitates perpetuas. Ex his constat, quid per infinitam varietatem, et quid per infinitam diversitatem percipitur. Simile est cum conjugiis, ut quod infinitae varietates sint apud illos qui in amore conjugiali sunt, ac infinitae varietates inter illos qui in amore scortatorio sunt; et inde, quod infinitae diversitates sint inter hos et illos. Ex his hoc conclusum sequitur, quod varietates et diversitates in conjugiis cujuscunque generis et speciei, sive sint juvenis et virginis, sive juvenis cum vidua, sive vidui cum virgine, sive vidui cum vidua, excedant omnem numerum. Quis potest infinitatem dispescere in numerous?
(2)直訳
324. (vii.) Quod varietates et diversitates horum conjugiorum quoad amorem et ejus attributa excedant omnem numerum.― 324.(7) これらの結婚の変化と多様性(相違)は、愛とその属性に関して、すべての数を超えること――
Est omnium varietas infinita, et quoque est diversitas infinita: すべてのものの無限の変化がある、そしてまた無限の多様性(相違)がある。
per varietates hic intelligitur inter illa quae unius generis, aut unius speciei sunt, tum etiam inter genera, et inter species; 変化によってここにそれらの間の〔変化が〕意味される、それらは一つの種類(属☆)の、または一つの種類(種☆)のものである、さらにまた種類(属)の間の、また種類(種)の間の。
☆ 生物の分類上、「属」は「種」の一つ上の分類単位です。ここでは部類と種類と訳しておきます。
at per diversitates hic intelligitur inter illa, quae in opposito sunt. しかし、多様性(相違)によって、ここにそれらの間の〔多様性(相違)が〕意味される、それらは対立している。
Idea nostra de distinctione varietatum et diversitatum, illustrari potest per hoc: 変化と多様性(相違)の区別について私たちの観念は、これらによって説明されることができる。
Caelum angelicum, quod cohaeret ut unum, in infinita varietate est; 天使の天界は、一つのもののように密着している(団結している)、無限の変化の中にある。
non datur unus ibi absolute similis alteri, non quoad animas et mentes, nec quoad affectiones, perceptiones, et inde cogitationes, nec quoad inclinationes et inde intentiones, neque quoad sonos loquelae, facies, corpora, gestus, et gressus, et plura; そこにあるものは絶対的に存在しない、他のものと似ているもの、霊魂と心に関してない、情愛、知覚またここから思考に関してもない、性向とここから意図に関してもない、そして話しの音声、顔、身体、身振り、また歩行、また多くのものに関してもない。
et usque, tametsi sunt myriades myriadum, a Domino ordinati sunt et ordinantur in unam formam, in qua est plenaria unanimitas et concordia; またそれでも、たとえ一万の一万(無数)あっても、主により一つの形の中に配列されてきた(秩序づけられてきた)、また配列されている(秩序づけられている)、その〔形〕の中に完全な一致(一つの心)と調和がある。
quae non dabilis esset, nisi ab Uno ducantur omnes tam varii universaliter et singulariter; それはありえなかった、「一人の者」よりすべてのものが導かれないなら、これほどに変化して、あまねく(普遍的に)また特定的に(詳細に)。
illa sunt, quae per varietates hic intelligimus. それらである、それらは変化によって、ここに私たちが意味する。
[2] At per diversitates intelligimus opposita varietatum illarum, quae dantur in inferno; [2] しかし、多様性(相違)によって、私たちは対立したそれらの変化を意味する、それらは地獄の中に存在する。
omnes enim et singuli ibi e diametro oppositi sunt illis qui in caelo sunt, et infernum ex illis continetur ut unum per varietates inter se prorsus contrarias varietatibus in caelo, ita per diversitates perpetuas. というのは、そこにすべてと個々のものは、それらに正反対に対立している、それらは天界の中にある、また地獄はそれらから保たれているから、変化したものによって一つのもののように、互いに、天界の中のいろいろなものに完全に対抗しているもの、そのように永続する(絶え間のない)多様性(相違)によって。
Ex his constat, quid per infinitam varietatem, et quid per infinitam diversitatem percipitur. これらから明らかである、何が無限の変化によって、また何が無限の多様性(相違)によって知覚される☆か。
☆ この「知覚される」を英訳は「意味される」とし、原文は「知覚される」であると注を付けています。私もこれに賛成です。
Simile est cum conjugiis, ut quod infinitae varietates sint apud illos qui in amore conjugiali sunt, ac infinitae varietates inter illos qui in amore scortatorio sunt; 結婚に同様である、彼らのもとに無限の変化があることのように、その者は結婚愛の中にいる、そして彼らのもとに無限の変化が〔ある〕、その者は淫行愛の中にいる。
et inde, quod infinitae diversitates sint inter hos et illos. またここから、これら〔後者〕とそれら〔前者〕の間に無限の多様性(相違)があること。
Ex his hoc conclusum sequitur, quod varietates et diversitates in conjugiis cujuscunque generis et speciei, sive sint juvenis et virginis, sive juvenis cum vidua, sive vidui cum virgine, sive vidui cum vidua, excedant omnem numerum. これらから、この結論がいえる、それぞれの種類(属)と種類(種)の結婚の中の変化と多様性(相違)は、あるいは若者と乙女(処女)にある、あるいはやもめとの若者に、あるいは乙女(処女)との男やもめに、あるいはやもめとの男やもめに、すべての数を越えていること。
Quis potest infinitatem dispescere in numerous? だれが、無限なものを数の中に分けることができるか?
(3)訳文
324.(7) これらの結婚の変化と多様性は、愛とその属性に関して、すべての数を超えている。
すべてのものに無限の変化があり、そしてまた無限の多様性がある。変化によってここでは、それらの間の変化が意味され、それらは一つの部類の、または一つの種類の間のもの、さらにまた部類の間の、また種類の間のものである。しかし、多様性によって、ここでは対立しているそれらの間の多様性が意味される。
変化と多様性の区別について、私たちの観念は、以下によって説明されることができる――
天使の天界は、無限の変化の中にあって、一つのもののように密着している。そこには、他と似ているものは、霊魂と心に関しても、情愛、知覚、ここから思考に関しても、性向とここから意図に関しても、そして話しの音声、顔、身体、身振り、また歩行、また多くのものに関しても絶対的に存在しない。またそれでも、たとえ無数であっても、主により一つの形の中に秩序づけられてきた、また秩序づけられていて、その〔形〕の中に完全な一致と調和がある。それは、「一人の者」よりすべてのものが、普遍的にまた特定的に、これほどに変化して導かれないなら、ありえなかった。
変化によって、ここに私たちが意味するものはそれらである。
[2] しかし、多様性によって、私たちは地獄の中に存在する対立したそれらの変化を意味する。というのは、そこのすべてと個々のものは、天界の中にあるそれらに正反対に対立していて、地獄はそれらから、変化したものによって、一つのもののように、互いに、天界の中のいろいろなものに完全に対抗しているもの、そのように永続する多様性によって、保たれているから。
これらから、何が無限の変化によって、また何が無限の多様性によって意味される☆か明らかである。
結婚も同様であり、そのように、結婚愛の中にいる者のもとに無限の変化があり、そして淫行愛の中にいる者のもとに無限の変化がある。またここから、後者と前者の間に無限の多様性があること。
これらから、この結論がいえる、それぞれの部類と種類の結婚の中の変化と多様性は、あるいは若者と乙女(処女)に、あるいはやもめとの若者に、あるいは乙女(処女)との男やもめに、あるいはやもめとの男やもめにあっても、すべての数を越えていることである。
だれが、無限なものを数に分けることができるのか?