しかしそれでも悪から、罪であるからと、離れる(やめる)。
またこの悔い改めは彼らから生ずること、
その者は宗教から仁愛の働きを行なう。
(1) 原文
535. Quoniam paenitentia actualis (quae est explorare se, cognoscere et agnoscere sua peccata, supplicare ad Dominum, et novam vitam inchoare), in Christiano Reformato orbe maxime difficilis est, propter plures causas (de quibus in ultimo hujus capitis articulo), ideo facilior species paenitentiae adducetur, quae est, ut quando quis malum versat animo, et illud intendit, sibi dicat, "Cogito hoc, et intendo hoc, sed quia peccatum est, non faciam illud:" per hoc injecta ab inferno tentatio infringitur, et ulterior ejus ingressus inhibetur. Hoc mirabile est, quod quisque possit increpare alium, qui malum intendit, et dicere, "Ne fac illud quia peccatum est," et tamen difficulter ipsi sibi id potest dicere; causa est, quia hoc movet voluntatem, illud autem modo cogitationem auditui proximam. Inquisitum est in mundo spirituali, quinam hoc alterum possunt facere, ac inventi sunt tam pauci, sicut columbae in spatioso deserto: et aliqui dixerunt, quod quidem id possint, sed quod explorare se, et peccata sua confiteri coram Deo, non possint. At usque omnes illi, qui bonum faciunt ex religione, evitant actualia mala, at quam rarissime super interiora, quae voluntatis sunt, reflectunt, credentes, quod in malis non sint quia in bonis, immo quod bona contegant mala. Sed, mi amice, primarium charitatis est fugere mala; hoc docet Verbum, hoc Decalogus, hoc Baptismus, hoc Sancta Cena, hoc etiam ratio; nam quomodo aliquis potest effugere mala, et illa abalienare absque aliqua intuitione sui? et quomodo bonum potest fieri bonum, nisi interius purificatum est? Scio quod omnes pii, et quoque sani ratione, dum haec legunt, annuituri sint, et visuri id ut genuinum verum, sed quod usque pauci ita facturi.
(2) 直訳
535. Quoniam paenitentia actualis (quae est explorare se, cognoscere et agnoscere sua peccata, supplicare ad Dominum, et novam vitam inchoare), in Christiano Reformato orbe maxime difficilis est, propter plures causas (de quibus in ultimo hujus capitis articulo), ideo facilior species paenitentiae adducetur, quae est, ut quando quis malum versat animo, et illud intendit, sibi dicat, "Cogito hoc, et intendo hoc, sed quia peccatum est, non faciam illud:" 実際の悔い改めが(それは自分自身を調べるっことである、自分の罪を知り、認めること、主に嘆願すること、また新しい生活を始めること)~ので、改革派教会のキリスト教徒の中で最大に困難である、多くの理由のために(それらについて、この章の最後の節〔564~566番〕の中に)、それゆえ、さらに容易な種類の悔い改めが提示される、それである、例えば、だれかが悪をアニムス(心)に熟考する時、またそれ〔悪〕を意図する、自分自身に言う、「私はこのことを考える、またこのことを意図する、しかし、罪であるので、それを行なわない」――
per hoc injecta ab inferno tentatio infringitur, et ulterior ejus ingressus inhibetur. この投げかけた(差し込まれた)ものによって地獄からの試練は冷やされる、またそのさらなる入ることは妨げられる。
Hoc mirabile est, quod quisque possit increpare alium, qui malum intendit, et dicere, "Ne fac illud quia peccatum est," et tamen difficulter ipsi sibi id potest dicere; これは驚くべきことである、だれかが他の者を叱責すること、その者は悪を意図している、また言うこと、「それを行なわないように(せよ)、罪であるからである」、またそれでも困難である、自分自身にそれを言うことは。
causa est, quia hoc movet voluntatem, illud autem modo cogitationem auditui proximam. 理由がある、これ(後者)は意志を動かす(働かせる)から、けれどもそれ(前者)は単に思考を〔働かせるだけ〕最も近い聴覚に☆。
☆ 「最も近い聴覚に」は理解しづらいかもしれません、思考は話して「聴覚に」訴えるものであるので、(意志が行動に結びつくのは困難であっても)、「最も近い(容易である)」といったニュアンスです。
☆ 余計かもしれませんが、このあたりの長島訳は、まったく原文にない創作となっています
Inquisitum est in mundo spirituali, quinam hoc alterum possunt facere, ac inventi sunt tam pauci, sicut columbae in spatioso deserto: 霊界の中で質問された、だれがこの第二のもの〔意志を働かせること〕を行なうことができるのか、そして見られる、これほどにわずかな者が、広い荒野(砂漠)の中のハトのように。
et aliqui dixerunt, quod quidem id possint, sed quod explorare se, et peccata sua confiteri coram Deo, non possint. また、ある者が言った、確かにそれをできること、しかし、自分自身を調べること、また自分の罪を神の前に告白することはできない。
At usque omnes illi, qui bonum faciunt ex religione, evitant actualia mala, at quam rarissime super interiora, quae voluntatis sunt, reflectunt, credentes, quod in malis non sint quia in bonis, immo quod bona contegant mala. しかし、それでも、彼らのすべての者は、その者は宗教から善を行なう、実際の悪を避ける、しかし、それを内的なものの上で極めてまれである、それは意志のものである、熟考する、信じて、悪の中にいないこと、善の中に〔いる〕ので、それどころか善行が悪事をおおい隠していること。
Sed, mi amice, primarium charitatis est fugere mala; しかし、私の友よ、仁愛の主要なものは悪を避けることである。
hoc docet Verbum, hoc Decalogus, hoc Baptismus, hoc Sancta Cena, hoc etiam ratio; このことをみことばが教えている、このことを十戒が、このことを洗礼が、このことを聖餐が、さらにまたこのことを理性が。
nam quomodo aliquis potest effugere mala, et illa abalienare absque aliqua intuitione sui? なぜなら、どのようにある者が悪事を逃れることができるのか、またそれを追い払うこと、何らかの自分の考慮(注視)なしに?
et quomodo bonum potest fieri bonum, nisi interius purificatum est? またどのように善が善となることができるのか、内的に清められないなら?
Scio quod omnes pii, et quoque sani ratione, dum haec legunt, annuituri sint, et visuri id ut genuinum verum, sed quod usque pauci ita facturi. 私は知っている、すべての敬虔な者が、そしてまた理性で健全な者が、これらを読む時、同意するであろうこと、またそれを本物の真理として見るであろう、しかし、それでもそのようにわずかな者が行なうであろうこと。
(3) 訳文
535. 実際の悔い改め(それは自分自身を調べ、自分の罪を知り、認め、主に嘆願し、新しい生活を始めることである)が、多くの理由のために(それらについて、この章の最後の節〔564~566番〕の中に)改革派教会のキリスト教徒の中で最大に困難であるので、それゆえ、さらに容易な種類の悔い改めが提示される、それは、例えば、だれかが悪をアニムス(心)に熟考し、またそれ〔悪〕を意図する時、自分自身に、「私はこのことを考える、またこのことを意図する、しかし、罪であるので、それを行なわない」言うことである――この投げかけた(差し込まれた)ものによって地獄からの試練は冷やされ、またそのさらなる入ることは妨げられる。
だれかが悪を意図している他の者を叱責すること、また、「罪であるから、それを行なわないように」と言うこと、またそれでも自分自身にそれを言うことは困難であり、これは驚くべきことである。その理由は、後者は意志を働かせる、けれども、前者は単に思考を最も近い聴覚に☆働かせるだけである。
霊界の中で、だれがこの第二のもの〔意志を働かせること〕を行なうことができるのか、そして広い荒野(砂漠)の中のハトのように、これほどにわずかな者が見られる〔ことが〕質問された――また、ある者が、確かにそれをできる、しかし、自分自身を調べること、また自分の罪を神の前に告白することはできないことを言った。
しかし、それでも、宗教から善を行なうすべての者は、実際の悪を避ける、しかし、それを意志のものである内的なものの上で熟考する者は極めてまれである、善の中に〔いる〕ので悪の中にいないこと、それどころか善行が悪事をおおい隠していること信じて〔いるので〕。
しかし、私の友よ、仁愛の主要なものは悪を避けることである。このことを、みことば、十戒、洗礼、聖餐、さらにまた理性が教えている。なぜなら、どのようにある者が、何らかの自分の考慮(注視)、またそれを追い払うことなしに、悪事を逃れることができるのか? また内的に清められないなら、どのように善が善となることができるのか?
私は知っている、すべての敬虔な者が、そしてまた理性で健全な者が、これらを読む時、同意し、またそれを本物の真理として見るであろう、しかし、それでもわずかな者がそのように行なうであろうこと。
☆ 「最も近い聴覚に」は、思考は話して「聴覚に」訴えるものであるので、(意志が行動に結びつくのは困難であっても)、「最も近い(容易である)」といったニュアンスです。