原典講読『結婚愛』470

(1)原文

470. (vii.) Quod causae justae hujus concubinatus sint causae justae separationis a toro. Sunt causae legitimae separationis, et sunt causae justae; causae legitimae fiunt per edictiones a judicibus, et justae per edictiones a solo viro judicatas. Causae tam legitimae quam justae separationis a toro, et quoque a domo, in compendio recensitae sunt supra (n. {1}252, 253); ex quibus vitia corporis, sunt morbi, per quos totum corpus inficitur in tantum, ut lethale ex contagio inducatur; tales sunt febrae malignae et pestilentiales, leprae, lues venereae, cancri: tum morbi, ex quibus totum corpus ingravatum fit in tantum, ut nulla consociabilitas sit, et ex quibus exhalantur effluvia detrimentosa et vapores noxii, sive e superficie corporis, sive ex interioribus ejus, in specie ex ventriculo et pulmone: ex superficie corporis, sunt malignae variolae, verrucae, pustulae, phtisis scorbutica, scabies virulenta, imprimis si ab his facies defoedata est: ex ventriculo, ructus constanter tetri, {2}graveolentes et olidi, ex pulmone, halitus foedi et putres subhalati ex apostematibus, ulceribus aut abscessibus, aut ex vitiato sanguine vel sero. Praeter hos etiam sunt alii morbi varii nominis, ut lipothymia, quae est totalis languiditas corporis, et defectus virium; paralysis, quae est resolutio et relaxatio membranarum et ligamentorum motui inservientium; epilepsia; permanens infirmitas ex apoplexia; quidam morbi chronici; passio iliaca, hernia, praeter alios morbos, quos pathologia docet. Vitia mentis, quae sunt causae justae separationis a toro et a domo, ut mania, phrenitis, vesania, actualis stultitia et fatuitas, jactura memoriae, ac similia alia. Quod hae causae sint causae justae concubinatus, quia sunt causae justae separationis, ratio absque judice videt.

 @1. 252, 253 pro "352. 252" @2. graveolentes pro "gravelolenti"

 

(2)直訳

470. (vii.) Quod causae justae hujus concubinatus sint causae justae separationis a toro.― 470.(7) このめかけ囲いの正しい(正当な)原因は、寝床からの分離の(正当な)原因〔でも〕あること。

Sunt causae legitimae separationis, et sunt causae justae; 分離の適法な原因がある、また正当な原因がある。

causae legitimae fiunt per edictiones a judicibus, et justae per edictiones a solo viro judicatas. 適法な原因は裁判官から布告(判決)よって生じる☆、また正当なもの〔原因〕は男()だけから布告(判決)よって「判断を下されたもの☆」〔である〕。

fioは「生じる」「行なわれる」ですが、ここでは「~とされる」と意訳してよいでしょう。

judicatasとは何でしょうか? judicioからこのように訳しておきました。

Causae tam legitimae quam justae separationis a toro, et quoque a domo, in compendio recensitae sunt supra (n. {1}252, 253); 寝床からの分離の適法な原因も正当な原因も、そしてまた家から、列挙したものの要約の中にある、上の(252, 253)

ex quibus vitia corporis, sunt morbi, per quos totum corpus inficitur in tantum, ut lethale ex contagio inducatur; それらからの「身体の疾患(欠点)」は、病気である、それらによって全身はそれだけそこなわれる、接触感染から致命的なものがひき起こされるように。

tales sunt febrae malignae et pestilentiales, leprae, lues venereae, cancri: このようなものが悪性で伝染性の熱病、らい病、性病(春の感染症)、がんである。

tum morbi, ex quibus totum corpus ingravatum fit in tantum, ut nulla consociabilitas sit, et ex quibus exhalantur effluvia detrimentosa et vapores noxii, sive e superficie corporis, sive ex interioribus ejus, in specie ex ventriculo et pulmone: なおまた病気、それらから全身がそれだけ不快である、社交性が何もないように、またそれらから有害な(損傷を引き起こす)臭気と有害な(人を傷つける)発(蒸発)気が発散する、あるいは身体の表面から、あるいはその内部のものから、特に胃と肺から――

ex superficie corporis, sunt malignae variolae, verrucae, pustulae, phtisis scorbutica, scabies virulenta, imprimis si ab his facies defoedata est: 身体の表面から、悪性の疱瘡、いぼ、膿疱(吹き出物)、壊血病からの肺結核、有害な疥癬、特に、もしこれらから顔が醜くされたなら――

ex ventriculo, ructus constanter tetri, {2}graveolentes et olidi, ex pulmone, halitus foedi et putres subhalati ex apostematibus, ulceribus aut abscessibus, aut ex vitiato sanguine vel sero. 胃から、ぞっとするげっぷが絶えず〔発散する〕、悪臭のまた悪臭を放つ、肺から、膿瘍(できもの)から放出される不潔なまた腐った息が、潰瘍または膿瘍〔から〕、または腐敗した血液あるいは漿液から。

Praeter hos etiam sunt alii morbi varii nominis, ut lipothymia, quae est totalis languiditas corporis, et defectus virium; これらのほかにもまた他のいろいろな名前の病気がある、卒倒のような、それは身体の全面的な衰弱である、また力の欠如。

paralysis, quae est resolutio et relaxatio membranarum et ligamentorum motui inservientium; 麻痺、それは運動に役立つ膜や靭帯の締りのないこととゆるみである。

epilepsia; てんかん。

permanens infirmitas ex apoplexia; 卒中からの残存する虚弱。

quidam morbi chronici; ある種の慢性の病気。

passio iliaca, hernia, praeter alios morbos, quos pathologia docet. 腸の病気(腸閉塞)〔直訳:腸骨の苦しみ〕、ヘルニア、ほかに他の病気、それらを病理学が教えている。

Vitia mentis, quae sunt causae justae separationis a toro et a domo, ut mania, phrenitis, vesania, actualis stultitia et fatuitas, jactura memoriae, ac similia alia. 「心の疾患(欠点)」は、それは寝床からまた家からの分離の正当な原因である、例えば、狂気、精神障害(異常)、精神錯乱(狂気)、実際の愚かさと愚劣(愚鈍)、記憶の喪失、そして同様の他のもの。

Quod hae causae sint causae justae concubinatus, quia sunt causae justae separationis, ratio absque judice videt. これらがめかけ囲いの正当な原因であることは、分離の正当な原因であるので、理性は裁判官なしに見る。

@1. 252, 253 pro "352. 252" 注1 352. 252」の代わりに252, 253

@2. graveolentes pro "gravelolenti" 注2 「gravelolenti」の代わりにgraveolentes

 

(3)訳文

 470.(7) このめかけ囲いの正当な原因は、寝床からの分離の正当な原因〔でも〕あること。

 分離の適法な原因があり、正当な原因がある。適法な原因は裁判官から布告よって、また正当な原因は男()だけから布告よって「判断を下されたもの」とされる。

 寝床からそしてまた家からの分離の適法な原因も正当な原因も、前の列挙したものの要約の中にある(252, 253)。それらからの「身体の疾患」は、病気であり、接触感染から致命的なものがひき起こされるように、それらによって全身はそれだけそこなわれる。このようなものが悪性で伝染性の熱病、らい病、性病、がんである。なおまた病気、それらから全身がそれだけ不快である、社交性が何もないように、またそれらから有害な臭気と蒸発気が、あるいは身体の表面から、あるいはその内部のものから、特に胃と肺から発散する――身体の表面から、悪性の疱瘡、いぼ、膿疱(吹き出物)、壊血病からの肺結核、有害な疥癬、特に、もしこれらから顔が醜くされたなら――胃から、ぞっとする悪臭のまた悪臭を放つげっぷが絶えず〔発散する〕、肺から、膿瘍(できもの)から放出される不潔なまた腐った息が、潰瘍または膿瘍〔から〕、または腐敗した血液あるいは漿液から〔発散する〕。

 これらのほかにもまた他のいろいろな名前の病気がある、例えば、卒倒、それは身体の全面的な衰弱、また力の欠如である。麻痺、それは運動に役立つ膜や靭帯の締りのないこととゆるみである。てんかん。卒中からの残存する虚弱。ある種の慢性の病気。腸閉塞、ヘルニア、ほかに他の病気、それらを病理学が教えている。

「心の疾患」は、寝床からまた家からの分離の正当な原因である、例えば、狂気、精神異常、精神錯乱、実際の愚かさと愚劣、記憶の喪失、そして同様の他のもの。

 これらがめかけ囲いの正当な原因であることを、分離の正当な原因であるので、理性は裁判官なしに見る。

コメントを残す