(1) 原文「175番」
8. {1}Sentitus odor aromaticus sicut cadaveris conditi; nam cum angeli caelestes adsunt; tunc cadaverosum sentitur ut aromaticum, quem cum sentiunt mali spiritus, non possunt approximare.
@ 1 Sensus has been suggested for the unusual form sentitus, but the latter is from sentisco, the inceptive form of sentio, and implies a beginning of sensation. This is especially clear in n. 176.
(2) 直訳
8. {1}Sentitus odor aromaticus sicut cadaveris conditi; 防腐保蔵処置を施した(香気で満たされた)死体のもののような芳香の匂いが感じられた。
nam cum angeli caelestes adsunt; なぜなら、その時、天的な天使がいるから。
tunc cadaverosum sentitur ut aromaticum, quem cum sentiunt mali spiritus, non possunt approximare. その時、死体のものは芳香のように感じられる、それを悪い霊が感じるとき、近づくことができない。
@ 1 Sensus has been suggested for the unusual form sentitus, but the latter is from sentisco, the inceptive form of sentio, and implies a beginning of sensation. This is especially clear in n. 176. 注1 普通でない(珍しい)形sentitusに対して感覚(sensus)が提唱されてきた、しかし、後者(sentitus)はsentio(感じる)の起動☆1の形sentisco☆2からである、そして感覚の始まりを意味する。このことは176番で特に明らかである。
☆1 形容詞incetiveは文法用語で「動作の開始を示す」という意味です。起動動詞という言葉もあるそうですが、こうしたことを私は知りません。
☆2 ここではsentio(感じる)の分詞を思っていてよいようです。『レキシコン』には注として「出現しないsentiscoに由来する形と仮定することには理由がない」としています。
雑談ですが、この原本第三版は60年以上の1949年に出ました。ここでスヴェーデンボリ協会はラテン原典の新版を予定しています。おそらく、そこではこの脚注は変更され、このチャドウィックの意見が取り入れられるでしょう。
(3) 訳文
8. 防腐保蔵処置を施した死体のような芳香が感じられた。なぜなら、その時、天的な天使がいるから。その時、死体からは芳香のようなもの感じられ、それを悪い霊が感じるとき、近づくことができない。
(1) 原文「176番」
9. Interea, quoad provinciam cordis satis arcte unitus tenebar caelestibus, quod perceptum et pulsu quoque {1}sentitum est.
(2) 直訳
9. Interea, quoad provinciam cordis satis arcte unitus tenebar caelestibus, quod perceptum et pulsu quoque {1}sentitum est. その間に、心臓の領域に関して十分に密接に結びついて私は保たれた、天的な〔天使〕に、そのことが知覚され、鼓動もまた感じられた。
(3) 訳文
9. その間に、私は、心臓の領域に関して、十分に天的な天使と密接に結びついて保たれ、そのことが知覚され、鼓動もまた感じられた。
(1) 原文「177番」
10. Mihi insinuatum quod cogitata quae homo in puncto mortis habet, quae pia et sancta sunt, detineantur ab angelis: insinuatum etiam, quod qui moriuntur, ut plurimum cogitent de vita aeterna, raro de salute et felicitate; quare angeli tenent eos in cogitatione de vita aeterna.
(2) 直訳
10. Mihi insinuatum quod cogitata quae homo in puncto mortis habet, quae pia et sancta sunt, detineantur ab angelis: 私にしみ込まされた、それは考え、それは人間が死の時点(瞬間)の中で持つ、それは敬虔で聖なるものである、天使たちにより保たれる。
insinuatum etiam, quod qui moriuntur, ut plurimum cogitent de vita aeterna, raro de salute et felicitate; さらにまたしみ込まされた、死ぬ者は、たいてい永遠のいのち(生活)について考える、救いと幸福についてはまれ〔である〕こと。
quare angeli tenent eos in cogitatione de vita aeterna. それゆえ、天使は彼を永遠のいのちについての思考の中に保つ。
(3) 訳文
10. 私に、人間が死の時点で持つ考えがしみ込んだ。それは天使たちにより保たれる敬虔で聖なるものである。さらにまた、死ぬ者は、たいてい永遠のいのちについて考え、救いと幸福について考えるのはまれであることが、しみ込んだ。それゆえ、天使は彼を永遠のいのちについての思考の中に保つ。
(1) 原文「178番」
11. In hac cogitatione tenentur satis diu ab angelis caelestibus antequam recedunt et relinquuntur angelis spiritualibus, quibus dein associantur: interea non sciunt aliter ac si vivant in corpore, sed obscure.
(2) 直訳
11. In hac cogitatione tenentur satis diu ab angelis caelestibus antequam recedunt et relinquuntur angelis spiritualibus, quibus dein associantur: この思考の中に十分に長い間、天的な天使により保たれる、〔彼らが〕引き下がり、また霊的な天使に残される前に、彼らに、その後、仲間とされる。
interea non sciunt aliter ac si vivant in corpore, sed obscure. その間に、異なって知らない、そして身体の中に生きているかどうか☆、しかし、ぼんやりと。
☆ siの意味はほとんど「もし~、たとえ~でも」ですが、このように「~かどうか」もあります。
(3) 訳文
11. この思考の中に十分に長い間、天的な天使により保たれる、〔これは彼らが〕引き下がり、また霊的な天使に残される前〔であり〕、その後、霊的な天使と交際する。その間は、身体の中で生きているかどうか、ぼんやりとしか知らない。
(4) 『驚くべきこと』緒論の追加
『天界の秘義』の各章の前後に書かれたものの一部が『天界と地獄』にまめられた(そこに取り上げられていないこと、また逆に、新たに書かれたことも多い)のであったが、この『驚くべきこと』はそれまでの霊界での体験がもととなっている。
そしてそれは『霊界体験記』として残っている。けれども、これは基本的にスヴェーデンボリの日記であり、覚書であるので、その記事はばらばらであり、断片的であり、通読には不向きである☆(資料としてはよい、しかし、そのためには「索引」が必須である。スヴェーデンボリはそのために詳細な索引を作っている)。
それで資料として、また興味深さの点では「霊界体験記」>「驚くべきこと」>「天界と地獄」であり、著述のまとまりから言えば、その逆であろう。
それで「霊界物語」を興味深さと読み易さからみれば、この「驚くべきこと」一番かもしれない。難点は『天界の秘義』という膨大な著作のB面扱いとされていることである。それで、これを取り出し、まとめて、出版することには、大いなる意義がある、と思っている。
☆ 余計な話しかもしれない。かつて柳瀬訳『霊界日記』を通読したが、読みづらかった。また随所に訳していない箇所「……」があり、これでは欠陥商品だ、と感じた。いつかラテン原典から訳してみたいと思っている、しかし、この『驚くべきこと』が優先であり、いつになるか見当がつかない。