原典講読『宗教と生活』 6, 7

 

(1) 原文「938番」


  6  Actum est in articulo 936 de desistentia a malis ex libero spirituali, in quo unusquisque homo tenetur a Domino: at quia omnia mala, in quae homo nascitur, trahunt suas radices ex amore imperandi super alios, et ex amore possidendi bona aliorum, et omnia jucunda vitae propriae hominis ex binis illis amoribus scaturiunt, et quia omnia mala ex illis sunt, inde etiam horum amores et jucunda, nempe malorum, sunt vitae propriae hominis. Nunc quia mala sunt vitae hominis inde, sequitur quod homo ab illis ex se nullatenus desistere possit, id enim foret desistere a sua vita ex sua vita; quare provisum est ut ab illis desistere possit a Domino; utque possit, datum ei est liberum cogitandi quod velit, et quoque supplicandi Dominum de ope: quod in libero sit, est quia est in medio inter caelum et infernum, consequenter inter bonum et malum; et qui in medio est, in aequilibrio est, et qui in aequilibrio is potest facili opera et sicut sua sponte se vertere huc illuc, et eo plus, quia Dominus continue resistit malis et repellit ea, ac elevat hominem, et trahit illum ad Se. Sed usque existit pugna, quia mala, quae sunt vitae hominis, a malis, quae ab inferno jugiter exsurgunt, incitantur; et tunc pugnare debet homo contra illa, et quidem sicut a se; si non sicut a se, mala non separantur.


 


(2) 直訳


Actum est in articulo 936 de desistentia a malis ex libero spirituali, in quo unusquisque homo tenetur a Domino: 936☆番の中で霊的な自由から悪をやめることについて扱われた(論じられた)、その中にそれぞれの人間は主により保たれる。


☆ 英訳書の注には「手書き原稿は 937」とあります。


at quia omnia mala, in quae homo nascitur, trahunt suas radices ex amore imperandi super alios, et ex amore possidendi bona aliorum, et omnia jucunda vitae propriae hominis ex binis illis amoribus scaturiunt, et quia omnia mala ex illis sunt, inde etiam horum amores et jucunda, nempe malorum, sunt vitae propriae hominis. しかし、すべての悪は、その中に人間は生まれている、その根は他の者の上に支配する愛から出ている(由来する)、また他の者の財()所有する愛から、また人間のプロプリウムのすべてのいのちの快さがこれらの二つの愛からわき出るので、またすべての悪はそれらから存在するので、ここからこれらの愛と快さもまた、すなわち悪の〔愛と快さもまた〕、人間のプロプリウムのいのちである。


Nunc quia mala sunt vitae hominis inde, sequitur quod homo ab illis ex se nullatenus desistere possit, id enim foret desistere a sua vita ex sua vita; それで、悪は人間のいのちなので、そこから、~ことになる、人間はそれらから自分自身からは決してやめることはできないこと、というのは、それは、自分のいのちから自分のいのちをやめることになるから。


quare provisum est ut ab illis desistere possit a Domino; それゆえ、それらをやめることができるよう主により備えられている。


utque possit, datum ei est liberum cogitandi quod velit, et quoque supplicandi Dominum de ope: また〔その者にこれが〕できるように、彼に欲する〔ままに〕考える自由と、そしてまた主に助けについて祈願する〔自由〕が与えられている。


quod in libero sit, est quia est in medio inter caelum et infernum, consequenter inter bonum et malum; 彼が自由の中にいることは、天界と地獄の間の中央にいるからである、したがって善と悪の間に。


et qui in medio est, in aequilibrio est, et qui in aequilibrio is potest facili opera et sicut sua sponte se vertere huc illuc, et eo plus, quia Dominus continue resistit malis et repellit ea, ac elevat hominem, et trahit illum ad Se. また中央にいる者は、平衡(均衡)中にいる、また平衡(均衡)の中にいる者、彼は容易な働きを、また自発的に自分からかのように、ここへあそこへと向きを変えることができる、またそのことをもっと〔できる〕、主が絶えず悪に抵抗し、それを追い払い、そして人間を引き上げ、また彼らをご自分へ引き寄せる(導く)からである。


Sed usque existit pugna, quia mala, quae sunt vitae hominis, a malis, quae ab inferno jugiter exsurgunt, incitantur; しかし、それでも闘争(戦い)ある、悪が、それは人間のいのちである、悪により、それは地獄から常に起こる、刺激される(呼び起こされる)らである。


et tunc pugnare debet homo contra illa, et quidem sicut a se; またその時、人間はそれらに対して戦わなければならない、そのうえ自分自身からのように。


si non sicut a se, mala non separantur. もし、自分自身からのように〔戦うの〕でないなら、悪は切り離されない。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』938)


 6 936番の中で、それぞれの人間が主により霊的な自由の中に保たれ、その霊的な自由から悪をやめることについて扱われた。しかし、人間はすべての悪の中に生まれ、その根は他の者の上に支配する愛から、また他の者の財()所有する愛から出ており、また人間のプロプリウムのすべてのいのちの快さがこれらの二つの愛からわき出るので、またすべての悪はそれらから存在するので、ここからこれらの愛と快さもまた、すなわち悪の愛と快さもまた人間のプロプリウムのいのちである。それで、悪は人間のいのちなので、そこから、人間はそれらから自分自身からは決してやめることはできないことがいえる。というのは、それは、自分のいのちから自分のいのちをやめることになるから。それゆえ、それらをやめることができるよう主により備えられている。また〔その者にこれが〕できるように、彼に欲する〔ままに〕考える自由と、そしてまた主に助けについて祈願する〔自由〕が与えられている。彼が自由の中にいるのは、天界と地獄の間の中央に、したがって善と悪の間にいるからである。また中央にいる者は均衡の中にいる、また均衡の中にいる者は容易に、また自発的に自分からかのように働き、ここへあそこへと向きを変えることができ、またそのことをもっとできる、主が絶えず悪に抵抗し、それを追い払い、そして人間を引き上げ、また彼らをご自分へ引き寄せるからである。しかし、それでも闘争ある、人間のいのちである悪が、地獄から常に起こる悪により刺激されるらである。またその時、人間はそれらに対して、そのうえ自分自身からのように戦わなければならない。 もし、自分自身からのように〔戦うの〕でないなら、悪は切り離されない。


 


(1) 原文「939番」


  7  Notum est quod purificandum sit interius hominis, antequam bonum, quod facit, sit bonum; dicit enim Dominus,


 


“Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (Matth. xxiii. 26).


 


Interius hominis non aliter purificatur quam ut desistat a malis secundum praecepta decalogi; illa mala, quamdiu non destiterit ab illis, ac fugiat et aversetur illa sicut peccata, faciunt interius ejus, et sunt sicut velum aut tegmen interpositum; ac apparet in caelo sicut eclipsis, qua obscuratur sol, ac intercipitur lux; et quoque est sicut fons bituminis aut nigrae aquae, ex quo non nisi quam impurum emanat; quod ex eo emanat, et coram mundo apparet bonum, usque non est bonum, quia conspurcatum est malis ab interiori, est enim bonum Pharisaicum et hypocriticum; hoc bonum est bonum ab homine, et quoque est bonum meritorium: aliter quando remota sunt mala per vitam secundum praecepta decalogi. Nunc quia prius removenda sunt mala, antequam bona fiunt bona, ideo primum Verbi fuerunt decem praecepta, promulgata enim sunt e Monte Sinai antequam scriptum est Verbum a Mose et Prophetis; et in illis non continentur bona quae facienda, sed mala quae fugienda: ideo etiam illa praecepta primum in ecclesiis docentur, docentur enim pueris et puellis, ut nempe homo ab illis vitam suam Christianam incohet; et nequaquam ut illorum obliviscatur, dum adolescit, ut tamen fit. Similia intelliguntur per haec apud Esaiam,


 


“Quid Mihi multitudo sacrificiorum?” ….Mincham vestram, suffitum vestrum, ….novilunia vestra, et festa stata vestra, odit anima mea: ….etiam si multiplicaveritis orationem, non Ego audiens. ….Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere: ….tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt” (i. 11-19):


 


per “sacrificia,” “mincham,” “suffitum,” “novilunia” et “festa,” tum per “orationem,” intelliguntur omnia cultus; quod illa prorsus mala sint, immo abominabilia, nisi interius purificatum sit a malis, intelligitur per “Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum, et cessate malum facere:” quod postea bona sint omnia, intelligitur per sequentia ibi.


 


(2) 直訳


Notum est quod purificandum sit interius hominis, antequam bonum, quod facit, sit bonum; 人間の内部(内なるもの)清められるべきであることが知られるべきである、〔彼が〕行なう善が、善である前に。


dicit enim Dominus, というのは、主が言われるから、


“Pharisaee caece, purga prius interius poculi et patinae, ut fiat etiam exterius mundum” (Matth. xxiii. 26). 「盲目のパリサイ人よ。前に杯と皿の内部を清めよ。外部もまた清潔になるように」(マタイ23:26)


Interius hominis non aliter purificatur quam ut desistat a malis secundum praecepta decalogi; 人間の内(内なるもの)は、十戒の戒めにしたがって悪をやめること以外に異なって清められない。


illa mala, quamdiu non destiterit ab illis, ac fugiat et aversetur illa sicut peccata, faciunt interius ejus, et sunt sicut velum aut tegmen interpositum; それらの悪は、彼がそれらをやめ、そしてそれらを罪として避け、退けないかぎり、彼の内部をつくり、また間に置かれた幕またはおおいのようである。


ac apparet in caelo sicut eclipsis, qua obscuratur sol, ac intercipitur lux; そして、天界の中で食(日蝕)のように見られる、それによって太陽は暗くされ、そして光はさえぎられる。


et quoque est sicut fons bituminis aut nigrae aquae, ex quo non nisi quam impurum emanat; そしてまた瀝青または黒い水の泉のようである、それから不潔なもの以外でないなら流れ出ない。


quod ex eo emanat, et coram mundo apparet bonum, usque non est bonum, quia conspurcatum est malis ab interiori, est enim bonum Pharisaicum et hypocriticum; そこから流れ出て、また世の前で善〔として〕見られるものは、それでも善ではない、内部(内なるもの)から悪に汚されているからである、というのは、パリサイ人の、また偽善者の善であるから。


hoc bonum est bonum ab homine, et quoque est bonum meritorium: この善は人間からの善である、そしてまた功績を求める善である。


aliter quando remota sunt mala per vitam secundum praecepta decalogi. 十戒の戒めにしたがった生活によって、悪が遠ざけられている時は異なる。


Nunc quia prius removenda sunt mala, antequam bona fiunt bona, ideo primum Verbi fuerunt decem praecepta, promulgata enim sunt e Monte Sinai antequam scriptum est Verbum a Mose et Prophetis; それで、前に悪が遠ざけられなくてはならないので、善が善となる前に、それゆえ、みことばの最初のものは十の戒めであった、というのは、シナイ山から布告されたから、モーセと預言者によって、みことばが書かれる前に。


et in illis non continentur bona quae facienda, sed mala quae fugienda: また、それらの中に、行なうべき善ではなく、しかし、避けるべき悪が含まれている。


ideo etiam illa praecepta primum in ecclesiis docentur, docentur enim pueris et puellis, ut nempe homo ab illis vitam suam Christianam incohet; それゆえ、さらにまた、それらの戒めは最初に教会の中で教えられる、というのは、少年と少女たちに教えられるから、すなわち、人間がそれらによりキリスト教徒〔として〕の自分の生活を始めるために。


et nequaquam ut illorum obliviscatur, dum adolescit, ut tamen fit. また、決してそれらを忘れないために、彼が成長する時、それでも起こるように。☆


「起こるように」とは、その前の「最初に教えられたこと」すなわち「キリスト教徒としての生活を始めること」です。


Similia intelliguntur per haec apud Esaiam, 同様のことが「イザヤ書」のもとのこれら〔のことば〕によって意味される、


“Quid Mihi multitudo sacrificiorum?” 「いけにえの多くのものは、わたしにとって何か?」


 ….Mincham vestram, suffitum vestrum, …. “novilunia vestra, et festa stata vestra, odit anima mea: ……あなたがたの穀物のささげ物(ミンハー)、あなたがたの香をたくこと……「あなたがたの新月の祭りと,あなたがたの定まった祝祭を、わたしのたましいは憎む。


….etiam si multiplicaveritis orationem, non Ego audiens. ……さらにまた、もしあなたがたが祈りを増しても、わたしは聞かない。


….Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum vestrorum a coram oculis meis, cessate malum facere: ……あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、わたしの目の前からあなたがたの行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ。


….tunc si fuerint peccata vestra sicut coccinea, sicut nix albescent, si rubra fuerint sicut purpura, sicut lana erunt” (i. 11-19): ……その時,もしあなたがたの罪は深紅色のようであっても、雪のように白くなる、もし紫色のように赤くあっても、羊毛のようになる」(1:11-19)


per “sacrificia,” “mincham,” “suffitum,” “novilunia” et “festa,” tum per “orationem,” intelliguntur omnia cultus; 「いけにえ」、「穀物のささげ物」、「香をたくこと」、「新月の祭り」と「祝祭」によって、なおまた「祈り」によって、礼拝のすべてのものが意味される。


quod illa prorsus mala sint, immo abominabilia, nisi interius purificatum sit a malis, intelligitur per “Lavate vos, purificate vos, removete malitiam operum, et cessate malum facere:” それらはまったくの悪であり、それどころか忌まわしい〔ものである〕こと、もし内部(内なるもの)が悪から清められていないなら、〔このことが〕「あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ」によって意味される。


quod postea bona sint omnia, intelligitur per sequentia ibi. その後すべてのものが善であることは、そこに続くものによって意味される。


 


(3) 訳文(『黙示録講解』939)


 7 人間の行なう善が善である前に、彼の内なるものが清められるべきである、と知られるべきである。というのは、主が言われるから、


 


 「盲目のパリサイ人よ。前に杯と皿の内部を清めよ。外部もまた清潔になるように」(マタイ23:26)


 


 人間の内なるものは、十戒の戒めにしたがって悪をやめることでしか清められない。それらの悪は、彼がそれらをやめ、そしてそれらを罪として避け、退けないかぎり、彼の内部をつくり、間に置かれた幕またはおおいのようである。そして、天界の中で食(日蝕)のように見られる、それによって太陽は暗くされ、そして光はさえぎられる。そしてまた、瀝青または黒い水の泉のようであり、それからは不潔なものしか流れ出ない。そこから流れ出て、また世の前で善〔として〕見られるものは、それでも、内部(内なるもの)から悪に汚されているので善ではない、というのは、パリサイ人の善、偽善者の善であるから。この善は人間からの善であり、そしてまた功績を求める善である。十戒の戒めにしたがった生活によって、悪が遠ざけられている時は異なる。


それで、善が善となる前に、最初に悪が遠ざけられなくてはならないので、それゆえ、みことばの最初のものは十の戒めであった、というのは、モーセと預言者によって、みことばが書かれる前にシナイ山から布告されたから。また、それらの中に、行なうべき善ではなく、しかし、避けるべき悪が含まれている。それゆえ、さらにまた、それらの戒めは最初に教会の中で教えられる、というのは、少年と少女たちに、すなわち、人間がそれらによりキリスト教徒〔として〕の自分の生活を始めるために、また、彼が成長する時、決してそれらを忘れないために、それでも〔そのことが〕起こるように、と教えられるから。


 同様のことが「イザヤ書」の次〔のことば〕によって意味される、


 


 「いけにえの多くのものは、わたしにとって何か?」……あなたがたの穀物のささげ物、あなたがたの香をたくこと……「あなたがたの新月の祭りと,あなたがたの定まった祝祭を、わたしのたましいは憎む。……さらにまた、もしあなたがたが祈りを増しても、わたしは聞かない。


 ……あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、わたしの目の前からあなたがたの行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ。……その時,もしあなたがたの罪は深紅色のようであっても、雪のように白くなる、もし紫色のように赤くあっても、羊毛のようになる」(1:11-19)


 


 「いけにえ」、「穀物のささげ物」、「香をたくこと」、「新月の祭り」と「祝祭」によって、なおまた「祈り」によって、礼拝のすべてのものが意味される。もし内なるものが悪から清められていないなら、それらはまったくの悪であり、それどころか忌まわしいものであることが、「あなたがたを洗え、あなたがたを清めよ、行ないの悪意を遠ざけよ、悪を行なうことをやめよ」によって意味される。その後すべてのものが善であることは、そこに続くものによって意味される。

コメントを残す