(1) 原文
3927. Post somnum, in quo somnium de aureis nummis amissis in scrinio, quos inquisivi, sed [non] inveni, alia quidem aurea inveni, sed nummos non ita, puer venit, qui ostendebat, quod tales nummos aureos haberet, de quo non suspicari potui, quod is abstulerit eos, evigilatus, audivi quomodo puniti sunt per graves plicationis poenas, quae tales erant, quod redacti in statum crassissimum, a subtili in quo fuerunt, et sic a punitoribus vexati crasse, per adactiones in loquelas crasse, et infundendo renisum, et usque torquendo ut sequerentur, etiam contra eorum dolos; [2] tunc quoque plicabantur, seu per plicationes frangebantur et lacerabantur quoad omnia membra a pectore successive ad pedes, dictum quod caput eorum non ita tractarent, perceptum quod ideo, quia caput eorum est durum osseum, quod si ita tractaretur, frangeretur, quare ii qui putabant se subtilissimos esse, et prae aliis subtilissimos, quod redigerentur in talem crassitudinem, ut non possent nisi crassissime loqui, et qui absque fere corporibus ut spiritus, quod usque corporei, ut corpore sic sentire dolores et talia possent, de quo convicti sunt: punitio succedebat a summa crassitie, ad minorem, et sic ad subtiliorem, ostensum quod sic quoque puniri possent in subtilitate quoque sua fallaci.
(2) 直訳
3927. Post somnum, in quo somnium de aureis nummis amissis in scrinio, 眠りの後、その中で夢〔を見た〕、箱の中の金の硬貨の失うことについて、
quos inquisivi, sed [non] inveni, それを私は捜した、しかし、見つけた〔~なかった〕、
alia quidem aurea inveni, sed nummos non ita, 確かに☆他の金のものを見つけた、しかし、そのように硬貨ではない、
☆ これがquidamなら「他の金のあるもの~」となります。このほうがよいのかもしれません。
puer venit, qui ostendebat, quod tales nummos aureos haberet, 少年がやって来た、その者が示した、このような金の硬貨を持っていること、
de quo non suspicari potui, quod is abstulerit eos, そのことについて私は疑いをかけることができなかった、彼がそれを取り去った(aufero)こと、
evigilatus, audivi quomodo puniti sunt per graves plicationis poenas, 目覚めた、私はどのように彼らが罰せられるか聞いた、折り曲げることの厳しい罰によって、
quae tales erant, quod redacti in statum crassissimum, a subtili in quo fuerunt, それはこのようなものであった、最も粗野な(粗雑な)状態の中へ追いやられる(強いられる)こと、鋭敏な〔状態〕からその中にいた、
et sic a punitoribus vexati crasse, per adactiones in loquelas crasse, et infundendo renisum, またこのように罰する者により粗野に分解される(苦しめられる)、強いること(強制)によって粗野な話し方の中へ、また抵抗(反抗)を注ぎ込んで、
et usque torquendo ut sequerentur, etiam contra eorum dolos; またそれでも苦しめて、彼らが従うように、さらにまた彼らの欺きに反して。
[2] tunc quoque plicabantur, その時もまた、彼らは折り曲げられた、
seu per plicationes frangebantur et lacerabantur quoad omnia membra a pectore successive ad pedes, すなわち、折り曲げることによって砕かれた、また引き裂かれた、すべての四肢に関して、胸から継続的に(だんだんと)足まで、
dictum quod caput eorum non ita tractarent, 言われた、〔罰する者が〕彼らの頭をそのように扱わないこと、
perceptum quod ideo, quia caput eorum est durum osseum, quod si ita tractaretur, frangeretur, そのことが、それゆえ、〔私に〕知覚された、彼らの頭は硬い骨であるからである、もしそのように扱われたなら、砕かれること、
quare ii qui putabant se subtilissimos esse, et prae aliis subtilissimos, それゆえ、彼らは、その者たちは自分自身を最も鋭敏であることを思っていた、また他の者よりも最も鋭敏な者、
quod redigerentur in talem crassitudinem, ut non possent nisi crassissime loqui, このような最も粗雑なものの中に追いやられる(強いられる)、最も粗雑に話すことでないならできないように、
et qui absque fere corporibus ut spiritus, quod usque corporei, ut corpore sic sentire dolores et talia possent, また、その者はほとんど身体なし、霊のように、それでも形体的な者〔である〕、身体でこのように苦痛やそのようなものを感じることができる、
de quo convicti sunt: そのことについて彼らは納得させられた――
punitio succedebat a summa crassitie, ad minorem, et sic ad subtiliorem, 罰(罰すること)が続いた、最大の粗雑さから、より少ないものへ、またこのように鋭敏(=巧妙)☆なものへ、
☆ ここは「ずる賢い」とするのがよいかもしれません、次の文もそうです。
ostensum quod sic quoque puniri possent in subtilitate quoque sua fallaci. 示された、このように罰せられることもまたできること、自分の欺きの精妙(巧妙)なものの中でもまた。
(3) 訳文
3927. 眠りの後、その中で、箱の中の金貨を失う夢を見た。私はそれを捜した、しかし、見つからなかった。確かに他の金製品を見つけた、しかし、そのように金貨ではなかった。少年がやって来て、その者が、このような金貨を持っていることを示した。そのことについて私は彼がそれを取り去ったと疑うことができなかった。
目覚めて、私は彼らが折り曲げることの厳しい罰によってどのように罰せられるか聞いた。それはこのようなものであった――それまでいた鋭敏な状態から最も粗雑な状態へ追いやられること、またこのように罰する者により、強制によって粗野な話し方の中へ、また抵抗を注ぎ込んで、またそれでも、彼らが従うように、さらにまた彼らの欺きに反して、苦しめて、粗野に分解されることである。
[2] その時、彼らは折り曲げられもした。すなわち、折り曲げることによって、すべての四肢に関して、胸から継続的に足まで、砕かれ、引き裂かれた。〔罰する者は〕彼らの頭をそのように扱わない、と言われた。それゆえ、〔私に〕知覚された、彼らの頭は硬い骨であり、もしそのように扱われたなら、砕かれるからである。それゆえ、自分自身を最も鋭敏である、また他の者よりも最も鋭敏な者であると思っていた者は、最も粗雑に話すことしかできないような最も粗雑なものの中に追いやられる、また、その者は霊のようにほとんど身体がなく、それでも形体的な者であり、身体でこのように苦痛やそのようなものを感じることができる――このことについて彼らは納得させられた。罰が、最大の粗雑さから、より少ないものへ、またこのように鋭敏なものへと続いた。このように自分の欺きの精妙なものの中でもまた罰せられることができることが示された。