(1) 原文
De Memoria
3917. Ostensum cum spiritus agunt ex memoria sua particularium in hominem, expertum, quod tunc homo non aliter sciat, quam quod prius id sciverit, sicut hodie etiam ostensum, inde recordatio talis, de qua Cicero{a}, quasi noverit prius, inde constat qualis confusio oriretur, si spiritus ex memoria sua particularium agerent in hominem, et non ex memoria hominis. Prius quoque egit spiritus ex sua memoria particularium in me, tunc nec aliter sciebam, [quam]{1} quod hoc noverim, cum tamen ne hilum noverim, inde quoque scitur, qualis confusio, si spiritui esset memoria particularium. 1748, 9 Nov.
@1 sic J.F.I. Tafel
@a cf. Tusculanae Disputationes I. xxiv. 56-59
『トゥスクルム叢談』(対話体で書かれたキケロの哲学的著作;題名はトゥスクルムにあった邸宅を舞台としていることから)(トゥスクルムはローマ市南東方の古代都市・保養地)
(2) 直訳
De Memoria 記憶について
3917. Ostensum cum spiritus agunt ex memoria sua particularium in hominem, expertum, 示された、霊たちが自分の個人的な(個別的な)記憶から人間の中に働いたとき〔何が起こるか〕、経験により学んだ、
quod tunc homo non aliter sciat, quam quod prius id sciverit, sicut hodie etiam ostensum, その時、人間は異なって知らないこと、以前にそのことを知っていたこと以外に、そのように今日もまた示された、
inde recordatio talis, de qua Cicero{a}, quasi noverit prius, ここからこのような思い出すこと(想起)〔がある〕、それについてキケロが〔語った〕☆、いわば、彼は〔何かを〕以前に知っていた、
☆『トゥスクルム叢談』第Ⅰ巻第24章57~59節参照。
inde constat qualis confusio oriretur, ここから明らかである、どのような混乱が起こるか、
si spiritus ex memoria sua particularium agerent in hominem, et non ex memoria hominis. もし、霊たちが自分の個人的な(個別的な)記憶から人間の中に働いたなら、また人間の記憶からでなく、
Prius quoque egit spiritus ex sua memoria particularium in me, 以前にもまた、霊たちが自分の個人的な(個別的な)記憶から私の中に働いた、
tunc nec aliter sciebam, [quam]{1} quod hoc noverim, cum tamen ne hilum noverim, その時、私は異なっても知らなかった、このことを私が知っていたこと〔以外に〕、そのときそれでも、私は少しも知らなかった、
inde quoque scitur, qualis confusio, si spiritui esset memoria particularium. ここからもまた知られる、どのような混乱が〔起こるか〕、もし霊たちに個人的な(個別的な)記憶〔を用いること〕があったなら。
1748, 9 Nov. 1748年11月9日。
(3) 訳文
記憶について
3917. 霊たちが自分の個人的な記憶から人間の中に働いたとき〔何が起こるか〕示され、経験により学んだ。今日もまた示されたように、その時、人間は、以前にそのことを知っていたとしか知らないことである。ここからこのような思い出すこと、いわば、以前に〔何かを〕知っていたことがあり、それについてキケロが〔語っている〕☆。ここから、もし霊たちが自分の個人的な記憶から、また人間の記憶からでなく、人間の中へ働いたなら、どのような混乱が起こるか明らかである。
以前にもまた、霊たちが自分の個人的な記憶から私の中へ働いた。その時、私は、このことを私は知っていたとしか知らなかった、そのときそれでも、私は少しも知らなかった。ここからもまた、もし霊たちに個人的な記憶〔を用いること〕があったなら、どのような混乱が〔起こるか〕知られる。1748年11月9日。
☆『トゥスクルム叢談』第Ⅰ巻第24章57~59節参照(人間にある豊かな記憶について)。