(1) 原文
5395. Germani Protestantes apparent versus septentrionem magis; Sveri{a} ad septentrionem et occidentem in medio, Dani ad occidentem; Hollandi versus orientem et meridiem, Angli in medio inter illos, omnes apparent secundum genium quoad religionem.
@a = Sueci
(2) 直訳
5395. Germani Protestantes apparent versus septentrionem magis; ドイツ人のプロテスタントたちはさらに西の方位(地方)に見られる。
Sveri{a} ad septentrionem et occidentem in medio, Dani ad occidentem; スウェーデン人たちは真ん中の北と西に〔見られる〕、デンマーク人たちは西に、
Hollandi versus orientem et meridiem, Angli in medio inter illos, オランダ人たちは東と南の方位(地方)に、イギリス人たちは彼らの間の真ん中の中に〔見られる〕、
omnes apparent secundum genium quoad religionem. すべての者は宗教に関して性質にしたがって見られる。
(3) 訳文
5395. ドイツ人のプロテスタントたちはさらに西の地方に見られる。スウェーデン人たちは真ん中の北と西に、デンマーク人たちは西に見られる。オランダ人たちは東と南の地方に、イギリス人たちは彼らの間の真ん中に、すべての者は宗教に関して〔その〕性質にしたがって見られる。
(1) 原文
5396. Cum Germani, Sveri et Dani visitarentur, ejecti sunt primum illi, quibus religio non tanti fuit, sic qui cogitaverunt de civilibus et mundanis, et parum de [iis quae] religionis, nisi quod sit, non quod esse deberet, hebetabatur tunc perceptio de illa, sicut non tanti. Dicebant, quod non sciant discrimen inter vivere civiliter et moraliter bene, et Christiane bene, et quod perinde sit, modo non egerint malum in civitate, propter quod punirentur ex legibus ibi, sive quod non egerint malum ex religione, cogitando de Ecclesiae praeceptis ex Verbo, cum tamen tantum discrimen est, ut qui propter leges civiles bene agunt, usque non conscientiam habent, ita nec influxum e coelo, sed quod modo externi homines essent, qui si externa auferrentur, ut fit in altera vita, ruunt in omne nefas, in quod ducuntur ab infernis secundum cupiditates suas, absque fraenis, quoniam interius non reguntur a Domino, et quod in altera vita in denso obscuro sint quoad omnia quae intelligentiae, et in hebetudine et oscitatione de omnibus quae vitae ibi, verbo patet omne vitae eorum extrorsum, seu deorsum, et non introrsum seu sursum. Haec differentia est agere bene ex religione, et agere bene ex civili, propter leges, timorem [jacturae] famae, lucri, honoris.
(2) 直訳
5396. Cum Germani, Sveri et Dani visitarentur, ejecti sunt primum illi, quibus religio non tanti fuit, ドイツ人たち、スウェーデン人たちまたデンマーク人たちが視察されたとき、最初に、彼らが追い出された、それらの者たちに宗教はそれほどのものでなかった、
sic qui cogitaverunt de civilibus et mundanis, et parum de [iis quae] religionis, このように、その者たちは市民的なものと世俗的なものについて考えた、またわずかに〔それら〕について〔それらは〕宗教のもの、
nisi quod sit, non quod esse deberet, 存在することでないなら、存在しなくてはならないこと〔でも〕ない、
hebetabatur tunc perceptio de illa, sicut non tanti. その時、それらについて知覚は弱められた(鈍くされた)、それほどのものでないように。
Dicebant, quod non sciant discrimen inter vivere civiliter et moraliter bene, et Christiane bene, 彼らは言った、市民的にまた道徳的によく、またキリスト教徒〔のように〕よく生きることの間の違い(相違)を知らないこと、
et quod perinde sit, modo non egerint malum in civitate, また、まったく同じであること、単に町(=市民生活)の中で悪を行なわないだけ〔で〕、
propter quod punirentur ex legibus ibi, sive quod non egerint malum ex religione, そこに法律から罰せられることのために、あるいは宗教から悪を行なわないこと、
cogitando de Ecclesiae praeceptis ex Verbo, みことばからの教会の戒めについて考えて、
cum tamen tantum discrimen est, ut qui propter leges civiles bene agunt, そのときそれでも、それほど違い(相違)がない、その者たちは市民の法律のためによく行なうような、
usque non conscientiam habent, ita nec influxum e coelo, やはり良心を持っていない、そのように天界からの流入も〔持ってい〕ない、
sed quod modo externi homines essent, しかし、単に外なる人間であったこと、
qui si externa auferrentur, ut fit in altera vita, ruunt in omne nefas, その者たちは、もし外なるものが取り去られるなら、来世の中で生ずるように、すべての邪悪な行為へ突進する、
in quod ducuntur ab infernis secundum cupiditates suas, absque fraenis, 束縛(抑制)なしに、自分の欲望にしたがって、地獄により導かれることの中で、
quoniam interius non reguntur a Domino, 内部が(内的に)主により支配されていないからである、
et quod in altera vita in denso obscuro sint quoad omnia quae intelligentiae, また、来世の中で濃いやみの中にいること、すべてのものに関して、それらは知性のもの、
et in hebetudine et oscitatione de omnibus quae vitae ibi, また、すべてのものについて鈍さ(鈍感)とあくび(=退屈)の中に〔いる〕、それらはそこに生活のもの、
verbo patet omne vitae eorum extrorsum, seu deorsum, et non introrsum seu sursum. 一言でいえば、彼らのいのちのすべてものは外へ開かれている、または下方へ、また内へまたは上方へでなく。
Haec differentia est agere bene ex religione, これが相違である、宗教からよく行なうこと、
et agere bene ex civili, propter leges, timorem [jacturae] famae, lucri, honoris. また市民としての事柄からよく行なうこと、法律のために、名声の〔失われる〕恐れ、利益の、名誉の。
(3) 訳文
5396. ドイツ人、スウェーデン人、デンマーク人たちが視察されたとき、最初に、彼らにとって宗教がそれほどのものでなかったが者たち追い出された。このように、その者たちは市民的なものと世俗的なものについて考え、宗教のものについてはわずかに、存在すること、存在しなくてはならないことでもないと考え、その時、それらについて知覚はそれほどのものでないように鈍くされた。
彼らは言った――市民的にまた道徳的によく生きることとキリスト教徒としてよく生きることの間の違いを知らない、単に町(=市民生活)の中で、そこの法律から罰せられることのために、あるいは、みことばからの教会の戒めについて考えて、宗教から悪を行なわないことのために、悪を行なわないだけで、まったく同じである。そのときそれでも、民法のためによく行なうような者たちと、それほど違いがない。やはり良心を、そのように天界からの流入も持っていないで、単に外なる人間であった。その者たちは、もし外なるものが取り去られるなら、来世の中で生ずるように、すべての邪悪な行為へ、抑制なしに、自分の欲望にしたがって、地獄により導かれて、突進する。内的に主により支配されていないからである。また、来世では、知性のすべてのものに関して、濃いやみの中に、また、そこの生活のすべてのものについて鈍感と退屈の中にいる。要するに、彼らのいのちのすべてものは外へ、または下方へ開かれており、内へまたは上方へではない。
これが、宗教からよく行なうことと、法律のために、名声、利益、名誉の〔失われる〕恐れのために、市民としての事柄からよく行なうことの相違である。