(1) 原文
5248. Mahumedani in lumine naturali sunt prae Christianis, et quoque desiderant scire vera prae illis; hoc prae Christianis intellexerunt, receperunt et imbuerunt, quod omnia in coelo et in mundo se referant ad verum et ad bonum, et quod verum cum creditur sit fidei, et bonum cum percipitur sit amoris; et quod ideo binae facultates homini datae sint, nempe intellectus et voluntas, et quod verum quod fidei sit intellectus et bonum quod amoris sit voluntas; tum quod verum et bonum unum erunt, ut homo sit vere homo, proinde fides et amor, et omnino intellectus et voluntas: haec audiverunt docti ex Christianis, tam ex illis [qui] solam fidem professi, ita solum verum, et{a} qui solum bonum opus, illi ex Reformatis hi ex Catholicis, haec non potuerunt capere, cum tamen Mahumedani haec intellexerunt in luce. Percipiebant etiam clare, quod qui in bono vitae fuerunt in affectione veri sint, ex causa quia bonum appetit verum, quoniam verum est quasi cibus bono, et dein apud eosdem, quod verum appetat bonum, quoniam verum tunc vitam a bono accipit: sic ut fiat desiderium unius ad alterum reciproce, et quod in eo consistat homo, qui est homo ex sapientia et intelligentia. Compererunt quod perplures ex Christianis intelligentiam et sapientiam ponant in malitia, cum tamen haec est contraria, ideo insania et stultitia.
@a = quam
(2) 直訳
5248. Mahumedani in lumine naturali sunt prae Christianis, et quoque desiderant scire vera prae illis; イスラム教徒たちはキリスト教徒たちよりも自然的な光の中にいる、そしてまた彼らよりも真理を知ることを願っている。
hoc prae Christianis intellexerunt, receperunt et imbuerunt, このことをキリスト教徒たちよりも理解している、受け入れている、また吸収している、
quod omnia in coelo et in mundo se referant ad verum et ad bonum, 天界の中と世の中のすべてのものは真理にまた善に関係する(表わす)こと、
et quod verum cum creditur sit fidei, et bonum cum percipitur sit amoris; また、真理は、信じられるとき、信仰のものである(=になる)こと、また善は感じられる(知覚される)とき、愛のものである(=になる)。
et quod ideo binae facultates homini datae sint, nempe intellectus et voluntas, また、それゆえ、人間に二つの能力が与えられていること、すなわち、理解力と意志。
et quod verum quod fidei sit intellectus et bonum quod amoris sit voluntas; また、真理は、それが信仰のもの〔であるとき〕理解力であること、善は、それが愛のもの〔であるとき〕意志であること。
tum quod verum et bonum unum erunt, ut homo sit vere homo, なおまた、真理と善は一つのものである(未来)こと、人間が真の人間である(=となる)ために、
proinde fides et amor, et omnino intellectus et voluntas: したがって、信仰と愛は〔一つのものである(未来)〕、またすべての点で(完全に)理解力と意志は〔一つのものである(未来)〕――
haec audiverunt docti ex Christianis, これらをキリスト教徒たちからの学者たちが聞いた、
tam ex illis [qui] solam fidem professi, ita solum verum, et{a} qui solum bonum opus, 彼らからも〔その者たちは〕信仰のみを公言した、そのように真理だけを、〔彼らから〕も、その者は善の働きだけを〔明言した〕、
illi ex Reformatis hi ex Catholicis, それら(前者)は改革派教会の者たちから、これら(後者)はカトリック教会の者たちから〔であった〕、
haec non potuerunt capere, cum tamen Mahumedani haec intellexerunt in luce. これらを彼らは把握することができなかった、そのときそれでもイスラム教徒たちはこれらを光(ルークス)の中で理解した。
Percipiebant etiam clare, quod qui in bono vitae fuerunt in affectione veri sint, さらにまた彼らははっきりと知覚した、生活の善の中にいた者は真理の情愛の中にいること、
ex causa quia bonum appetit verum, quoniam verum est quasi cibus bono, 理由から、善は真理をほしがるからである、真理はいわば善の食べ物であるからである、
et dein apud eosdem, quod verum appetat bonum, quoniam verum tunc vitam a bono accipit: またその後、同じ者のもとで、真理は善をほしがること、真理は、その時、善からのいのちを受けるからである――
sic ut fiat desiderium unius ad alterum reciproce, そのように一方が他方を交互に願望(欲求)〔すること〕が生ずる、
et quod in eo consistat homo, qui est homo ex sapientia et intelligentia. また人間はその中にある、その者は知恵と知性からの人間である。
Compererunt quod perplures ex Christianis intelligentiam et sapientiam ponant in malitia, 彼らは学んだ(わかった)、キリスト教徒たちからの非常に多くの者たちが知性と知恵を悪意の中に置いていること、
cum tamen haec est contraria, ideo insania et stultitia. そのときそれでも、これは正反対のものである、それゆえ、狂気と愚鈍〔である〕。
(3) 訳文
5248. イスラム教徒はキリスト教徒よりも自然的な光の中にいる、そしてまたキリスト教徒よりも真理を知ることを願っている。キリスト教徒たちよりもこのことを理解し、受け入れ、吸収している――天界と世の中のすべてのものは真理と善に関係すること、また、真理は、信じられるとき、信仰のものであり、善は感じられるとき、愛のものである、また、それゆえ、人間に二つの能力が、すなわち、理解力と意志が与えられている、また、真理は、それが信仰のものであるとき理解力であり、善は、それが愛のものであるとき意志である。なおまた、真理と善は人間が真の人間でとなるために、一つのものでなければならないこと、したがって、信仰と愛は一つのものなければならない、また理解力と意志はすべての点で一つのものでなければならない――これらをキリスト教徒からの学者たちが聞いた。信仰のみを、そのように真理だけを公言した者たちからも、善の働きだけを明言した者たちからも〔聞いた〕。前者は改革派教会の者たち、後者はカトリック教会の者たち〔であった〕。これらを彼らは把握することができなかった、そのときそれでもイスラム教徒たちはこれらを光(ルークス)の中で理解した。
さらにまたイスラム教徒たちは、生活の善の中にいた者は真理の情愛の中にいることをはっきりと知覚した。その理由は、善は真理をほしがる、真理はいわば善の食べ物であるからである。またその後、同じ者のもとで、真理は善をほしがる、その時、真理は善からのいのちを受けるからである――そのように一方が他方を交互に欲求することが生ずる、知恵と知性から人間である者はその中にある。彼らは、キリスト教徒からの非常に多くの者たちが知性と知恵を悪意の中に置いていることがわかった、そのときそれでも、これは正反対のものであり、それゆえ、狂気と愚鈍である。