(1) 原文
De Antipodibus{1}
3959. Aristoteli dictum quod antipodes sint, et quod post 12 horas antipodes sint ostensum quum{2} sint, is sicut alii mirati, et [quod] sic pedibus possint ire{3}, sed dicta causa, quod cum minima aetheris gravitent in minima nostri corporis, ad centrum, quod tunc deorsum [sit] ubi centrum, et sursum respective, et sic inducit [gravitas] toti corpori sursum et deorsum, proinde ideae{a}; sic venit in lucem, et dixit ita esse, constabat inde quoque, cum ratiocinatur ex atmosphaera crassa, ex lapidibus et talibus, ex corpore externo, quod nequaquam concipere queat, quod stare possit{4} pedibus in opposito telluris, at ut primum removentur crassa ista seu eorum ideae, quae similiter crassae, tunc in lucem veri{5} quandam venit homo. 1748, 12 Nov.
@1 sic J.F.I. Tafel; ms. Antipodis
@2 ms. ostensum quum 〔本文と注が同一です?〕
@3 in ms. stilo B. Chastanier attactum
@4 ms. forte possim
@5 J.F.I. Tafel naturalem
@a causus dativus 与格
(2) 直訳
De Antipodibus{1} 対蹠地の住民(地球の反対側の住民)について
3959. Aristoteli dictum quod antipodes sint, アリストレスに言われた、対蹠地の住民がいること、
et quod post 12 horas antipodes sint ostensum quum{2} sint, また12時間後に対蹠地の住民であることが示されたとき、
is sicut alii mirati, et [quod] sic pedibus possint ire{3}, 彼は他の者たちのようにいぶかった、またこのように足で進む(=歩く)ことができる〔こと〕、
sed dicta causa, quod cum minima aetheris gravitent in minima nostri corporis, ad centrum, しかし、原因(理由)が言われた、エーテルの最小のものが引力によってひかれる(ひきつけられる)とき、私たちの身体の最小のものの中に、中心へ向けて、
quod tunc deorsum [sit] ubi centrum, et sursum respective, その時、下方に〔ある〕そこに中心、また相対的に上方に〔ある〕、
et sic inducit [gravitas] toti corpori sursum et deorsum, proinde ideae{a}; またこのように〔引力が〕引き起こす、身体の全体に、上方と下方を、したがって観念に〔引き起こす〕。
sic venit in lucem, et dixit ita esse, このように光の中にやって来る、またそのようであることを言った。
constabat inde quoque, cum ratiocinatur ex atmosphaera crassa, ex lapidibus et talibus, ex corpore externo, ここからもまた明らかとなった、粗雑な大気から、石やそのようなものから、外なる身体から推論されるとき、
quod nequaquam concipere queat, quod stare possit{4} pedibus in opposito telluris, 決して〔考えを〕抱くことができないこと、地球の反対側の中で足で立つことができること、
at ut primum removentur crassa ista seu eorum ideae, quae similiter crassae, しかし、その粗雑なものまたは彼らの観念が遠ざけられると直ぐに、それらは同様に粗雑なもの、
tunc in lucem veri{5} quandam venit homo. その時、人間はある種の真理の光の中にやって来る。
1748, 12 Nov. 1748年11月12日。
(3) 訳文
対蹠地の住民について
3959. アリストレスに、対蹠地の住民がいることが言われ、12時間後に対蹠地の住民であることが示されたとき、彼は他の者たちのように、足で歩くことができるか、いぶかった。しかし、理由が言われた――エーテルの最小のものが、私たちの身体の中の最小のものが、中心へ向けて、引力によって引きつけられるとき、その時、中心のある下方に〔引きつけられ〕引きつけられ〕また相対的に上方があり、このように〔引力が〕身体の全体に、上方と下方を、したがって観念に引き起こす。このように光の中にやって来て、そのようである、と言った。
ここからもまた、粗雑な大気から、石やそのようなものから、外なる身体から推論されるとき、地球の反対側で、足で立つことができる、という〔考えを〕決して抱くことができない、しかし、その粗雑なものまたは同様に粗雑なものである彼らの観念が遠ざけられると直ぐに、その時、人間はある種の真理の光の中にやって来ることが明らかとなった。1748年11月12日。
(1) 原文
3960. Dictum est Aristoteli etiam, quod talis eorum Eruditio hodie, quod scholastici imprimis, qui vocant se Aristotelicos, scribere possint integram paginam plenam, et res exprimere meris terminis scholasticis, ut transsubstantialitate, praedicamentis, entitatibus, et similibus ex terminis eorum, et cum legitur pagina ita scripta, vix intelligitur ab iis, nec ab aliis, sed usque volunt{1} ut aliquid sit, hoc doctum et doctissimum putant, cum tamen talia sint, ut dum scitus quidam evolvit sensum inde, et tunc rejicit terminos scholasticos, quod per binas lineas exponere possit eandem rem clare, ut quilibet intelligat quid sit, etiam indocti, cum docti per eorum linguam scholasticam parum si quicquam percipiant. 1748, 12 Nov.
@1 sic J.F.I. Tafel; ms. vult
(2) 直訳
3960. Dictum est Aristoteli etiam, さらにまたアリストテレスに言われた、
quod talis eorum Eruditio hodie, 今日の彼らの「学識」がこのようなもの〔である〕こと、
quod scholastici imprimis, qui vocant se Aristotelicos, 特に、スコラ哲学者たち、その者たちは自分自身をアリステレス学徒と呼んでいる、
scribere possint integram paginam plenam, et res exprimere meris terminis scholasticis, 全ページを満たして書くことができる、また事柄をスコラ哲学の用語だけで表現する(述べる)こと、
ut transsubstantialitate, praedicamentis, entitatibus, et similibus ex terminis eorum, 変質性、範疇、実在のような、また同様のもの、彼らの用語からの、
et cum legitur pagina ita scripta, vix intelligitur ab iis, nec ab aliis, また、そのように書かれたページが読まれるとき、彼らはそれらからほとんど理解しない、他のものからも〔理解し〕ない、
sed usque volunt{1} ut aliquid sit, hoc doctum et doctissimum putant, しかしそれでも、何らかのものであることを欲している、このことが学識のあること、また最も学識のあることと思っている、
cum tamen talia sint, ut dum scitus quidam evolvit sensum inde, et tunc rejicit terminos scholasticos, そのときそれでも、このようなものである、賢いある者がここからの意味を解釈した時のような、またその時、スコラ哲学の用語を退けた、
quod per binas lineas exponere possit eandem rem clare, ut quilibet intelligat quid sit, etiam indocti, 二つの線(=二行の言葉)で同じ事柄をはっきりと説明することができること、だれでも理解する(接続)ように、何であるか、さらにまた学識のない者が、
cum docti per eorum linguam scholasticam parum si quicquam percipiant. 学識ある者が、彼らのスコラ哲学の言語(言葉)によってほとんど〔知覚し〕ないとき、もしどんなものを知覚しても、
1748, 12 Nov. 1748年11月12日。
(3) 訳文
3960. さらにまたアリストテレスに、今日の、特に、自分自身をアリステレス学徒と呼んでいるスコラ哲学者たちの「学識」がこのようなものであると言われた――全ページを変質性、範疇、実在のような彼らの用語からの同様のもので満たして書くこと、また事柄をスコラ哲学の用語だけで表現することができること、また、そのように書かれたページが読まれるとき、彼らはそれらから、他のものからもほとんど理解しない、しかしそれでも、何らかのものであることを欲し、このことが学識のあること、最も学識のあることと思っている。そのときそれでも、ある賢い者がここからの意味を解釈し、またその時、スコラ哲学の用語を退けた時のようなものである――学識ある者が、彼らのスコラ哲学の言葉によって、どんなものを知覚するにしても、ほとんど知覚することもない事柄を、二つの線(=二行の言葉)で、同じ事柄を何であるか、だれにでも、さらにまた学識のない者にも、理解できるようにはっきりと説明することができることである。1748年11月12日。
(1) 原文
3961. Visus est Aristoteles, sed facies obscure, at ejus tegumentum circum caput, quod amplum, brunee rubens, circumlatum ample circum caput, non absimiliter Turcarum, sed non cum plicis talibus, et quoque amplius, in longa toga erat, fere sicut Turcarum. 1748, 12 Nov.
(2) 直訳
3961. Visus est Aristoteles, sed facies obscure, アリストテレスが見られた、しかし、顔は暗く(ぼんやりと)、
at ejus tegumentum circum caput, quod amplum, brunee rubens, しかし、頭のまわりの彼のおおいは、それは大きい、褐色に赤い、
circumlatum ample circum caput, non absimiliter Turcarum, 頭のまわりを広く巻きつけられた、トルコ人のものに似ていないでもない、
sed non cum plicis talibus, et quoque amplius, しかし、このようなひだ(折り目)とともにでなく、またさらに広いものとともに、
in longa toga erat, fere sicut Turcarum. 長いローブ(トーガ)の中にいた、ほとんど、トルコ人たちのもののような。
1748, 12 Nov. 1748年11月12日。
(3) 訳文
3961. アリストテレスが、しかし顔はぼんやりと見られた。しかし、彼の頭のまわりのおおいは、大きく、赤い褐色であった。頭のまわりにゆったりと巻きつけられ、トルコ人のものに似てなくもなかった。しかし、さらにゆったりとしたひだはなかった。ほとんどトルコ人のもののような長いローブ(トーガ)を着ていた。1748年11月12日。